De thi GVG Sinh hoc THCS 2010

Trình bày ý nghĩa sinh thái của các thành phần nhóm tuổi trong quần thể.. HƯỚNG DẪN CHUNGĐáp án dưới đây có tính chất đại cương : nội dung chỉ nêu những ý cơ bản đáp ứng yêu cầu của đề b

Trờng thcs lơng sơn thi giáo viên giỏi CấP TRƯờNG

Thờng xuân Năm học 2009-2010

Môn thi: Sinh Học

Đề chính thức (Thời gian: 150phút - không kể thời gian giao đề)

mầm) nguyờn phõn liờn tiếp 5 lần để tạo cỏc tinh nguyờn bào Phõn nửa số tinh nguyờn bào này tiếp tục giảm phõn tạo tinh trựng.

1.1 Tớnh số tinh trựng được tạo ra.

1.2 Tớnh tổng số nhiễm sắc thể tự do mà mụi trường nội bào phải cung cấp cho

toàn bộ quỏ trỡnh phỏt sinh giao tử núi trờn.

1.3 Nếu quỏ trỡnh núi trờn xảy ra trong cơ thể cỏi thỡ số nhiễm sắc thể tự do cần

thiết sẽ bằng bao nhiờu ?

những cấu trỳc và cơ chế di truyền nào ? Giải thớch (ngắn gọn).

36.000 nuclờụtit tự do, trong số này cú 10.500 nuclờụtit tự do thuộc loại X.

3.1 Tớnh chiều dài của gen bằng micrụmột.

3.2 Trờn mạch khuụn (dựng làm khuụn mẫu để tổng hợp ARN) của gen, số

lượng X = 25% số nuclờụtit của mạch Tớnh số lượng từng loại nuclờụtit tự

do mà mụi trường nội bào phải cung cấp khi gen sao mó 3 lần Cho biết số lượng nuclờụtit loại A của cả gen được phõn bố đều trờn hai mạch đơn.

Cõu 4

bội do cơ chế nguyờn phõn (khụng yờu cầu vẽ hỡnh).

4.2 Thể đa bội cú đặc điểm gỡ ? Do đõu mà nú cú những đặc điểm ấy ?

(khụng cú gen tương ứng trờn Y) Một cặp cha mẹ, mà mẹ thỡ khỏe mạnh bỡnh thường cũn cha thỡ bị bệnh, sinh được một con trai mắc bệnh.

Con trai đó nhận gen bệnh từ cha hay mẹ ? Giải thớch và minh họa bằng sơ đồ lai.

Cõu 6

giao phối gần nhằm mục đớch :

A) tạo dũng thuần C) tạo ưu thế lai.

B) tạo cơ thể lai D) làm tăng sức sống cho thế hệ sau.

Chọn cõu đỳng.

6.2 Trỡnh bày phương phỏp tạo ưu thế lai ở vật nuụi Cho một thớ dụ.

Câu 7 Nêu một vài thành tựu của việc sử dụng đột biến nhân tạo trong chọn giống vi sinh vật.

Câu 8

cơ thể :

A) có kích thước nhỏ C) có lớp mỡ dày bao bọc.

B) ra mồ hôi D) có lớp lông ngắn và thưa.

Chọn câu đúng.

8.2 Một người viết : “Sinh vật thuộc nhóm hằng nhiệt có khả năng chịu đựng

sự thay đổi nhiệt độ của môi trường cao hơn so với sinh vật biến nhiệt”.

a/ Câu viết trên đúng hay sai ? Giải thích.

b/ Trình bày cơ chế điều hòa thân nhiệt của nhóm sinh vật hằng nhiệt.

Câu 9

9.1 Một quần thể sẽ đi đến chỗ bị diệt vong nếu mất đi nhóm tuổi :

A) sinh sản C) trước sinh sản và sau sinh sản B) sinh sản và sau sinh sản D) trước sinh sản và sinh sản.

Chọn câu đúng.

9.2 Gọi tên, mô tả và vẽ biểu đồ tháp tuổi của quần thể ứng với lựa chọn ở câu

9.1 trên đây.

9.3 Trình bày ý nghĩa sinh thái của các thành phần nhóm tuổi trong quần thể.

Câu 10

10.1 Chuỗi thức ăn là một dãy gồm nhiều loài sinh vật có quan hệ với nhau về

mặt :

Chọn và giải thích (ngắn gọn) câu đúng.

