Củ năng - Vị thuốc vạn năng Củ năng còn gọi là củ mã thầy và nhiều tên khác: mã đề, địa lê, thông thiện thảo, tên khoa học: Eleocharis dulcis Burmef họ cói, được dùng làm thức ăn và t
Trang 1Củ năng - Vị thuốc vạn năng
Củ năng (còn gọi là củ mã thầy) và nhiều tên
khác: mã đề, địa lê, thông thiện thảo, tên khoa
học: Eleocharis dulcis (Burmef) họ cói, được
dùng làm thức ăn và thuốc từ lâu đời Củ năng vị ngọt, tính hàn (có sách ghi tính bình) Do tính lạnh nên kỵ tỳ thận hư hàn, trẻ em đái dầm
Củ năng
Trang 2Củ năng có công dụng ích khí, an trung, khai vị tiêu thực, giải thực nhiệt trong ngực, sinh tân chỉ khát, trị 5 loại nghẹn ngạt ở cơ hoành, chữa tiêu khát, tăng
huyết áp, ung thư, vàng da, phân hủy kim loại (đồng) Sách Bản thảo cầu chân nói: "Mã thầy phá tích trệ, cầm máu, chữa lỵ, trị nhọt, lên đậu, giải độc, làm
trong giọng, chữa say rượu" Sau đây xin giới thiệu với bạn đọc một số món ăn - thuốc từ củ năng:
Chữa sởi, thủy đậu: Củ năng tươi, sinh tân chữa khát
cho trẻ em, cho nhai nhỏ, nếu non nhai nuốt cả nước lẫn cái Hoặc mài bột pha nước uống và làm bánh ăn còn giúp tiêu hóa tốt, chữa tích trệ ở trẻ em, nhiều đờm dãi
Nước uống: Củ năng 60g, cà rốt 60g, hành tây 30g,
nước vừa đủ Nấu kỹ uống thay trà
Trị sởi, thủy đậu: Củ năng tươi 10 củ nghiền mịn,
cơm rượu nếp 100g Nấu chín ăn ngày 2 lần, ăn trong
7 ngày
Trang 3Sởi thời kỳ cuối và trường hợp ho khát nước: Củ năng
tươi 10 củ, nước củ cải trắng 500ml, ít đường Nấu sôi uống nóng 20ml, uống trong vài ngày
Thanh nhiệt, giải độc, lợi tiểu: Củ năng 100g, đới tử,
đường phèn 30g, 2.000ml Đun nước sôi để nhỏ lửa
20 phút
Thanh nhiệt, lợi thủy: Củ năng 60g, củ cải trắng 150g,
gạo 200g, nấu cháo Rau năng 100g, củ năng 100g, nấm hương 50g Dầu vừng gia vị tùy ý, xào qua rồi cho nước đun sôi mới cho rau năng rồi cho bột vào sền sệt là được
Bổ phế thận: Củ năng 100g, bầu dục lợn 2 cái, cắt
đôi, đường phèn 30g đập nát, 2.000ml nước Làm sạch đun sôi 25 phút
Khử mỡ, hạ áp, tiêu thũng, thanh nhiệt: Củ năng
100g, thịt heo nạc 300g, rau cần 200g, dầu, hành,
Trang 4đường xào chín
Thanh nhiệt tiêu thũng: Củ năng 100g, vịt nước thịt
500g, đường phèn 30g hay củ năng 60g, cá diếc
300g, hành, giấm, đường 20g
Còn có nhiều món khác: củ năng xào các loại thịt, củ năng xào ngó sen
Thanh nhiệt trừ đờm, hạ huyết áp, chữa táo bón: Củ
năng với da sứa, mỗi thứ 60g, nấu thành Tuyết canh thang (một cổ phương nổi tiếng lâu đời)
Tuyết canh thang chữa tràng nhạc bọc mủ sưng to:
Củ năng 150g, da sứa 90g, củ năng bỏ vỏ, da sứa ngâm rửa sạch Hấp chín chia 2 lần ăn hết trong
ngày, ăn liền 10 ngày
- Củ năng 500g, sứa biển 500g Sắc nước đặc rồi cho bột khoai môn 500g vào trộn đều làm viên nhỏ Ngày uống 15g, chia 2 lần trong 30 ngày
Trang 5Thanh nhiệt ở phế - vị, sinh tân dịch, đỡ khô khát,
chữa ho nhiệt, táo bón, đau mắt sưng đỏ, kéo màng mộng: củ năng ép lấy nước, hòa nước rễ cỏ tranh
tươi, nước ép lê, nước ngó sen để uống
Chữa chứng đái ra máu: Củ năng 150g, rau câu, râu
ngô mỗi thứ 30g, sắc uống
Chữa chứng mụn nước: Củ năng 6 củ, rửa sạch giã nát, lòng trắng trứng 1 quả, trộn đều bôi lên
Chữa chứng đầu vú nứt nẻ: Củ năng 6 củ giã nát ép
lấy nước, thêm một ít băng phiến bôi lên
tỏi 10 tép ép lấy nước Củ năng 500g ép lấy nước Cho vào một lượng nước vừa p
Chữa ho gà: Mật ong 50g, màng mề gà 10g sao vàng tán bột,hải đun sôi Ngày uống 2 lần, mỗi lần 3 thìa con
Trẻ em viêm niêm mạc miệng: Củ năng 6 củ thái nhỏ
sao tồn tính, tán bột trộn dầu vừng bôi
Trang 6Chảy máu cam do vị nhiệt: Củ năng 500g, ngó sen tươi 500g, củ cải trắng 500g, sắc uống ngày 1 thang trong 3 ngày
Chân răng sưng đau chảy máu: Củ năng tươi 125g,
lê 2 quả, ngó sen 250g, sinh địa 15g, đường Nấu nước uống ngày 1 thang trong 3 - 4 ngày liền
Phụ nữ băng huyết: Củ năng loại 1 tuổi 1 củ, đốt tồn
tính tán thành bột, uống với ít rượu gạo nhẹ
Trĩ chảy máu: Củ năng 500g giã nhỏ, địa du 30g,
đường đỏ 150g sắc trong 1 giờ Ngày uống 2 lần, uống trong 3 ngày
Củ năng 20g, hậu phác 6g, trần bì 6g, bạch đậu khấu 6g, cát căn 20g, mật ong 60g, đường phèn, đường trắng, rượu vừa đủ Ngâm 5 - 10 ngày Uống mỗi lần
10 - 15ml x 2 lần/ngày
Trang 7- K thực quản, họng, phổi: Nước củ năng 10g, nước
lê 10g, nước ngó sen 10g, nước mạch môn 10g,
nước lô căn 10g Trộn đều uống hằng ngày
- K thực quản, phổi, vú, ruột: Củ năng tươi 60g, hải triết bì 30g Sắc uống mỗi ngày 1 thang
- K não: Củ năng 40g, tam thất 10g, bán chi liên 30g, bạch hoa xà thiệt thảo 30g, thạch quyết minh 30g, bán hạ 10g, bạch truật 15g, cương tàm 10g, thiên ma 10g, toàn yết 3g, trọng lâu 15g Sắc uống ngày 1
thang
Thời kỳ hồi phục nên ăn thường xuyên củ năng