Binh pháp Tôn Tử

Binh pháp Tôn Tử - Bản bằng tre thời Càn Long.Tôn Tử binh pháp chữ Hán: 孫 子 兵 法 ; Pinyin: Sūnzĭ Bīngfǎ; tiếng Anh:Sun Tzu's The Art of War còn được gọi là Binh phápNgô Tôn Tử, là sách ch

1 Dương đông kích tây (Đánh lạc hướng đối phương)

2 Điệu hổ ly sơn (Dụ hổ ra khỏi rừng)

3 Nhất tiễn hạ song điêu (Một mũi tên hạ hai con chim)

4 Minh tri cố muội (Biết rõ mà làm như không biết)

5 Du long chuyển phượng (Biến rồng thành phượng)

6 Mỹ nhân kế (Kế dùng gái đẹp)

7 Sấn hỏa đả kiếp (Theo lửa mà hành động)

8 Vô trung sinh hữu (Không có mà làm thành có)

9 Tiên phát chế nhân (Ra tay trước để chế phục đối phương)

10 Đả thảo kinh xà (Đập cỏ làm cho rắn sợ)

11 Tá đao sát nhân (Mượn đao để giết người)

12 Di thể giá họa (Dùng vật gì để vu khống người ta)

13 Khích tướng kế (Kế chọc giận tướng giặc)

14 Man thiên quá hải (Lợi dụng sương mù để lẩn trốn)

15 Ám độ trần sương (Đi con đường mà không ai nghĩ đến)

16 Phản khách vi chủ (Đổi vị khách thành vị chủ)

17 Kim thiền thoát xác (Ve sầu vàng lột xác)

18 Không thành kế (Kế bỏ trống cửa thành)

19 Cầm tặc cầm vương (Dẹp giặc phải bắt tướng giặc)

20 Ban chư ngật hổ (Giả làm con heo để ăn thịt con hổ)

21 Quá kiều trừu bản (Qua cầu rồi phá cầu)

22 Liên hoàn kế (Kế móc nối nhau)

23 Dĩ dật đãi lao (Lấy khỏe để đối phó với mệt)

24 Chỉ tang mạ hòe (Chỉ vào gốc dâu mà mắng cây hòe)

25 Lạc tỉnh hạ thạch (Ném đá vào người dưới giếng)

26 Hư trương thanh thế (Thổi phồng thanh thế)

27 Phủ để trừu tân (Bớt lửa dưới nồi)

28 Sát kê hách hầu (Giết gà cho khỉ sợ)

29 Phản gián kế (Dùng kế của đối phương để quật lại)

30 Lý đại đào cương (Đưa cây lý chết thay cây đào)

31 Thuận thủ khiên dương (Thuận tay dắt con dê về)

32 Dục cầm cố tung (Muốn bắt mà lại thả ra)

33 Khổ nhục kế (Hành hạ thân xác mình để người ta tin)

34 Phao bác dẫn ngọc (Ném hòn ngói để thu về hòn ngọc)

35 Tá thi hoàn hồn (Mượn xác để hồn về)

36 Tẩu kế (Chạy, lùi, thoát thân)

Binh pháp Tôn Tử - Bản bằng tre thời Càn Long.

Tôn Tử binh pháp (chữ Hán: 孫 子 兵 法 ; Pinyin: Sūnzĭ Bīngfǎ; tiếng Anh:Sun Tzu's The Art of War) còn được gọi là Binh phápNgô Tôn Tử, là sách chiến lược chiến thuật tiếng Hoa do Tôn Vũ soạn thảo vào năm 512(TCN) đời Xuân Thu, không chỉ đặt nền móng cho binh học truyền thống, mà còn sáng tạo nên một hệ thống lý luận quân sự hoàn chỉnh đầu tiên trong lịch sử nhân loại Bởi

vậy Binh pháp Tôn Tử được tôn xưng là Tuyệt tác binh thư hàng đầu của thế giới

cổ đại Mặt khác, tuy là một bộ binh thư, nhưng tầm ảnh hưởng của Binh pháp Tôn

Tử lại không chỉ giới hạn trong lĩnh vực quân sự, mà còn có thể áp dụng vào những

