VN đã có cà phê chồn? potx

Không thể tùy tiện áp đặt một cách chủ quan duy ý chí, trái với tự nhiên khi chưa trải qua việc chọn lọc, thực nghiệm và chưa có sự vào cuộc của các nhà khoa học về giống cây trồng.. Trư

VN đã có cà phê chồn? Kỳ 5 : Các giống cà phê chính

Ngày đăng: 17/08/2010 Chữ lớn Chữ nhỏ In bài Gửi ý kiến

Hiện nay, việc lựa chọn vùng đất phù hợp

để trồng cho từng giống cà phê là điều cực

kỳ quan trọng ảnh hưởng đến năng suất và chất lượng sản phẩm Không thể tùy tiện áp đặt một cách chủ quan duy ý chí, trái với tự nhiên khi chưa trải qua việc chọn lọc, thực nghiệm và chưa có sự vào cuộc của các nhà khoa học về giống cây trồng Đó là điều sai lầm, chắc chắn dẫn đến thất bại

> Kỳ 1: Truyền thuyết về cà phê

> Kỳ 2: Cà phê, một thức uống quý tộc

> Kỳ 3: Cây cà phê với các vùng thuộc địa

Châu Á

> Kỳ 4: Cây cà phê ở Việt Nam

Kì 5 : Các giống cà phê chính

Trước khi nói về các giống cà phê chính đã có

ở nước ta, xin được kể ngắn gọn vài ba câu chuyện để mọi người cùng suy gẫm

Câu chuyện thứ nhất

Trong Tề vật luận, Thiên Nội Kinh của Nam Hoa Kinh, Trang Tử có kể cho Nhan Hồi nghe câu chuyện về cây quýt ở Hoài Nam Giống

quýt này đến mùa, trái chín vàng óng đầy

cành, rất ngọt mà lại tỏa ra một mùi thơm dịu, nhẹ nên người Hoài Nam rất quý Người Hoài Bắc thấy thế xin giống đưa về trồng Đến mùa, quýt cũng ra trái rất nhiều nhưng không ai ăn nổi vì quá chua (Chuyện này đời sau còn gán cho là chuyện kể khi Khổng Tử dạy học trò?)

Câu chuyện thứ hai

Cây vải thiều ở Thanh Hà – Hải Dương vốn đã nổi tiếng từ thời xa xưa, được xếp vào hàng vật phẩm dùng để tiến vua Ai cũng biết

chuyện Dương Ngọc Hoàn, quý phi của vua Đường rất thích ăn loại trái này nên triều đình phải lập đội mã phu đi suốt ngày đêm từ kinh

đô Trường An vượt thiên lí đến nước Đại Việt

xa xôi để đem về những sọt trái Lệ Chi còn tươi nguyên Để muốn nói rằng đây là một loại đặc sản rất ngon, nổi tiếng của nước ta

Chuyện muốn kể ở đây là có người quen vốn gốc Hải Dương đã đem mấy nhánh vải thiều từ quê vào trồng trong rẫy cà phê với niềm tự hào

về một sản vật của quê quán Nhờ vùng đất đỏ bazan màu mỡ, các nhánh vải thiều nhanh

chóng trở thành những cây vải to cao, cành lá xanh rì Ba bốn năm trôi qua, rồi năm năm, sáu năm, tịnh không có một chùm bông Hay đất

thiếu chất? Thế là các loại phân vô cơ, hữu cơ,

vi sinh được bón đầy gốc…vẫn không thấy gì! Rồi chuyên gia của Viện Khoa học Kỹ thuật Nông Lâm nghiệp Tây Nguyên được mời đến Lại phun thuốc, bón phân, bấm ngọn, cắt tỉa cành, khoanh vỏ…hai năm, ba năm nữa, tuyệt nhiên vẫn không một chùm bông… Thôi thì để lại lấy bóng mát, kỷ niệm về quê cha đất tổ!

Chuyện thứ ba

Nghỉ hè về thăm quê, không quên mang về

một ít trái cây đặc sản của Tây Nguyên Bà con ngoài quê đã lấy hột bơ mang đi gieo thử Loài cây này rất dể nãy mầm và nhanh chóng phát triển Mấy năm sau, khi trở về thì cây bơ

đã có trái lủng lẳng đầy cành Nhưng nghe bà con bảo : “Không ăn được! nó chát như quả

vả, mà không thấy chín!” Xem kỹ thì trái đã nhỏ, mà toàn bị sượng

Kể vài câu chuyện để cùng nhau ngẫm nghĩ về cây cà phê khi được đưa vào trồng ở nước ta

Cà phê là cây có hoa chùm lưỡng tính, tự thụ phấn Cây có rễ cọc, thân gỗ, trong hoang dã

có thể cao đến 15 mét Cho trái tốt trong 30-50 năm và có thể đến trên 70-80 năm.Thích hợp với đất đai trong vùng nhiệt đới khoảng từ 25o

vĩ bắc – 30o vĩ nam, tốt nhất là đất có nguồn gốc từ phún thạch (Bazan nâu-đỏ hay Pôzolic vàng-đỏ) của các vùng cao nguyên, có độ ẩm trên 70%, mưa nhiều, nhất là những vùng chia làm hai mùa mưa nắng rõ rệt Thích nhiều

ngày nắng, ánh sáng tán xạ, có nhiều cây che bóng

Cây cà phê được trồng ở nước ta có 3 giống gồm cà phê Vối (Robusta) chiếm hơn 90% diện tích, cà phê Chè (Arabica) gần 10% và cà phê Mít (Excelsa) chỉ khoảng 1%

