Những người chiến thắng bệnh sốt vàng doc

Những người chiến thắng bệnh sốt vàng Vào thế kỷ 17 - 18, bệnh sốt vàng là một trong những thảm họa kinh hoàng ở các nước nhiệt đới... Bóng đen của dịch bệnh Đó là những năm đầu thế kỷ

Những người chiến thắng bệnh sốt vàng

Vào thế kỷ 17 - 18, bệnh sốt vàng

là một trong những thảm họa

kinh hoàng ở các nước nhiệt đới Mỗi khi vụ dịch bùng nổ có đến 3% dân chúng bị nhiễm bệnh và

tỷ lệ tử vong lên đến 10%

Trước tai họa này đã có không ít

người chấp nhận hiểm nguy, thậm chí cái chết với quyết tâm: tìm ra

phương thức lây truyền bệnh, từ đó xây dựng các biện pháp phòng

ngừa Thiên anh hùng ca về những tấm gương hy sinh vì bệnh sốt vàng

đã được y văn thế giới ghi nhận,

được kể lại nhiều lần bằng ngôn

ngữ nghệ thuật sân khấu, điện ảnh

Bóng đen của dịch bệnh

Đó là những năm đầu thế kỷ 18,

các vụ dịch sốt vàng liên tiếp hoành hành tại khu vực bờ biển phía Tây châu Phi, các nước Nam Mỹ, vùng

Caribê từ đó lan truyền đến các thành phố dọc bờ biển nước Mỹ

như Boston, New Orleans rồi đến tận dòng sông Mississipi Lúc bấy giờ, không một ai biết tác nhân gây bệnh là gì và căn bệnh lây lan qua con đường nào Bóng đen của dịch bệnh càng khiến nó trở thành nỗi

kinh hoàng đối với loài người

Khi ấy, có một nhà y khoa nổi tiếng

ở Havana (Cuba) - bác sĩ Carlos J Finlay rất quan tâm tìm hiểu về tai họa khủng khiếp đang hoành hành tại đất nước mình với số người tử vong lên đến hàng nghìn người mỗi năm Ông ghi nhận rằng mỗi khi

muỗi biến mất, các vụ dịch cũng

tạm thời lắng xuống Tháng 8/1881, Finlay khẳng định chính muỗi là

tác nhân lây truyền bệnh sốt vàng

và tên khoa học của loài muỗi này

là Aedes aegypti Nhưng khẳng

định này không được thừa nhận do ông chưa chứng minh được bằng

thực nghiệm Năm tháng trôi qua, Finlay và giả thuyết của mình dần dần rơi vào quên lãng

Năm 1898, chiến tranh khốc liệt

giữa Tây Ban Nha và Mỹ bùng nổ Quân đội Mỹ chiến thắng và đổ bộ vào Cuba, thuộc địa của Tây Ban Nha lúc bấy giờ Họ đã gặp thảm

họa, số quân nhân Mỹ mắc bệnh sốt vàng và tử vong ngày càng nhiều

Tổng chỉ huy quân đội Mỹ tại

Cuba, Thiếu tướng Leonard Wood phải yêu cầu chính phủ Washington trợ giúp

Một Ban phòng chống bệnh sốt

vàng được thành lập ngay sau đó và được phái đến Cuba để nghiên cứu Nhóm nghiên cứu gồm 4 thành

viên: nhân viên phẫu thuật James Carroll, nhà vi khuẩn học Jess W Lazear, nhà giải phẫu tử thi

Aristide Agramonte và Trưởng ban nghiên cứu là Thiếu tá Walter

Reed, giáo sư vi khuẩn học Trường đại học Quân y

Sơ đồ muỗi tấn công người và lây truyền bệnh

Hy sinh vì khoa học và nhân loại

Tháng 6/1900, khi phái đoàn đến Cuba thì dịch bệnh sốt vàng đang lên đến cực điểm Tử thi và những người hấp hối nằm khắp mọi nơi Thành phố Havana phong quang

sạch sẽ nhưng dịch bệnh vẫn cứ

hoành hành và có nguy cơ hủy diệt

đội quân Mỹ tại đây Walter Reed từng nghe đến giả thuyết của bác sĩ Finlay Ông đến thăm Finlay,

Finlay chỉ cho ông xem tiêu bản

của những con muỗi và giải thích rằng loại muỗi này thường sinh sản

ở các vũng nước tù hãm trong

thành phố

Walter Reed quyết định sử dụng

muỗi để gây bệnh sốt vàng trên

thực nghiệm Lúc bấy giờ không ai biết loài động vật nào có thể mắc bệnh sốt vàng, vì vậy con người

phải là đối tượng thử nghiệm

Nhóm nghiên cứu chấp nhận rủi ro, thử nghiệm ngay trên chính bản

thân họ

Ngày 27/8, James Carroll để cho

một con muỗi trước đó đã đốt 4

bệnh nhân mắc sốt vàng đốt vào

chính mình Bốn ngày sau, ông

nhiễm bệnh, bệnh cảnh lâm sàng

rất nặng nề, nhưng may thay ông

dần hồi phục Agramonte và Lazear tiếp tục lấy thân mình để thử

nghiệm Riêng Reed không được phép tham gia vì ông có nhiệm vụ theo dõi các biểu hiện lâm sàng của thành viên trong nhóm và phải báo cáo tiến độ nghiên cứu Ngày