10.2 Cho các quần thể sinh vật sau đây cùng sống chung trong một sinh cảnh :

thực vật (cỏ) ; cọp ; cáo ; sâu hại thực vật ; thỏ ; chim ăn sâu ; vi sinh vật hoại sinh (phân giải) ; ngựa rằn.

Vẽ sơ đồ lưới thức ăn của quần xã sinh vật nói trên.

HẾT

HƯỚNG DẪN CHUNG

Đáp án dưới đây có tính chất đại cương : nội dung chỉ nêu những ý cơ bản đáp ứng yêu cầu của đề bài ; hình thức được trình bày dưới dạng các đơn vị kiến thức theo một trong các trật tự có thể

có, kèm theo biểu điểm và hướng dẫn chấm Khi chấm giám khảo cần lưu ý những vấn đề sau đây :

1) Chỉ yêu cầu thí sinh (TS) nêu được đầy đủ và đúng các nội dung chánh theo một thứ tự hợp

lý, không bắt buộc phải trình bày y hệt như đáp án hay sách giáo khoa.

2) Hết sức quan tâm đến tính chủ động và sự sáng tạo của TS thể hiện trong bài làm Những

ý mới, hay, hoặc kiểu trình bày độc đáo phải được xem xét cẩn thận và cân nhắc kỹ để cho điểm thích

đáng Nếu TS có trình bày thêm những nội dung – tuy không nêu trong đáp án, nhưng xét thấy đúng

và hợp lý thì giám khảo cần tính toán kỹ để vẫn có thể cho điểm (bù vào những phần mà các em

thiếu) Những phần bài làm bị sai thì chỉ không cho điểm chớ không trừ điểm

3) Khi chấm hình vẽ (nếu có) : yêu cầu chính xác, đầy đủ, cân đối (về kích thước và vị trí các

chi tiết) trong nội dung thể hiện của hình được xem là chủ yếu Yêu cầu thẩm mỹ – tuy không coi nhẹ, nhưng chỉ nên được xem xét ở mức độ vừa phải.

4) TS làm không đúng yêu cầu của đề (như : trình bày những nội dung đề không yêu cầu, vẽ

hình – nếu có – bằng viết chì đen hay dùng mực khác màu…) hoặc có biểu hiện vi phạm quy chế thi

thì cần đưa ra tổ chấm bàn bạc kỹ để có quyết định đúng mức : từ không cho điểm đến trừ một phần

điểm Những trường hợp rất đặc biệt nhất thiết phải xin ý kiến của Chủ tịch Hội đồng giám khảo.

5) Do yêu cầu cao của kỳ thi tuyển ở một bộ môn khoa học thực nghiệm, cần đặc biệt quan

tâm đến hình thức trình bày bài làm của TS để có thể cho điểm thêm (điểm hình thức) theo đúng các

quy định sau đây :

* Điểm cho thêm chỉ gồm hai mức : 0,25 và 0,50.

* Chỉ cho điểm thêm khi tổng điểm (phần nội dung) của bài làm chưa đạt điểm tối đa.

* Chỉ cho điểm thêm khi hình thức bài làm thật xứng đáng : trình bày khoa học ; chữ viết rõ

ràng, không mắc lỗi chánh tả ; câu đúng cú pháp, rõ nghĩa ; sử dụng đúng thuật ngữ khoa học bộ môn

Tuyệt đối không dùng điểm hình thức để “vớt” hay “chiếu cố” cho TS.

6) Những phần thang điểm đã quá nhỏ mà lại có nhiều nội dung thì chỉ yêu cầu trình bày ngắn

gọn, tương đối đủ và đúng ý Tùy thực tế bài làm giám khảo có thể chủ động ghi điểm sao cho phù hợp

7) Ký hiệu sử dung :

* HD : Hướng dẫn chấm cụ thể phần đáp án ngay bên trên.

