Đề tài môn vật lí thực tập sư phạm

CÁC TỪ VIẾT TẮT Trong đề tài : “ Tìm hiểu chương trình, SGK vật lý 8 và phương pháp dạyhọc ở chương Nhiệt học.” em có sử dụng một số từ viết tắt, để tiện cho việc theodõi, em xin tri

LỜI CẢM TẠ

Được bước chân vào trường sư phạm là niềm tự hào, là niềm vui và đồng thời cũng là mơ ước từ cấp học tiểu học của bản thân em Hôm nay

em rất vinh dự được thực hiện việc nghiên cứu đề tài, em không biết nói gì hơn ngoài những lời cảm ơn và lòng biết ơn chân thành và tha thiết nhất Bằng tấm lòng thành kính em xin chân thành cảm ơn sự hướng dẫn giúp đỡ nhiệt tình và đầy trách nhiệm của Thầy Nguyễn Văn Lợi cùng quý thầy cô trường cao đẳng sư phạm Sóc Trăng đã giúp đỡ em hoàn thành đề tài này Em cũng xin chân thành cảm ơn quý thầy cô và các em học sinh trường THCS Mỹ Xuyên và đặc biệt là cô Diệp Thị Kim Anh và các thầy, cô khác đã nhiệt tình hướng dẫn, giúp đỡ, tạo mọi điều kiện cho việc nghiên cứu của em được thuận lợi.

Vì mới bước chân làm quen với việc nghiên cứu thì mọi thứ đều mới bắt đầu và chưa có kinh nghiệm, do đó đề tài này không tránh khỏi những thiếu sót, rất mong được sự đóng góp của thầy cô, để đề tài nghiên cứu của

em được hoàn chỉnh hơn.

Cuối lời em xin chúc quý thầy cô dồi giàu sức khỏe và thành công trên mọi lĩnh vực đặc biệt là trong công tác giảng dạy.

CÁC TỪ VIẾT TẮT

Trong đề tài : “ Tìm hiểu chương trình, SGK vật lý 8 và phương pháp dạyhọc ở chương Nhiệt học.” em có sử dụng một số từ viết tắt, để tiện cho việc theodõi, em xin trình bày ý nghĩa của các từ viết tắt như sau :

A.PHẦN MỞ ĐẦU

1.Mục đích ý nghĩa của việc nghiên cứu:

1.1.Mục đích của việc nghiên cứu:

Mục đích của việc nghiên cứu đề tài nhằm nắm vững chương trình, SGK vàphương pháp dạy học ở chương Nhiệt học của Vật lý 8

1.2.Ý nghĩa của việc nghiên cứu:

Khi nghiên cứu đề tài này giúp em nắm vững cấu trúc, nội dung cũng như mụctiêu của từng chương và hiểu rõ hơn về phương pháp dạy học chương Nhiệt họctrong chương trình SGK Vật lý 8.Từ đó giúp em lựa chọn phương pháp dạy họccho phù hợp với thực tế, so sánh được sự khác nhau giữa chương trình SGK Vật lý

8 cũ với Vật lý 8 mới Vận dụng phương pháp dạy học mới cho phù hợp vớichương trình SGK mới Trên cơ sở giúp em định hướng được việc học tập củamình, từ đó đề ra phương pháp học tập cho phù hợp để có được kết quả tốt nhằmgiúp ích cho việc giảng dạy và làm nền tản vững chắc cho việc giảng dạy sau nàycủa em, giúp em bước vào nghề một cách vững vàng, tự tin hơn

Với những lí do trên nên em chọn đề tài này để thực hiện việc nghiên cứu củamình

2.Đối tượng, nội dung, phạm vi nghiên cứu:

2.1.Đối tượng nghiên cứu :

Đối tượng nghiên cứu về nội dung chương trình, SGK Vật lý 8 và phương phápdạy học ở chương Nhiệt học

2.2.Nội dung nghiên cứu:

- Về chương trình Vật lý 8: Mục tiêu chung của môn Vật lý 8, các yêu cầu về

kiến thức, kĩ năng và thái độ

- Về Sách giáo khoa Vật lý 8: Quan điểm của các tác giả khi biên soạn SGK

Vật lý 8, đặc điểm của từng đề mục kiến thức trong chương trình SGK Vật lý 8

- Về Phương pháp dạy học môn Vật lý 8: Những điểm mới về phương pháp dạy

học môn Vật lý 8, cách thực hiện phương pháp đó, những ưu điểm khi sử dungphương pháp mới, và những hạn chế còn mắc phải và phát sinh khi sử dụngphương pháp mới

