Triệu chứng học gan mật (Kỳ 1) pptx

+ Vị trí của gan so với xương: - Ranh giới phía trên của gan đường cạnh ức ở khoang liên sườn V... - Ranh giới phía dưới của gan: bờ trước của gan đi từ đường nách trước bên phải theo li

Triệu chứng học gan mật

(Kỳ 1)

1 Đặc điểm giải phẫu, sinh lý gan mật

1.1 Giải phẫu gan-mật:

1.1.1 Giải phẫu gan:

Gan là một tạng lớn nhất của cơ thể con người, giữ vai trò quan trọng trong tiêu hoá và trao đổi chất

+ Gan ở người lớn nặng 1200g-1500g (trẻ sơ sinh 1 tháng tuổi gan chiếm 1/18 trọng lượng cơ thể)

+ Gan người lớn sống chứa 1lít máu, màu đỏ nâu, mặt nhẵn, mật độ mềm + Vị trí của gan so với xương:

- Ranh giới phía trên của gan (đường cạnh ức) ở khoang liên sườn V

- Ranh giới phía dưới của gan: bờ trước của gan đi từ đường nách trước bên phải theo liên sườn X, hình chiếu của nó dọc theo bờ sườn không vượt quá bờ sườn

+ Phân chia thùy gan: gan được chia thành 2 thùy phải và trái; chia thành 8 phân thùy Bề mặt phía trên giữa thùy có dây chằng liềm; mặt dưới gan nhìn rõ thùy vuông (IV) và thùy đuôi (I)

1.1.2 Đường mật:

+ Đường mật chính gồm: ống gan phải và trái xuất phát từ rốn gan hợp lại với nhau để tạo nên ống gan chung (dài từ 2cm-2,5cm) Ống gan chung hợp lưu với ống túi mật tạo nên ống mật chủ dài (5cm) xuống sau đoạn 2 của tá tràng trong

hố nhỏ gọi là bóng Vater (được bao quang bởi cơ tròn Oddi)

+ Túi mật: hình quả lê dài từ 6cm-8cm, rộng 3cm-4cm nằm ở hố túi mật dưới gan cạnh thùy vuông Túi mật bao gồm đáy, thân, cổ túi mật, ống túi mật nối với ống gan, dài khoảng 3cm, rộng từ 2mm-3mm

1.2 Chức năng sinh lý của gan-mật:

1.2.1 Chức năng gan:

+ Chức năng sản xuất bài tiết mật

+ Chức năng điều hoà lưu lượng máu và huyết động, trung bình trong 1 phút có khoảng 1500ml máu chảy qua gan

+ Các chức năng chuyển hoá của gan:

- Chuyển hoá gluxid

- Chuyển hoá lipid

- Chuyển hoá protid

- Chuyển hoá nước và điện giải

- Chuyển hoá vitamin: A, B1, B6, B2, B12

+ Một số chức năng khác:

- Chức năng đông máu: tạo ra prothrompin, fibrinogen…

- Dự trữ sắt

- Điều hoà hormon

- Tổng hợp enzym

- Chức năng chống độc: gan có chức năng giữ các chất độc có hại cho cơ thể để thải trừ ra ngoài, hoặc biến những chất độc thành chất không độc

1.2.2 Chức năng đường mật:

Mật được sản xuất liên tục từ gan 1-2lít/24h, mật vận chuyển tới túi mật, mật có thể được cô đặc từ 5-10 lần, dịch mật vô khuẩn Sau các bữa ăn thì túi mật, đường mật co bóp đẩy mật xuống tá tràng để tham gia vào quá trình tiêu hoá tại ruột

2 Triệu chứng học gan-mật

2.1 Lâm sàng:

2.1.1 Triệu chứng cơ năng:

+ Các triệu chứng rối loạn tiêu hoá:

- Giảm (mất) cảm giác ăn ngon miệng, đắng miệng

- Trướng hơi, sôi bụng

- Buồn nôn, nôn

+ Rối loạn phân: phân lỏng, sền sệt hay táo bón

+ Đau khu trú vùng hạ sườn phải hoặc vùng thượng vị

- Có cơn đau quặn gan: đau dữ dội từng cơn, lan lên ngực, lên vai phải, dễ tái phát (thường sỏi mật)

- Đau ê ẩm kéo dài, cảm giác nằng nặng vùng hạ sườn phải: gặp trong viêm gan,ung thư gan, viêm túi mật…