* ( … ) (những ý viết trong dấu ngoặc đơn) : TS có thể trình bày hay không đều được ; có khi

có ý nghĩa tương đương dùng để thay thế nồi dung liền phía trước hoặc liền phía sau

-ĐÁP ÁN – BIỂU ĐIỂM – HƯỚNG DẪN CHẤM CHI TIẾT Câu 1 (2,0 điểm)

1.1 Số tinh trùng tạo ra (0,75) :

* (0,25) Số tinh nguyên bào :

5 x 25 = 160 tế bào

* (0,25) Số tinh nguyên bào trải qua giảm phân : 160 / 2 = 80 tế bào.

* (0,25) Số tinh trùng tạo ra :

80 x 4 = 320 tinh trùng.

1.2 Số nhiễm sắc thể tự do (0,75) :

* (0,25) Số NST cung cấp cho quá trình nguyên phân :

5 x 6 x (25 – 1) = 930 NST

* (0,25) Số NST cung cấp cho quá trình giảm phân:

80 x 6 = 480 NST

* (0,25) Tổng số NST cung cấp :

480 + 930 = 1.410 NST.

1.3 Trong cơ thể cái (0,50) :

Tổng số NST cung cấp = 1.410 NST.

HD : Nếu TS trả lời số NST tự do cung cấp trong cá thể cái cũng bằng với số NST tự do

cung cấp trong cá thể đực, cho dù có sử dụng đáp số sai ở câu 1.2 trên đây : vẫn cho trọn 0,5

Câu 2 (2,0 điểm)

* Trong cấu trúc của ADN (0,50) :

+ (0,25) Các nuclêôtit tương ứng giữa hai mạch đơn của ADN liên kết với nhau theo nguyên

tắc bổ sung

+ (0,25) A liên kết với T ; G liên kết với X.

* Trong cấu trúc của ARN vận chuyển (0,50) :

+ (0,25) Các nuclêôtit tương ứng ở các đoạn ghép cặp trong cấu trúc của ARNvc liên kết với nhau theo nguyên tắc bổ sung

+ (0,25) A liên kết với U ; G liên kết với X.

* Trong cơ chế tự sao (tự nhân đôi/tổng hợp ADN) (0,50) :

+ (0,25) Các nuclêôtit trong mạch (của ADN mẹ) dùng làm khuôn (để tổng hợp ADN con) liên

kết với các nuclêôtit tự do theo nguyên tắc bổ sung

+ (0,25) Akhuôn liên kết với Ttự do ; Gkhuôn liên kết với Xtự do

* Trong cơ chế sao mã (tổng hợp ARN) (0,50) :

+ (0,25) Các nuclêôtit trên mạch khuôn của ADN liên kết với các nuclêôtit tự do theo nguyên

tắc bổ sung (để hình thành phân tử ARN)

+ (0,25) AADN liên kết với Utự do ; TADN liên kết với Atự do ; GADN liên kết với Xtự do ; XADN liên kết với Gtự do

* Trong cơ chế giải mã (tổng hợp chuỗi axit amin/prôtêin) (0,50) :

+ (0,25) Các nuclêôtit (côđon) trên ARN thông tin sẽ liên kết với các nuclêôtit của đối mã

(anticôđon) trên ARN vận chuyển theo nguyên tắc bổ sung

+ (0,25) AARNm liên kết với UARNt ; GARNm liên kết với XARNt

HD :Thang điểm như nêu trên chỉ có ý nghĩa khi bài làm chưa hoàn chỉnh

Câu 3 (2,0 điểm)

3.1 Chiều dài của gen (0,75) :

* (0,50) Tổng số nuclêôtit của gen (N) :

N x (24 – 1) = 36.000 nuclêôtit

N = 36.000 / 15 = 2.400 nuclêotit

* (0,50) Chiều dài của gen :

2.400 / 2 x 3,4 x 10–4 = 0,408µ m.

HD :Thang điểm từng ý nhỏ như nêu trên chỉ có ý nghĩa khi bài làm chưa hoàn chỉnh

3.2 Số lượng từng loại nuclêôtit tự do (1,25) :

* (0,50) Số lượng từng loại nuclêôtit của gen :

X = G = 10.500 / (24 – 1) = 10.500 / 15 = 700 nuclêôtit

A = T = 2.400 / 2 – 700 = 500 nuclêôtit

* (0,50) Số lượng từng loại nuclêôtit trên mạch khuôn của gen (ký hiệu mạch 1) :

X1 = 2.400 / 2 x 25% = 300 nuclêôtit

G1 = 700 – 300 = 400 nuclêôtit

A1 = T1 = 500 / 2 = 250 nuclêôtit

* (0,50) Số lượng từng loại nuclêôtit tự do khi sao mã :

HD :@ Thang điểm từng ý nhỏ như nêu trên chỉ có ý nghĩa khi bài làm chưa hoàn chỉnh.

