- Dưới tác động của chính sách khai thác thuộc địa lần thứ nhất, xã hội Việt Nam có nhiều biến đổi: giai cấp phong kiến, nông dân, công nhân đều có biến đổi; Tầng lớp tư sản và tiểu tư s
Trang 1CHƯƠNG II: XÃ HỘI VIỆT NAM TỪ
NĂM 1897- 1918 Tiết: 46, 47Bài 29 CHÍNH SÁCH KHAI THÁC
THUỘC ĐỊA CỦA THỰC DÂN PHÁP
VÀ NHỮNG CHUYỂN BIẾN VỀ KINH TẾ, XÃ HỘI VIỆT NAM
A/ MỤC TIÊU:
1/ Kiến thức: Giúp học sinh nắm được:
- Mục đích và nội dung chính sách khai thác thuộc địa lần thứ nhất của thực dân Pháp ở Việt Nam về tổ chức bộ máy nhà nước, về kinh tế, văn hoá, giáo dục
- Dưới tác động của chính sách khai thác thuộc địa lần thứ nhất, xã hội Việt Nam có nhiều biến đổi: giai cấp phong kiến, nông dân, công nhân đều
có biến đổi; Tầng lớp tư sản và tiểu tư sản mới ra đời; Xu hướng cách mạng mới đã xuất hiện
2/ Tư tưởng:
- Thấy được dã tâm của thực dân Pháp; Giáo
dục lòng căm ghét bọn thực dân, thông cảm với nỗi khổ cực của đồng bào
- Thái độ chính trị của từng giai cấp, trân trọng các sĩ phu đầu thế kỷ XX quyết tâm vận động cách mạng Việt Nam theo xu hướng mới
Trang 23/ Kĩ năng: Rèn luyện kĩ năng sử dụng bản đồ,
lược đồ; Phân tích đánh gái các sự kiện lịch sử
B/ THIẾT BỊ, TÀI LIỆU DẠY - HỌC: Lược đồ
LB Đông Dương (tự làm)
C/ HOẠT ĐỘNG DẠY - HỌC:
1/ Ổn định, kiểm tra:
2/ Giới thiệu bài mới:
3/ Dạy bài mới:
HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY
VÀ TRÒ
NỘI DUNG GHI
* Hoạt động 1: Cá nhân
GV: Vì sao mãi tới 1997 Pháp
mới tiến hành khai thác bóc lột
VN?
HS: Về cơ bản đã bình định
xong nước ta về mặt quân sự
GV: Và trong bối cảnh đó mới
đủ điều kiện để khai thác bóc lột
Việt Nam Vậy chúng khai thác
bóc lột với những nội dung gì?
HS: 3 nội dung: + Tổ chức bộ
máy nhà nước
+ Chính sách kinh tế + Chính sách văn hoá,
1/ Tổ chức bộ máy Nhà nước:Toàn quyền Đông Dương
Camp uchia
kh â
m
sứ
Bộ máy hành chính cấp tỉnh, huyện
(Pháp +bản sứ)
Bộ máy hành chính cấp xã, thôn
(bản sứ)
Bộ máy hành chính cấp
kỳ (Pháp)
Trun
g kỳ khâm
sứ
Bắc
kỳ thốn
g sứ
Nam
kỳ thốn
g đốc
Lào khâ
m
sứ
Trang 3giáo dục GV: Để phục vụ kịp thời và đắc
lực cho c/s khai thác bóc lột
Pháp thiết lập Liên bang Đông
Dương
HS: Bào gồm Việt Nam, Lào,
Cam-pu-chia
GV: Giải thích thêm
GV: Còn ở Việt Nambị chia cắt
ntn?
HS: Đọc phần này sgk
GV: Dựa vào phần trình bày, qua
phần bạn đọc vẽ sơ đồ tổ chức
bộ máy nhà nước ĐD?
GV: Qua sơ đồ tổ chức bộ máy
nhà nước em có nhận xét gì?
HS: Pháp thiết lập chính quyền
từ Trung Ương đến địa phương
đề do người Pháp trực tiếp hoặc
giám tiếp nắm giữ
GV: Vậy mặt trận của tổ chức
nhà nước này?
