Thấy Tràng đi về cùng với một người đàn bà, người chorằng người dưới quê bà cụ Tứ mới lên, người bảo là không phải, người tinh ý hơn thì bảo “Hay là vợ anh cu Tràng…trông chị ta thèn thẹ
Trang 1ĐỀ CƯƠNG ÔN TẬP TÁC PHẨM VỢ NHẶT ( Kim Lân)
- Năm 2001, Kim Lân được tặng giải thưởng nhà nước về văn học nghệ thuật
- Các tác phẩm chính: Nên vợ nên chồng (tập truyện ngắn,1955) Con chó xấu xí(tập truyện ngắn, 1962)
2/ Tác phẩm
- Xuất xứ, hoàn cảnh sáng tác:
Vợ nhặt là truyện ngắn xuất sắc của nhà văn Kim Lân in trong tập con chó xấu xí(1962) Tiền thân của truyện này là tiểu thuyết xóm ngụ cư - được viết ngay sauCMT8 nhưng dang dở và mất bản thảo Sau hoà bình lập lại (1954) ông dựa vàomột phần cốt truyện cũ để viết truyện ngắn này
- Bối cảnh hiện thực của câu chuyện:
Đầu năm 1940, Phát xít Nhật nhảy vào Đông Dương, nhân dân ta lâm vào tìnhtrạng “ một cổ hai tròng” Ở miền Bắc, Nhật bắt dân ta nhổ lúa trồng đay Trongkhi đó, Pháp tăng thuế ra sức vơ vét thóc gạo Hậu quả là vào mùa xuân năm Ấtdậu (1945) từ Lạng Sơn đến Quãng Trị, nhân dân ta lâm vào nạn đói chưa từng cótrong lịch sử: hơn hai triệu người chết đói thê thảm Hiện thực bi thảm này đãđược miêu tả trong những trang viết của Văn Cao, Tố Hữu, Nguyên Hồng, TôHoài Kim Lân phản ánh hiện thực đó qua truyện ngắn Vợ nhặt
NỘI DUNG VÀ NGHỆ THUẬT
- Nhan đề Vợ nhặt tạo nên một ấn tượng mạnh mẽ kích thích tâm lí của người đọc
2/Tình huống truyện
Trang 2a)Tình huống truyện là gì?
Đối với một truyện ngắn, tình huồng truyện có vai trò rất quan trọng Tình huống truyệnchính là hoàn cảnh riêng được tạo ra bởi những sự kiện đặc biệt tiêu biểu Hoàn cảnh đó
là cái nền để câu chuyện diễn ra Thông qua việc xây dựng tình huống truyện, nhà văn đãchuyển tải tư tưởng nghệ thuật, ý đồ sáng tác của mình một cách tinh tế sắc nét
b) Phân tích tình huống truyện
“Muốn ăn cơm trắng mấy giò này!
Lại đây mà đẩy xe bò vơi anh nì !”
Người đàn bà nhận lời đẩy xe cho tràng không phải vì muốn lấy Tràng mà trước hết chị
ta cần ăn Nhưng Tràng là người vô ý nên không những không trả công mà cũng chẳng
có một lời cảm ơn
+ Ở lần thứ hai,thị chủ động đến gặp Tràng Mới vừa gặp mặt thị sưng sỉa thật vô lí.Cũng không cần vòng vo, Thị gợi ý xin ăn một cách tự nhiên: “ có ăn gì thì ăn chả ăngiầu” Và khi được mời, thị ăn liền một mạch bốn bát bánh đúc Khi tiếp chuyện và hiểu
ra Tràng chưa có vợ, thị không ngại ngùng chấp nhận theo không Tràng về làm vợ mặc
dù trong thâm tâm Tràng chỉ xem đó là chuyện đùa
- Thái độ của mọi người trước sự kiện Tràng nhặt vợ
Việc Tràng lấy vợ giữa ngày đói đem đến sự ngạc nhiên cho tất cả mọi người
+ Hàng xóm bàn tán xôn xao Thấy Tràng đi về cùng với một người đàn bà, người chorằng người dưới quê bà cụ Tứ mới lên, người bảo là không phải, người tinh ý hơn thì bảo
“Hay là vợ anh cu Tràng…trông chị ta thèn thẹn hay đáo để.”, người thì lo ngại “ trời đấtnày còn rước cái của nợ đời về, biết có nuôi nổi nhau sống qua cái thì này không?” + Bà mẹ Tràng vô cùng ngạc nhiên sao lại có người đàn lạ trong nhà, lại gọi mình bằng
u Sau những giây phút ngạc nhiên sững sờ khi hiểu ra cơ sự, bà vừa vui mừng lo lắngvừa buồn tủi xót thương trước cảnh lấy vợ khác thường của con trai
+ Tràng giải thích với mẹ rạch ròi “ nhà tôi nó mới về làm bạn với tôi đấy u ạ, chúng tôiphải duyên phải kiếp với nhau” nhưng chính anh cũng khó tin vào việc lấy vợ của mình.Nhìn vợ ngồi tronh nhà mà Tràng vẫn ngờ ngợ “ ra mình đã có vợ rồi đấy ư?” thậm chí
Trang 3cho đến sáng hôm sauTràng vẫn chưa hết bàng hoàng” việc hắn có vợ đến hôm nay hắnvẫn còn ngỡ ngàng như không phải”
- Việc Tràng lấy vợ đã đem đến sự đổi thay rất lớn trong gia đình Tràng
+ Nhà cửa được dọn dẹp ngăn nắp gọn gàng quang quẽ
+ Cả ba người trong gia đình này đều có những đổi thay trong tâm lí, tình cảm tính cáchtheo hướng tích cực Tất cả như được tiếp thêm niềm tin vào cuộc sông trong tương lai
* Ý nghĩa của tình huống truyện:
+ Qua việc xây dựng tình huống truyện độc đáo, nhà văn gián tiếp tố cáo tội ác của bọnthực dân và phát xít đã gây ra nạn đói khủng khiếp vào năm 1945
+ Phản ánh cuộc sống bi thảm của nhân dân, sự sống trở nên mong manh, giá trị conngười trở nên rẻ rúng
+ Phát hiện và biểu dương những phẩm chất đẹp đẽ, những tình cảm quí báu của ngườidân nghèo: họ yêu thương đùm bọc cưu mang nhau trong hoạn nạn để tạo nên niềm tincho cuộc sống
