Tiểu luận Thích ứng với biến đổi khí hậu

Thích ứng với biến đổi khí hậu là vấn đề đang làm nóng dư luận hiện nay. Việc tìm ra giải pháp khắc phục hậu quả do biến đổi gây ra là vô cùng khó khăn, tốn nhiều thời gian. Trên thế giới có rất nhiều mô hình thích ứng với biến đổi khí hậu. Nhưng dựa vào những điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội, cũng như mức độ tác động của nó vào Việt Nam mà ta có được mô hình hiệu quả nhất: thích ứng với biến đổi khí hậu dựa vào cộng đồng. Mô hình đã và đang mang lại những tác động tích cực cho Việt Nam. Hiệu quả của mô hình được phản ánh cụ thể trong mô hình thích ứng dựa vào cộng đồng tại Nam Định. Vì thế, nó đang được áp dụng cho nhiều tỉnh thành trên đất nước Việt Nam. Trong lúc chờ những giải pháp khắc phục triệt để, tại sao chúng ta không nghĩ ra những cách để thích ứng với nó? Vì thế, nhóm chúng tôi thưc hiện bài tiểu luận này nhằm mục đích: Biết đươc những khái niệm liên quan tới thích ứng với biến đổi khí hậu Ảnh hưởng, tác động của biến đổi khí hậu trên thế giới và tại Việt Nam Mô hình thích ứng với biến đổi khí hậu dựa vào cộng đồng là gì? Nó được thực hiện như thế nào? Các mô hình thích ứng với biến đổi khí hậu dựa vào cộng đồng trên thế giới? Các mô hình được áp dụng ở Việt Nam? Hiệu quả như thế nào?

MỤC LỤC

DANH SÁCH THÀNH VIÊN NHÓM

1 Trần Văn Ty Tìm tài liệu về thích ứng dựa vào cộng đồng tại Việt Nam,

chỉnh sửa word, slide, dịch bài

2 Nguyễn Khắc Huy Tìm tài liệu về cơ sở lý thuyết, slide, thuyết trình phần thích

ứng dựa vào cộng đồng trên thế giới, dịch bài

3 Vy Quốc Toàn Làm phần mở đầu, slide phần thích ứng dựa vào cộng đồng

tại Việt Nam, thuyết trình phần cơ sở lý thuyết, dịch bài

4 Bùi Thị Thanh Thảo Làm phần tóm tắt, kết luận , tổng hợp bài

5 Lê Thị Hoa Tìm tài liệu, thuyết trình phần thích ứng dựa vào cộng đồng

tại Việt Nam

DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT

BĐKH Biến đổi khí hậu

IPCC Ủy ban liên chính phủ về BĐKH

UNFCCC Chương trình Khung của Liên hợp Quốc về BĐKH

NGO Tổ chức phi Chính phủ

NPOs Tổ chức phi lợi nhuận

UNDP-GEF Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc -Quỹ Môi trường toàn cầu

MCD Trung tâm bảo tồn sinh vật biển và phát triển cộng đồng

UDO Cán bộ phát triển liên minh

UCC Ban điều phối liên minh

GIỚI THIỆU VÀ TÓM TẮT BÀI TIỂU LUẬN

Thích ứng với biến đổi khí hậu là vấn đề đang làm nóng dư luận hiện nay Việc tìm ra giải pháp khắc phục hậu quả do biến đổi gây ra là vô cùng khó khăn, tốn nhiều thời gian Trên thế giới có rất nhiều mô hình thích ứng với biến đổi khí hậu Nhưng dựa vào những điều kiện

tự nhiên, kinh tế- xã hội, cũng như mức độ tác động của nó vào Việt Nam mà ta có được mô hình hiệu quả nhất: thích ứng với biến đổi khí hậu dựa vào cộng đồng Mô hình đã và đang mang lại những tác động tích cực cho Việt Nam Hiệu quả của mô hình được phản ánh cụ thể trong mô hình thích ứng dựa vào cộng đồng tại Nam Định Vì thế, nó đang được áp dụng cho nhiều tỉnh thành trên đất nước Việt Nam

Trong lúc chờ những giải pháp khắc phục triệt để, tại sao chúng ta không nghĩ ra những cách để thích ứng với nó? Vì thế, nhóm chúng tôi thưc hiện bài tiểu luận này nhằm mục đích:

• Biết đươc những khái niệm liên quan tới thích ứng với biến đổi khí hậu

• Ảnh hưởng, tác động của biến đổi khí hậu trên thế giới và tại Việt Nam

• Mô hình thích ứng với biến đổi khí hậu dựa vào cộng đồng là gì? Nó được thực hiện như thế nào? Các mô hình thích ứng với biến đổi khí hậu dựa vào cộng đồng trên thế giới? Các mô hình được áp dụng ở Việt Nam? Hiệu quả như thế nào?

