Mặt ngoài màu nâu xám hoặc nâu sẫm, có những vết nhăn dài theo chiều dọc và ngang, có lỗ bì và có vết tích của rễ con.. Chất cứng, vết bẻ màu vàng có xơ, phần vỏ màu nâu xám, phần gỗ màu
Trang 1GAI (Rễ)
Radix Boehmeriae niveae
Trữ ma căn
Rễ đã phơi hoặc sấy khô của cây Gai làm bánh (Boehmeria nivea (L ) Gaud.), họ Gai
(Urticaceae)
Mô tả
Rễ hình trụ, hơi cong queo, dài 8 - 25 cm, đường kính 0,8 - 2 cm Mặt ngoài màu nâu xám hoặc nâu sẫm, có những vết nhăn dài theo chiều dọc và ngang, có lỗ bì và có vết tích của rễ con Chất cứng, vết bẻ màu vàng có xơ, phần vỏ màu nâu xám, phần gỗ màu nâu nhạt, một số ở giữa có vòng đồng tâm, phần tủy (ruột ) màu nâu, trong rỗng, tia ruột khá rõ Mùi nhẹ, vị nhạt, nhai hơi dính răng
Vi phẫu
Lớp bần gồm 3 - 4 hàng tế bào hình chữ nhật, màu nâu Mô mềm vỏ gồm các tế bào hình đa giác, thành mỏng, rải rác có các tế bào chứa chất nhày và tinh thể calci oxalat hình cầu gai, đôi khi có đám sợi Bó libe-gỗ bị ngăn cách nhau bởi các tia ruột kéo dài ra tận mô mềm vỏ, trong libe cũng
có đám sợi Mạch gỗ tròn, to, chạy dài đến ruột Mô mềm ruột hẹp
Bột
Màu vàng nâu Soi kính hiển vi thấy: Sợi dài, rời hoặc dính lại thành bó Mảnh mô mềm có tế bào hình nhiều cạnh, thành mỏng, chứa đầy tinh bột Hạt tinh bột tròn, nhỏ Mảnh mạch gỗ rộng Mảnh bần màu vàng sẫm, dày Tinh thể calci oxalat hình cầu gai
Độ ẩm
Không quá 10% (Phụ lục 9.6, 1 g ,105 0C, 5 giờ)
Tro toàn phần
Không quá 1% (Phụ lục 9.8)
Tạp chất
Không quá 0,5% ( Phụ lục 12.11)
Chất chiết được trong dược liệu
Không ít hơn 5,0% tính theo dược liệu khô kiệt
Tiến hành theo phương pháp chiết nóng (Phụ lục 12.10) Dùng ethanol 96% (TT) làm dung môi.
Chế biến
Thu hoạch vào mùa hạ hay mùa thu Đào lấy rễ, rửa sạch đất, cắt bỏ rễ con, để nguyên hay thái phiến, dùng tươi hoặc sấy khô
Bảo quản
Để nơi khô
Tính vị, quy kinh
Cam, hàn Vào kinh can, tâm
Công năng, chủ trị
Thanh nhiệt giải độc, chỉ huyết, an thai, lợi tiểu Chủ trị: Huyết lâm, thổ huyết, hạ huyết, xích bạch đới, mụn nhọt, động thai ra máu, sưng đau do côn trùng cắn, sang chấn
Cách dùng, liều lượng
Ngày dùng 6 - 20 g, dạng thuốc sắc
Dùng ngoài: Lấy rễ tươi giã lấy nước để bôi, đắp hoặc sắc lấy nước rửa
Kiêng kỵ
Vị hư, ỉa chảy không nên dùng