3/ Hình tượng nhân vật
a) Tràng
- Hoàn cảnh :
Tràng là người đàn ông nghèo khổ xấu xí, lời ăn tiếng nói cộc lốc thô kệch Nếu không
có người đàn bà đói khát theo không, có lẽ Tràng cũng không bao giờ cưới được vợ
- Diễn biến tâm trạng
+ Lần gặp thị đầu tiên:
Việc gặp gỡ người đàn bà trên đường kéo xe thóc lên tỉnh, đối với Tràng chỉ là chuyệntình cờ đùa cợt cho vui Mỗi bận đi qua nhà kho thấy mấy chị con gái ngồi vêu ra đấy,anh hò một câu cho đỡ nhọc Tràng cũng không ngờ có một cô con gái ton ton chạy rađẩy xe cho anh lại còn liếc mắt cười tít Tràng thích lắm vì từ thuở cha sinh mẹ đẻ đếngiờ chưa có người con gái nào cười với hắn tình tứ như thế Nhưng vơi Tràng niềm vui
ấy cũng chỉ thoáng qua, hình ảnh người đàn bà ấy cũng không để lại trong anh ấn tượng
gì sâu đậm
+ Lần gặp thứ hai
Khi anh đang ngồi uống nước ở cửa chợ, người đàn bà ở đâu sầm sập chạy tơi sưng sỉa
vô lí Tràng gương mắt nhìn như không hiểu, lúc này Tràng không nhận ra thị là ai Đếnlúc nhớ ra anh toét miệng cười “ chả hôm ấy thì hốm nay vậy” Đó vẫn chỉ là một câunói đùa Nhưng thấy người đàn bà đói anh sẵn lòng cho ăn Khi người đàn bà quyết lòng
đi theo, anh không nỡ từ chối mặc dù anh đã chợn lo “ thóc gạo buổi này đến cái thânmình cũng chả biết có nuôi nổi không, lại còn đèo bòng” Có lẽ ở Tràng tình thươngngười và khát vọng hạnh phúc lớn hơn cả nỗi lo ngày đói nên anh đã liều “ chậc kệ” rồiđưa người đàn bà vào chợ đánh một bữa cơm no nê rồi đẩy xe bò cùng về Quyết địnhcủa Tràng có vẻ đơn giản nhưng chứa đựng nhiều tình thương của con người trong cảnhkhốn cùng đói khổ
+ Trên đường dắt vợ về:
Đi bên người đàn bà theo không về làm vợ, Tràng vừa ngượng ngùng vừa phởn phơ đắcchí “ Hắn tủm tỉm cười một mình, hai con mắt sáng lên lấp lánh” Tràng không có biểu
Trang 4hiện gì tỏ ra coi khinh người đàn bà theo mình vì bốn bát bánh đúc mà trái lại anh cảmthấy vui sướng “ anh quên cả cảnh ê chề tối tăm, quên cả cái đói đang đe dọa, quên cảnhững ngày tháng trước mắt, trong lòng anh chỉ còn tình nghĩa với người đàn bà đi bên”.Vậy là khi cưu manh một người đàn bà đói khổ Tràng cũng đã tìm được hạnh phúc chochính mình.
- Buổi sáng hôm sau:
Thức dậy tràng cảm thấy ngỡ ngàng như bước ra từ giấc mơ Tràng nhận ra xung quanhmình có gì đổi mới khác lạ Nhà cửa sân vườn lối đi được quét dọn sạch sẽ Nhìn cảnhhai mẹ con lúi húi dọn dẹp cũng không có gì đặc biệt nhưng đối với Tràng thật thấm thía
và cảm động Anh thấy gắn bó với mái nhà của mình hơn, thấy có bổn phận vơi vợ consau này, một niềm vui sướng phấn chấn tràn ngập trong lòng, từ đấy anh thấy mình mớithật nên người Nhà văn miêu tả rất tinh tế những đổi thay chuyển biến trong tâm trạngcủa Tràng sau khi anh thật sự có một gia đình hạnh phúc Từ đó tác giả cho ta thấy khátvọng hạnh phúc gia đình luôn là khát vọng đẹp đẽ và chính đáng của con người Cuốitruyện, trong ý nghĩ của Tràng, hiện lên hình ảnh đoàn ngừoi phá kho thóc Nhật và lá cờ
đỏ bay phấp phới Mặc dù chưa định hình rõ nét nhưng Tràng đang nghĩ về Việt Minh,nghĩ về con đường phía trước Điều đó cho thấy sự sống của Tràng không chỉ là sự tồntại mà đang hướng đến điều tốt đẹp hơn
* Với nhân vật Tràng nhà văn Kim Lân đã xây dựng nên hình tượng anh nông dân nghèokhổ xấu xí nhưng có tấm lòng nhân ái thương người Tràng trở nên đáng yêu bỡi tấmlòng nhân hậu vị tha Tấm lòng đáng quí ấy lấn át đi cái xấu xí thô kệch vụng về ở anh
b) Bà cụ Tứ
Trong truyện ngắn này, Kim Lân đã dành nhiều tình cảm và sự trân trọng để xây dựnghình tượng người mẹ nông dân nghèo khổ nhưng nhân hậu giàu lòng yêu thương
- Tâm trạng bà cụ Tứ khi có người đàn bà lạ xuất hiện trong nhà:
+ Khi thấy người đàn bà lạ xuất hiện trong nhà, lại đứng ở đầu giường con trai mình,hơn nữa lại gọi mình bằng u, bà ngạc nhiên đến sững sờ
+ đến khi nghe Tràng giải thích, khi đã hiểu ra cơ sự, bà cúi đầu lặng thinh, một sự imlặng chất chứa bao suy nghĩ ngậm ngùi
• Bà buồn tủi cho số kiếp của mình, cơ cực vất vả một đời cũng không cưới nổi vợ chocon Bà thương xót cho số kiếp của con trai, bà tội nghiệp cho cảnh lấy vợ của con “Người ta dựng vợ gả chồng cho con là lúc trong nhà ăn nên làm nổi còn mìnhthì…” Đọc những dòng nay, ta cảm giác như trái tim người mẹ đang rung lên vì đauđớn xót xa Việc trọng đại của đời con, lẽ ra phải đựợc dăm ba mâm mới phải nhưng