@ Trong mỗi ý nhỏ đều có 4 đáp số (4 loại nuclêôtit) ; nếu chỉ nêu đúng một : không

ghi điểm, nêu đúng hai : cho 0,25, nêu đúng từ ba : cho trọn 0,50

Câu 4 (2,0 điểm)

4.1 Cơ chế nguyên phân tạo cơ thể tứ bội (1,0) :

* (0,25) Cha và mẹ 2n đều giảm phân bình thường tạo giao tử (bình thường) n (đơn bội).

* (0,25) Hai giao tử đực và cái n à thụ tinh tạo hợp tử (bình thường) 2n.

* (0,25) Xử lý hợp tử bằng (các) tác nhân gây đột biến (đa bội) ngay trong lần nguyên phân

đầu tiên à các nhiễm sắc thể (của hợp tử/tế bào mẹ ban đầu) đều tự nhân đôi nhưng không phân ly (thoi phân bào/vô sắc không hình thành/bị phá hủy) à hợp tử (tế bào con) mới 4n

* (0,25) Hợp tử 4n nguyên phân bình thường à cơ thể tứ bội 4n.

4.2 Đặc điểm thể đa bội (1,0) :

* (0,5) Đặc điểm : Tế bào, cơ quan, cơ thể đều lớn hơn bình thường (0,25) -/- khả năng chống

chịu (những điều kiện bất lợi của môi trường) tăng cao (0,25)

* (0,5) Nguyên do : Số lượng NST tăng à số lượng ADN tăng à trao đổi chất nhanh và mạnh

à sản phảm nhiều (to lớn), sức sống mạnh (khả năng chống chịu tăng)

Câu 5 (2,0 điểm)

* Giải thích (1,0) :

+ (0,50) (Theo cơ chế xác định giới tính ở người) Con trai nhận NST Y của cha và X của mẹ + (0,50) Gen quy định tính trạng bệnh chỉ nằm trên NST X nên con trai phải nhận gen bệnh từ

mẹ (mẹ phải dị hợp)

* Sơ đồ lai (1,0) :

+ (0,25) Ký hiệu gen : gen A : khỏe mạnh ; gen a : bệnh (Có thể dùng ký hiệu khác)

+ (0,25) Kiểu gen của cha và mẹ : XaY x XAXa

+ (0,50) Sơ đồ lai.

HD :Kiểu gen của cha mẹ có thể ghi nhập chung với phần viết sơ đồ lai : vẫn cho đủ điểm

Câu 6 (2,0 điểm)

6.1 Chọn câu đúng (0,50) : Câu A (tạo dòng thuần).

6.2 Phương pháp tạo ưu thế lai ở vật nuôi (1,50) :

* (0,25) Chủ yếu dùng phép lai kinh tế.

* (0,25) Cho giao phối cặp vật nuôi cha mẹ thuộc hai dòng thuần khác nhau.

* (0,25) Dùng con lai F1 làm sản phẩm (sử dụng ngay) ; không dùng làm giống

* (0,25) Phổ biến ở nước ta : con cái giống trong nước lai với con đực cao sản nhập nội.

* (0,25) Con lai sẽ có khả năng thích nghi với những điều kiện nuôi dưỡng, chăm sóc và khí

hậu địa phương giống mẹ ; đồng thời cũng có sức tăng sản cao giống cha

* (0,25) Ví dụ : Cho lai heo Ỉ Móng Cái (nội) với Đại Bạch (nhập ngoại) à con lai có sức sống

và tỷ lệ thịt nạc cao, tăng trọng nhanh

Câu 7 (2,0 điểm)

* Chọn các thể đột biến tạo ra chất có hoạt tính cao (0,75) :

Từ thể đột biến cho hoạt tính pênixilin cao, tạo ra bằng chiếu xạ bào tử (0,25), -/- người ta đã tạo được chủng nấm pênixilin có hoạt tính cao hơn 200 lần dạng ban đầu (0,5)