lĩnh vực khác như kinh tế học, thể dục thể thao, khoa học…

Tôn Tử binh pháp cũng được áp dụng trong giới kinh doanh và chiến lược Lịch sử

 Cuốn "Tôn Tử binh pháp" do Tôn Vũ dâng lên Ngô vương Hạp Lư là cuốn binh pháp hoàn chỉnh, được viết vào năm 512 trước Công nguyên Theo Sử

ký và theo luận bàn về Tôn Tử của Tào Tháo, đều có ghi chép rõ ràng về 13 chương sách của Tôn Vũ Từ đời nhà Đường, nhà Tống về sau, xuất hiện khá

nhiều thuyết lầm lạc đối với cuốn Tôn Tử binh pháp Bởi vì từ sau đời nhà

Tuỳ cuốn binh pháp này đã bị thất truyền Ở đời nhà Thanh người ta hiểu

Tôn Tử binh pháp và Tôn Tẫn binh pháp là cùng một cuốn sách, Tôn Vũ và

Tôn Tẫn cũng là một người, thậm chí còn cho rằng chỉ có Tôn Tẫn mà không

có Tôn Vũ

 Năm 1957 khi Quách Hoá Nhược viết về Binh pháp Tôn Tử còn dẫn lời Đỗ

Mục cho rằng: Binh pháp Tôn Tử có 82 bài và 9 quyển hình vẽ cộng với cuốn "Ngô Việt Xuân Thu" ghi chép các câu hỏi và trả lời của Tôn Vũ với vua Ngô Truyền đến đời Tam Quốc, được Tào Tháo chọn lựa, gọt sửa, biên tập

và chú thích, bỏ chỗ thừa, chép những phần tinh tuý và xếp thành 13 thiên, tức là cuốn "Tôn Tử" lưu truyền đến ngày nay Và khẳng định Tào Tháo đã giữ

lại những nội dung chủ yếu của "Tôn Tử", đó là một cống hiến không thể lu

mờ được

 Tháng 4 năm 1972, hai cuốn sách Tôn Tử binh pháp (Tôn Vũ) và Tôn Tẫn

binh pháp đồng thời tìm thấy trong một ngôi mộ cổ từ thời nhà Hán ở tỉnh

Sơn Đông, Trung Quốc Tháng 7 năm 1978, cuốn Tôn Tử binh pháp cũng được tìm thấy trong một ngôi nhà ở Thanh Hải Trung Quốc, những ngộ nhận

kéo dài về cuốn Tôn Tử binh pháp bấy giờ mới được làm rõ

 Từ trước tháng 4 năm 1972, bản Tôn Tử binh pháp được lưu chuyền cho là

cổ nhất, đó là bản khắc đời Tống Vào cuối đời nhà Hán đã được Tào Tháo chú giải, sau đó là Mạnh Thị nhà Lương, Lý Thuyên nhà Đường, Đỗ Mục, Trần Hạo , Giả Lâm, Mai Nhiêu Thần nhà Tống, Vương Triết, Hà Diên Tích

và Trương Dư Trong đó bản chú giải của Tào Tháo là có giá trị hơn cả Đến năm 1957, thượng tướng (TQ) Quách Hoá Nhược đã viết lại Tôn Tử binh

pháp theo thể văn ngày nay, dựa vào bản khắc đời nhà Tống và có tham khảo bản Tôn Tử trong Tứ bộ tùng san thời Gia Tĩnh nhà Minh Những bản này có

13 bài (thiên): Bài 1 Kế, bài 2 Tác chiến, bài 3 Công mưu, bài 4 Quân hình, bài 5 Binh thế, bài 6 Hư thực, bài 7 Quân tranh, bài 8 Cửu biến, bài 9 Hành quân, bài 10 Địa hình, bài 11 cửu địa, bài 12 Hoả công, bài 13 Dụng gián.

