CÁC CHỨNG BỆNH VÙNG CỘT SỐNG CỔ Kỳ 5 Hội chứng đau rễ thần kinh cổ, tùy thuộc mức độ của tác nhân gây bệnh và các rễ thần kinh tủy cổ kích thích, chèn ép sẽ xuất hiện hội chứng đau một
Trang 1CÁC CHỨNG BỆNH VÙNG CỘT SỐNG CỔ
(Kỳ 5)
Hội chứng đau rễ thần kinh cổ, tùy thuộc mức độ của tác nhân gây bệnh và các rễ thần kinh tủy cổ (kích thích, chèn ép) sẽ xuất hiện hội chứng đau một rễ hoặc nhiều rễ thần kinh, có khi ở cả hai bên Thường xuất hiện nhất là đau rễ C6,
C7, C8 và C5 hiếm gặp hơn
Nếu đau rễ C5, bệnh nhân thấy đau ở phía ngoài bả vai tới nửa trên cánh
tay, rối loạn vận động, rối loạn phản xạ của cơ nhị đầu cánh tay, cần chẩn đoán với viêm khớp bả vai –cánh tay
Nếu tổn thương rễ C6, đau ở dải da từ mặt ngoài cánh tay, cẳng tay tới ngón
cái và một phần ngón trỏ, đôi khi đau lan ra ngực Các rối loạn phân bố thần kinh
cơ khu trú cho cơ nhị đầu và cơ cẳng tay Phản xạ gân cơ nhị đầu giảm hoặc mất
Hội chứng rễ C7 đau ở sau bên của vai – cánh tay tới giữa mặt sau và kéo
dài tới ngón 2,3,4 Cảm giác đau và dị cảm cũng thấy ở mặt trước của các ngón tay tương ứng Rối loạn vận động cơ tam đầu cánh tay, cơ sấp tròn, cơ ô mô cái Giảm sức cơ trong động tác duỗi cẳng tay, giảm hoặc mất phản xạ cơ tam đầu, giai đoạn muộn có thể gặp teo cơ ô mô cái
Trang 2- Hội chứng rễ C8, đau và dị cảm suốt dọc dải phía trong cánh tay, cẳng tay,
bàn tay, tới ngón 4, 5 Rối loạn vận động các cơ gấp ngón tay, cơ liên đốt và các
cơ ô mô út
Chẩn đoán phân biệt hội chứng cổ – vai – cánh tay với các bệnh sau:
- Các hội chứng chèn ép đám rối thần kinh cánh tay, hội chứng rễ do TVĐĐ, hội chứng cơ bậc thang, hội chứng sườn - đòn, hội chứng ống cổ tay
- Hội chứng đau khớp bả vai – cánh tay, đau ở bán khớp dưới – mỏm quạ
- Hội chứng Pancoast – Tobias, đau và dị cảm ở vai, tay kèm theo hội chứng Claude – Bernard – Horner, do khối u ở đỉnh phổi kích thích các rễ thần kinh C8 và D1 Bệnh nhân đau dữ dội từ vai lan xuống cánh tay, cẳng tay và bàn
tay Rối loạn vận động, teo cơ bàn tay, rối loạn vận mạch, rối loạn giao cảm Chụp X.quang có đám mờ ở đỉnh phổi và hình ảnh tiêu xương ở cung xương sườn 1 và đốt sống
- Bệnh zona thần kinh
- Bệnh viêm mỏm trên lồi cầu xương cánh tay
- U rễ thần kinh
3.5 Hội chứng cổ - đầu:
Trang 3Hội chứng cổ - đầu xảy ra do động mạch đốt sống và giao cảm cổ bị chèn
ép do nhiều yếu tố như lệch trục cột sống, trượt đốt sống, hẹp ống sống động mạch đốt sống do thoái hoá cột sống cổ gây hẹp lỗ mỏm ngang
Lâm sàng, bệnh nhân đau đầu, có các cơn chóng mặt, rối loạn nhìn và nghe, rối loạn nuốt cũng như các rối loạn tâm lý, có thể do những biến đổi sinh – cơ học của đoạn vận động cột sống cổ, trong đó vai trò của hẹp động mạch đốt sống rất quan trọng Các biểu hiện lâm sàng trên phụ thuộc vào tư thế của cổ và đầu, có thể đau đầu thành cơn, hay nhầm với Migraine, nuốt khó, chóng mặt, ám điểm lấp lánh, ù tai…
Triệu chứng đau đầu trong hội chứng cổ - đầu với các đặc trưng sau đây: đau hai bên hoặc một bên giống như Migraine, phụ thuộc vào tư thế vận động của đầu, đột ngột xuất hiện nặng dần hoặc mất đi nhanh chóng, đồng thời với triệu chứng của hội chứng cổ cục bộ