Ngay từ những ngày đầu, có hai giống cà phê được đưa vào trồng ở nước ta

Vườn cà phê Robusta ở Cư Kuin

1 Cà phê Robusta (Coffea canephora)

thường được gọi với tên cà phê Vối

Cây cao đến 7-8 mét, dạng thân gỗ hoặc thân bụi, sinh trưởng tốt, kháng được nhiều nấm bệnh, chứa hàm lượng caffein 2-4% hạt, có vị đắng nhất Cho trái nhiều trong khoảng 30

năm Độ cao thích hợp từ 400-1200m, nhiệt độ trung bình 24o- 30¬oC, lượng mưa trên

1000mm, cần nhiều ánh sáng mặt trời Dễ

trồng và chăm sóc, có sức đề kháng sâu bệnh cao

Giống cà phê Vối được trồng chủ yếu có xuất

xứ từ Ethiopia, đã được đưa về trồng ở Ả rập nên thường gọi là giống cà phê Môk-ka

(Môk-ka là tên một thành phố cảng sầm uất của thế giới Ả rập giao thương với bên ngoài trước khi

có kênh đào Suez) Ở Việt Nam lấy giống lại

từ quần đảo Java của Indonesia

2 Cà phê Excelsa (Coffea excelsa) thường được gọi với tên cà phê Mít

Cây cao đến trên 10 mét, dạng thân gỗ, lá to Trái chín muộn, chứa hàm lượng caffein

khoảng 2% hạt, có vị chua Cho trái khoảng 30-40 năm Độ cao thích hợp dưới 800m, nhiệt

độ trung bình 26o- 30¬oC, lượng mưa trên

1000mm, cần nhiều ánh sáng mặt trời Dễ

trồng, ít sâu bệnh, ít tốn công chăm sóc

Giống cà phê mít chủ yếu có nguồn gốc từ

vùng Tây Phi

Khi số lượng diện tích và số đồn điền đã tăng lên đáng kể thì vào đầu những năm 50 có thêm giống thứ ba là cà phê Chè được đưa vào trồng nhưng ít được ưa chuộng vì khá phức tạp

3 Cà phê Arabica (Coffea arabica) thường được gọi với tên cà phê Chè

Có giá trị kinh tế cao nhất trong các giống cà phê Nhưng được trồng hạn chế vì dễ bị sâu bệnh, ưa thích độ cao, khí hậu mát mẻ, mưa nhiều…

Cây cao đến 6 mét, dạng thân gỗ hoặc thân bụi, lá nhỏ, thường được hãm thấp trông như cây chè Trái chín sớm, chứa hàm lượng

caffein 1-2% hạt, có vị đậm đà, ngọt thơm, ít chua Cho trái khoảng 20-30 năm Độ cao

thích hợp từ 1000-2000m, nhiệt độ trung bình 16o-25¬oC, lượng mưa trên 1200mm(càng nhiều càng tốt), ưa ánh sáng mặt trời tán xạ nên rất cần cây che bóng

Giống cà phê chè được trồng trước đây là

giống cà phê lấy từ Colombia, nhưng cũng

được gọi tên Môk-ka (có lẽ cũng do xuất xứ từ cảng Môk-ka ra đi) Bây giờ phát triển chủ yếu

là giống cà phê Catimor dễ trồng hơn nhưng chất lượng không bằng

Ngoài ra còn có giống chính nữa, dễ trồng, chỉ thích hợp với độ cao dưới 600m và không thấy

có ở độ cao trên 1100m

4 Cà phê Liberia (Coffea liberica) là giống cũng được gọi là cà phê Mít

Chỉ được trồng ở các nước Liberia, Sierra

Leone, Ghi-nê xích đạo thuộc vùng Tây Phi Trước đây ở vài đồn điền quanh

BuônMaThuột và vùng Đạt Lý, Ea Pôk đã

thấy xuất hiện nhưng số lượng không đáng kể

và được gọi với tên là cà phê Séri Cây cao

hơn, lá to hơn giống Excelsa và chín cũng

muộn hơn, vị chua Ở Châu Âu thích dùng để trộn với hai loại kia khi rang xay

Điểm qua những đặc tính cơ bản của các giống

cà phê chính để thấy rằng việc lựa chọn vùng đất thích hợp cho cây là điều quan trọng, ảnh hưởng đến năng suất, chất lượng sản phẩm Nếu muốn đưa đến những vùng đất khác cần phải chọn lọc, tìm ra những dòng thích hợp, đã được thuần hóa và nhất là phải có sự vào cuộc của các nhà khoa học về giống cây trồng

Không thể tùy tiện, duy ý chí để mà áp đặt chủ quan trái với tự nhiên như những câu chuyện

đã được kể trên

Cho nên đến thời điểm hiện tại có thể nói rằng cây cà phê ở Việt Nam chưa có thương hiệu và chưa phát triển một cách thực sự bền vững Gần đầy mới thấy khởi động để xây dựng

thương hiệu cà phê Buôn Ma Thuột của Việt Nam Đây là điều mà các nhà quản lý, hoạch

định chính sách và cả cơ quan chăm lo trồng trọt cần phải lưu tâm để cho cây cà phê

Robusta Việt Nam khẳng định vị thế số 1 ở trên thị trường toàn cầu một cách chắc chắn

Kì 6 : Hồi ức -Tôi nhặt cà phê chồn