Sau khi dịch Quách Hoá Nhược chia thành 13 bài là: 1 Bàn về chiến tranh, 2 Tiến công chiến, 3 Tốc quyết chiến, 4 Vận động chiến, 5 Chủ động tính, 6 Linh hoạt tính, 7 Địa hình, 8 Sử dụng gián điệp, 9 Phán đoán tình huống, 10 Hoả công, 11 Quản lý giáo dục, 12 Quan hệ chỉ huy, 13 Tu dưỡng của tướng soái, rồi lại chia thành 108 đoạn

 Từ năm 1972 về sau (khi đã có bản "gốc" Binh pháp Tôn Tử đời Hán) có nhiều hình thức viết về cuốn sách này nhằm giúp cho người đọc dễ hiểu, nhưng vẫn dựa trên nguyên tắc bản dịch của Quách Hoá Nhược, rồi đối chiếu sửa theo bản đời Hán Bản của Mã Nhất Phu viết theo 13 thiên của Tôn Vũ, mỗi thiên có 3 phần là bản gốc, diễn giải (dựa theo Quách Hoá Nhược) và lời

bình Bản của Đức Thành lại biên tập theo ba mục lớn; 1, Tôn Tử binh pháp dẫn nhập ; 2, Tôn Tử binh pháp ứng dụng; 3, Tôn Tử binh pháp nghiên cứu

 Kể từ bài viết của Tào Tháo đã có đến vài trăm người tham gia Kể từ thế kỷ

7, Binh pháp Tôn Tử đã vào Nhật Bản do sứ thần đưa về, không lâu truyền đến Triều Tiên, đến thế kỷ 18 truyền vào châu Âu qua nước Pháp, nước Anh, nước Đức mà lan khắp thế giới.[6]

Tầm ảnh hưởng

Ảnh hưởng ngoài phạm vi Trung Quốc

Binh pháp Tôn Tử được du nhập vào Nhật Bản ngay từ thế kỷ 6, nhưng chưa phải là trọn bộ Người có công lớn nhất trong việc đưa Binh pháp Tôn Tử đến Nhật

Bản chính là học giả người Nhật Kibi Makibi (Cát Bi Chân Bi, 693-775) Vào năm

716, khi ông được phái đến Trung Quốc để học tập thể chế nhà Đường Sau 19 năm học tập các loại kinh, sử, học thuyết Trung Hoa, ông đã mang theo rất nhiều sách kinh điển của Trung Quốc về Nhật Bản, trong đó có cả Binh pháp Tôn Tử Sau khi vào Nhật Bản cuốn sách đã tạo nên một sức ảnh hưởng to lớn, và trở thành lý thuyết chỉ đạo quân sự chủ yếu của Nhật Bản Trong đó nổi tiếng nhất là học giả

Oe no Masafusa (Đại Giang Khuông Phòng) Cuốn Đấu chiến kinh do ông biên soạn được coi là trước tác lý luận quân sự đầu tiên trong lịch sử Nhật Bản Tác

phẩm này chịu ảnh hưởng sâu sắc của Binh pháp Tôn Tử, là một "kiệt tác bất hủ"

dung hoà binh pháp Trung Quốc cổ đại với nền quân sự Nhật Bản

Tại phương Tây Binh pháp Tôn Tử được du nhập đến Pháp đầu tiên Vào

năm 1772, cha đạo Joseph Marie Amiot đã phiên dịch và xuất bản cuốn sách tại Paris với tên gọi Nghệ thuật quân sự Trung Quốc, trong đó có "13 chương binh pháp Tôn Tử", đã gây được tiếng vang lớn

Bản dịch tiếng Anh đầu tiên của Binh pháp Tôn Tử được xuất bản vào năm

1904 Tại phương Tây, Anh là nước nghiên cứu nhiều nhất về Binh pháp Tôn Tử Trong số các bản dịch ngoại văn của cuốn sách này, những bản dịch tiếng Anh, do Anh xuất bản cũng có tầm ảnh hưởng rộng nhất