Cụ thể hơn:

Chương I: Trình bày những khái niệm cơ bản về thích ứng với biến đổi khí hậu, các

loại thích ứng, những rào cản của nó; thích ứng với biến đổi khí hậu dựa vào cộng đồng, quy trình thực hiện

Chương II: Thực trạng biến đổi khí hậu trên thế giới, tác động của nó Qua đó đưa ra

những mô hình thích ứng với biến đổi khí hậu dựa vào cộng đồng

Chương III: Thực trạng, tác động của biến đổi khí hậu tại Việt Nam Những mô hình

được áp dụng cho Việt Nam

Trọng tâm của bài tiểu luận là chương III: Đi sâu vào phân tích những mô hình thích ứng dựa vào cộng đồng tại Việt Nam: Khu vực thực hiện mô hình, trình tự thực hiện, hiệu quả đem lại Có nhiều mô hình thích ứng với biến đổi khí hậu nhưng việc lựa chọn mô hình phù hợp cho kịch bản của Việt Nam thì rất khó khăn Nó còn phải dựa vào những điều kiện khác nhau của nước ta, diễn biến cũng như tác động của biến đổi khí hậu đang ở mức độ nào để đưa

ra quyết định Trong quá trình thực nghiệm,thích ứng với biến đổi khí hậu dựa vào cộng đồng

đã và đang đem lại hiệu quả cho các địa bàn áp dụng Vì thế, việc nhân rộng mô hình trên nhiều khu vực cũng đang được đẩy mạnh

CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ THUYẾT

I Thích ứng với biến đổi khí hậu

1 Định nghĩa

Theo IPCC: "Thích ứng là việc điều chỉnh các hệ thống tự nhiên hoặc con người trong phản ứng lại với các kích thích khí hậu thực tế hoặc dự kiến hoặc tác động của chúng, để tiết chế các tổn hại hoặc tận dụng các cơ hội có lợi "

Theo UNFCCC: “ thích ứng là một quá trình mà thông qua đó xã hội làm cho mình tốt hơn với một tương lai không chắc chắn”

Các nhà khoa học đồng ý rằng sự thích nghi với khí hậu là một hiện tượng tự nhiên trong suốt lịch sử nhân loại Xã hội, con người và các hệ sinh thái tự nhiên luôn luôn có cách

tự động thích nghi với biến đổi khí hậu Ví dụ, người nông dân phải thay đổi loại cây trồng và giống cây khác nhau cho các mùa khác nhau, và động vật hoang dã đã phải di chuyển đến môi trường sống phù hợp hơn khi khí hậu / mùa thay đổi

2 Các loại thích ứng

Nhiều loại hình thích ứng cũng đã được đề xuất trong các tài liệu khí hậu để hiểu rõ hơn

về sự đa dạng của các biện pháp cần thiết để có kế hoạch thích ứng thành công Các loại thích ứng cơ bản với biến đổi khí hậu bao gồm:

Thích ứng tự phát: Những người thực hiện để đáp ứng với biến đổi khí hậu được quan sát- đã xảy ra Được thực hiện bởi các tổ chức và cá nhân như một sự can thiệp có ý thức, hoặc như các loài động thực vật - một cách vô thức, như một biện pháp tự phát

Thích ứng chủ động: Định ra trước tác động của biến đổi khí hậu được quan sát thấy -trước khi thực tế xảy ra Nó đòi hỏi sự can thiệp có ý thức để chuẩn bị cho tác động biến đổi khí hậu tiềm năng

Tuy nhiên, có rất nhiều thách thức và các yếu tố cần được nghiên cứu chi tiết và cần được thảo luận ở cấp địa phương và quốc tế để cho phép tiếp cận các giải pháp thành công, phá

bỏ các rào cản hiện có và tạo ra một môi trường thuận lợi cho việc thực hiện có hiệu quả các biện pháp thích ứng ở các nước đang phát triển

