HỘI CHỨNG CẦU THẬN CẤP TÍNH (Kỳ 1) potx

ĐỊNH NGHĨA Là 1 trong 5 hội chứng của bệnh cầu thận, xảy ra một cách đột ngột do tổn thương ở cầu thận được đặc trưng bởi: - Đái máu.. Đây là hội chứng có thể dẫn đến viêm cầu thận tiến

HỘI CHỨNG CẦU THẬN CẤP TÍNH

(Kỳ 1)

I ĐỊNH NGHĨA

Là 1 trong 5 hội chứng của bệnh cầu thận, xảy ra một cách đột ngột do tổn thương ở cầu thận được đặc trưng bởi:

- Đái máu

- Thiểu niệu (đái ít)

- Tăng huyết áp

- Protein niệu

- Phù

II NGUYÊN NHÂN

Hội chứng cầu thận cấp rất dễ nhận biết Dạng ban đầu là viêm cầu thận sau nhiễm liên cầu Nguyên nhân hay gặp ở trẻ em Người lớn ít gặp hơn

Đây là hội chứng có thể dẫn đến viêm cầu thận tiến triển nhanh và tới suy thận Vì vậy việc xác định nguyên nhân là rất cần thiết để điều trị, theo dõi và tiên lượng

Nguyên nhân của hội chứng cầu thận cấp:

- Viêm cầu thận sau nhiễm khuẩn (postinfection glomerulonephritis - GN):

Viêm cầu thận sau nhiễm liên cầu

Sau nhiễm tụ cầu

Viêm nội tâm mạc vi khuẩn

Sau nhiễm virus: viêm gan B, Herpes zoster

- Viêm cầu thận tăng sinh nguyên phát (vô căn) (idiopathic proliferative

GN):

Viêm cầu thận tăng sinh lan tỏa nguyên phát

Bệnh thận IgA

Viêm cầu thận màng tăng sinh

Bệnh Lupus đỏ hệ thống (Systemic lupus erythematosus)

- Bệnh viêm mạch (vasculitis):

Viêm đa động mạch

Bệnh u hạt Wegener

Ban xuất huyết Schonlein-Henoch

- Hội chứng Goodpasture

- Bệnh cầu thận vi mạch (microangiopathic glomerular disease):

Hội chứng urê máu tan máu

Xuất huyết giảm tiểu cầu

Tăng huyết áp ác tính

Đào thải thận ghép

III MÔ BỆNH HỌC

Tổn thương chính xảy ra ở cầu thận, làm cho các cầu thận nở to ra và tăng sinh tế bào Ban đầu là các bạch cầu trung tính và bạch cầu ưa eosin; sau đó là bạch cầu đơn nhân Tăng tế bào biểu mô thường biểu hiện sớm, thoáng qua sau khi xuất hiện hội chứng lâm sàng Liềm tế bào có thể tìm thấy ở một vài cầu thận

Tế bào nội mô tăng sinh số lượng, phù nề căng ra, không nhìn thấy lỗ bào tương Vùng gian mạch rộng ra và chứa các tế bào bạch cầu trung tính, tế bào chết, các mảnh vụn và các lắng đọng đặc điện tử

Đặc trưng đáng chú ý của màng đáy cầu thận là có nhiều lắng đọng ở bề mặt của tế bào biểu mô, ở gần hoặc trong gian mạch Có thể hình thành tại chỗ Các tế bào biểu mô phù nề chùm lên các lắng đọng tạo thành các chân lồi (dạng bướu lạc đà) hòa với nhau hoặc biến mất Kính hiển vi huỳnh quang chỉ ra rằng có lắng đọng hạt lan tỏa của IgG, IgM và C3, phân bố không đều dọc theo màng đáy cầu thận và trong gian mạch

IV LÂM SÀNG VÀ CẬN LÂM SÀNG

1 Lâm sàng:

Đặc trưng lâm sàng quan trọng là khởi phát cấp tính, thường 2 tuần sau viêm họng hoặc nhiễm khuẩn khác, bệnh nhân đột nhiên xuất hiện:

- Đái máu: Thường đái máu đại thể, nước tiểu sẫm màu như màu

“coca-cola” hoặc như nước rửa thịt

- Thiểu niệu (đái ít): Lượng nước tiểu dưới 500 ml/24giờ Đôi khi bệnh

nhân không để ý, nặng có thể xuất hiện vô niệu

- Phù: Thường phù nhẹ ở mặt hoặc phù ngoại biên

- Tăng huyết áp:

Có thể tăng huyết áp nặng, kết hợp với giữ nước gây nên suy tim trái, phù phổi cấp Bệnh nhân khó thở cả khi nằm Tiến triển xấu đi nếu có kèm theo thiếu máu

Soi đáy mắt có thể phát hiện các dấu hiệu bệnh võng mạc do tăng huyết

áp

- Triệu chứng toàn thân: Mệt mỏi, khó chịu, đau lưng là do vỏ thận căng

phồng Một số trường hợp thận có thể phù nề và rất nhạy khi thăm khám

2 Cận lâm sàng:

- Nước tiểu:

Protein niệu thường dưới 3,5 g/24giờ Trung bình từ 2-3 g/24giờ Đôi khi lượng protein niệu xấp xỉ với ngưỡng của hội chứng thận hư, đặc biệt ở vài ngày đầu của bệnh

Hồng cầu niệu: thường > 105/ml

Trụ hồng cầu, trụ hạt

- Máu:

Thiếu máu nhẹ hoặc bình thường, ở một số bệnh nhân có thể do tình trạng giữ nước làm cho máu bị pha loãng, dẫn đến giảm số lượng hồng cầu và protein máu

Urê, creatinin máu bình thường hoặc tăng nhẹ

Mức lọc cầu thận, độ thanh thải creatinin thường giảm nhẹ Giảm nghiêm trọng trong bệnh cầu thận tiến triển nhanh

Điện giải máu bình thường hoặc K+ máu cao do thiểu niệu hoặc vô niệu

Các xét nghiệm khác:

* Kháng thể kháng liên cầu (Antistreptococal antibodies): ASLO (Antistreptolysin-O), ASK (Antistreptokinase), AH (Antihyaluronidase)

* Hiệu giá kháng thể cao trong viêm cầu thận cấp sau nhiễm liên cầu: Các yếu tố kháng nhân, bổ thể C3, C4 (cho bệnh Lupus); máu lắng (ESR) cao (trong Lupus và viêm mạch máu); kháng thể kháng màng đáy cầu thận

- X quang tim phổi:

Kiểm tra kích thước tim, phù phổi

Chảy máu phổi (hội chứng Goodpasture, viêm mạch máu)

- Siêu âm thận:

Bệnh cấp tính thì kích thước của 2 thận bình thường hoặc hơi to

Bệnh mạn tính thì kích thước 2 thận nhỏ