2.3.Phạm vi nghiên cứu: Nội dung chương trình, SGK và phương pháp dạy

học ở chương Nhiệt học Vật lý 8

3.Phương pháp nghiên cứu:

- Nghiên cứu tài liệu: Đề cương bài giảng bồi dưỡng thay sách Vật lý 8, SGKVật lý 8, SGV và các tài liệu về đổi mới phương pháp dạy học … để nắm vững nộidung chương trình, SGK và phương pháp dạy học ở chương Nhiệt học Vật lý 8

- Khảo sát, thống kê số liệu qua các lần kiểm tra đánh giá Qua đó thấy đượcchất lượng giảng dạy, việc áp dụng phương pháp mới có phù hợp hay không, họcsinh có theo dõi kịp, nắm được vấn đề hay không

- Quan sát đối tượng HS khi tiếp thu kiến thức cũng như trong quá trình học tậptrên lớp khi GV giảng dạy, từ đó đề ra phương pháp dạy học đúng đắn

- Trao đổi trò chuyện với đồng nghiệp giúp em giải quyết được các khó khăncủa mình, nắm vững hơn về chương trình và sách giáo khoa cũng như phươngpháp dạy học

- Thực nghiệm dạy học của bản thân, đi dự giờ của đồng nghiệp đã giúp emthấy rõ hơn về tình hình học tập của các em, thấy được sự vận dụng phương phápmới vào hoạt động giảng dạy như thế nào để giúp học sinh hiểu bài hơn Giúp cho

em thu thập được kinh nghiệm trong cách giao tiếp ứng xử với HS, cách xử lí tìnhhuống

1.Mô tả chuyển động cơ học và tính tương đối của chuyển động Nêu ví

dụ về chuyển động thẳng, chuyển động cong, dao động

2.Biết vận tốc là đại lượng biểu diễn sự nhanh, chậm của chuyển động.Biết cách tính vận tốc của chuyển động đều và vận tốc trung bình của chuyển độngkhông đều

3.Nêu được thí dụ thực tế về tác dụng của lực làm biến đổi vận tốc Biếtcách biểu diễn lực bằng vectơ

4.Mô tả sự xuất hiện lực ma sát Nêu được một số cách làm tăng vàgiảm lực ma sát trong đời sống và kĩ thuật

5.Mô tả sự cân bằng lực Nhận biết tác dụng của lực cân bằng lên mộtvật đang chuyển động Nhận biết được hiện tượng quán tính và giải thích được một

số hiện tượng trong đời sống và kĩ thuật bằng khái niệm quán tính

6.Biết áp suất là gì và mối quan hệ giữa áp suất, lực tác dụng và điệntích tác dụng Giải thích được hiện tượng tăng áp suất trong đời sống hằng ngày

7.Mô tả thí nghiệm chứng tỏ sự tồn tại của áp suất chất lỏng và áp suấtkhí quyển Tính áp suất chất lỏng theo độ sâu và trọng lượng riêng của chất lỏng.Giải thích được nguyên tắc bình thông nhau

8.Nhận biết lực đẩy Acsimét và biết cách tính độ lớn của lực này theotrọng lượng riêng của chất lỏng và thể tích của phần ngập trong chất lỏng Giảithích sự nổi điều kiện nổi

9.Phân biệt khái niệm công cơ học và khái niệm công dung trong đờisống Tính công theo lực và quảng đường dịch chuyển Nhận sự bảo toàn côngtrong một loại máy cơ đơn giản, từ đó suy ra định luật về công áp dụng cho cácmáy cơ đơn giản

10.Biết ý nghĩa của công suất Biết sử dụng công thức tính công suất đểtính công suất, công và thời gian.