Năm 1910, Binh pháp Tôn Tử được Bruno Nnavvrra dịch sang tiếng Đức và xuất bản tại Berlin với nhan đề Tác phẩm bàn về chiến tranh của các binh gia cổ

điển Trung Quốc Một Chuyên gia lý luận quân sự nổi tiếng của Đức là Carl von

Clausewitz cũng chịu ảnh hưởng sâu sắc của Binh pháp Tôn Tử, điều này thể hiện rất rõ trong tác phẩm Bàn về chiến tranh (Von Kriege) của ông

Việc nghiên cứu Binh pháp Tôn Tử tại Hoa Kỳ diễn ra khá muộn, sau khi

Chiến tranh thế giới thứ 2 chấm dứt mới bắt đầu Cùng với sự phát triển của khoa học kỹ thuật, khiến cho hình thức và quy luật tác chiến truyền thống đã có sự thay đổi to lớn Hệ thống lý luận quân sự truyền thống của châu Âu trở nên lỗi thời, thế

nhưng Binh pháp Tôn Tử với nội hàm triết lý quân sự uyên thâm, đã thu hút sự chú

ý của các chuyên gia chiến lược phương tây, giúp họ tìm ra đáp án để giải quyết các vấn đề thực tế Sở trưởng sở nghiên cứu chiến lược thuộc đại học quốc phòng Hoa Kỳ là John Collins trong tác phẩm Đại chiến lược: nguyên tắc và thực tiễn (Grand Strategy Princeples and Practices) xuất bản năm 1973 đã viết như sau: Tôn

Tử là một nhân vật vĩ đại đã tạo lập nên hệ tư tưởng chiến lược đầu tiên của thời

cổ đại Cho đến tận ngày nay, vẫn không ai có được trình độ nhận thức sâu sắc đến thế về các mối quan hệ tương tác, các vấn đề cần nghiên cứu và những nhân tố ràng buộc đối với chiến lược Phần lớn các quan điểm của ông vẫn giữ trọn vẹn giá trị trong thời đại ngày nay

Ảnh hưởng trên lĩnh vực quân sự

Từ giữa thế kỷ 20, các chuyên gia quân sự phương Tây đã thường xuyên vận dụng tư tưởng Tôn Tử để nghiên cứu các vấn đề quân sự Trong nhiều tác phẩm nổi

tiếng về quân sự, từ Chiến lược luận (Strategy) của Sir Basil Henry Liddell Hart, Đại chiến lược (The Great Strategy) của John M Collins, cho đến Chỉ huy tác chiến (Game Plan: A Geostrategic Framework For the Conduct of the U.S-Soviet

Contest) của Zbigniew Kazimierz Brzezinski, đều có thể nhận ra ảnh hưởng của tư tưởng Tôn Tử Nhiều quan điểm trong Binh pháp Tôn Tử, như chiến lược thắng lợi

trọn vẹn là không cần đánh mà khuất phục được kẻ địch, quan điểm thận trọng đối

với chiến tranh (thận chiến) và hạn chế chiến tranh, quan điểm đánh bằng thủ đoạn ngoại giao (phạt giao) chú trọng liên minh chiến lược, càng chứng tỏ giá trị quý báu

trong xu thế hoà bình và phát triển hiện nay.

Ảnh hưởng đối với các lĩnh vực khác

Ngay từ thời Chiến Quốc Bạch Khuê đã ứng dụng tư tưởng của Tôn Tử vào

lĩnh vực kinh doanh và đạt được nhiều thành tựu lớn Sang thời Bắc Tống, xuất hiện một tác phẩm lý luận về nghệ thuật Cờ vây Kỳ kinh thập tam thiên (Mười ba

chương kinh điển đánh cờ), mô phỏng theo 13 chương của Binh pháp Tôn Tử Từ nửa sau thế kỷ 20 trở lại đây, xu thế ứng dụng Binh pháp Tôn Tử trong những lĩnh