HS: Chia để trị, biến các nước
thành thuộc địa, xoá tên 3 nước
2/ Chính sách kinh tế:
- Nông nghiệp:
+ Cướp đoạt ruộng đất
+ Phát canh thu
đô
- Công nghiệp:
+ Khai thác mỏ
và kháng sản
Trang 4trên bản đồ t/g
GV: Khẳng định tính chất 2 mặt
thâm độc của Pháp:
+ Chia để trị
+ Tạo nên sự thống nhất giả
tạo trong bộ máy nhà nước
* Hoạt động 2: Nhóm GV: Cho
HS thảo luận nhóm
Cả lớp chia 4 nhóm:
+ Nhóm 1: Chính sách của
Pháp trong kinh tế nông nghiệp?
+ Nhóm 2: Chính sách của
Pháp trong công nghiệp?
+ Nhóm 3: Chính sách của
Pháp trong giao thông vận tải?
+ Nhóm 4: Chính sách của
Pháp trong thương nghiệp, tài
chính?
Sau 4 phút GV mời đại diện
nhóm trả lời
Dự kiến HS trả lời
- Nhóm 1: Cướp đoạt ruộng
đất; Phát canh thu tô
- Nhóm 2: Khai thác mỏ và
+ Sản xuất điện nước, xi măng…
- Giao thông vận tải: Xây dựng hệ thống đường giao thông để tăng cường bóc lột
- Thương nghiệp: Độc chiếm thị trường Việt Nam
- Tài chính: Bóc lột bàng chính sách thuế
3/ Chính sách văn hoá, giáo dục:
- Duy trì giáo dục thời pk
- Mở một số
Trang 5kháng sản; Sản xuất điện nước,
xi măng
- Nhóm 3: Xây dựng hệ thống
đường giao thông để tăng cường
boc lột
- Nhóm 4: + Thương nghiệp:
Độc chiếm thị trường Việt Nam
+ Tài chính: Bóc lột bàng
chính sách thuế
GV: Những chính sách kinh tế
của Pháp nhằm mục đích gì?
HS: Vơ vét sức người, sức của
cho chúng
GV: Khẳng định tính chất 2 mặt
của c/s
Mặc dù về mặt khách quan nền
kinh tế Việt Nam có biến đổi
song cơ bản vẫn là nền sản xuất
nhỏ, phụ thuộc, lạc hậu
* Hoạt động 3: Cá nhân
GV: Trình bày những chính sách
về văn hoá giáo dục của Pháp?
HS: Duy trì giáo dục thời pk;
Mở một số trường học mới
trường học mới
II/ Những chuyển biến của xã hội Việt Nam
1/ Các vùng nông thôn:
- Giai cấp địa chủ phong kiến: Đa phần đã đầu hàng, làm tay sai cho Pháp
- Giai cấp nông dân: Bị bần cùng
Trang 6GV: Hệ thống giáo dục phổ
thông của Pháp ntn?
HS: Dựa vào chữ in nhỏ sgk trả
lời
GV: Vậy chính sách văn hoá
giáo dục của Pháp có phải là để
khai hoá văn minh cho người
Việt nam không? Vì sao?
Khẳng định là c/s văn hoá
giáo dục không thực tâm khai
hóa văn minh cho người Việt
Nam mà chỉ đề thực hiện chính
sách bần cùng hoá, ngu dân hoá
GV: Ngoài ra chúng còn duy trì
nền “văn hoá làng” đầu độc
nhân dân
Hoạt động 1: Cá nhân (Tiết 2)
GV: Dưới sự tác động của c/s
khai thác thuộc địa g/c phong
kiến Việt Nam có những biến
đổi ntn?
GV: Hướng dẫn HS trả lời sgk,
GV phân tích và cho biết tại sao
lúc bây giờ g/c địa chủ lại đông
hoá không lối thoát
Sẵn sàng đứng lên đấu tranh
2/ Đô thị, phát triển, sự xuất hiện của các giai cấp, tầng lớp mới:
- Đô thị: Phát triển
- Giai cấp tư sản ra đời, nhưng luôn bị Pháp kìm hãm
- Tầng lớp tiểu tư
Trang 7lên (vì bên cạnh địa chủ người
Việt còn có người Pháp và địa
chủ nhà thờ)
- Giai cấp nông dân ntn? Và thái
độ chính trị của họ ra sao?