II Thích ứng dựa vào cộng đồng

Định nghĩa: Thích ứng với BĐKH dựa vào cộng đồng là một quá trình hướng tới cộng đồng, dựa vào những ưu tiên, nhu cầu, kiến thức và khả năng của cộng đồng nhằm trao quyền cho họ trong việc lập kế hoạch để ứng phó với những tác động của BĐKH

Hình 1: Mối quan hệ giữa các bên liên quan trong thích ứng dựa vào cộng đồng

CHƯƠNG II: KINH NGHIỆM THẾ GIỚI VỀ BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU

I Thực trạng biến đổi khí hậu trên thế giới

Năm 2010 cũng so sánh tương đương với năm nóng kỷ lục 2005, với nhiệt độ đất liền và

bề mặt biển toàn cầu cao hơn 0,62oC so với nhiệt độ trung bình 13,9oC của thế kỷ 20 Bờ Đông Mỹ tuyết lạnh hơn, Amazon ở Brazil hạn hán tồi tệ

Nhiệt độ trung bình đã tăng lên tới 0,3 - 0,4 độ C trong mấy chục năm vừa qua và hiện đang có xu hướng tăng tiếp.Xu thế nhiệt độ tăng trong 100 năm (kể từ năm 1906 – 2005) là 0,740C (0,560C đến 0,920C), lớn hơn xu thế được đưa ra trong báo cáo đánh giá lần thứ 3 của

IPCC là 0,60C (từ 0,40C đến 0,80C) (kể từ năm 1901-2000) (IPCC, 2007).

Những thay đổi về nồng độ khí nhà kính trong khí quyển, các sol khí, độ che phủ đất và bức xạ mặt trời đã làm thay đổi cân bằng năng lượng của hệ thống khí hậu Lượng khí thải nhà kính trên toàn cầu do con người đã tăng khoảng 70% so với thời kỳ trước cách mạng công nghiệp, trong khoảng thời gian từ 1970 đến 2004

II Tác động của biến đổi khí hậu trên thế giới

Châu Phi - Năm 2020: 75 – 250 triệu người chịu áp lực lớn về thiếu nước Sản xuất lương

thực bị thiệt hại nghiêm trọng, ảnh hưởng tới an ninh lương thực

- Cuối thế kỷ 21: Nước biển dâng sẽ ảnh hưởng tới vũng trũng ven biển, đông dân Chi phí thích ứng chiếm 5 – 10% trong GDP

- Năm 2080: Diện tích đất khô cằn tăng từ 5 – 8%

Châu Á - Đến năm 2050: Lượng nước ngọt có thể sử dụng được tại các khu vực Đông

Nam Á, Đông Á, Trung Á, Nam Á sẽ giảm xuống

- Hạn hạn, lũ lụt

- Dịch bệnh

Châu Úc - 2020: Suy giảm đa dạng sinh học

- 2030: An ninh nguồn nước trở nên trầm trọng (Nam Úc, Đông Úc), sản xuất nông nghiệp giảm do hạn hạn, cháy rừng

- 2050: Nước biển dâng, tăng tần suất, cường độ của bão, lũ ven biển

Châu Âu - Lũ lụt, xói mòn

- Độ che phủ của tuyết giảm, suy giảm số lượng lớn các loài

- Tăng mối nguy hiểm tới sức khỏe

Châu Mỹ

Latinh

- Thế kỷ 21: Đông Amazon, nhiệt độ tăng và nguồng nước giảm làm cho thay thế rừng nhiệt đới thành hoang mạc, thảm thực vật bán khô hạn thành khô hạn

- Mất đa dạng sinh học

- Năng suất cây trồng giảm

- Lượng mưa thay đổi và sự biến mất của các sông băng ảnh hưởng tới nước phục vụ sinh hoạt, nông nghiệp, thủy điện

III Thích ứng với biến đổi của cộng đồng trên thế giới

1 Chương trình thích ứng dựa vào cộng đồng của UNDP – GEF

Triển khai từ 2008 – 2012

- Tiền tài trợ: 4,5 triệu USD và nguồn khác

- 10 nước tham gia: Bangladesh, Bolivia, Guatemala, Jamaica, Kazacstan, Morocco, Namibia, Niger, Samoa và Việt Nam