vực phi quân sự càng trở nên sôi nổi Trong những năm 50 của thế kỷ trước, tại Nhật Bản đã xuất hiện học phái quản lý kinh doanh theo binh pháp, và nhanh chóng gây ảnh hưởng trên phạm vi toàn thế giới, hình thành một trào lưu nghiên

cứu Binh pháp Tôn Tử trong lĩnh vực kinh tế Ngoài ra Binh pháp Tôn Tử còn được

nghiên cứu dưới nhiều góc độ khác nữa, như triết học, y học, thể dục thể thao, khoa học hệ thống, lý thuyết quyết định, tâm lý học, ngôn ngữ học, toán học, dự trù học, quản trị hành vi, và đều có được thành quả to lớn

Ứng dụng trong kinh doanh

Những thương nhân nổi tiếng thời Tiên Tần là Đào Chu Công (Phạm Lãi), Bạch Khuê đã biết ứng dụng thành công Binh pháp Tôn Tử vào quản lý kinh doanh

Bước vào xã hội hiện đại , nhiều nước tư bản phát triển không hẹn mà cùng

có ý tưởng vận dụng Binh pháp Tôn Tử để cải thiện vấn đề quản lý kinh doanh của

doanh nghiệp, giữa thế kỷ 20 tại Nhật Bản thậm chí còn hình thành một học phái kinh doanh bằng binh pháp, với sức ảnh hưởng lan toả khắp thế giới, hình thành

cơn sốt nghiên cứu Binh pháp Tôn Tử trong lĩnh vực kinh tế Nhiều công ty lớn thậm chí còn trực tiếp sử dụng Binh pháp Tôn Tử làm giáo trình huấn luyện dành cho các nhân viên quản lý bậc trung trở lên Theo Thời báo kinh tế thế giới ra ngày

24-1-1983, một phái đoàn quản lý doanh nghiệp Trung Quốc đi thăm Nhật Bản để tham khảo kinh nghiệm quản lý doanh nghiệp, đã được cán bộ phía Nhật Bản giải

thích như sau: Kinh nghiệm quản lý của chúng tôi đều xuất phát từ đất nước Trung Quốc của các anh, và tặng cho phái đoàn Trung Quốc một cuốn sách , thật bất ngờ,

đó chính là Binh pháp Tôn Tử.

Hoa Kỳ cũng đã đem Binh pháp Tôn Tử ứng dụng rộng rãi vào lĩnh vực quản lý

kinh tế Claude S Gorge trong tác phẩm Lịch sử tư tưởng quản lý (The History of

Managerial Thoughts) xuất bản năm 1972, đã nhận xét về giá trị to lớn của lý

thuyết dùng người trong Binh pháp Tôn Tử đối với vấn đề quản lý doanh nghiệp hiện đại Ông viết rằng: Nếu muốn trở thành nhân tài về quản lý, bạn nhất định phải đọc Binh pháp Tôn Tử Vào năm 1979, D A Holway trong tác phẩm Lịch sử phát triển của tư tưởng quản lý cũng hết sức ca ngợi những tư tưởng quản lý kinh

tế hàm ẩn trong Binh pháp Tôn Tử, và nhận xét rằng phương pháp phân chia cấp

bậc quân đội, đẳng cấp tướng lĩnh trong quản lý quân sự, cách sử dụng thanh la, cờ

xí, lửa hiệu để chuyền tin tức chứng tỏ Tôn Tử đã biết cách xử lý tốt các mối quan

hệ giữa tham mưu và lãnh đạo trực tiếp, và cho rằng lý luận tổ chức kiểu mẫu cho quản lý doanh nghiệp hiện đại [10]

Trong chương Kế của Binh pháp Tôn Tử có viết Tướng lĩnh phải có các đức tính

(mưu trí), (uy tín), (nhân từ), (dũng cảm), (nghiêm minh) Đặt trong thương trường hiện đại, quan điểm này vẫn giữ nguyên ý nghĩa chỉ đạo phổ biến của nó, chỉ có điều chiến trường giờ đã đổi sang thương trường, tướng lĩnh của thương trường chính là các doanh nhân