vì nhà nghèo quá nên điều đó chỉ là ao ước không sao thực hiện được
• Thương thân tủi phận cho mình, cho con trai bà còn dành tình thương và sự cảmthông sâu sắc đối với cô con dâu mới Bà thấu hiểu cho cảnh ngộ của người đàn bàtheo không con trai mình “ người ta có gặp bước khó khăn đói khổ này người ta mơilấy con mình mà con mình mới có vợ Bà chấp nhận cô con dâu mơi mà không mộtlời phàn nàn hay chất vấn hỏi han bỡi lẽ bà đã biết cả rồi còn hỏi làm gi nữa cho đaulòng nhau, “ Ừ, thôi thì các con đã phải duyên phải kiếp vơi nhau u cũng mừnglòng” Lời nói bà thật nhẹ nhàng thân mật “con ngồi xuống đây, ngồi xuống đây cho
đỡ mỏi chân” Bà ân cần khuyên nhủ bảo ban “ nhà ta nghèo con ạ, vợ chồng chúng
Trang 5mày liệu mà bảo nhau làm ăn … ai giàu ba họ ai khó ba đời” Bao nhiêu yêu thươngcảm thông và ngậm ngùi chất chứa trong câu nói “ chúng bay lấy nhau lúc này uthương quá”
• Bà vừa mừng cho con “ nó yên bề nó” vừa lo lắng “ biết chúng có nuôi nổi nhausống qua cơn đói khát này không” Đó là nổi lo chính đáng của người mẹ từng trảimột đời cực nhọc mà cái đói nghèo cứ bám riết quẩn quanh Bao nhiêu buồn tủi, vuimừng lo lắng xáo trộn trong tâm hồn khiến người mẹ không kiềm nén được, bàkhông nói được nữa, nước mắt chảy ròng ròng Những giọt nước mắt lấp lánh tấmlòng vị tha cao quí của người mẹ.Chẳng nghi lể, không đưa đón, không có trầu mâmrượu hủ nhưng tấm lòng chân thật nhân hậu của người mẹ đã thay thế tát cả Có lẽ côcon dâu thực sự thấy yên lòng, không hối tiếc khi được về làm dâu làm vợ trong giađình này
- Tâm trạng bà cụ Tứ vào buổi sáng hôm sau:
Tuy buồn tủi xót xa về thân phận nghèo khó nhưng bà thực sự vui mừng khi con traimình có vợ Sáng mai thức dậy, bà lão tươi tỉnh khác hẳn ngày thường “ cái mặt bủngbeo u ám của bà rạng rỡ hẳn lên” Bà xắm xắn dọn dẹp nhà cửa với con dâu Bữa ăn ngàyđói thật thảm hại: một nồi cháo loãng, một lùm rau chuối thái rối, một nồi cám đắng chát.Nhưng bà vẫn đon đả tươi cười hóm hĩnh “ chè khoán đây, ngon đáo để” Bà cố xua đicái không khí ảm đạm bằng những dự định trong tương lai “ khi nào có tiền mua lấy mộtđôi gà , ngoảnh đi ngoảnh lại chẳng mấy chốc là có một đàn gà cho mà xem” Giữa cáingày đói khát cay cực, một niềm vui thoáng hiện trong tâm hồn bà , không đơn thuần chỉ
là tâm lí lạc quan vẫn thường thấy ở người dân lao động, đó là niềm ao ước thiết tha vềmột ngày mai cuộc đời các con bà sáng sủa tươi đẹp hơn Bà đang nuôi dưỡng vun vénniềm hi vọng cho các con để chúng có thêm sức mạnh vượt qua tao đoạn bi thảm này
* Tóm lại, Qua truyện ngắn vợ nhặt, Kim Lân đã dựng lên hình ảnh chấn thật cảm động
về người mẹ nông dân nghèo khổ trong nạn đói 1945 Đó là người mẹ mhân hậu hết lòngthương con thương người
C Vợ Tràng
- Cảnh ngộ: Người đàn bà không tên vô gia cư, không nghề nghiệp Khi nạn đói đang lantràn, cái chết đối với thị hình như chỉ còn là thời gian
- Diễn biến tâm lí hành động:
+ Lần đầu tiên gặp Tràng , thị tỏ ra táo bạo bỡi thị tin vào câu hò bâng quơ của Tràng
“Muốn ăn cơm trắng…” nên thị hỏi vặn lại “ có khối cơm trắng mấy giò đấy! Này, nhàtôi ơi, nói thật hay nói khoác đấy?” Điều đó cho thấy miếng ăn lúc này đối vơi thị rấtquan trọng
+ Lần gặp thứ hai thị đổi thay quá nhiếu: áo quần rách như tổ đỉa, khuôn mặt lưỡi càyxám xịt chỉ còn thấy hai con mắt Thị sưng sỉa một cách vô lí, rồi gợi ý xin ăn Khi đượcmời , thị ăn liền bốn bát bánh đúc Không cần suy nghĩ thị chấp nhận theo không Tràngmột cách dễ dàng Thế mới biết khi cái đói hoành hành người ta có thể gạt qua lòng tựtrọng để có cái ăn, để bảo tồn sự sông Cái đói làm cho người ta quên sự thẹn thùng và sĩdiện cái đói đã đánh mất nữ tính của người con gái…
+ Trên đường về nhà, thị e thẹn ngượng ngập “ Đầu hơi cúi xuống, cái nón rách tàngnghiêng nghiêng che khuất đi nữa mặt” Khi nhìn thấy những cặp mắt đang dồn cả về
Trang 6phía mình, thị xấu hổ ngượng nghịu “ chân nọ bước díu cả vào chân kia” Những chi tiếtnày đã chứng tỏ Kim Lân rất thấu hiểu tình cảnh tội nghiệp của người vợ nhặt, chị chưamất đi cái e thẹn tủi hổ khi lâm vào hoàn cảnh trớ trêu Về đến nhà, thị rụt rè ngồi mớmxuống mép giừơng, mặt buồn tư lự Có lẽ vì tủi thân lo lắng hay thất vọng trước gia cảnhnhà chồng Nhà văn cho ta thấy thị đang trở về với bản chất của người con gái.
