Hen phế quản (Kỳ 2) pptx

Nếu hen điển hình thì chẩn đoán hen dựa vào các triệu chứng lâmsàng .Nhưng tiêu chuẩn khách quan để chẩn đoán hen phế quản là bệnh nhân bị tắc nghẽn đường thở hay thay đổi: + Test hồi p

Hen phế quản

(Kỳ 2)

3.Cận lâm sàng:

- Công thức máu: E tăng trên 10% Nếu bội nhiễm bạch cầu tăng, N tăng

- X quang: hình ảnh giãn phổi cấp ( trong cơn hen : phổi tăng sáng, gian sườn giãn, vòm hoành hạ thấp và dẹt, tăng kích thước khoảng sáng sau tim )

- Xét nghiệm đờm có: E , tế bào phế quản , tinh thể Charcot-Leyden

- Chức năng hô hấp: rối loạn thông khí tắc nghẽn có hồi phục hoặc rối loạn hỗn hợp

Nếu hen điển hình thì chẩn đoán hen dựa vào các triệu chứng lâmsàng .Nhưng tiêu chuẩn khách quan để chẩn đoán hen phế quản là bệnh nhân bị tắc nghẽn đường thở hay thay đổi:

+ Test hồi phục phế quản: là cách đơn giản nhất để khẳng định chẩn đoán

Đo FEV1 , sau đó xịt 2 nhát Salbbutamol liều 200mg - 300mg Sau 30 phút

đo lại Nếu FEV1 tăng >15% là test hôì phục phế quản dương tính

+ Thay đổi theo thời gian trong ngày: theo dõi bằng đo PEF

PEF thay đổi ³20% trong ngày ( sáng, tối ) có giá trị chẩn đoán hen phế quản

+ Test gắng sức: khi chức năng phổi bình thường làm test đi bộ 6phút ( chú ý không có tiền sử thiếu máu cơ tim mới làm test này ) thấy 50% bệnh nhân hen giảm PEF ít nhất 15% sau đi bộ )

+ Test kích thích: hít Histamin hoặc Methacolin sẽ gây thành cơn hen ở nồng độ thấp hơn rất nhiều so với người bình thường(100mg so với »10.000mg ở người bình thường ) Test này nguy hiểm chỉ làm ở những nơi có kinh nghiệm và bệnh nhân hen không rõ ràng

Chú ý: một số bệnh nhân bị hen, nhưng chỉ có triệu chứng ho, đặc biệt ho

về đêm, nếu nghi ngờ hen có thể làm test hồi phục và điều trị thử

- Test dị nguyên để chẩn đoán hen ngoại sinh

4 Thể lâm sàng:

4.1 Hen trẻ em: cơn khó thở rít hay gặp ở trẻ em đặc biệt là khi có nhiễm

vi rút đường hô hấp cấp, 1/3 số bệnh nhân sau này có thể bị hen nhưng thường

được chẩn đoán viêm phế quản co thắt Chẩn đoán như thế dẫn đến điều trị không thích hợp ( dùng kháng sinh + giảm ho ) bệnh nhân dễ chuyển thành thể hen nặng, gây dị dạng lồng ngực, giảm phát triển cơ thể

Có 2 loại cơ điạ kèm theo thở rít ở trẻ em:

+ Không có cơ địa dị ứng chỉ bị thở rít khi có nhiễm vi rút đường hô hấp, khi trẻ lớn hơn, đường thở của trẻ phát triển, thì tự khỏi

+ Cơ địa dị ứng: cũng bị khó thở nặng hơn khi có nhiễm vi rút đường hô hấp nhưng sẽ bị hen ở suốt thời kỳ trẻ con ( nhóm này thường bị kèm theo các bệnh dị ứng như : eczema, viêm mũi dị ứng, dị ứng với các thức ăn hoặc dấu hiệu khác của dị ứng ) Cả hai nhóm trên nếu điều trị tích cực như hen đều có kết quả tốt

4.2 Hen gắng sức:

Có cơ chế giống như bệnh nhân phải thở khí lạnh và khô làm tăng áp lực thẩm thấu của đường hô hấp; khí lạnh và khô kích thích gây co thắt đường thở tăng các yếu tố hoá ứng động N và Histamin Có thể tránh hen do gắng sức bằng thở khí ấm và ẩm khi gắng sức, hoặc dùng thuốc kích thích b2 trước khi gắng sức

4.3.Hen nghề nghiệp:

Một số trường hợp bị hen khi tiếp xúc với bụi ô nhiễm do nghề nghiệp như: công nhân ở xưởng cao su, tiếp xúc với Epoxy , công nhân ở xưởng gỗ , bánh mì, sản xuất một số thuốc và sản phẩm sinh học, bông, vải, sợi

