Nhục thung dung ThânHerba Cistanches Thân có chất thịt, có vảy, đã phơi khô của cây Nhục thung dung Cistanche deserticola Y.C.Ma, họ Lệ dơng Orobanchaceae.. Mặt ngoài màu nâu hoặc nâu xá
Trang 1Nhục thung dung (Thân)
Herba Cistanches
Thân có chất thịt, có vảy, đã phơi khô của cây Nhục thung dung (Cistanche deserticola Y.C.Ma), họ Lệ dơng (Orobanchaceae)
Mô tả
Dợc liệu hình trụ dẹt, hơi cong, dài 3 - 15 cm, đờng kính 2 - 8 cm Mặt ngoài màu nâu hoặc nâu xám, phủ đầy những phiến vảy, chất thịt, sắp xếp nh ngói lợp, thờng đỉnh vảy nhọn bị gãy Chất thịt và hơi dẻo, thể nặng, khó bẻ gẫy, mặt gãy màu nâu có những đốm nâu nhạt của những bó mạch xếp theo vòng lợn sóng Mùi nhẹ, vị ngọt hơi đắng
Định tính
Lấy 1 g bột dợc liệu, thêm 8 ml dung dịch acid hydrocloric 0,5% trong ethanol (TT), đun hồi
lu trên cách thuỷ 10 phút, lọc nóng Trung hoà dịch lọc bằng dung dịch amoniac10% (TT) và bốc hơi dịch lọc đến khô Hoà tan cặn trong 3 ml dung dịch acid hydrocloric 1% (TT), lọc Lấy 1 ml dịch lọc thêm 1 - 2 giọt thuốc thử Dragendorff (TT), sẽ có kết tủa đỏ cam hay nâu
đỏ
Độ ẩm
Không quá 12% (Phụ lục 9.6, 1 g, 105 0C, 5 giờ)
Tro toàn phần
Không quá 15% (Phụ lục 9.8)
Chất chiết được trong dược liệu
Khụng ớt hơn 28,0% tớnh theo dược liệu khụ kiệt
Tiến hành theo phương phỏp ngõm lạnh (Phụ lục 12.10), dựng ethanol 95% (TT) làm dung
mụi
Chế biến
Thu hoạch vào mựa xuõn, lấy dược liệu về, loại bỏ tạp chất, rửa sạch, cắt khỳc, phơi khụ
Bào chế
Dược liệu khụ, loại bỏ tạp chất, rửa sạch, ủ mềm, thỏi lỏt dày, phơi khụ
Tửu thung dung (Chế rượu): Lấy phiến nhục thung dung sạch, thờm rượu, trộn đều, cho vào trong bỡnh thớch hợp, đậy kớn, nấu cỏch thuỷ hoặc đồ cho ngấm hết rượu, lấy ra, phơi khụ Cứ
10 kg Nhục thung dung dựng 3 lớt rượu
Bảo quản
Để nơi khụ, mỏt, trỏnh mốc mọt
Tớnh vị, quy kinh
Cam, hàn, ụn Vào cỏc kinh thận, đại trường
Cụng năng, chủ trị
Bổ thận dương, ớch tinh huyết, nhuận tràng thụng tiện Chủ trị: Liệt dương, di tinh, khú thụ thai, thắt lưng đầu gối đau mỏi, gõn xương vụ lực, tỏo bún ở người già, huyết hư tõn dịch khụng đủ
Cỏch dựng, liều lượng
Ngày dựng 6 - 9 g, dạng thuốc sắc Thường phối hợp với cỏc vị thuốc khỏc
Kiờng kỵ
Thận hoả vượng, tỏo bún do thực nhiệt, ỉa lỏng do dương hư khụng nờn dựng