Cơ chế bệnh sinh: sơ đồ 1 Bệnh viêm cầu thân cấp là một bệnh lý gây ra do phức hợp miễn dịch.. Sự xâm nhập của liên cầu khuẩn kích thích cơ thể sản sinh kháng thể chống lại những kháng
Trang 1Viêm cầu thân cấp tính
(Kỳ 2)
BS Hoàng Đàn (Bệnh học nội khoa HVQY)
4 Cơ chế bệnh sinh và sinh lý bệnh học
4.1 Cơ chế bệnh sinh: (sơ đồ 1)
Bệnh viêm cầu thân cấp là một bệnh lý gây ra do phức hợp miễn dịch Sự xâm nhập của liên cầu khuẩn kích thích cơ thể sản sinh kháng thể chống lại những kháng nguyên hoà tan của liên cầu khuẩn Sự xung đột kháng nguyên-kháng thể tạo nên phức hợp miễn dịch trong thời gian từ 7 đến 15 ngày kể từ lúc nhiễm liên cầu khuẩn Trong điều kiện kháng thể dư thừa sẽ tạo nên một PHMD có phân tử lượng lớn, dễ kết tủa sẽ bị hệ thống lưới nội mô bắt giữ và tiêu huỷ loại khỏi vòng tuần hoàn Ngược lại, trong điều kiện kháng nguyên dư thừa sẽ tạo nên PHMD kháng nguyên-kháng thể có phân tử lượng nhỏ thoát khỏi sự kiểm soát của hệ thống lưới nội mô lưu hành trong máu và lắng
đọng tại cầu thân Sự tương tác giữa kháng nguyên-kháng thể và sự lắng đọng PHMD trong cầu thân
Trang 2đã hoạt hoá hệ thống bổ thể, hoạt hoá hệ thống đông máu, hệ thống kinin, hoạt hoá bạch cầu đa nhân trung tính, bạch cầu ái kiềm, tế bào Mast và tiểu cầu, nhằm mục đích loại phức hợp miễn dịch khỏi tuần hoàn và dọn sạch các ổ lắng đọng PHMD trong cầu thân Tác động của các hệ thống sinh học và
sự hoạt động của các tế bào dẫn đến sự hình thành quá trình viêm cấp tính ở cầu thân với tình trạng tăng sinh tế bào, phù nề xuất tiết
Sơ đồ 1: Cơ chế bệnh sinh của viêm cầu thân cấp
Trang 3
Khác với viêm cầu thân mạn không rõ căn nguyên, kháng nguyên trong viêm cầu thân cấp
tính là các kháng nguyên hoà tan của liên cầu khuẩn lưu hành trong máu có tính nhất thời, phụ thuộc vào sự tồn tại của ổ nhiễm khuẩn Phức hợp miễn dịch trong viêm cầu thân cấp có phân tử lượng thấp, vượt qua màng nền một cách dễ dàng, tạo nên những ổ lắng đọng hình bướu (humps) ngoài màng nền dưới bề mặt biểu mô Nếu chúng ta điều trị nhiễm khuẩn bằng kháng sinh hoặc
bằng phẫu thuật loại bỏ ổ nhiễm khuẩn (tức là loại bỏ nguồn cung cấp kháng nguyên, ngăn cản hình thành phức hợp miễn dịch) thì bệnh có thể khỏi hoàn toàn
4.2 Sinh lý bệnh học của viêm cầu thân cấp (sơ đồ 2)
- Sự xung đột kháng nguyên-kháng thể tác động lên toàn bộ hệ thống mạch máu ngoại vi và
mao mạch cầu thân gây viêm cầu thân
- Tác dụng trên mao mạch ngoại vi:
Tăng tính thấm mao mạch gây ứ dịch ở khoang gian bào
Trang 4Co mạch máu làm tăng sức cản ngoại vi
- Tác dụng trên mao mạch cầu thân:
Tăng tính thấm mao mạch cầu thân Protein vượt qua màng nền vào khoang Bowmann, làm xuất hiện protein niệu
Tăng sinh, phù nề làm giảm dòng máu đến thân dẫn đến tăng tiết renin, hoạt hoá hệ RAA gây tăng huyết áp Có thể tăng huyết áp kịch phát gây co giật, hôn mê và suy tim cấp tính, hen tim, phù phổi cấp
Mức lọc cầu thân giảm gây ứ muối và nước, mặt khác ứ muối và nước còn do tác dụng của sự tăng tiết aldosteron và ADH Hậu quả của ứ nước và muối dẫn đến phù
Mức lọc cầu thân giảm gây thiểu niệu, vô niệu, tăng urê máu, tăng creatinin và rối loạn nước-điện giải, rối loạn thăng bằng kiềm-toan
Sơ đồ 2 : Sinh lý bệnh học của viêm cầu thân cấp
