Ví dụ Ví dụ sau đây minh họa sự khác biệt giữa một URL địa chỉ Web với một tên miền: URL: http://www.example.com/ Tên miền: example.com Theo quy luật chung, địa chỉ IP và tên server có
Trang 1Bằng cách dịch các địa chỉ IP toàn số thành tên dễ nhớ, tên miền cho phép người dùng Internet dễ dàng định vị và truy cập trang Web Ngoài ra, do có thể gán nhiều địa chỉ IP cho cùng một tên miền, và ngược lại, có thể gán nhiều tên miền cho cùng một địa chỉ IP, nên một server có thể đóng nhiều vai trò, và một vai trò lại có thể được chỉ định cho nhiều server Thậm chí cũng có thể gán một địa chỉ IP cho nhiều server khác nhau
Ví dụ
Ví dụ sau đây minh họa sự khác biệt giữa một URL (địa chỉ Web) với một tên miền:
URL: http://www.example.com/
Tên miền: example.com
Theo quy luật chung, địa chỉ IP và tên server có thể được hoán đổi với nhau Đối với đa số dịch vụ Internet, server không thể biết được người dùng sử dụng cái tên nào Tuy nhiên, sự quan tâm ngày càng lớn của con người với Internet cũng đồng nghĩa với việc số Website nhiều hơn hẳn server Để đáp ứng nhu cầu người dùng, giao thức truyền siêu văn bản (HTTP) quy định máy khách phải thông báo cho serer biết nó đang sử dụng tên nào Bằng cách này, một server chỉ với một địa chỉ
IP có thể cung cấp nhiều site khác nhau cho nhiều tên miền khác nhau Tính năng
này gọi là virtual host, thường được các server chuyên cung cấp trang Web áp
dụng
Ví dụ, server ở địa chỉ IP 192.0.34.166 quản lý cả 3 site này:
example1.com
example2.net
example3.org
Khi một yêu cầu (request) được thực hiện, dữ liệu tương ứng với tên miền được yêu cầu sẽ được cung cấp cho người dùng
Tên miền cấp cao nhất
Mọi tên miền đều kết thúc với tên miền cấp cao nhất (TLD), thường thì đó hoặc là một danh sách gồm vài tên chung (ba ký tự trở lên), hoặc mã khu vực gồm hai ký
tự dựa trên chuẩn ISO-3166 (có rất ít ngoại lệ, và code mới thỉnh thoảng lại được
bổ sung) Tên miền cấp cao nhất đôi khi còn được gọi là tên miền cấp một
Các cấp tên miền khác
Ngoài tên miền cấp 1, ta còn có tên miền cấp 2 (SLD) Đó là những cái tên nằm
ngay bên trái cụm com, net, và các tên miền cấp 1 khác Ví dụ, trong tên miền en.wikipedia.org, “wikipedia” là tên miền cấp 2
Trang 2Tiếp theo là tên miền cấp 3, đứng ngay bên trái tên miền cấp 2 (en trong
en.wikipedia.org)
Hoạt động cấp tên miền
ICANN (Công ty cung cấp tên và số trên Internet) là tổ chức chịu trách nhiệm chung trong việc quản lý hệ thống tên miền Cơ quan này quản lý tên miền gốc, ủy quyền mỗi tên miền cấp 1 cho một tổ chức đăng ký tên miền Đối với các tên miền cấp 1 là mã quốc gia, việc đăng ký tên miền thường do chính quyền của quốc gia
đó quyết định Trong trường hợp này ICANN đóng vai trò tham vấn nhưng không được phép quy định những điều kiện và thỏa thuận về cách phân bố tên miền hoặc
ai là người phân bố tên miền ấy trong phạm vi tên miền cấp 1 thuộc quốc gia cụ thể Trái lại, các tên miền chung cấp cao nhất là do ICANN quản lý trực tiếp, có nghĩa mọi thỏa thuận và điều kiện sẽ được ICANN quy định cho các tổ chức cung cấp tên miền thuộc loại này