11.Nêu ví dụ chứng tỏ một vật chuyển động có động năng, một vật ởtrên cao có thế năng, một vật đàn hồi bị giản hay nén đều có thế năng Mô tả sựchuyển hóa giữa động năng, thế năng và sự bảo toàn cơ năng

Chương 2:Nhiệt học

1.Nhận biết các chất được cấu tạo từ các phân tử chuyển động hổn độnkhông ngừng, và mối quan hệ giữa nhiệt độ và chuyển động phân tử

2.Nhiệt độ là gì

- Nêu các cách làm biến đổi nhiệt năng

- Giải thích một số hiện tượng về ba cách truyền nhiệt trong tự nhiên vàcuộc sống hằng ngày

3.Xác định được một số nhiệt lượng của một vật thu vào hay tỏ ra.Dùng công thức tính nhiệt lượng và phương trình cân bằng nhiệt để giải những bàitập đơn giản, gần gũi với thực tế về sự trao đổi nhiệt giữa hai vật

4.Nhận biết sự chuyển hóa năng lượng trong các quá trình cơ, nhiệt vàthừa nhận sự bảo toàn năng lượng trong các quá trình này

5.Mô tả hoạt động của động cơ nhiệt 4 kì Nhận biết một số động cơkhác Biết năng suất tỏ nhiệt của nhiên liệu là nhiệt lượng tỏ ra khi 1kg nhiên liệu

bị đốt cháy hết Biết cách tính hiệu suất của động cơ nhiệt

1.1.2.Yêu cầu về kiến thức kỹ năng phương tiện:

1.1.2.1.Về kiến thức:

Chương trình Vật lý 8 gồm có 2 chương: Cơ học và Nhiệt học

- HS phải đạt được các mục tiêu của từng chương đã đề ra

- GV không đặt ra yêu cầu vượt mục tiêu của từng chương

- Chương trình chỉ yêu cầu HS hiểu rõ được vấn đề, vận dụng được các

lý thuyết vào thực tiễn, hiểu chính xác các vấn đề để làm nền tảng cho các lớp họccao hơn

1.1.2.2.Về kĩ năng:

HS phải có được các kỹ năng sau:

- Kỹ năng đề xuất dự đoán

- Kỹ năng xử lý thông tin, phân tích kết quả từ quan sát thí nghiệm

- Kỹ năng đề xuất phương án thí nghiệm

- Kỹ năng vận dụng kiến thức

1.1.2.4.Về phương tiện dạy học:

- Đổi mới về thiết bị dạy học đặc biệt là thiết bị thí nghiệm

- Tăng cường chia nhóm nhỏ cho HS được tiếp xúc làm thí nghiệm

1.2.Một số vấn đề về SGK Vật lý 8:

1.2.1.Quan điểm biên soạn:

Chương trình Vật lý 8 thuộc giai đoạn 2 của chương trình Vật lý THCS Ơgiai đoạn này khả năng tư duy của HS đã phát triển, HS đã có một số hiểu biết banđầu về các hiện tượng Vật lý ở xung quanh, ít nhiều có thói quen hoạt động theonhững yêu cầu chặt chẽ của việc học tập Vật lý, vốn kiến thức toán học cũng đãđược nâng cao thêm một bước, do đó, việc xây dựng chương trình SGK Vật lý ởgiai đoạn này phải có những mục tiêu cao hơn ở giai đoạn 1 Đặc biệt chương trìnhVật lý 8 là phần mở đầu của giai đoạn 2, nên những yêu cầu về khả năng tư duy

trừu tượng, khái quát cũng như những yêu cầu về mặt định lượng trong việc hìnhthành các khái niệm và định luật Vật lý đều cao hơn ở các lớp của giai đoạn 1.

 Các chất được cấu tạo như thế nào?

 Nhiệt năng là gì? Có mấy cách truyền nhiệt năng?

 Nhiệt lượng là gì? Xác định nhiệt lượng như thế nào?

 Một trong những định luật tổng quát của tự nhiên là định luật nào?

- Phần chính của chương lá phần dành cho các bài học Mỗi bài đềuđược viết để dạy trong một tiết

- Phần cuối chương là câu hỏi và bài tập tổng kết chương Phần này có 3nội dung chính sau:

+ A.Ôn tập: Nội dung này gồm các câu hỏi giúp HS ôn tập, hệ thống hóanhững kiến thức và kỹ năng cơ bản nhất của chương

+ B.Vận dung: Nội dung này gồm các câu hỏi và bài tập mang tính tổnghợp, yêu cầu phải vận dụng kiến thức kỹ năng, kỹ năng tổng hợp của nhiều bàihoặc của cả chương Các câu hỏi và bài tập này được viết dưới dạng trắc nghiệmkhách quan và tự luận, bao gồm cả câu hỏi và bài tập định tính lẫn định lượng

+ C.Giải trí:Nội dung này được trình bày dưới hình thức trò chơi ô chữ

1.2.3.Đặc điểm của từng chương:

Chương 1: Cơ học: Gồm 18 bài (20 tiết ).