Chẩn đoán hen nghề nghiệp khi một công nhân có thể tạng Atopy chưa từng bị hen, rất dễ bị hen nghề nghiệp, khi công tác ở một số nghề như đã nói ở trên, thường bị cơn hen ở cuối ngày làm việc hoặc buổi tối sau khi làm việc về, đỡ khó thở sau khi được nghỉ cuối tuần

5 Biến chứng:

- Cấp tính: hen ác tính, tâm phế cấp , tràn khí màng phổi

- Mạn tính: khí phế thũng, biến dạng lồng ngực, suy hô hấp mạn, tâm phế mạn

6.Chẩn đoán:

6.1 Chẩn đoán xác định: dựa vào lâm sàng và cận lâm sàng ( lâm sàng là

chủ yếu )

6 2 Chẩn đoán phân biệt:

6.2.1 Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính: khởi phát muộn ( sau 40 tuổi ), có

tiền sử hút thuốc nhiều năm, hoặc tiếp xúc với bụi khói, không có tiền sử gia đình

bị hen, bệnh nhân không có tiền sử dị ứng Bệnh sử ho khạc mạn tính, khó thở khi

gắng sức đôi khi có khó thở thành cơn Chức năng hô hấp: có rối loạn thông khí tắc nghẽn hoặc hỗn hợp không hồi phục Test hồi phục phế quản âm tính

6.2.2 Hen tim:

Ở người có hẹp van hai lá, hở động mạch chủ, suy tim trái Do ứ máu ở phổi về ban đêm, xung huyết, phù nề, kích thích gây co thắt cơ phế quản

Triệu chứng: có cơn khó thở về đêm, nghe phổi có ran rít, ran ngáy, ran ẩm, đờm bọt hồng, Xquang phổi: hình ảnh phổi tim, điều trị lợi tiểu, chống suy tim thì

đỡ khó thở

6.2.3 Các bệnh hiếm gặp khác:

Histeria thể hen: là một bệnh lý tâm thần

Viêm phổi kẽ ở người nuôi chim

Chít hẹp phế quản do u, tắc nghẽn đường thở trên do viêm hoặc u thanh quản

7 Điều trị:

7.1 Chống co thắt phế quản: dùng các loại thuốc sau:

- Thuốc thuộc nhóm Methyl xanthin: Theophylin, viên 0,1g uống mỗi lần

từ 1-3 viên khi lên cơn; Synthophylin ống 0,24g pha Glucose 20% ´ 20 ml tiêm

tĩnh mạch chậm , cứ 2-4 giờ có thể tiêm nhắc lại một lần Nếu phải dùng từ 2 ống trở lên, thì truyền tĩnh mạch

- Thuốc kích thích b2 Adrenergic: Salbutamol, Ventolin, Terbutalin, ( Bricanyl ) .dùng dạng uống, khí dung, tiêm VD: Ventolin xịt 1-3 nhát / lần khi lên cơn Hoặc: Salbutamol 0,02g ´ 1-3 viên / lần uống khi nên cơn

- Thuốc kháng Cholinergic: Ipratropium bromide ( Atrovent ) xịt, hoặc dùng dạng phối hợp với Fenotenol ( Berodual )

-Dự phòng cơn hen về đêm: Theostast,Salmeterol(tác dụng kéo dài 8-12giờ )

7.2 Chống viêm:

Prednisolon 5mg uống khởi đầu 6 viên / ngày ,sau đó cứ 4 ngày giảm dần

1 viên Methyl Prednisolon dạng tiêm truyền ( Hydrococtison Hemisucinat 100

mg ) Cortiocid tại chỗ: Becotid, Pulmicort, Sertide dùng dạng xịt hút hoặc khí dung

7 3 Nhóm chống dị ứng:

- Zaditen: 1 mg ´ 2v / ngày Hoặc các thuốc kháng Histamin tổng hợp

- Sodium Cromoglycat ( Intal ): dạng khí dung xịt 4 lần / ngày Thường có tác dụng tốt ở trẻ em Tác dụng dự phòng hen

7.4 Kháng sinh:

Khi bội nhiễm, nhưng tránh dùng các thuốc dễ gây dị ứng ( Penixilin )

7.5.Khi cấp cứu:

Ngoài các thuốc trên , cần cho thở oxy, long đờm, giảm ho, truyền dịch , trợ tim mạch Đặc biệt dùng Corticoid liều cao Nếu cần cho thở máy

7.6 Các biện pháp điều trị khác:

-Đông y: cây ớt rừng, viên hen TH12 , mật lợn

- Các biện pháp can thiệp: cấy chỉ Catgut vào huyệt, cắt hạch giao cảm cổ,

mổ bóc vỏ cuống phổi ( ít làm )