Các tên miền về lý thuyết có thể được coi giống như bất động sản, cũng chịu tác động rất lớn từ các hoạt động xây dựng chi nhánh, quảng cáo, v.v trên mạng Một số công ty đưa ra mức giá thấp, cực thấp, thậm chí miễn phí trong việc thuê miền, áp dụng nhiều mô hình khác nhau nhằm thu lại chi phí Thông thường họ bắt buộc các miền cho thuê phải nằm trong khung hoặc cổng, xung quanh nội dung của người sử dụng miền là các mẩu quảng cáo đủ loại, và lợi nhuận thu được từ các thông tin quảng cáo này sẽ bù đắp chi phí cho nhà cung cấp Khi hệ thống DNS mới được thiết lập, tên miền được đăng ký miễn phí Mỗi chủ sở hữu tên miền có toàn quyền cho hoặc bán vô số tên miền con trực thuộc tên miền mà họ sở hữu, ví
dụ chủ sở hữu tên miền example.edu có thể cung cấp các tên miền con như
foo.example.edu hoặc foo.bar.example.edu
Sử dụng và lợi dụng
Tên miền ngày càng trở nên hấp dẫn đối với thị trường, không chỉ vì những mục đích kỹ thuật như dự kiến ban đầu, chúng bắt đầu được sử dụng theo những cách thức khác hẳn cấu trúc dự định Theo kế hoạch ban đầu, cấu trúc tên miền là một cấu trúc phân cấp chặt chẽ, trong đó cấp cao nhất biểu thị hình thái tổ chức (thương mại, chính quyền, v.v.), và các địa chỉ được lồng nhau xuống đến cấp thứ 3, thứ 4 hoặc sâu hơn nữa để biểu diễn một cấu trúc phức hợp, nơi mà các công ty con, chi nhánh, phòng ban của công ty cha chẳng hạn, sẽ có địa chỉ là tên miền con trực thuộc tên miền của công ty cha đó Đồng thời, người ta dự định gán hostname cho các máy tính vật lý trên mạng, duy nhất một tên cho mỗi máy Tuy nhiên, từ khi WWW bắt đầu phổ dụng, các nhà điều hành Website thường muốn có những địa chỉ dễ nhớ cho Website của họ, bất chấp tên đó có phù hợp với cấu trúc hay không;
do đó, vì com là tên miền cấp một phổ biến và dễ nhớ nhất, nên ngay cả các tổ
Trang 3chức phi thương mại cũng muốn đặt có com trong địa chỉ Website của mình, và mọi Website đều muốn đăng ký tên miền cấp 2 ngay cả khi chúng chỉ là bộ phận của một tổ chức lớn hơn, mơi mà đúng ra phải là một miền con logic (chẳng hạn
như abcnews.com thay vì news.abc.com).Một trang Website với địa chỉ
http://www.example.org thường được quảng cáo không có phần “http://”, và trong
đa số trường hợp, có thể truy cập chỉ bằng cách gõ “example.org” vào trình duyệt Web Trường hợp tên miền com, đôi khi chỉ cần gõ “example” là đã vào được Website ấy (tùy thuộc vào phiên bản và các xác lập cấu hình của trình duyệt,
thường khác nhau ở cách trình duyệt diễn dịch những địa chỉ không hoàn chỉnh) Mức độ nổi tiếng của tên miền còn dẫn tới nạn lợi dụng các nhãn hiệu cầu chứng,
mà những công ty nổi tiếng có quyền sử dụng các nhãn hiệu đó là nạn nhân Tình
trạng này gọi là cybersquatting: có kẻ đăng ký tên miền gần giống với nhãn hiệu
cầu chứng nào đó của công ty nổi tiếng nào đó nhằm thu lợi từ số lượng khách bị thu hút bởi nhãn hiệu đó (do người dùng gõ nhầm địa chỉ chẳng hạn, hoặc do
người dùng không biết rõ địa chỉ gốc mà vô tình lạc qua website có địa chỉ ăn theo) Để chống lại tệ nạn này, nhiều đạo luật và chính sách cho phép cưỡng bức chuyển nhượng những tên miền cố tình lợi dụng, tuy nhiên chính những đạo luật này đôi khi lại bị một số công ty lợi dụng để tranh giành tên miền với những chủ nhân miền có lý do hợp pháp để giữ lại tên miền của mình, chẳng hạn tên miền có chứa những từ chung, cũng như những nhãn hiệu trong một ngữ cảnh cụ theê3