Thời lượng học được phân phối như sau:

- Chuyển động cơ học, các dạng chuyển động cơ học Tính tương đố củachuyển động cơ học.(1 tiết)

- Vân tốc của chuyển động Chuyển đông đều.(1 tiết)

- Chuyển động không đều Vận tốc trung bình.(1 tiết)

- Lực và sự thay đổi vận tốc Biểu diễn lực.(1 tiết)

- Lực ma sát Ý nghĩa của lực ma sát.(1 tiết)

- Các lực cân bằng tác dụng lên vật đang chuyển động.(1 tiết)

- Áp suất Ý nghĩa của áp suất trong đời sống.(1 tiết)

- Áp của cột chất lỏng Áp khí quyển Bình thông nhau.(2 tiết)

- Lực đẩy Ácsimét Vật nổi, vật chìm.(2 tiết)

- Công cơ học Định luật về công áp dụng máy cơ đơn giản.(2 tiết)

- Công suất.(1 tiết)

- Năng lượng cơ học ( Cơ năng) Động năng Thế năng do trọng lực và lựcđàn hồi Định luật bảo toàn cơ năng.(2 tiết)

- Thực hành : Nghiệm lại định luật Ácsimét.(1 tiết)

- Bài tập, ôn tập, tổng kết.(2 tiết)

- Kiểm tra.(1 tiết)

 Chương 2: Nhiệt học: Gồm 11 bài (14 tiết)

Thời lượng học được phân phối như sau:

- Cấu tạo phân tử các chất.(1 tiết)

- Nhiệt độ và chuyển động phân tử Hiện tượng khuếch tán.(1 tiết)

- Nhiệt năng và nhiệt lượng.(1 tiết)

- Cách truyền nhiệt năng (Dẫn nhiệt, đối lưu, bức xạ nhiệt.(2 tiết)

- Công thức tính nhiệt lượng Phương trình cân bằng nhiệt.(2 tiết)

- Định luật bảo toàn và chuyển hóa năng lượng trong các quá trình cơ vànhiệt.(1 tiết)

- Động cơ đốt trong 4 kì và giới thiệu một số động cơ nhiệt khác Năng suất

tỏ nhiệt của nhiên liệu Hiệu suát của động cơ nhiệt.(2 tiết)

- Bài tập, ôn tập, tổng kết.(2 tiết)

- Kiểm tra.(1 tiết)

1.2.4.Cấu trúc của từng bài học:

Cấu trúc của từng bài trong SGK Vật lý 8 được trình bày thống nhất giữacác bài học bao gồm: Thông tin dạng kênh chữ (phần mở bài, phần nội bài học vàcác nội dung đọc thêm) và kênh hình

Kênh chữ: Phần này được trình bày dưới dạng :

- Phần mở bài: Phần này được dùng để đặt vấn đề vào bài nhằm kích thích

sự hứng thú của HS, để dẫn dắt HS vào bài mới

- Phần nội dung bài học có các kí hiệu như:

 Thu thập thông tin ( quan sát tự nhiên, thí nghiệm, tiến hành thí nghiệm,vận dụng vốn kinh nghiệm, thông báo của GV…)

 Xử lí thông tin ( so sánh, phân tích, khái quát hóa, nêu dự đoán ( giảthuyết), tiến hành thí nghiệm kiểm tra, rút ra kết luận…)

 Vận dụng

C… Câu hỏi

C…* Câu hỏi, bài tập khó

 Nội dung ghi nhớ của bài học được in đậm và đóng khung

- Phần có thể em chưa biết : Phần này được trình bày ở cuối mỗi bài học.Đây có thể là phần mở rộng, nâng cao, liên hệ thực tế của bài

Để thực hiện tốt phần này, HS xem kĩ, thực hiện tốt các nội dung, chắt lọcchọn ra những nội dung trọng tâm có liên quan đến kiến thức mới, giúp HS có địnhhướng tư duy vào mục tiêu bài, mở rộng vấn đề vừa tìm hiểu xong Để giúp HSthực hiện tốt hoạt động này, GV cần nêu một số câu hỏi gợi ý như:

+ Nội dung này nói đến vấn đề gì ?

+ Nội dung chính được tóm tắt như thế nào ?

+ Qua nội dung này em có kết luận gì ?

