Cấu tạo acid nucleic(tt) ppsx

Phân tử ADN được tạo ra từ hai chuỗi polynucleotide - hai chuỗi này xếp song song và ngược chiều nhau.. Sự đối song của phân tử ADN bảo đảm có sự liên kết bổ sung giữa hai chuỗi qua các

Cấu tạo acid nucleic(tt)

Cấu tạo ADN

(aciddezoxiribonucleic)

* Đặc điểm cấu tạo AND Phân tử

ADN được tạo ra từ hai chuỗi

polynucleotide - hai chuỗi này xếp song song và ngược chiều nhau Sự đối song của phân tử ADN bảo

đảm có sự liên kết bổ sung giữa hai chuỗi qua các bazơ nitơ Bazơ nitơ

quay vào phía giữa hai chuỗi nên

hai chuỗi phải ngược chiều nhau

Sự đối song cũng đảm bảo sự ổn

định cho cấu trúc phân tử ADN Để

có các liên kết bổ sung giữa hai

chuỗi thì hai chuỗi phải song song Các bazơ nitơ của hai

polynucleotide liên kết với nhau bằng liên kết hydro theo nguyên

lý bổ sung: A chuỗi này liên kết với

T chuỗi kia bằng 2 liên kết hydro

và ngược lại G chuỗi này liên kết với C chuỗi kia bằng 3 liên kết

hydro

Tính chất bổ sung trên bảo đảm cho hai chuỗi luôn song song và khoảng cách giữa hai chuỗi không đổi do

trong cặp bazơ bổ sung bao giờ

cũng có một bazơ purin có kích

thước lớn đi kèm một bazơ

pirimidin có kích thước bé

ADN có nhiều kiểu cấu trúc khác nhau Mỗi kiểu cấu trúc tồn tại

trong điều kiện riêng và chúng có thể chuyển đổi lẫn nhau khi thay đổi các điều kiện tương ứng Hiện nay, người ta tìm thấy trong tế bào ADN tồn tại ở dạng B, A, C, D, Z, E trong đó, dạng B phổ biến hơn

và có vai trò trong cơ chế truyền đạt thông tin di truyền

Thành phần của ADN cũng rất đa dạng Sự đa dạng của chuỗi

polynucleotide đã phân tích ở trên tạo nên sự đa dạng của ADN

Hình thái ADN trong tế bào cũng rất đa dạng Có loại ADN sợi đơn thẳng, sợi đơn dạng vòng, sợi kép thẳng, sợi kép dạng vòng

Kích thước ADN cũng rất đa dạng,

từ vài trăm cặp bazơ đến hàng triệu cặp bazơ

* Cấu trúc không gian ADN

dạng B (theo Watson - Crick)

Kết hợp nhiều công trình nghiên cứu về ADN trước đó, đặc biệt

là nghiên cứu của Sachgaff

cùng những nghiên cứu của mình, năm 1953, Watson và Crick đã

công bố mô hình cấu trúc không

gian của ADN

Mặc dù đến nay người ta đă phát

hiện thêm nhiều dạng cấu trúc khác của ADN, cũng như xác định được cấu trúc thực của ADN có khác so với mô hình lý thuyết của Watson - Crick, nhưng sự ra đời mô hình của Watson - Crick đã trở thành bước ngoặt trong sinh học, báo hiệu sự ra đời của sinh học phân tử

Cấu trúc không gian của ADN,

theo Watson - Crick, có những đặc điểm cơ bản sau :

- Hai chuỗi polynucleotide đối

song, xoắn theo chiều phải

- Khung dizoxiriboza và

H3PO4 nằm ngoài bề mặt phân tử

- Các bazơ nitơ hướng vào phía

trong chuỗi xoắn Mặt phẳng các bazơ nitơ song song với nhau và

thẳng góc với trục phân tử Hai

bazơ nitơ của hai chuỗi liên kết với nhau bằng liên kết hydro theo

nguyên tắc bổ sung (A = T, G ≡ C) Hai cặp bazơ nitơ gần nhau xếp

lệch góc 36oC

- Đường kính chuỗi xoắn 2 nm

Mặt phẳng hai cặp bazơ nitơ liền nhau cách nhau 0,34 nm Mỗi vòng xoắn có 10 cặp bazơ nitơ với chiều dài 3,4nm Kích thước trên là theo tính toán của Watson - Crick, là kích thước gốc Gần đây, qua xác định bằng thực nghiệm,

người ta thấy ADN dạng B (dạng của Watson - Crick) có trung bình 10,5 cặp bazơ nitơ trên một vòng xoắn và chiều dài vòng xoắn là

3,6nm (thay vì 10 cặp và 3,4nm ở

mô hình Watson - Crick)

Các dạng cấu trúc của ADN

Dạng cấu trúc

tính

Chiều

xoắn

Phải Phải Phải Trái

Số cặp

N của 1

vòng

10,0 10,9 91/3 12,0

Đường

kính

vòng

xoắn

20Ao 23Ao 19Ao 18Ao

Khoảng

cách 2n

3,4Ao2,9Ao 3,3Ao3,4Ao

Chiều

dài

vòng

34Ao 32Ao 31Ao 45Ao

xoắn

Góc

của

bazơ

nitơ với

trục

90o 20o 18o

Góc

giữa

hai

bazơ

36o 32,7o 38,6o - 30o

Thảo Dương