+ Buổi sáng hôm sau
Sự đầm ấm của gia đình, tình thương tình người và niềm hạnh phúc được làm dâu làm vợ
đã làm chị đổi thay và trở về với bản chất của người phụ nữ Cô con dâu mới trở nênđảm đang hiền thục, đúng mực lễ phép, không còn cái vẻ chao chát chỏng lỏn như mấylần gặp Tràng ở ngoài tỉnh Chị cũng đang nghĩ về tương lai về sự sống mà tu chí làm ăn
* Ta tưởng chừng như Kim Lân rất lạnh lùng khi diễn tả số phận tâm trạng của người vợnhặt Nhưng trong lời văn có vẻ khách quan và vô tình ấy, lại chứa đựng sự cảm thông,niềm tin yêu sâu sắc đối với người phụ nữ nghèo khổ này Qua nhân vật người vợ nhặt,Kim Lân đã phản ánh số phận bi thảm của con người trong nạn đói 1945 Đồng thời đềcao khát vọng sống của người dân nghèo trong hoàn cảnh bi đát đói khổ
4/ Giá trị hiện thực và nhân đạo của tác phẩm
- Kim Lân đã dựng lại khung cảnh tàn khốc của nạn đói 1945 Qua đó ông gián tiếp tốcáo tộc ác của bọn thực dân, phát xít đã gây ra nạn đói khủng khiếp cho dân tộc ta
- Truyện là niềm đồng cảm xót xa của nhà văn trước thảm trạng sự sông của con người
bị đe dọa, giá trị của con người trở nên rẻ rúng
- Nhà văn đã phát hiện phản ánh chân thật sinh động những phẩm chất tốt đẹp của ngườilao động nghèo khổ trong hoàn cảnh tàn khốc của nạn đòi, trân trọng khát vọng sôngkhát vọng hạnh phúc gia đình của người dân nghèo trong nạn đói đó
5/ Những đặc điểm về nghệ thuật:
- Cách xây dựng tuyện tự nhiên linh hoạt hấp dẫn Tác giả sử dụng lối kể chuyện đanxen giữa quá khứ và hiện tại Câu chuyện mở đầu từ hiện tại của những ngày đói và sựkiện Tràng đắt vợ về Sau đó tác giả quay về quá khứ của hai lần gặp gỡ giữa Tràng vàngười đàn bà xa lạ để giải thích cắt nghĩa cho hiện tại Cuối truyện nhà văn trở về hiệntại để hướng đến tương lai
- Giọng văn mộc mạc giản dị, ngôn ngữ gần gũi với đời thường nhưng được chắt lọc rất
kĩ lưỡng, có giá trị gợi hình gợi cảm cao khiến cho câu chuyện rất giàu sức gợi
- Nhân vật được khắc hoạ sinh động từ ngoại hình đến tâm lí Nhà văn diễn tả tâm trạngrất tinh tế và chính xác qua điệu bộ ngôn ngữ của nhân vật hay trực tiếp miêu tả những
ý nghĩ cảm xúc đa dạng phức tạp Tâm lí tính cách nhân vật phong phú , mỗi người mộtvẻ: Tràng có vẻ phởn phơ tự đắc, người đàn bà có vẻ ngượng ngập tủi hổ, bà cụ Tứ aioán xót thương nhưng đều xoay cùng hướng tất cả như tốt hơn, hiền hậu hơn và tintưởng vào ngày mai cuộc sống sẽ khác
CÁC DẠNG ĐỀ VĂN XOAY QUANH TÁC PHẨM VỢ NHẶT
1/ Phân tích tình huống truyện
2/ Phân tích nhânvật:
- Nhân vật Tràng
Trang 7- Người vợ nhặt
- Bà cụ Tứ
3/ giá trị nhân đạo của tác phẩm
4/ Khát vọng sống của người dân trong nạn đói
DÀN BÀI ĐẠI CƯƠNG MỘT SỐ ĐỀ VĂN
Đề 3: Giá trị nhân đạo của tác phẩm
- Kim Lân đã dựng lại khung cảnh tàn khốc của nạn đói 1945 Qua đó ông gián tiếp tốcáo tộc ác của bọn thực dân, phát xít đã gây ra nạn đói khủng khiếp cho dân tộc ta.+ Nạn đói lan tràn khắp nơi đe doạ sự sống của con người Cái đói đã kéo đến xóm ngụ
cư làm thay đổi cuộc sống nơi này…
+ Qua việc tái hiện không khí khung cảnh ngày đói, Kim Lân cáo tộc ác của bọn thựcdân, phát xít …
- Truyện là niềm đồng cảm xót xa của nhà văn trước thảm trạng sự sống của con người
bị đe dọa, giá trị của con người trở nên rẻ rúng
+ Nhà văn chia sẻ nỗi niềm đau xót buồn tủi của bà cụ Tứ : thương con nhưng không thể
tổ chức cho con một đám cưới đàng hoàng đúng nghĩa
+ Kim Lân cảm thương cho hoàn cảnh của Tràng: không thể cưới vợ, chỉ có thể nhặt vợtheo không trong ngày đói
+ Ông cũng xót thương cho cảnh ngộ của người vợ nhặt: chỉ có thể theo không mộtngười đàn ông xa lạ mới có thể thoát khỏi cái chết đang đến gần, để bảo tồn sự sống
- Nhà văn đã phát hiện phản ánh chân thật sinh động những phẩm chất tốt đẹp của ngườilao động nghèo khổ trong hoàn cảnh tàn khốc của nạn đòi Trân trọng khát vọng sốngkhát vọng hạnh phúc gia đình của họ trong nạn đói đó
+ Bản chất hiền lành chất phác, tấm lòng nhân hậu thương người và khát vọng hạnhphúc gia đình của anh Tràng
+ tấm lòng nhân hậu và niềm tin vào tương lai của bà cụ Tứ
+ Khát vọng sống, niềm vui niềm hạnh phúc khi được yêu thương đùm bọc, bản chấthiền thục đảm đang, của người vợ nhặt
+ Nạn đói lan tràn kéo đến xóm ngụ cư làm thay đổi cuộc sống nơi này…
+ Sự kiện nhặt vợ qua hai bận tầm phơ tầm phào…
- Sự sông được khơi dậy ở xóm ngụ cư khi Tràng dắt vợ về
+ Xóm ngụ cư xôn xao bàn tán những khuôn mắt hốc hác u tối bỗng dưng rạng rỡ hẳnlên Có cái gì lạ lùng tươi mát thổi vào cuộc sống đói khát tăm tối của họ