Các cơn chóng mặt và rối loạn thăng bằng xuất hiện ở một tư thế nhất định của đầu Khi xoay cột sống cổ xuất hiện chóng mặt từ vài giây đến vài phút, không
có rối loạn ý thức Triệu chứng láy mắt (nystagmus) rất hay gặp, thường láy mắt ngang theo hướng nhất định hoặc láy mắt xoay, láy mắt khi chuyển tư thế
Các rối loạn nghe, nhìn, nuốt Bệnh nhân thường kêu ù tai, hoặc đau tai, nguồn gốc do kích thích dây thần kinh C2, C3 (dây chẩm njor và tai lớn) Bệnh
nhân thường có triệu chứng đau lan ra hốc mắt, có rối loạn nhìn, ám điểm lấp lánh,
Trang 4nhìn mờ sương Bệnh nhân thường thấy tối sầm trước mặt trong thời gian ngắn Trong thoái hoá đốt sống cổ cũng có thể xảy ra rối loạn nuốt do hai nguyên nhân
cơ học (gai xương chèn lấn vào thực quản) và thần kinh giao cảm
Rối loạn tuần hoàn não do động mạch đốt sống bị trồi xương của mỏm móc chèn ép, làm giảm lưu lượng máu lên não, gây thiểu năng tuần hoàn não
3.6 Hội chứng cổ – nội tạng do thoái hoá cột sống:
Hội chứng cổ – tim còn gọi là cơn đau thắt tim do cổ, những thay đổi bệnh
lý của hạch giao cảm cổ ảnh hưởng đến chi phối thần kinh tim qua dây X Bệnh nhân có cảm giác đau như đè nén, khoan dùi ở toàn bộ vùng tim hoặc sau xương
ức, cơn đau kéo dài 60 – 90 phút, có triệu chứng báo trước bằng đau ở vùng vai, đặc biệt ở vùng liên – bả Triệu chứng đau ở vùng tim tăng lên khi cử động đầu, ho hoặc nâng một cánh tay lên, Trong cơn đau vùng tim bệnh nhân thấy đánh trống ngực, nhịp tim nhanh, có thể có ngoại tâm thu Điện tim không có biến đổi đặc hiệu của thiếu máu cơ tim Chụp X.quang đều thấy hư xương sụn cột sống cổ Điều trị bằng Nitroglycerin không kết quả Phóng bế và kéo giãn cột sống cổ, cắt được cơn đau vùng tim
Hội chứng cổ – túi mật, bệnh nhân hư xương sụn cột sống cổ có biểu hiện đau đầu kiểu Migraine cổ và viêm quanh khớp vai phải, kèm theo giãn túi mật, sau thời gian điều trị bằng phóng bế novocain vùng cổ và kéo giãn cột sống cổ, bệnh nhân hết đau và hết giãn túi mật
Trang 53.7 Hội chứng khe cơ bậc thang:
Trong khoang hẹp giữa các cơ bậc thang trước và giữa có dây thần kinh cổ, các thân nhì của đám rối thần kinh cánh tay và động mạch dưới đòn chạy qua Cơ bậc thang trước và xương sườn có tĩnh mạch chạy qua vì vậy hội chứng khe cơ bậc thang là những cơn đau kịch phát với những rối loạn thần kinh và mạch máu
do động mạch dưới đòn và đám rối thần kinh cánh tay bị kích thích hay chèn ép bởi xương sườn cổ hoặc những bất thường của cơ bậc thang hoặc do lỗ liên đốt sống bị thoái hoá
Lâm sàng, đau và dị cảm vùng mặt trong cánh tay, cẳng tay, bàn tay và ngón 4, 5, đôi khi lan tới vùng chẩm Đau đặc biệt tăng lên khi xoay đầu về phía tay bị đau hoặc hít thở sâu Trường hợp đau lan xuống lồng ngực dễ nhầm với cơn đau thắt ngực Bệnh nhân thấy yếu cơ, trương lực cơ, teo cơ ở tay và mô út, ngưng đặc biệt thấy căng các cơ ở cổ, nhất là cơ bậc thang trước Có rối loạn mạch máu, tay trở nên tê cóng, tím tái, phù nề, lạnh đầu chi, nếu nặng thấy mất mạch quay
Cần chẩn đoán phân biệt với hội chứng cơ ngực bé (khi dạng cánh tay, cơ ngực bé đè ép động tĩnh mạch dưới đòn, đám rối thần kinh cánh tay và mỏm quạ của xương bả vai)
Ngoài ra còn với hội chứng sườn - đòn, viêm đám rối thần kinh cánh tay, TVĐĐ cột sống cổ, hội chứng Raynaud…