+ Mối liên quan giữa nội dung vừa tìm hiểu và kiến thức mới mà em cầnnắm được (ở phần mở bài đã dặt vấn đề ) như thế nào ?

VÍ DỤ 1: Bài 20: Nguyên tử, phân tử chuyển động hay đứng yên.(Trang 71,

SGK Vật lý 8 )

1/.Phần mở bài: Sau khi đọc và giới thiệu nội dung tình huống đầu bài, GV

có thể nêu như trong SGK hoặc đặt câu hỏi câu hỏi: để biết trò chơi này có liênquan đến bài học hôm nay hay không? chúng ta sẽ đi tìm hiểu

2/.Phần thông tin() ở mục I: GV đặt câu hỏi gợi ý để HS tìm hiểu như Thínghiệm Bơ Rao do nhà bác học nào tìm ra ? Vào năm nào? Thí nghiệm này đượcquan sát như thế nào? Và thí nghiệm này nói về cái gì? ()ở mục III.Vân dụng:Đối với câu C4 GV giới thiệu, cho HS quan sát hiện tượng khuếch tán, sau đó cho

HS thảo luận nhóm trả lời

3/.Có thể em chưa biết: GV cho HS đọc Sau đó GV đặt câu hỏi: tại sao khi

mở nắp lọ nước hoa ngay lập tức chúng ta chưa ngửi được mùi thơm mặc dù vậntốc của các phân tử chuyển đông rất nhanh?

Kênh hình: Các hoạt động thí nghiệm phát hiện, chứng minh, kiểm chứng

kiến thức Phần này được trinh bày dưới dạng hình ảnh hướng dẫn thí nghiệm Đểtiến hành tốt hoạt động này GV nên hướng dẫn HS cần xem kĩ các diễn biến thayđổi của từng hình, từng bước thí nghiệm, loại bỏ các yếu tố phụ, đối chiếu, đo đạtkết quả các đại lượng, thu thập các dự liệu chính

VÍ DỤ 2: Hình 22.1 GV giới thiệu hình và tiến hành lắp đặt thí nghiệm chỉ

rõ các đinh a, b, c, d, e được gắn bằng sáp vào thanh sắt AB Sau đó dùng đèn cồnđun nóng đầu A cho HS quan sát để trả lời các câu C1, C2, C3 trong phân trả lờicâu hỏi trong SGK trang 77 Hình 22.2 giới thiệu hình, tiến hành lắp ráp, lưu ý HSquan sát kĩ thanh đồng, thanh nhôm, thanh thủy tinh ( quan sát khi đinh rơi xuốngthì HS biết ở thanh nào) để trả lời câu C4, C5 trong SGK trang 78

Xử lý thông tin để hình thành kiến thức mới:(VD: Trên Internet, địa chỉ

trang web: thuvienvatly.com- Tên truy nhập là tinly13- Mật khẩu là tinly13 để tìmcác thông tin liên quan đến bài học)

Sau khi nắm được nội dung cần thiết để xử lí như đã nêu trên, đây là phầnhoạt động đòi hỏi HS có sự tập trung tư duy cao để rút ra kiến thức bài mới của cánhân hoặc hoạt động nhóm qua các bước như sau:

- Tập hợp, sắp xếp các đơn vị kiến thức có liên quan với nhau, thống kê sosánh đối chiếu các kết quả Từ đó phân tích tìm ra các mối liên hệ dẫn dắt đến kiếnthức mới GV có thể dùng các câu hỏi ở dạng kí hiệu () hay câu C1, C2,…và nêuthêm các câu hỏi phụ: Tại sao, thế nào, nếu thiếu hay thay đổi một đại lượng nào

đó thì hiện tượng đó xảy ra như thế nào,…? Câu trả lời có thể có nhiều đáp án khácnhau nên GV cần theo dõi hướng dẫn kịp thời

+ VD 1: Trong phần nội dung bài 20; mục II: Các em hãy thử giải thíchchuyển động của các hạt phấn hoa trong thí nghiệm Bơ Rao bằng cách dùng sựtương tự giữa chuyển động của các hạt phấn hoa với chuyển động của quả bóng

mô tả ở phần mở bài Cho HS trả lời các câu hỏi gợi ý C1, C2, C3 trong SGK Các phân tử nước không đứng yên mà chuyển động hỗn độn không ngừng