+ Niềm vui nhừơng chỗ cho nỗi lo “ trời đất này còn rước cái của nợ đời về, biết có nuôinổi nhau sống qua cái thì này” nhưng đó không phải là nỗi lo tuyệt vọng mà là nỗi lohướng về sự sống
Trang 8- Những chuyển biến tâm trạng của nhân vật hướng về sự sông:
+ Niềm vui niềm hạnh phúc của Tràng trên đường dắt vợ về, những chuyển biến tâm lívào buổi sáng hôm sau
+ Niềm vui, niềm hạnh phúc của bà cụ Tứ Khi con trai có vợ
+ Những đổi thay trong tính cách tâm lí của người vợ nhặt khi được làm dâu làm vợđược yêu thương tin tưởng
- Hình ảnh những người nông dân trên đê sộp cùng nhau đi phá kho thóc là dấu hiệu của
sự vùng dậy đấu tranh hướng đến cuộc sống tốt đẹp hơn
- Từng gia nhập quân ngũ và làm nhiều nghề để kiếm sống
- Là một nghệ sĩ đa tài: làm thơ, vẽ tranh, sáng tác văn xuôi,… nhưng thành công nhất làkịch Ông là một trong những nhà soạn kịch tài năng nhất của nền văn học nghệ thuậtViệt Nam hiện đại
- Năm 2000, ông được tặng giải thưởng HCM về văn học nghệ thuật
- Tác phẩm chính: Lời nói dối cuối cùng, Chết cho điều chưa có, Hồn Trương Ba dahàng thịt …
- Kịch của ông phản ánh nhiều vấn đề nóng bỏng có tính chất thời sự của đời sống, đónggóp thiết thực vào công cuộc đổi mới đất nước
- Qua đời trong một tai nạn giao thông ngày 29/8/1988
- Vở kịch được Lưu Quang Vũ viết vào năm 1981, được công diễn vào năm 1984
- Từ một cốt truyện dân gian, tác giả đã xây dựng thành một vở kịch nói hiện đại, đặt
ra nhiều vấn đề mới mẻ có ý nghĩa tư tưởng, triết lí và nhân văn sâu sắc
3 Tóm tắt nội dung: Trương Ba giỏi đánh cờ bị Nam Tào bắt chết nhầm Vì muốn
sửa sai nên Nam Tào và Đế Thích cho hồn Trương Ba sống lại, nhập vào xác hàng thịt
Trang 9vừa mới chết Trú nhờ linh hồn trong thể xác hàng thịt, Trương Ba gặp rất nhiều phiềntoái: lí tưởng sách nhiễu, chị hàng thịt đòi chồng, gia đình Trương Ba cũng cảm thấy xa
lạ … mà bản thân Trương Ba thì đau khổ vì phải sống trái tự nhiên, giả tạo Đặc biệt thânxác hàng thịt làm Trương Ba nhiễm một số thói xấu và những nhu cầu vốn không phảicủa chính bản thân ông Trước nguy cơ tha hoá về nhân cách và sự phiền toái do mượnthân xác của kẻ khác, Trương Ba quyết định trả lại xác cho hàng thịt và chấp nhận cáichết
4 Nội dung đoạn trích
a Màn đối thoại giữa hồn Trương Ba và xác hàng thịt.
- Trương Ba chết là do sự vô tâm và tắc trách của Nam Tào Nhưng sự “sửa sai ” của
Nam Tào và Bắc Đẩu theo lời khuyên của Đế Thích lại đẩy Trương Ba vào nghịch cảnh
vô lí hơn: linh hồn mình phải trú nhờ trong thể xác của kẻ khác
- Do phải sống nhờ trong thể xác của anh hàng thịt, linh hồn nhân hậu, trong sạch, bảntính ngay thẳng của Trương Ba xưa kia, nay vì phải sống mượn, gá lắp, tạm bợ và lệthuộc nên đã không sai khiến được xác thịt thô phàm, trái lại còn bị nhiễm một số thóixấu của xác hàng thịt (vụng về, thô lỗ, phũ phàng, ăn nhiều, ham bán thịt, không thíchchơi cờ, ham muốn những thức ăn dung tục)
- Ý thức được điều đó, hồn Trương Ba dằn vặt, đau khổ và quyết định chống lại bằng
cách tách ra khỏi xác thịt để tồn tại độc lập, không lệ thuộc vào thể xác: " Không Không!
Tôi không muốn sống như thế này mãi! Tôi chán cái chỗ ở không phải là của tôi này lắm rồi! Cái thân thể kềnh càng, thô lỗ này, ta bắt đầu sợ mi, ta chỉ muốn rời xa mi tức khắc! Nếu cái hồn của ta có hình thù riêng nhỉ, để nó tách ra khỏi cái xác này, dù chỉ một lát.”
- Xác thịt biết rõ những cố gắng đó là vô ích, đã cười nhạo hồn Trương Ba, tuyên bố
về sức mạnh âm u, đui mù ghê gớm của mình, chủ động đặt nhiều câu hỏi phản biện để
khẳng định vai trò của xác buộc hồn Trương Ba quy phục mình : “ Ông không tách ra
khỏi tôi được đâu, dù tôi chỉ là thân xác Hai ta đã hoà với nhau làm một rồi!”
- Trước những “lời lẽ ti tiện” của xác thịt, Trương Ba đã nổi giận, khinh bỉ xác thịt hèn
hạ nhưng đồng thời cũng bị động, kháng cự yếu ớt, đuối lí, đau khổ, đành nhập trở lại xáchàng thịt trong tuyệt vọng
- Màn đối thoại cho thấy:
+ Trương Ba được trở lại cuộc sống nhưng là một cuộc sống đáng hổ thẹn vì phải sốngchung với sự dung tục và bị sự dung tục đồng hoá
+ Màn đối thoại giữa xác hàng thịt và hồn Trương Ba là cuộc đấu tranh của thể xác vàlinh hồn trong một con người, đó là hai thực thể có quan hệ hữu cơ với nhau.Thể xác cótính độc lập tương đối có khả năng tác động vào linh hồn, lấn áp, tàn phá những gì trongsạch, đẹp đẽ, cao quý trong con người Linh hồn phải đấu tranh với những đòi hỏi khôngchính đáng của thể xác để hoàn thiện nhân cách
b Màn đối thoại giữa hồn Trương Ba và gia đình.
