- Rèn luyện kĩ năng tóm tắt văn bản thuyết minh và so sánh sánh với việc tóm tắt văn bản tự sự.. 3- Bài mới: - Gợi dẫn 1: Trong thực tế, do điều kiện thời gian và công tác, không phải l
Trang 1Tiết 76 TãM T¾T V¡N B¶N THUYÕT MINH
Ngày soạn 30-3-2010
Người soạn : Lê Xuân Chiến
A- Mục tiêu bài học: Giúp HS:
- Ôn tập và củng cố kĩ năng tóm tắt vă bản nói chung
- Rèn luyện kĩ năng tóm tắt văn bản thuyết minh và so sánh sánh với việc tóm tắt văn bản tự sự
- Củng cố các kĩ năng tổng hợp về văn bản thuyết minh
B- Tiến trình dạy học:
1- Ổn định tổ chức:
2- Kiểm tra bài cũ: Đọc đoạn trích Tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ, nêu chủ đề của đoạn trích này 3- Bài mới:
- Gợi dẫn 1: Trong thực tế, do
điều kiện thời gian và công tác,
không phải lúc nào chúng ta cũng
có thể đọc nguyên văn một văn
bản thuyết minh cho người khác
nghe, mà đôi khi phải tóm tắt sao
cho ngắn gọn, đủ ý để người nghe
có thể nhanh chóng nắm được
những thông tin chính về đối
tượng Nói cách khác, tóm tắt văn
bản thuyết minh vừa là đòi hỏi
của cuộc sống, vừa là một hệ
thống các thao tác kĩ năng của
môn làm văn.
- Đọc mục I SGK, nghe gợi dẫn của GV, từ đó rút
ra mục đích, yêu cầu của việc tóm tắt VB thuyết minh
I Tìm hiểu mục đích, yêu cầu của việc tóm tắt văn bản thuyết minh
Tóm tắt một văn bản: nhằm hiểu và ghi nhớ những nội dung cơ bản của bài văn hoặc giới thiệu với người khác về đối tượng mà văn bản nói tới một cách ngắn gọn, rành mạch, sát với nội dung cơ bản của văn bản gốc
-Gợi dẫn 2:
- GV yêu cầu HS đọc văn
bản Nhà sàn và trả lời các
câu hỏi:
1 Văn bản thuyết minh
về đối tượng nào?
2 Đại ý của văn bản là
gì?
3 Có thể chia văn bản
thanh mấy đoạn và ý chính
của mỗi đoạn là gì?
4 Viết bản tóm tắt văn
bản và cho biết cách làm
- Gọi 1 HS lên bảng tóm tắt,
HS còn lại tóm tắt ghi vào
vở nháp
- HS trao đổi, thảo luận
và trả lời
-1 HS xung phong lên bảng tóm tắt văn bản
- HS còn lại làm vào vở
II.Cách tóm tắt một văn bản thuyết minh
1 Văn bản thuyết minh về một sự vật (nhà
sàn), một kiểu công trình kiến trúc dùng để
ở của người dân miền núi (đối tượng thuyết minh)
2 Văn bản giới thiệu về nguồn gốc, kiến
trúc và giá trị sử dụng của nhà sàn (đại ý)
3 Văn bản có thể chua làm 3 phần:
a Mở bài:
+ Từ đầu đến văn hoá cộng đồng: định nghĩa và nêu mục đích sử dụng của nhà sàn;
b Thân bài:
- Tiếp theo đến nhà sàn: thuyết minh nguồn gốc, cấu tạo và công dụng của nhà sàn
c Kết bài:
- Đoạn còn lại: khẳng định giá trị thẩm mĩ của nhà sàn
4 Tóm tắt: Nhà sàn là công trình kiến trúc
có mái che dùng để ở hoặc sử dụng vào một
số mục đích khác Toàn bộ nhà sàn được
Trang 2Hoạt động của GV Hoạt động của HS Yêu cầu cần đạt
- GV yêu cầu HS nhận xét,
sửa chữa bài tập làm trên
bảng
- GV kết luận kết quả tóm
tắt
nháp
- HS nhận xét, sửa chữa,
bổ sung
- HS tự hoàn chỉnh phần tóm tắt của mình, ghi vào
vở bài tập
cấu tạo bằng tre, gianh, nứa, gỗ; gồm nhiều cột chống, mặt sàn, gầm sàn, các khoang nhà để ở hoặc rửa ráy Hai đầu nhà có hai câu thang Nhà sàn xuất hiện từ thời Đá mới, tồn tại phổ biến ở miền núi Việt Nam
và Đông Nam Á Nhà sàn có nhiều tiện ích: vừa phù hợp với nơi cư trú miền núi, đầm lầy, vừa tận dụng nguyên liệu tại chỗ, giữ được vệ sinh và bảo đảm an toàn cho người
ở Nhà sàn ở một số vùng miền núi nước ta đạt tới trình độ kĩ thuật và thẩm mĩ cao, đã
và đang hấp dẫn khách du lịch.