+ VD 2: Mục II của bài 21: Các cách làm thay đổi nhiệt năng: Khi lấy búađập vào miếng đồng làm cho miếng đồng nóng lên,…  Thay đổi nhiệt năng bằngcách thực hiện công Khi cho miếng đông vào nước nóng làm cho miếng đồngnóng lên,…  Thay đổi nhiệt năng bằng cách truyền nhiệt

- Nhận xét, rút ra nội dung chính vừa thu được tìm hiểu xem tính khoa họccủa vấn đề, có mâu thuẩn với các kiến thức đã biết, cách lập luận, thí nghiệm cóhợp lý, chặt chẽ, tính toán kết quả co chính xác hay không bằng cách nghiệm lạikết quả, chứng tỏ luận điểm là đúng Phần này GV có thể cho các em trình bày ýkiến của cá nhân hay của nhóm sau đó GV tổng hợp rút ra kết quả chung

+ VD 3: Tương tư như VD 2: Mục II của bài 21 GV Đặt câu hỏi: Qua đó,

rút nhận xét gì về cách làm thay đổi nhiệt năng của một vật? Đáp án: Nhiệt năng

của một vật có thể thay đổi bằng hai cách: Thực hiện công hoặc truyền nhiệt

- Đánh giá nhằm kiểm tra lại mức độ nhận thức của HS dựa vào mục tiêucủa bài học bằng cách cho HS so sánh ý kiến của nhóm với phần kết luận chung

+ VD 4:HS tự đánh giá ý kiến vừa nêu so sánh với kết luận chung với cácmức độ: Sai lệch hoàn toàn- chưa chính xác, cần bổ sung thêm- đúng, đủ Tìm hiểunguyên nhân dãn đến sai sót đó Lệch mục tiêu, chưa vào trọng tâm- kết quả đo đạtcòn sai số, tính toán sai- chưa đủ điều kiện để rút ra két luận…

- Vận dụng để giải quyết một số tình huống bằng cách giải thích một số câuhỏi vận dụng.

+ VD 5: Vận dụng C4-Bài 20 trang 72-72: Các phân tử nước và đồng sunfatđều chuyển động không ngừng về mọi phía nên các phân tử đồng sunfat có thểchuyển động lên trên, xen giữa khoảng cách giữa các phân tử nước và các phân tửnước có thể chuyển động xuống dưới xen vào giữa các phân tử đồng sunfat Kếtquả nước và dung dịch đồng sunfat hòa lẫn vào nhau

1.3.Nhận xét chung về cấu trúc chương trình Vật lý 8:

1.3.1.Về chương trình:

Chương trình Vật lý THCS được cấu tạo thành 2 giai đoạn: Giai đoạn 1 gồmlớp 6 và lớp 7; giai đoạn 2 gồm lớp 8 và lớp 9 Chương trình Vật lý 8 gồm 2chương: Cơ học và Nhiệt học Vì ở giai đoạn 1 khả năng tư duy của HS còn hạnchế, vốn kiến thức toán học chưa nhiều, nên chương trình chỉ đề cập đến nhữnghiện tượng Vật lý quen thuộc, thường gặp hằng ngày thuộc các lĩnh vực cơ, nhiệtquang, âm điện Việc trình bày những hiện tương này chủ yếu theo 2 quan điểmhiện tượng, thiên về mặt định tính hơn là định lượng Ơ giai đoạn 2, thì tư duy của

HS đã phát triển, HS đã có một số hiểu biết ban đầu về các hiện tượng vật lý xungquanh, ít nhiều có thói quen hoạt động theo những yêu cầu chặt chẽ của việc họctập Vật lý, vốn kiến thức toán học cũng đã được nâng cao thêm một bước, do đóviệc học tập môn Vật lý ở giai đoạn này phải có những mục tiêu cao hơn ở giaiđoạn 1 Chương trình Vật lý 8 là phần mở đầu của giai đoạn 2, nên những yêu cầu

về khả năng tư duy trừu tượng, khái quát, cũng như những yêu cầu về mặt địnhlượng trong việc hình thành các khái niệm và định luật Vật lý

1.3.2.Về sách giáo khoa:

SGK Vật lý 8 tiếp tục phát triển và hoàn thiện theo kiểu SGK mới, đó làsách viết cho HS Thông qua hoạt động tích cực, tự lực mà hình thành kiến thức, kĩnăng cho HS