Tên miền chung – rắc rối nảy sinh từ việc lựa chọn mất kiểm soát
Trong một miền cấp 1 nào đó, các tổ chức hoặc cá nhân được toàn quyền chọn lựa tên miền chưa được sử dụng theo nguyên tắc người đăng ký trước được duyệt trứơc Với những tên chung chung hoặc tên thông dụng, làm thế đôi khi dẫn đến việc sử dụng một tên miền không chính xác hoặc gây nhầm lẫn Có thể nhìn thấy vấn nạn này ở việc sở hữu hoặc kiểm soát tên miền dành cho một sản phẩm hoặc dịch vụ nào đó
Một ví dụ minh họa, trong những năm gần đây, các liên hoan văn học (hội sách hoặc hội nghị các nhà văn) đang gia tăng mạnh mẽ về cả số lượng lẫn quy mô ở
khắp nơi trên thế giới Hiện tại thì tên miền chung literary.org đang có sẵn, có thể
được một đơn vị tổ chức liên hoan văn học bất kỳ đăng ký nếu họ là người nộp đơn đầu tiên, ngay cả khi tổ chức đó còn rất non trẻ hoặc chưa có uy tín Một số người chỉ trích cho rằng sẽ thích hợp hơn nếu để dành những tên miền chung như thế cho các liên hoan mang tầm cỡ châu lục hoặc thế giới Những tranh cãi tương tự, liên quan đến những tên miền phi thương mại, cũng đang ngày càng gia tăng
Các tên miền độc đáo
Trang 4Do sự hiếm hoi của các tên miền một từ, nhiều tên miền khác lạ và độc đáo đã trở nên nổi tiếng Chúng sử dụng tên miền cấp 1 như một phần trong tên hiệu của
Website Hai tên miền nổi tiếng thuộc dạng này là del.icio.us và blo.gs, đọc là
“delicious” và “blogs.”
Các tên miền độc đáo còn được tận dụng để tạo nên những địa chỉ email độc đáo Hai ví dụ (không có thật) của hộp thư mang tên ‘James’: j@m.es và j@mes.com sử
dụng hai tên miền m.es (dựa trên tên miền cấp 1 es của Tây Ban Nha), và tên miền mes.com
Những vụ bán lại tên miền nhằm mục đích thương mại
Hiệu quả thương mại của những tên miền nổi tiếng biến chúng thành mặt hàng béo
bở trên thị trường mua bán tên miền đang hoạt động ngày càng nhộn nhịp trong thập niên cuối thế kỷ 20 Một số tên miền nhất định, đặc biệt là những tên miền liên quan đến thương mại, cờ bạc, khiêu dâm, và nhiều lĩnh vực sinh lợi lớn khác trong thế giới kinh doanh qua mạng được các tổ chức và nhà môi giới săn lùng ráo riết do giá trị vô hình của chúng trong việc hấp dẫn khách hàng Thực tế là tên miền đắt giá nhất được bán lại cho đến nay, theo sách Kỷ lục Thế giới, là tên miền
business.com, được bán lại vào năm 1999 với giá 7,5 triệu đô-la Một tên miền đắt giá khác, sex.com, đã bị đánh cắp từ chủ sở hữu hợp pháp của nó qua một văn bản
giao dịch giả mạo gửi qua fax Trong thời kỳ đỉnh cao của kỷ nguyên “chấm com”, tên miền này mang lại lợi nhuận hàng triệu đô-la tiền quảng cáo mỗi tháng từ số lượng lớn khách viếng thăm mỗi ngày Đã từng có hai vụ kiện nổi tiếng và kéo dài
ở Hoa Kỳ về tranh chấp tên miền, với một bị đơn là kẻ đánh cắp tên miền và bị đơn
còn lại là công ty đăng ký tên miền VeriSign Trong vụ Kremen kiện công ty
Network Solutions, tòa án đã xử thắng cho nguyên đơn, dẫn tới một phán quyết