13/9/1990, Khi Lazear đang thăm khám một bệnh nhân mắc bệnh sốt vàng thì một con muỗi đậu vào

cánh tay ông Ông chủ tâm để con

muỗi này chích mình, 5 ngày sau Lazear mắc bệnh và qua đời

Sau đó, quân đội Mỹ xây dựng một doanh trại biệt lập mang tên Lazear

để phục vụ công việc nghiên cứu Reed kêu gọi các quân nhân tình nguyện làm đối tượng thử nghiệm Hai người tình nguyện đầu tiên là binh nhì John R Kissinger và viên chức tổng hành dinh John Morgan Nhân danh khoa học, vì lợi ích của nhân loại, họ sẵn sàng đương đầu với những nguy hiểm đang chờ

đợi

Trong vài tuần, Kissinger và

Morgan sống biệt lập trong doanh

trại Lazear Ở đây không loài muỗi nào có thể lọt vào được Bên ngoài nạn dịch vẫn đang hoành hành,

thêm hơn 100 quân nhân mắc bệnh

và 85 người đã tử vong Cuối tháng

12, Kissinger và Morgan chuyển

sang cùng sống với những con

muỗi đã từng đốt người bệnh Cả hai đều mắc bệnh và sau đó hồi

phục

Nhiều thử nghiệm như vậy được

tiến hành và có kết quả tương tự Không nghi ngờ gì nữa, muỗi là tác nhân lây truyền bệnh sốt vàng

Sau khi xác định được tác nhân

truyền bệnh, quân đội Mỹ lập tức

triển khai chiến dịch phá hủy

những vị trí mà muỗi có thể sinh

sản: Xây dựng những hệ thống

thoát nước cho những vùng nước ứ đọng, phủ dầu lên bề mặt vũng

nước để tiêu diệt ấu trùng Kết quả

là trong cả năm 1901, tại Havana, chỉ có 6 người tử vong do sốt vàng, trong khi nửa thế kỷ trước trung

bình tử vong 750 người/năm Năm

1904, người ta cũng áp dụng biện pháp tương tự để khống chế bệnh sôt vàng tại Panama, góp phần xây dựng thành công kênh đào

Panama

Những người viết tiếp bản anh

hùng ca

Sau đó, nhiều nhà khoa học tiếp tục công cuộc phòng chống bệnh sốt

vàng Nhà tỷ phú Jonh D

Rockefeller và con trai đã thành lập Viện Rockefeller để nghiên cứu

khoa học Một đơn vị của viện có trách nhiệm thanh toán bệnh sốt

vàng Câu chuyện lại được tiếp nối bằng các bi kịch khác

Arian Stokes, một thành viên của Viện Rockefeller, lên đường đi

châu Phi để nghiên cứu bệnh sốt

vàng Ông mắc bệnh và qua đời

Trước khi ra đi, ông phát hiện một điều vô cùng quý giá: Một số loài khỉ có thể mắc bệnh sốt vàng Lần

đầu tiên con người đã tìm ra một

loài vật để thí nghiệm, không nhất thiết phải chấp nhận hiểm nguy như Carroll và Lazear Tuy nhiên, đến khi đó, danh sách những người hy sinh để tìm ra cách khống chế bệnh sốt vàng đã khá dài: từ Sawyer đến Hideyo Noguchi, Alexandre

Young, Paul Lewis và Theodore

Hayne, Đó là những quân nhân, bác

sĩ, điều dưỡng, kỹ thuật viên

người thì chủ động nhiễm bệnh,

người thì tình cờ nhiễm bệnh trong phòng thí nghiệm Tất cả đều bỏ

mạng trong khi nghiên cứu căn

bệnh chết người này

Những bí ẩn về bệnh sốt vàng dần

dần được khám phá Năm 1928,

khoa học đã xác định căn nguyên gây bệnh sốt vàng là một loài virut Không chỉ muỗi Aedes aegypti

truyền bệnh mà còn có các loài

muỗi khác Từ những năm 30 thế

kỷ 20, vaccin sống giảm độc lực

được đưa vào sử dụng đã làm giảm đáng kể những ca chết vì các bệnh

do virut, trong đó có sốt vàng Tuy vậy, nhân loại vẫn phải biết ơn

những người anh hùng với lòng can đảm, sự hy sinh và kiên trì đã tìm

ra đường lây truyền và các biện

pháp phòng chống dịch bệnh trong những ngày đầu gian khó!