(b1) Người thân:
- Vợ: Đau khổ, buồn bã, nhất quyết bỏ đi vì nhận thấy sự thay đổi của chồng, đau khổ
trước cảnh chồng chung, định nhường chồng: “ Ông bây giờ còn biết đến ai nữa! Có lẽ
tôi phải đi…Để ông được thảnh thơi…với cô vợ người hàng thịt…Còn hơn là thế này… Ông đâu còn là ông, đâu còn là ông Trương Ba làm vườn ngày xưa, ông biết không…”
Trang 10- Con dâu: Thông cảm và xót thương, thấu hiểu nhưng vẫn đau lòng khi nhận thấy bố
ngày một khác: “Bởi con biết giờ thầy khổ hơn xưa nhiều lắm…Thầy bảo con: Cái bên
ngoài là không đáng kể, chỉ có cái bên trong, nhưng thầy ơi, con sợ lắm, bởi con cảm thấy, đau đớn thấy…mỗi ngày thầy một đổi khác dần, mất mát dần, tất cả cứ như lệch lạc, nhoà mờ dần đi, đến nỗi có lúc chính con cũng không nhận ra thầy nữa…”
- Cháu gái: Khước từ tình thâm, xua đuổi vì tâm hồn trẻ thơ trong sáng không chấp
nhận sự dung tục tầm thường: “ Ông nội tôi chết rồi Nếu ông nội tôi hiện về được, hồn
ông nội tôi sẽ bóp cổ ông! Ông dám nhận làm ông nội tôi, dám đụng vào cây cối trong vườn của ông nội tôi Từ nay ông không được động vào cây cối trong vườn ông tôi nữa! Ông mà quý cây à? Sáng qua tôi để ý ông chiết cây cam, bàn tay giết lợn của ông làm gãy tiệt cái chồi non, chân ông to bè như cái xẻng, giẫm lên nát cả cây sâm quý mới ươm! Ông nội đời nào thô lỗ phũ phàng như vậy! ”
(b2) Hồn Trương Ba:Trước sự thay đổi đó, hồn Trương Ba cay đắng, đau khổ, tuyệt
vọng vì nhận thấy những gì mà mình đã, đang và sẽ làm khiến cho người thân ngày càng
đau khổ hơn dù bản thân không hề muốn “ Mày đã thắng thế rồi đấy, cái thân xác không
phải của ta ạ, mày đã tìm đủ mọi cách để lấn át ta…”
(b3) Nguyên nhân đã khiến cho người thân và cả chính Trương Ba rơi vào bất ổn
và phải chịu đau khổ: là do hồn Trương Ba đã phải sống trong xác hàng thịt, và chính
cái xác hàng thịt đó đã làm thay đổi con người Trương Ba
(b4) So sánh tâm trạng và thái độ của hồn Trương Ba ở màn đối thoại với xác hàng thịt và màn đối thoại với người thân.
- Màn đối thoại với xác hàng thịt: Tuyệt vọng, bất lực, cam chịu > Chấp nhận với
xác thịt dung tục
- Màn đối thoại với người thân: Vô cùng đau đớn song kiên quyết, dứt khoát không
thể khuất phục xác thịt dung tục mà đánh mất mình “Nhưng lẽ nào ta chịu thua mày,
khuất phục mày và tự đánh mất mình?…Không cần đến cái đời sống do mày mang lại ! Không cần!”.
> Cao trào của kịch đã đẩy lên đỉnh điểm, nhân vật không thỏa hiệp mà đấu tranh mạnh
mẽ, quyết liệt Từ đó, ta thấy được vẻ đẹp tâm hồn cao quý của người lao động
c Màn đối thoại giữa hồn Trương Ba và Đế Thích.
- Đế Thích: Khuyên Trương Ba chấp nhận cảnh sống tạm bợ, bởi thế giới vốn không
toàn vẹn “ dưới đất, trên trời đều thế cả -> Đế Thích có cái nhìn quan liêu, hời hợt về
cuộc sống con người nói chung và với Trương Ba nói riêng
- Trương Ba: Không chấp nhận cảnh sống “ bên trong một đằng, bên ngoài một nẻo”, muốn được “là tôi toàn vẹn” -> Quan niệm đúng đắn, tích cực.
+ Trương Ba thẳng thắn chỉ ra sai lầm của Đế Thích “ông chỉ nghĩ đơn giản là cho tôi
sống, còn sống như thế nào thì ông chẳng cần biết!” -> Lòng tốt hời hợt thì chẳng đem
lại điều gì thực sự có ý nghĩa cho ai, mà sự vô tâm còn tệ hại hơn, nó đẩy người khác vàonghịch cảnh, vào bi kịch
+ Trương Ba cương quyết từ chối, không chấp nhận cảnh sống giả tạo, mà theo ông chỉ
có lợi cho đám chức sắc, không chấp nhận cảnh sống , mà theo ông còn khổ hơn là chết “
Nhưng sống thế này, còn khổ hơn là chết Mà không phải chỉ một mình tôi khổ! Những người thân của tôi sẽ còn phải khổ vì tôi! … Cuộc sống giả tạo này có lợi cho ai? Hoạ
Trang 11chăng chỉ có lão lí trưởng và đám trường tuần hỉ hả thu lợi lộc! ” -> Khát vọng mãnh
liệt của con người trong cuộc đấu tranh quyết liệt chống lại sự dung tục, giả tạo để bảo vệquyền được sống toàn vẹn, hợp với lẽ tự nhiên, cùng sự hoàn thiện nhân cách
- Đế Thích: Có ý định cho hồn Trương Ba nhập vào cu Tị - một em bé hàng xóm vừa
chết, bạn thân của đứa cháu gái “Tôi sẽ giúp ông một lần nữa! Ngay bây giờ đây, ông sẽ
trả cái thân thể này cho ông hàng thịt, tôi sẽ làm cho hồn ông nhập vào xác cu Tị …”
- Trương Ba: Quyết định dứt khoát xin Đế Thích cho cu Tị được sống lại, cho mình
được chết hẳn chứ không nhập vào thân xác của ai nữa-> Ý thức về sự hợp nhất giữa linhhồn và thể xác Qua quyết định này, chúng ta thấy Trương Ba là con người nhân hậu,sáng suốt, giàu lòng tự trọng
* Ý nghĩa màn đối thoại:
- Con người là một thể thống nhất, hồn và xác phải hài hoà, không thể có một tâm hồnthanh cao trong một thân xác phàm tục, tội lỗi
