Tuyến sinh dục potx

Chu kỳ phát triển của trứng 2.2 Hormon sinh dục cái a.. Một lượng nhỏ các hormon này cũng còn được tiết ra từ tế bào thể vàng, nhau thai, vỏ tuyến trên thận và tinh hoàn... Tác dụng của

Tuyến sinh dục

2 Tuyến sinh dục cái (Ovary)

2.1 Cấu tạo buồng trứng

Cấu tạo buồng trứng ở người

Tuyến sinh dục cái là hai buồng trứng hình trái xoan, kích thước

khoảng 3 x 1,5 x 1 cm Trong

buồng trứng có nhiều nang trứng (gọi là nang De Graaf) Mỗi nang

có chứa một trứng

Sơ sinh, mỗi người có khoảng

30.000-300.000 nang, đến lúc dậy thì chỉ còn khoảng 400-500 nang trứng có khả năng phát triển, chín

và rụng trứng ra ngoài hàng tháng Quá trình phát triển của trứng diễn

ra theo chu kỳ

Chu kỳ phát triển của trứng

2.2 Hormon sinh dục cái

a Oestrogen

Nang có các tế bào hạt tiết ra hormon sinh dục là oestrogen, trong đó gồm 3 loại là Oestron (còn gọi là Folliculin), Oestriol và Oestradiol Một lượng nhỏ các

hormon này cũng còn được tiết ra

từ tế bào thể vàng, nhau thai, vỏ tuyến trên thận và tinh hoàn

Hàm lượng các hormon này trong máu khác nhau, phụ thuộc vào các giai đoạn của chu kỳ kinh nguyệt

và thời kỳ thai nghén Trước khi

rụng trứng là 300-400 mg/24giờ, sau rụng trứng là 150-200 mg

/24giờ

Tác dụng của những hormon này là gây động dục và phát triển các cơ quan sinh dục và các đặc điểm sinh dục thứ cấp ở động vật cái và phụ

nữ Bắt đầu từ tuổi dậy thì có ý

nghĩa quan trọng, thúc đẩy trứng

phát triển, chín và rụng trứng Phát triển niêm mạc tử cung trong chu

kỳ kinh nguyệt, hóa sừng tế bào âm đạo

Tăng cường chuyển hóa: với glucid thì tăng phân giải làm giảm đường huyết Với lipid tăng dự trữ mỡ

dưới da một cách vừa phải (làm

đẹp giới tính, khi thiểu năng hay

gây chứng béo phì do mỡ tích tụ

quá nhiều không được phân giải do chính oestrogen) Với protein, kích thích tổng hợp protein làm cơ thể phát triển nhất là vùng mông, chậu hông Tăng tổng hợp ARN, nhất là ARN thông tin Với nước và muối khoáng, có tác dụng giữ nước và

muối (hàm lượng cao có thể gây

phù trước kinh nguyệt hay khi thai nghén)

Ở nam giới cũng có một lượng nhỏ hormon oestrogen có tác

dụng tăng sinh, làm cho tuyến tiền liệt, túi tinh, ống dẫn tinh phát

triển Nhưng hàm lượng cao (tiêm oestrogen) lại gây nữ hóa, teo tinh hoàn, ức chế bài tiết androgen

b Hormon thể vàng

(progesteron)

Khi bao noãn chín, trứng rụng khỏi nang, các tế bào nang còn lại bị

nhiễm sắc tố màu vàng và phát

triển thành thể vàng (hoàng thể) Khi tồn tại và hoạt động thể vàng tiết ra một hormon là progesteron,

là một steroid có 21 carbon Nó

cũng được tiết ra một lượng nhỏ từ phần vỏ tuyến trên thận, tinh hoàn

và nhau thai

Nếu trứng được thụ tinh và làm tổ, hormon này có tác dụng dưỡng

thai, giúp thai làm tổ phát triển

trong niêm mạc tử cung Cho đến tháng thứ 5 của thời kỳ thai nghén, thể vàng mới teo dần và giảm tiết Nếu trứng không được thụ tinh, thể vàng teo ngay và biến mất ở những ngày cuối của chu kỳ kinh nguyệt Progesteron là hormon dưỡng thai quan trọng nhất, thiếu nó thai

không phát triển được

Nó còn có tác dụng làm phát triển

cơ tử cung, mềm mại và không co bóp, làm niêm mạc tử cung phát

triển mạnh khi mang thai Nó còn tác dụng kích thích bài tiết

prolactin làm tăng phát triển các

ống sữa của tuyến vú

c Hormon nhau thai

Ngay khi hợp tử bắt đầu làm tổ ở tử cung, túi phôi cũng được hình

thành và phát triển Khi túi phôi lớn lên thành nhau thai thì chiếm gần hết tử cung Thai nhi được nối với nhau thai qua cuống rốn và tồn tại trong bọc màng ối, có đầy dịch

Nước ối trao đổi tự do với thể dịch của mẹ (trừ hồng cầu) là môi

trường trao đổi các chất dinh dưỡng giữa thai nhi và người mẹ Đây

cũng là khoảng đệm cho thai và

truyền áp lực khi tử cung co bóp Khi bắt đầu hình thành, túi phôi

và sau là nhau thai tiết ra

hormon là HCG (ở người =

Human Chorionic Gonadotropin), (cũng còn có tên là Prolan B), là

một glycoprotein gồm hai chuỗi

polypeptid a và b, trọng lượng phân

tử chung là 16.000 giống với các

hormon của thùy trước tuyến yên là FSH, LH, TSH

Tác dụng của HCG là duy trì và

phát triển thể vàng, kích thích thể vàng tiết progesteron, kích thích

tuyến yên tăng cường tiết kích nhũ

tố

Sự có mặt sớm của HCG trong máu

và nước giải người phụ nữ có thai ngay từ tuần đầu đã được ứng

dụng trong phương pháp chẩn đoán thai sớm Có nhiều

phương pháp, nhưng thông dụng nhất là các phương pháp cổ điển

sau:

Phương pháp Galli-Mainini: dùng ếch đực, lấy nước tiểu từ huyệt rồi soi trên kính hiển vi, không thấy có tinh trùng là được Tiêm độ 3-5ml nước tiểu người nghi có thai qua

đùi vào túi bạch huyết vùng huyệt,

để yên tĩnh khoảng 1 giờ Lấy lại nước tiểu soi dưới kính hiển vi, nếu xuất hiện nhiều tinh trùng là phản ứng dương tính - đã thụ thai, nếu không là phản ứng âm tính - không thụ thai

Phương pháp Friedmann-Bruha:

mổ xem tử cung của một thỏ cái, thấy không có bao noãn chín

thì tiêm cho thỏ 5ml nước tiểu

người nghi có thai Nuôi thỏ, sau

48 giờ, xem lại tử cung nếu xuất

hiện nhiều bao noãn chín là phản

ứng dương tính, nếu không là âm tính

Cả hai phương pháp đều dựa vào

sự có mặt của HCG trong nước tiểu người có thai và khả năng của HCG kích thích sinh tinh trùng ở ếch và làm chín trứng ở thỏ

Ngày nay, người ta thường thực

hiện bằng các phương pháp sinh

hoá như phương pháp HCG –

Vitest, phương pháp Lectin Các

phương pháp này cho kết quả

nhanh, chính xác Tuy nhiên hai

phương pháp kinh điển trên động

vật lại giúp cho người học có thể quan sát thấy sự xuất hiện tinh

trùng ếch dưới kính hiển vi và

trứng chín trong tử cung thỏ do tác dụng kích thích của hormon sinh dục