- Mỗi nước được tài trợ hơn 50 ngàn USD

- 37 dự án điểm đang được thực hiện

- 27 dự án đang trong giai đoạn chuẩn bị

- Tổng số 90 dự án sẽ được thực hiện cho tới năm 2012

- Chương trình hiện đang cùng phối hợp với Nhóm tình nguyện của Liên hợp quốc nhằm tăng cường những nguồn lực từ cộng đồng, thừa nhận những đóng góp từ những tình nguyện viên,

và đảm bảo sự tham gia của những nhóm bên ngoài trong chương trình, cũng như hỗ trợ xây dựng nguồn nhân lực cho những cộng tác là những tổ chức phi chính phủ và tổ chức cộng đồng Nhóm tình nguyện viên của Liên hợp quốc hiện đang làm việc tại 7 quốc gia nằm trong chương trình

2 Một số mô hình thích ứng dựa vào công đồng trên thế giới

a) Thích ứng với nước biển dâng ở Tuvalu

Là một quốc đảo nằm cao hơn so với mực nước biển trung bình 1 mét, đất nước này rất mong manh trước sự dâng lên của mực nước biển Người dân nơi đây đang bị thiếu nước ngọt nghiêm trọng.Nhiều thế hệ người Tuvalu đang lấy nước uống từ nước mưa, nhưng những ngày này, mưa rơi rất ít Nguồn dự trữ nước ngọt trong lòng đất thì có hạn, nhưng thường bị nhiễm bẩn do chất thải

Thủ tướng Tuvalu M.Toafa cho biết: “Dân số tăng lên đồng nghĩa với nhu cầu nước tăng Vấn đề đáng chú ý hiện nay là hiện tượng xâm mặn nguồn nước ngầm của chúng tôi Những năm gần đây, Tuvalu đang ngày càng có tiếng nói hơn tại các Hội nghị quốc tế về biến đổi khí hậu nhằm giành được sự giúp đỡ của cộng đồng quốc tế”

Thủ tướng Toafa cho biết, Tuvalu sẽ tham gia tích cực tại Hội nghị ở Cancun để cố gắng cứu người dân của mảnh đất này “Tôi tin rằng chúng tôi có thể cùng hợp tác để tìm cách giải quyết các vấn đề và tác động của biến đổi khí hậu, trong đó có cả việc đưa ra sáng kiến cứu Tuvalu”

Hiện một số trong 9 hòn đảo của Tuvalu không còn ai sinh sống Nếu mực nước biển tiếp tục tăng, Tuvalu sẽ bị nước biển nhấn chìm trong vòng từ 30 đến 50 năm tới

Hình 2: Mô hình thích ứng ở Tuvalu

b) Thích ứng với biến đổi khí hậu ở Bangladesh

Theo số liệu thống kê của Ngân hàng Thế giới về hậu quả của việc Trái Đất nóng lên đối với Bangladesh, quốc gia có tới 150 triệu dân này với 80% đất nông nghiệp là đồng bằng sẽ đứng trước nguy cơ ngập lụt nghiêm trọng

Thống kê nêu rõ khi nhiệt độ tăng thêm 20C làm mực nước biển nâng cao, đe dọa các khu đô thị và cơ sở hạ tầng của Bangladesh, ảnh hưởng đến ngành nuôi thủy sản nước ngọt, lương thực của người dân nước này Nếu mực nước biển tăng thêm 1 mét, Bangladesh sẽ mất 17% diện tích Tuy nhiên, theo một nghiên cứu của Tổ chức Di cư Quốc tế (IOM), từ nay tới năm 2100, mức nước biển sẽ chỉ tăng khoảng từ 26 tới 88cm

Theo chu kỳ 5 năm, 50 triệu người Bangladesh, tương đương 1/3 dân số, phải gánh chịu thiên tai do băng trên núi Himalaya tan, lốc xoáy, lũ lụt, sụt lở, xói mòn…

Chính phủ Bangladesh đã có những biện pháp làm giảm bớt thiệt hại về người do lốc xoáy nhờ khâu dự đoán, dự báo tốt hơn Người dân cũng thích nghi hơn với thiên tai bằng cách dựng nhà sàn và di chuyển nhà cùng người đến nơi khác khi có thiên tai