- Sống thực sự cho ra con người quả không hề dễ dàng, đơn giản khi sống nhờ, sống gởi,sống chắp vá, khi không được là mình thì cuộc sống ấy thật vô nghĩa
- Màn trò chuyện giữa hồn Trương Ba và Đế Thích trở thành nơi để tác giả gởi gắmquan niệm của mình: được sống làm người quý giá thật, nhưng được sống đúng là mình,sống trọn vẹn những giá trị mình vốn có và theo đuổi còn quý giá hơn Sự sống chỉ thực
sự có ý nghĩa khi con người được sống tự nhiên với sự hài hoà giữa thế xác và tâm hồn.Con người phải luôn luôn biết đấu tranh với những nghịch cảnh, với chính bản thân,chống lại sự dung tục, để hoàn thiện nhân cách và vươn tới những giá trị tinh thần caoquý
d Màn kết :
- Trương Ba chấp nhận cái chết để linh hồn được trong sạch Hồn Trương Ba nhập vàomàu xanh cây cỏ trong vườn, hóa thân vào các sự vật thân thương, tồn tại vĩnh viễn bên
cạnh những người thân yêu của mình:“ Tôi vẫn ở liền ngay bên bà đây, ngay trên bậc
cửa nhà ta, trong ánh lửa bà nấu cơm, cầu ao bà vo gạo, trong cái cơi bà đựng trầu, con dao bà giẫy cỏ Không phải mượn thân ai cả, tôi vẫn ở đây, trong vườn cây nhà ta, trong những điều tốt lành của cuộc đời, trong mỗi trái cây cái Gái nâng niu ”
- Ý nghĩa:
+ Khẳng định cái cá thể: Con người phải sống như chính mình
+ Cuộc sống lại tuần hoàn theo quy luật của muôn đời
+ Khẳng định sự bất tử của linh hồn trong sự hoài nhớ và trong tâm tưởng của mọingười
+ Thể hiện tư tưởng nhân văn cao cả của tác phẩm
> Ngôn ngữ nhân vật nhẹ nhàng, sâu lắng giàu chất trữ tình đằm thắm bay bổng đãđem lại âm hưởng thanh thoát cho một bi kịch lạc quan đồng thời truyền đi thông điệp về
sự chiến thắng của cái thiện, cái đẹp và của cuộc sống đích thực
5 Nghệ thuật :
- Kế thừa cốt truyện dân gian một cách sáng tạo, nhân vật đa dạng
- Nghệ thuật dựng cảnh: Sự kết hợp giữa yếu tố kì ảo và nội dung hiện thực
- Tình huống kịch độc đáo, giàu kịch tính
- Diễn biến của vở kịch được dẫn dắt hợp lí
Trang 12- Dựng lời thoại:
+ Ngôn ngữ cá thế hoá phù hợp tính cách nhân vật, giọng điệu tranh biện
+ Đa nghĩa, có chiều sâu triết lí, chứa kịch tính cao
Truyện ngắn “Rừng xà nu” của nhà văn Nguyễn Trung Thành là một tác phẩm hay của
văn học nước nhà thời kì kháng chiến chống Mĩ(khi truyện vừa ra đời đã vinh dự nhận
giải thưởng Nguyễn Đình Chiểu).Để ôn tập tốt tác phẩm này,chúng ta phải nắm kĩ các
vấn đề:Những đặc điểm cơ bản về phong cách truyện ngắn của nhà văn,hoàn cảnh-cảm
hứng ra đời của tác phẩm(những yếu tố bên ngoài văn bản),tiếp cận và phân tích văn bản(theo cách mới),liên hệ và so sánh với những văn bản khác cùng dạng thể để làm nổi
bật những sáng tạo riêng - độc đáo của Nguyễn Trung Thành
I.Những vấn đề chung
1.Tác giả :cơ bản hiểu và nêu được những ý sau
-Nguyễn Trung Thành tên thật là Nguyễn Văn Báu,sinh năm 1932 tại Thăng Bình vàThăng Bình-nơi sinh ra ông, hay Hội An ,núi rừng Tây Nguyên-nơi ông đã sống và gắn
bó đều có một điểm chung:trong sạch,hoang dại hùng vĩ…tất cả đã góp phần làm nên hồnvăn của ông
-Gs Nguyễn Đăng Mạnh có lời nhậ xét rất xác đáng về nhà văn: “nếu Nguyễn Tuân suốtđời đi tìm cái đẹp thì Nguyễn Trung Thành suốt đời đi tìm cái hùng-mà cái hùng cũngchính là cái đẹp trong cảm hứng thẫm mĩ của anh” và “Nguyên Ngọc là nhà văn lãngmạn”
2.Tác phẩm
a.Xuất xứ tác phẩm
-Rừng xà nu được viết vào mùa hè năm1965.Tác phẩm lấy cảm hứng sáng tạo trực tiếp từlịch sử- xã hội những ngày sục sôi,nghiêm trọng,quyết liệt ,hào hùng và gián tiếp từnhững hình ảnh con người,đất rừng Tây Nguyên anh hùng trong cả hai cuộc kháng chiếnnhưng chung qui lại là niềm cảm phục và yêu thương con người Tây Nguyên nhưNguyên Ngọc đã từng tâm sự:Tây Nguyên với tôi là một tâm sự không bao giờ dứt -Rừng xà nu là một khối cảm hứng đã trầm tích,kết tụ từ lâu,âm thầm lẫn khuất ,chín dầntrong nhà văn và giờ đây lịch sử đã khơi ngòi cho nó sinh ra.Có thể được xem “Rừng xà
nu” là “Hịch tướng sĩ” trong thời kì chống Mĩ.Tác phẩm vừa ra đời đã nhận được giải
thưởng văn nghệ Nguyễn Đình Chiểu
Trang 13b.Tóm tắt văn bản tác phẩm:
Ba năm đi lực lượng hôm nay Tnú mới có dịp về thăm làng.Thằng bé Heng dẫn anh vàolàng,những hình ảnh nơi này gợi cho anh bao nhiêu là kỉ niệm:tình yêu lứa đôi,tình cảmbuôn làng…Đêm đến ở khu nhà ưng,cụ Mết đã kể lại cuộc đời cách mạng của anh cho cảbuôn làng: Tnú là đứa trẻ mồ côi được buôn làng nuôi nấng , “đời nó khổ nhưng bụng nósạch như nước suối làng ta”.Nghe tin làng ông Mết theo Cách mạng thằng giặc nó kéo vềchặt đầu anh Xút ,bà Nhan để uy hiếp.Thanh niên không dám đi làm Cách mạng ,ngườigià đi thay nhưng rồi người già cũng không ai dám đi.Thế là Tnú và Mai đi làm Cáchmạng.Tnú đi làm cách mạng rất gan góc và táo bạo,dũng cảm và trung thực,trung thànhvới Cán bộ-với cách mạng tuyệt vời.Chuyện Tnú làm cách mạng và chuyện tình yêu vớiMai cứ thế lớn dần theo năm tháng,họ nên vợ nên chồng,có nhau một đứa con.Khi đứacon chưa đầy tháng thì thằng giặc nó kéo về bắt vợ con Tnú ra tra tấn.Không kìm đượclòng căm thù và nổi đau Tnú đã xông ra giết gặc bằng tay không.Nhưng anh không thắngđược 12 tên giặc,anh bị bắt bị tra tấn dã man,lại một lần nữa từ đau thương Tnú đứng lênđấu tranh.Tnú đã lập được chiến công trong cảnh ngộ rất đặc biệt(vợ chết con chết,bàntay của mình bị thiêu đốt cháy rụi,đây là hoàn cảnh tâm lí thúc bách nhất).Kết thúc truyệnTnú lại ra đi theo đuổi những chiến công mới
c.Tư tưởng chủ đạo:Truyện tập trung tái hiện số phận và phẩm chất cao đẹp của đồng
bào Tây Nguyên trong bối cảnh đấu tranh giai cấp và đấu tranh dân tộc trên cái nềnphong cảnh thiên nhiên hùng vĩ.Và qua đó khẳng định con đường cách mạng của đồngbào và của dân tộc đó là con đường dùng bạo lực cách mạng để chống lại bạo lực phảncách mạng,vũ trang chiến đấu là con đường tất yếu để tự giải phóng nhân dân
d.Những đặc sắc về nghệ thuật
-Xây dựng nhân vật
+Nghệ thuật xây dựng nhân vật đậm chất sử thi anh hùng ca
+Hình tượng nhân vật và hình tượng cây xà nu chiếu ứng song song với nhau suốt cảthiên truyện
+Mỗi nhân vật đều có những nét riêng rất hấp dẫn,nhân vật người anh hùng của nhà vănvừa rất gần với nhân vật người anh hùng trong trang sử thi truyền thống vừa có những nétrất hiện đại
-Nghệ thuật trần thuật độc đáo
+Câu chuyện được kể thành nhiều lớp với cách sắp xếp đầy dụng ý
+Lời kể mang âm hưởng rất “khan” của đồng bào Tây Nguyên
+Ngôn ngữ kể chuyện sống động
II.Gợi ý ôn tập và làm các kiểu bài
Đề 1.Phân tích truyện ngắn Rừng xà nu của nhà văn Nguyễn Trung Thành
*Yêu cầu chung:ở dạng đề này các em phải biết cách khai thác và triển khai luậnđiểm.Xác định được mức độ của từng luận điểm.Nắm vững nguyên tắc phân tích tácphẩm là làm rõ chủ đề tư tưởng và nghệ thuật
*Gợi ý làm bài
-Giới thiệu được hoàn cảnh ra đời của tác phẩm ,cảm hứng chủ đạo và khái quát chủ đề
Trang 14-Phân tích hình tượng cây xà nu để làm nổi bật lên được những khía cạnh sau:Sức sốngmãnh liệt của đất rừng Tây Nguyên hùng vĩ,hình tượng đậm sắc văn hóa và tạo sức liêntưởng đến con người trong câu chuyện kể
-Phân tích câu chuyện kể về Tnú để làm sáng tỏ:Truyện tuy kể về một người nhưng lạithấy được bao người,kể một đêm nhưng dài bằng cả đời người,Truyện vừa mang âmhưởng sử thi truyền thống vừa có những sáng tạo độc đáo riêng
-Phân tích kết cấu câu truyện kể:kết cấu vòng tròn nhấn mạnh(mở ra là khu rruwngf xà
nu và kết lại cũng là khu rừng xà nu),kết nhưng kết mở(Tnú trở về rồi lại ra đi)
-Một số nét nghệ thuật đặc sắc:xây dựng nhân vật,kể chuyện,ngôn ngữ chuyện…
-Các em phân tích những vẻ đẹp chung của con người Tây Nguyên :
Những con người giàu tình yêu,có làng căm thù giặc sâu sắc,có ý chí kiêncường,anh dũng vô song,có tinh thần cách mạng kiên trung
-Vẻ đẹp riêng ở mỗi con người
Lưu ý các em nên tập trung nói nhiều hơn vào nhân vật chính là Tnú nhưng không nhấtthiết phải sa đà vào nhân vật nào,vì làm như thế sẽ không đủ thời gian cho việc làmnhững câu hỏi khác
+Cụ Mết :quyền uy,thiêng liêng,dày dạng là cánh chim đại bàng,là cây xà nu vĩđại nhất của buôn làng
+Thú người anh hùng có đời sống tâm hồn kín đáo ,sâu sắc,có trái tim tình yêubay bổng lãng mạn,cods khát vọng chiến công mãnh liệt và tinh thần kỉ luật cao
+Mai là người có tình yêu thủy chung, giàu trí tuệ
+Dít cô bí thư lạnh lùng-lạnh lùng nhất trong tất cả mọi người,có cuộc sống tìnhcảm kín đáo
+Bé Heng trẻ trung hồn nhiên, có con đường cách mạng đầy hứa hẹn ở tương lai-Ở đây chúng ta tập trung đánh giá về măt nghệ thuật chung nhất trong việc khắc họachân dung nhân vật của nhà văn:dựng hình tượng cây xà nu để tạo liên tưởng rộng,xâydựng tính cách nhân vật đậm chất sử thi anh hùng cava cũng giàu chất lãng mạn…
Cách 2:Các em có thể phân tích từng nhân vật theo một trình tự hệ thống từ Cụ Mết đến
Tnú,Mai rồi Dít,Heng.Sau đó khái quát so sánh để chỉ ra những nét chung và riêng trong
vẻ đẹp của từng nhân vật,khia quát được dòng chảy truyền thống từ thế hệ này đến thế hệkhác.Cuối cùng đánh giá nghệ thuật xây dựng nhân vật,khái quát chủ đề tư tưởng vănbản.Lưu ý không được sa đà vào phân tích nhân vật Tnú như một đề làm văn chuyên biệt
………
Đề 03
Phân tích nhân vật Tnú trong truyện ngắn “Rừng xà nu” của nhà văn Nguyễn Trung Thành