chưa từng có tiền lệ: coi tên miền đã được phân loại như một dạng tài sản và do đó cũng được đặt dưới sự bảo vệ của pháp luật Năm 1999, công ty Microsoft đã đổi
tên miền đáng giá Bob.com cho nhà môi giới Bob Kerstein lấy tên miền
Windows2000.com, vốn là tên hệ điều hành mới của họa1
Một trong những lý do khiến tên miền có giá trị là ngay cả khi không được quảng cáo hoặc tiếp thị, chúng vẫn thu hút được nhiều khách hàng quan tâm đến các loại sản phẩm hoặc dịch vụ nào đó; họ chỉ việc gõ vào ô tìm kiếm những cái tên chung
chung Hơn thế nữa, những cái tên chung như movies.com hoặc Books.com cực kỳ
dễ nhớ đối với các khách hàng tiềm năng, gia tăng khả năng họ sẽ quay lại và trở thành khách hàng thân thếit
Mặc dù thị trường tên miền hiện nay không thể nào so sánh với thời điểm hoàng kim của các doanh nghiệp “chấm com,” nhưng đó vẫn là thị trường mạnh và một lần nữa đang tăng trưởng nhanh chóng Mỗi năm hàng chục triệu đô-la được trao
Trang 5tay trong thị trường tên miền Một số lượng lớn tên miền đã đăng ký mất hiệu lực
bị xóa mỗi năm Bình quân mỗi ngày có 25.000 tên miền bị xóa
Trách nhiệm của người mua
Luôn luôn phải thận trọng khi đăng ký tên miền: hệ thống DNS không phân biệt chữ hoa chữ thường khiến tên miền đôi khi bị hiểu lầm hoặc trở nên khó hiểu khi các trình duyệt Web tự động chuyển chúng thành chữ thường Who Represents, cơ
sở dữ liệu của các nghệ sĩ đã chọn tên miền whorepresents.com (chữ “whore” tiếng
Anh nghĩa là “gái điếm”); hoặc một mạng lưới trị liệu y tế cho rằng
therapistfinder.com là tên miền phù hợp (“therapist” là “nhà trị liệu”, nhưng “the
rapist” là “kẻ hiếp dâm”); công ty sản xuất bút theo đơn đặt hàng Pen Island đăng
ký tên miền penisland.com (“penis” nghĩa là “dương vật”); Experts Exchange, một
trang Web dành cho lập trình viên, đã sử dụng tên miền expertsexchange.com
trong một thời gian dài
Trong những trường hợp như vậy, cách đọc đúng có thể được minh định bằng dấu
gạch nối, cụ thể như expertsexchange.com đã được thay bằng tên miền experts-exchange.com
Hệ thống DNS không phân biệt chữ hoa chữ thường, nên cũng có thể làm rõ tên những Website như thế bằng cách quảng cáo chúng với chữ hoa viết đúng chỗ, cụ
thể như TherapistFinder.com
DỊCH VỤ WEB HOSTING
Dịch vụ Web host là hình thức dịch vụ host trên Internet, cung cấp cho các cá
nhân, tổ chức và người sử dụng những hệ thống trực tuyến (trên mạng) để lưu trữ thông tin, hình ảnh, video, hoặc bất kỳ nội dung nào khác có thể truy cập qua Web Web host là các công ty chuyên cung cấp chỗ (dung lượng) trên server của họ cho khách hàng sử dụng, đồng thời cung cấp kết nối Internet, thường trong một trung tâm dữ liệu Các Web host còn có thể cung cấp không gian ở trung tâm dữ liệu và kết nối Internet đến các server không thuộc sở hữu của họ
Phạm vi dịch vụ
Phạm vi của các dịch vụ host rất rộng Cơ bản nhất là host trang Web và những tập tin nhỏ, với các tập tin được upload lên server thông qua giao thức FTP hoặc một giao diện Web Các tập tin thường được cung ứng “nguyên trạng” cho ứng dụng Web, hoặc chỉ được xử lý rất ít Nhiều nhà cung cấp dịch vụ Internet (ISP) cung cấp dịch vụ này miễn phí cho khách hàng của họ Người dùng còn có thể sử dụng