- Vậy, để tóm tắt đạt hiệu
quả cao cần những gì ?
- HS rút ra từ việc phân tích VD trên
* Để tóm tắt đạt hiệu quả cao cần:
-Bước 1: Xác định mục đích, yêu cầu tóm
tắt văn bản thuyết minh
-Bước 2: Đọc kĩ văn bản gốc để nắm được
định nghĩa, số liệu, tư liệu, nhận định, đánh giá về đối tượng thuyết minh
-Bước 3: Viết bản tóm tắt bằng lời của mình
-Bước 4: Kiểm tra, sửa chữa văn bản tóm
tắt
III Hướng dẫn luyện tập
1 Giáo viên hướng dẫn học sinh lập bảng so sánh:
Văn bản
Khác nhau:
+ Mục đích: Hiểu được tác phẩm + Cách thức: Dựa vào sự việc chính
và nhân vật chính
+ Quy trình: Bốn bước có nội dung
cụ thể không giống với các nội dung của tóm tắt văn bản thuyết minh
+Nhận thức được đối tượng +Dựa vào định nghĩa, dữ liệu, thông số, số liệu, nhận định
+Bốn bước có nội dung cụ thể khác với tóm tắt văn bản tự sự
2 Hướng dẫn học sinh làm bài tập: Bài tập 1/tr.71
a Xác định đối tượng thuyết minh của văn bản:
- Đối tượng thuyết minh của văn bản Tiểu dẫn bài Thơ hai- cư của Ba-sô là tiểu sử, sự nghiệp nhà thơ Ma-su-ô Ba-sô và những đặc điểm thể thơ hai-cư
b.Bố cục của văn bản:
- Đoạn 1: từ đầu đến M.Si-ki (1867-1902): Tóm tắt tiểu sử và giới thiệu những tác phẩm của Ma-su-ô
Ba-sô
- Đoạn 2: phần còn lại: Thuyết minh về đặc điểm nội dung và nghệ thuật của thơ hai-cư.
c.Viết đoạn văn tóm tắt:
*Tham khảo:
Trang 3Ma-su-ô Ba-sô là nhà thơ hàng đầu của Nhật Bản ông sinh ra ở U-e-nô, xứ I-ga trong một gia đình võ sĩ cấp thấp Khoảng năm 28 tuổi, ông chuyển đến Ê-đô, sinh sống và làm thơ hai-cư với bút hiệu là Ba-sô So với các thể loại thơ khác trên thế giới, thơ hai-cư có số từ vào loại ít nhất, chỉ có 17
âm tiết, được ngắt ra làm ba đoạn theo thứ tự thường là từ 5 đến 7 âm Thơ hai-cư thấm đẫm tinh thần Thiền tông và tinh thần văn hoá phương Đông nói chung Như một bức tranh thuỷ mặc, hai-cư thường chỉ dùng những nét chấm phá, chỉ gợi chứ không tả, chừa rất nhiều khoảng trống cho trí tưởng tượng của người đọc Cùng với nghệ thuật vườn cảnh, hoa đạo, trà đạo, hội hoạ, tiểu thuyết,… thơ hai-cư là một đóng góp lớn của Nhật Bản vào kho tàng văn hoá nhân loại.
4/ Củng cố - Dặn dò :
- HS đọc phần Ghi nhớ trong SGK/ tr70
- Tìm hiểu kĩ cách tóm tắt văn bản thuyết minh
- Thực hành thông qua bài tập 2/tr72 (BTVN) và học phần Ghi nhớ.
- Chuẩn bị bài “Lập dàn ý bài văn nghị luận”