HS: Bị bần cùng hoá không lối
thoát
GV: Một số trở thành tá điền,
một số phải tha phương cầu
thực, số khác lại trở thành g/c
công nhân
Cuộc sống nông dân rất khốn
khổ
GV: Giải thích tranh hình 99 sgk
và giải thích cuộc sống khốn khổ
của người nông dân: gầy guộc
đói khổ phải kéo cày thay trâu
Thái độ chính trị của họ?
HS: Rất căm ghét thực dân Pháp,
ý thức dân tộc sâu sắc, sẵn sàng
đứng lên đấu tranh
GV: Chuyển ý
* Hoạt động 2: Cá nhân
GV: Dưới tác động của c/s khai
sản ra đời nhưng cuộc sống bấp bênh, họ sẵn sàng tham gia cách mạng
- Giai cấp công nhân Việt Nam ra đời và trưởng thành nhanh chóng, họ có tinh thần triệt để cách mạng
3/ Xu hướng mới trong cuộc vận động, giải phóng dân tộc:
Trang 8thác thuộc địa đô thị Việt Nam
phát triển ntn
HS: Đô thị Việt Nam phát triển
ngày càng nhiều
GV: Cùng với sự phát triển của
đô thị các giai cấp tầng lớp ra
đời ntn? Và thái độ chính trị của
họ?
HS: Tầng lớp tư sản ra đời, họ bị
thực dân Pháp chèn ép song thái
độ chính trị của họ mang tính
chất 2 mặt
HS: Tri thức, học sinh, sinh viên,
nhà giáo nhưng cuộc sống bấp
bênh học sẵn sàng tham gia
cách mạng
GV: Giải thích thêm tại sao?
HS: Ra đời sớm tăng nhanh về
số lượng
GV: Nguồn gốc của họ?
HS: Dựa vào sgk trả lời
GV: Giải thích tranh hình sgk về
hình ảnh người công nhân Việt
Nam giải thích về đời sống của
- Chính sách khai thác thuộc địa làm cho tầng lớp tư sản mới ra đời
- Những trào lưu
tư tưởng mới đã được truyền vào nước ta, các nhà yêu nước muốn noi gương theo Nhật Bản để phát triển đất nước
Trang 9họ Tại sao giai cấp công nhân lại có tinh thần cách mạng triệt để?
HS: Bị bóc lột nặng nề, không có tài gì để mất sẵn sàng nổi dậy đấu tranh
GV: Họ có 2 mối thù: Mối thù dân tộc và mối thù giai cấp
GV: Sơ kết ý
* Hoạt động 3: Cá nhân
GV: Xu hướng cách mạng dân chủ tư sản ở Việt Nam đầu thế
kỷ XX xuất hiện trên những cơ
sở nào?
HS: Dựa vào sgk trả lời
GV: Tại sao các sĩ phu lại nhanh chóng tiếp thu những luồng tư tưởng mới?
HS: + Họ là những người yêu nước, có trí thức, thức thời
+ Họ muốn vận động cách mạng Việt Nam đi theo quỹ đạo chung của cách mạng thế giới: Trước cách mạng tháng Mười
Trang 10Nga là CMTB tiến bộ
+ Họ muốn đi theo nước
Nhật và nước Nhật đi theo con
đường TBCN đã phát triển giàu
mạnh
GV: Giải thích thêm về vấn đề
này và có thể dẫn chứng bằng sự
kiện lịch sử cho HS Giáo dục
ý thức cho HS
* Củng cố và sơ kết ý
4/ Củng cố:
- Vẽ được sơ đồ bộ máy nhà nước Việt Nam? Chính sách kinh tế, văn hoá, giáo dục?
- Tác động của chính sách khai thác thuộc địa lần thứ nhất đối với kinh tế xã hội ở Việt Nam ntn?
- Nêu xu hướng cứu nước đầu thế kỷ XX
5/ Hướng dẫn tự học:
a/ Bài vừa học: Như đã củng cố
b/ Bài sắp học:
Dặn dò HS đọc trước và soạn bài 30