[sửa] Đánh giá

Mười ba chương sách của cuốn Tôn Tử gồm hơn 7.000 chữ, quán xuyến tư tưởng

và phương pháp của duy vật luận đơn thuần và biện chính pháp nguyên thuỷ, nêu lên được mối quan hệ phức tạp của chiến tranh với chính trị, ngoại giao, kinh tế, hoàn cảnh tự nhiên, cùng là tác dụng tương hỗ giữa năng động chủ quan của người dụng binh với quy luật khách quan, điều kiện hiện thực, đề cập một cách toàn diện quy luật phổ biến của chiến tranh và nguyên tắc trọng yếu của chỉ đạo chiến tranh Binh pháp Tôn Tử là binh thư sớm nhất, vĩ đại nhất thời cổ ở Trung Quốc, mà từ xưa đến nay được xếp hàng đầu trong bảy tập võ kinh Người Nhật suy tôn Tôn Vũ

là thuỷ tổ của binh học phương đông là thánh điển binh học và là binh thư thời cổ bậc nhất thế giới Binh pháp của Tôn Vũ được dịch ra nhiều thứ tiếng nước ngoài,

ở châu Âu cũng rất được tôn sùng Trong chiến tranh Napoléon thường đọc Tôn

Tử binh pháp Hoàng đế Wilhelm II của Đức, người đã gây ra Chiến tranh thế giới

thứ nhất, sau khi thất bại được đọc Tôn Tử binh pháp liền than rằng:

"Tiếc thay 20 năm trước đây ta không được xem cuốn sách này" [11]

Tháng 8 năm 1990, sau khi Chiến tranh vùng Vịnh bùng phát, phóng viên Thời báo

Los Angeles đến phỏng vấn tổng thống Bush, phát hiện trên bàn làm việc của ông

có bày hai cuốn sách, là Hoàng đế Caesar và Binh pháp Tôn Tử [12] Có người nói: Trong cuộc Chiến tranh vùng Vịnh, các sỹ quan quân đội Hoa Kỳ đều mang theo

Binh pháp Tôn Tử Như vậy cho thấy cuốn binh pháp cổ đại có từ 2500 năm trước,

trong cuộc chiến tranh hiện đại hoá hôm nay vẫn phát huy ảnh hưởng sâu rộng Danh tướng Takeda Shingen (Vũ Điền Tín Huyền) được tôn sưng là "Tôn Tử" của Nhật Bản Ông suy tôn Tôn Tử là bậc thầy của mình, viết bốn câu trong Binh pháp

Tôn Tử lên cờ trận, cắm tại cửa doanh trại.

"Lúc nhanh thì như gió cuốn, lúc chậm rãi như rừng sâu, lúc tấn công như lửa cháy, lúc phòng ngự như núi đá" [13]

Tôn Tử binh pháp không chỉ là bắu vật của văn hoá truyền thống của dân tộc Trung

Hoa, mà còn là tinh hoa của văn hoá thế giới, là của cải tinh thần chung của nhân loại [14] Trong khi dịch Tôn Tử binh pháp năm 1957, Quách Hoá Nhược tâm sự: Văn cổ của Tôn Tử cô đúc nếu dịch theo một cách đơn giản thì trúc trắc khó hiểu, tuy trung thành nhưng không "đạt" Cho nên một mặt phải hết sức trung thành với nguyên văn, từng chữ từng câu đều phải cố giữ ý nghĩa cũ của nó, không thể thêm thắt, nếu không sẽ hoá ra chú thích Nhưng , một mặt khác giữ từ và câu trong giọng văn diễn tả lại phải bồi bổ thêm cho gọn ý, khiến người đọc dễ hiểu Văn cổ của Tôn Tử , văn gọn nghĩa sâu, nhiều âm điệu, có thể nói để trong vườn sẽ toả mùi thơm của hoa quý, ném xuống đất sẽ có tiếng kêu của bạc vàng Nhiều từ sắp đối nhau, nhiều câu trùng lắp thật là đẹp khiến người ta không nỡ và cũng không dám tự ý để làm mất thần sắc và âm điệu giàu có của nó[15]

