Công nghệ kháng thể Một trong những hướng phát triển nghiên cứu của Trung tâm Công nghệ Sinh học TP Hồ Chí Minh nhắm tới là hoàn thiện quy trình sản xuất kháng thể đơn dòng và đa dòng..
Trang 1Công nghệ kháng thể
Một trong những hướng phát triển nghiên cứu của Trung tâm Công
nghệ Sinh học TP Hồ Chí Minh
nhắm tới là hoàn thiện quy trình
sản xuất kháng thể đơn dòng và đa dòng Quy trình này sẽ được ứng dụng trong việc sản xuất các chế phẩm phòng ngừa bệnh và các loại kit chuẩn đoán việc nhiễm các tác nhân gây bệnh cho người cũng như cho động vật và thuỷ sản trong giai
Trang 2đoạn sớm
Trong bước đầu thực hiện,
Trung tâm Công nghệ Sinh học TP
Hồ Chí Minh kết hợp với Viện
Sinh học Nhiệt đới tiến hành triển khai đề tài nghiên cứu gây đáp ứng miễn dịch trên gà bởi các loại virus gây bệnh ở tôm, thu kháng thể
trong lòng đỏ trứng gà và ứng dụng sản xuất chế phẩm ASV phòng
ngừa bệnh virus cho tôm Bên cạnh
đó, Trung tâm cũng đang nghiên
cứu tạo kháng thể đa dòng trên thỏ, kháng virus gây bệnh Đốm trắng và Hoại tử ở tôm; đây là tiền đề cho
việc sản xuất kit chuẩn đoán các
loại bệnh virus ở tôm
Các thông tin từ Access
Trang 3Excellence @ the National Health Museum sau đây cho chúng ta một
cái nhìn sơ lược về công nghệ
kháng thể - công nghệ được thực hiện dựa trên sự đáp ứng miễn dịch của cơ thể
Kháng nguyên được định nghĩa cho các chất lạ đối với cơ thể,
chẳng hạn như vi trùng, virus gây bệnh hay các tác nhân truyền
nhiễm Hệ thống miễn dịch của cơ thể sẽ nhận biết khi có kháng
nguyên xâm nhập và tạo nên kháng thể - một loại protein tìm kiếm và tiêu diệt các kháng nguyên
Cấu tạo kháng thể và sự bắt cặp
đặc hiệu của kháng thể đối với
Trang 4kháng nguyên
Kháng thể có hai đặc tính hữu dụng Đầu tiên là chúng rất đặc
hiệu, có nghĩa là mỗi loại kháng thể chỉ liên kết và tấn công một loại
kháng nguyên nhất định Thứ hai, đối với một số loại kháng thể, sau khi được kích thích bởi sự hiện
diện của bệnh, vẫn giữ được khả
năng chống lại loại bệnh đó sau
này, ví dụ trong trường hợp của
bệnh đậu mùa và sởi
Đặc tính thứ hai của kháng thể được ứng dụng trong việc phát triển vaccine - dạng đã được làm yếu đi hay làm chết của virus và vi trùng Vaccine sẽ thúc đẩy quá trình sản
Trang 5xuất kháng thể chống lại các kháng nguyên có trong vaccine khi được đưa vào cơ thể
Công nghệ kháng thể chủ yếu
dựa vào đặc tính đầu tiên của kháng thể - tính đặc hiệu Chính đặc tính này giúp cho công nghệ kháng thể
có một giá trị to lớn Kháng thể
không chỉ được sử dụng để điều trị, chống lại các dịch bệnh mà nó còn được dùng trong chuẩn đoán rất
nhiều loại bệnh, phát hiện sự tồn tại của dược phẩm, các sản phẩm
của virus và vi trùng, cũng như các chất bất thường trong máu
Với hàng loạt các ứng dụng của loại chất-kháng-bệnh trên, việc sản xuất kháng thể tinh sạch với số
Trang 6lượng lớn trở thành mục tiêu của
nhiều nghiên cứu khoa học Cách thông thường để tạo kháng thể là
tiêm kháng nguyên vào các động
vật thí nghiệm Sau khi kháng thể được tạo ra, chúng sẽ được trích
tách từ máu (huyết thanh có chứa kháng thể được gọi là huyết thanh miễn dịch) Tuy nhiên, phương
pháp này có hai nhược điểm: huyết thanh miễn dịch sinh ra có chứa các chất không mong muốn, và có ít
lượng kháng thể cần sản xuất
Công nghệ kháng thể đơn dòng giúp chúng ta có thể sản xuất lượng lớn kháng thể tinh sạch bằng
phương pháp sau Chúng ta thu các
tế bào sinh kháng thể một cách tự
Trang 7nhiên Bên cạnh đó, chúng ta cũng
có một hệ các tế bào có thể phát
triển liên tục trong môi trường nuôi cấy Nếu hai tính chất trên, một
phát triển được trong môi trường nuôi cấy và một sinh được loại
kháng thể cần thiết, được kết hợp với nhau trong một dòng tế bào lai, chúng ta sẽ có một nhà máy sản
xuất kháng thể không ngừng nghỉ Trong công nghệ kháng thể đơn dòng, các tế bào khối u – có khả
năng sinh trưởng không ngừng – được dung hợp với các tế bào của động vật hữu nhũ nhằm sản xuất
kháng thể một cách liên tục Sự
dung hợp tế bào này được gọi là
“hybridoma” Các kháng thể được
Trang 8tạo bằng phương pháp vừa trình
bày là đơn dòng vì chúng được sinh
ra chỉ từ một loại tế bào, tế bào
“hybridoma”; còn các kháng thể
được tạo thành từ phương pháp
thông thường nêu ở trên là đa dòng
vì chúng có nguồn gốc từ nhiều
loại tế bào Sau đây là một ví dụ cụ thể về việc tạo kháng thể đơn dòng
Tế bào “myeloma” - một dạng khối u của tuỷ xương – có thể sống lâu dài trên môi trường nuôi
cấy Khi dung hợp “myeloma” với
tế bào lá lách sinh kháng thể của
động vật hữu nhũ, kết quả cho ra
một loại tế bào lai “hybridoma” có thể sản xuất đuợc lượng lớn kháng thể đơn dòng Sản phẩm tế bào
Trang 9dung hợp này kết hợp được hai đặc tính mong muốn của hai dòng tế
bào khác nhau: khả năng sinh
trưởng liên tục và khả năng sinh
lượng lớn kháng thể tinh sạch
Bởi vì các tế bào lai chọn lọc ở trên chỉ sản xuất một loại kháng thể duy nhất, nên kháng thể sinh ra tinh sạch hơn các kháng thể đa dòng
được sản xuất bằng phương pháp thông thường Chúng có tiềm năng hoạt động hiệu quả hơn các loại
dược phẩm thông thường trong việc kháng bệnh do các dược phẩm tấn công không chỉ các chất với cơ thể
mà cả với các tế bào trong cơ thể Ngoài ra, dược phẩm thông thường cũng có thể gây nên các phản ứng
Trang 10phụ như buồn nôn hay dị
ứng Trong khi đó, kháng thể đơn dòng chỉ tấn công vào phân tử mục tiêu và không gây nên phản ứng
phụ hay phản ứng phụ không đáng
kể