* Chọn các thể đột biến sinh trưởng mạnh (0,50) : để tăng sinh khối ở nấm men và vi

khuẩn

* Chọn các thể đột biến giảm sức sống (0,75) : không còn khả năng gây bệnh (yếu hơn dạng

ban đầu) (0,25) -/- mà đóng vai trò như một kháng nguyên, gây miễn dịch ổn định cho vật chủ chống được một loại vi sinh vật nào đó (0,25) -/- Theo nguyên tắc này, người ta đã tạo được nhiều loại vắcxin phòng bệnh cho người và gia súc (0,25)

Câu 8 (2,0 điểm)

8.1 Chọn câu đúng (0,5) : Câu C (cơ thể có lớp mỡ dày bao bọc)

8.2 Giải thích (1,5) :

* (0,25) Đúng.

* (0,75) Giải thích : Sinh vật hằng nhiệt bao gồm các động vật có tổ chức cơ thể cao

(chim, thú, kể cả con người) Ở cơ thể sinh vật thuộc nhóm này xuất hiện trung tâm điều hòa nhiệt trong bộ não, do đó có cơ chế điều hòa nhiệt rất phát triển và có hiệu quả

* (0,75) Cơ chế điều hòa thân nhiệt :

+ (0,50) Giảm mất nhiệt (khi trời lạnh) : lông, lớp mỡ dưới da dày ; co hệ mạch

dưới da ; tăng cường sinh nhiệt qua trao đổi chất ; ngủ đông…

+ (0,50) Tăng thoát nhiệt (khi trời nóng) : lông, lớp mỡ dưới da mỏng ; dãn hệ

mạch dưới da ; tăng thoát hơi nước qua hô hấp và tiết mồ hôi ; giảm sinh nhiệt qua trao đổi chất ; ngủ hè…

HD : Thang điểm phần 8.2 như nêu trên chỉ có ý nghĩa khi bài làm chưa hoàn chỉnh

Câu 9 (2,0 điểm)

9.1 Chọn câu đúng (0,5) : Câu D (trước sinh sản và sinh sản)

9.2 Tháp tuổi (1,0) :

* (0,25) Dạng giảm sút.

* (0,50) Mô tả :

+ (0,25) Đáy tháp hẹp.

+ (0,25) Tỷ lệ sinh thấp à nhóm tuổi trước sinh sản ít hơn nhóm tuổi sinh sản + (0,25) Số lượng cá thể giảm dần do yếu tố bổ sung yếu à quần thể đi theo

hướng dần dần bị diệt vong

HD : Thang điểm phần “Mô tả” như nêu trên chỉ có ý nghĩa khi bài làm chưa hoàn chỉnh.

* (0,25) Vẽ tháp tuổi.

HD : Xem lưu ý số 6 phần HƯỚNG DẪN CHUNG phía trên

9.3 Ý nghĩa sinh thái (0,50) :

* (0,25) Nhóm tuổi trước sinh sản : Các cá thể lớn nhanh, do đó nhóm này có vai trò

chủ yếu làm tăng trưởng khối lượng và kích thước của quần thể

* (0,25) Nhóm tuổi sinh sản : Khả năng sinh sản của các cá thể thuộc nhóm này quyết

định mức sinh sản của quần thể

* (0,25) Nhóm tuổi sau sinh sản : Các cá thể không còn khả năng sinh sản nên không

ảnh hưởng đến sự phát triển của quần thể

HD : Thang điểm phần 9.3 như nêu trên chỉ có ý nghĩa khi bài làm chưa hoàn chỉnh

Câu 10 (2,0 điểm)

10.1 Chọn và giải thích (1,0) :

* (0,5) Chọn : Câu B (dinh dưỡng)

* (0,5) Giải thích : Chuỗi thức ăn gồm nhiều loài sinh vật có mối quan hệ dinh dưỡng

với nhau, mỗi loài là một mắt xích thức ăn ; trong đó, mỗi mắt xích vừa là loài tiêu thụ (ăn) mắt xích phía trước, vừa là loài bị mắt xích phía sau tiêu thụ (bị ăn)

Nhóm tuổi sau sinh sản

Nhóm tuổi sinh sản

Nhóm tuổi trước sinh sản