Lời tựa do nhóm biên dịch cuốn Truyện Tôn Tử của Tào Nghiêu Đức có đoạn viết: Trước tác "Binh pháp Tôn Tử" là bộ binh pháp kinh điển hàng đầu thế giới, được danh tướng các thời đại đề cao, nức tiếng xưa nay Tác dụng và giá trị của nó, không chỉ hạn hẹp trong phạm vi quân sự, mà các lĩnh vực chính trị, ngoại giao, văn hoá, kinh tế, đều chịu ảnh hưởng sâu sắc.[16]

Mã Nhất Phu đánh giá về binh pháp Tôn Tử như sau: Ảnh hưởng của cuốn Tôn Tử không chỉ giới hạn ở lĩnh vực quân sự "Tôn Tử" là phương lược trị quốc của chính trị gia, là tấm gương soi của nhà triết học, là pháp bảo của nhà ngoại giao, là báu vật ở trong con mắt của văn học gia; trong cuộc thương chiến kịch liệt hiện nay,

đó cũng là sách giáo khoa chiến lược của những nhà kinh doanh Vị thần kinh doanh Tùng Hạ của Nhật Bản cũng cho rằng, cuốn Tôn Tử là pháp bảo thành công của ông ta [17]

Binh pháp Tôn Tử được vận dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực, hấp dẫn được sự chú ý nghiên cứu của nhiều nhân sĩ, cuối cùng đã gây thành một sức nóng Tôn Tử mang tính toàn cầu

[sửa] Hạn chế

Do hạn chế của hiện thực khách quan và mức độ nhận thức đương thời, cuốn Tôn

Tử không thể tránh khỏi những chỗ thiên lệch hoặc lầm lẫn, như xem nhẹ vai trò binh sĩ, chỉ chú trọng được lợi mà không để ý đến chính nghĩa hay là không chính

nghĩa như: cượp bóc thôn xóm, giành lấy nhân lực của nước địch; mở rộng lãnh thổ, giành lấy của cải nước địch Cần chú ý xem lại những phần đó.

[sửa] Trích dẫn

Có người nói rằng, phép biện chứng của Tôn Vũ chỉ khuôn trong lĩnh vực quân sự học, phạm vi nhỏ hẹp Nhận định như vậy là thiên lệch, bất cứ loại tư tưởng nào, chỉ cần nó giàu tính triết học, vô luận nhìn từ góc độ nào, đều có ý nghĩa

chỉ đạo phổ biến Nhiều vấn đề trong 13 thiên Binh pháp như:

 Tấn công địch khi nó không đề phòng, tác chiến một cách bất ngờ

 Tự bảo vệ mình để giành thắng lợi

 Tránh chỗ thực đánh vào chỗ hư

 Giành thắng lợi theo tình hình của địch

 Ra lệnh thì dùng văn, trị an thì dùng võ

Tuy nói về quân sự, nhưng phù hợp với các ngành nghề Ở một số nước có nền kinh tế phát triển, ngay khi tuyển dụng nhân viên bán hàng, cũng không tách

rời nội dung của Binh pháp Tôn Tử [18] Câu cuối cùng chương 3 như sau:

故曰：知彼知己，百戰不殆；不知彼而知己，一勝一負；不知彼，不知 己，每戰必敗 ("tri bỉ tri kỷ, bách chiến bất đãi; bất tri bỉ nhi tri kỷ, nhất thắng nhất phụ; bất tri bỉ, bất tri kỷ, mỗi chiến tất bại")

Biết người biết ta, trăm trận không nguy; không biết người mà chỉ biết ta, một trận thắng một trận thua; không biết người, không biết ta, mọi trận đều bại

Câu này đã đi vào thành ngữ Trung Quốc và Việt Nam, rất phổ biến nhưng nội dung có khác đi:

"Tri kỷ tri bỉ, bách chiến bách thắng" ("Biết người biết ta, trăm trận trăm thắng")