SGK mới có chức năng hướng dẫn HS hoạt động: Quan sát, làm thí nghiệm,thu thập xử lý thông tin, rút ra nhận xét kết luận Hướng dẫn HS trao đổi, thảo luận

về kết quả, vận dụng các kết quả đó vào tình huống mới

Những hoạt động của HS được hướng dẫn trong SGK là những hoạt độngchính và GV nên coi đó là những phương án đáng tin cậy

2.Phương pháp dạy học chương Nhiệt học:

2.1.Quan điểm mới về phương pháp dạy chương Nhiệt học:

2.1.1.Quan điểm về đổi mới phương pháp dạy học vật lý ở trung học cơ sở:

- Trong giai đoạn trước mắt việc đổi mới phương pháp dạy học chỉ là cảitiến phương pháp dạy học Hiện nay đang dùng theo hướng phát huy tính tích cựcchủ động của học sinh cụ thể như sau:

+ Kích thích óc tò mò khoa học, ham hiểu biết của các em ( tạo ra tìnhhuống có vấn đề )

+ Hướng tới rèn luyện óc độc lập suy nghĩ và tư suy sáng tạo cho học sinh.+ Phương pháp cần được phát huy rộng rãi là vấn đáp tìm tòi

+ Tạo ra các cuộc tranh luận cho học sinh (đặt câu hỏi mở )

+ Chuyển dần từ dạy học tuyền thụ kiến thức sang dạy học giải quyết vấnđề

+ Quan tâm đến phương pháp bồi dưỡng năng lực tự học cho HS

+ Coi trọng việc trao dồi kiến thức lẫn bồi dưỡng kỹ năng, đặc biệt là kỹnăng quá trình

+ Chú ý tới phương pháp nhận thức đặt thù của môn Vật lý

+ Phối hợp chặt chẽ giữa nổ lực cá nhân với học tập, hợp tác trong nhóm.+ Đổi mới đánh giá kết quả học tập của HS

+ Phương pháp dạy học mới khuyến khích sử dụng các phương pháp dạyhọc tích cực và phối hợp nhiều hình thức tổ chức hoạt động học tập ngoài lớp học

2.1.2.Quan điểm mới về phương pháp dạy học chương Nhiệt học của SGK vật lý 8.

Trên cơ sở của việc đổi mới phương pháp dạy học vật lý trung học cơ sở,chương Nhiệt học của SGK Vật lý 8 có những điểm đổi mới như sau:

- Có sự đổi mới trong việc soạn giáo án Khi soạn giáo án thì giáo viên cầnlượng hoá mục tiêu bài học, nghiên cứu cách tổ chức cho học sinh hoạt động chiếmlĩnh kiến thứcvà kỹ năng phù hợp với mục tiêu lượng hoá Trước đây trong giáo ánthường nêu lên “ mục đích yêu cầu”, nay mục tiêu của bài học là những kiến thức,kỹ năng mà học sinh phải đạt được sau bài học

- Lượng hoá mục tiêu bài dạy: nêu lên những hành động cụ thể của HS như:phát biểu định nghĩa này, viết công thức kia, giải bài toán này, giải thích hiệntượng kia, … Qua đó có thể đánh giá được HS đã chiếm lĩnh kiến thức, kỹ năng

đó chưa

- Trong lượng hoá mục tiêu bài học ta kông dùng các từ nắm được, hiểuđược mà mục tiêu cần đạt được phải trình bài cụ thể sao cho có thể đo được hayquan sát được

- Cách tổ chức cho HS hoạt động chiếm lĩnh kiến thức và kỹ năng phù hợpvới mục tiêu đã lượng hoá

Căn cứ vào nội dung học tập với đồ dùng thiết bị thí nghiệm đầy đủ,việc tổchức cho học sinh hoạt động chiếm lĩnh kiến thức và kỹ năng có các hoạt độngsau:

+ Tổ chức tình huống học tập ( chủ yếu là xác định nhiệm vụ học tập)

 Đặt câu hỏi nghiên cứu

 Nêu dự đoán

 Đề ra giả thiết

+ Thu thập thông tin:

 Quan sát các hiện tượng, sự kiện trong thực tế hoặc qua thí nghiệm

 Tìm được những thông tin cần thiết từ sách, báo, tranh, ảnh,…

 Lập kế hoạch khám phá ( thiết kế thí nghiệm, lựa chọn dụng cụ thiết bị thínghiệm, những điều kiện xác định trong thí nghiệm,…)