Theo thống kê, từ nay tới năm 2050; 9,6 triệu người Bangladesh sẽ phải di cư, trong đó 1,9 triệu người phải lánh nạn do đất bị lở và xói mòn, 5,4 triệu người do lũ lụt và 2,3 triệu người bị ảnh hưởng bởi bão

Hình 3: Mô hìnhthích ứng ở Bangladesh

• Tóm tắt

Hoạt

động

của

cộng

đồng

-Cung cấp cho các nhà tài trợ các thông tin kiến

thức bản địa

-Trong dự án này, nhà khảo cổ học và nhân

chủng học tiến hành nghiên cứu về lịch sử và

kiến thức bản địa của cộng đồng, chủ yếu bằng

cách điều tra tài liệu và tiến hành các cuộc

phỏng vấn với người dân Từ kết quả các cuộc

điều tra, nó bật ra rằng cộng đồng trong Tuvalu

đã từng có quan niệm cho rằng có thể tránh xói

lở bờ biển do sự tồn tại của thảm thực vật ven

biển Tuy nhiên, thảm thực vật ven biển đã bị

mất khi các đồn điền cây cọ được mở rộng

trong những năm 1980 và nguy cơ bị xói mòn

tăng lên Mặc dù cây cọ các đồn điền đã giảm

bớt giờ, nhưng thảm thực vật ven biển đã bị

mất Do đó, rõ ràng rằng một hiệu quả để giảm

nguy cơ gia tăng của mực nước biển được thảo

luận với cộng đồng là sự cần thiết của thảm

Tổ chức Ủy ban Gram (GC)

tập hợp/ biên dịch bình luận trong cộng đồng về sự cần thiết cho các dịch vụ hành chính và đảm nhiệm vai trò của một kênh chuyển tải cho

Ủy ban điều phối Liên minh (UCC)

thực vật ven biển thông qua phổ biến/ hoạt

động hướng dẫn để khôi phục các thảm thực

vật ven biền

-Cư dân lâu đời đã có một mạng lưới để di dời

đến nơi cư trú của người thân của họ và điều đó

như một thói quen để chuyển đến đất đai của

họ vào những thời điểm thiên tai như thủy triều

cao Tuy nhiên, bây giờ mạng lưới tái định cư

và các thói quen di chuyển đến nhà ở của người

thân đã bị không còn và quyền sở hữu đất cá

nhân trở nên chặt chẽ chẽ hơn, điều đó gây khó

khăn cho những không có đất sở hữu để có nơi

trú ẩn trong hoặc di dời đến vùng đất của

những người khác tại thời gian của triều cường

liệu có nên chia lại đất cho việc cư trú, đó có

thể là biện pháp để đối phó với triều cường

trong tương lai Những ví dụ này cho thấy tính

hiệu quả của phương pháp kết hợp với kiến

thức bản địa và các công nghệ mới nhất

-Tuy nhiên, công đồng dân cư ít quan tâm về

vấn đề xói mòn ven biển và sự dâng lên của

mực nước biển, và không có động cơ thích ứng

Hoạt

động

của

chính

quyền

địa

phươn

g

Hệ thống hành chính của Tuvalu được tạo

thành từ chính phủ và cộng đồng, và chính

quyền địa phương không phải là một tác nhân

chính

-Ủy ban Điều phối Liên minh (UCC) được tạo ra trong Liên minh với vai trò của kênh đàm phán với chính phủ địa phương và là kênh đàm phán với GC

-Cán bộ phát triển liêm minh (Udo) với vai trò điều phối giữa Ban phát triển Nông thôn Bangladesh(BRDB) và cộng đồng Udo cũng sắp xếp các hội thảo thực tế cho cộng đồng

Hoạt

động

của

chính

phủ

-Thẩm quyền mà chính phủ có thể thực thi cho

cộng đồng là khá hạn chế, và chính phủ không

thể đến thúc đẩy di chuyển hoặc thay đổi hệ

thống quyền sở hữu đất

-Mặc dù mối đe dọa của sự gia tăng của mực

nước biển và sự cần thiết bảo tồn đất được

chính phủ thực hiện rất tốt, nhưng thích ứng cốt

Hội đồng quản trị Phát triển Nông thôn Bangladesh (BRDB) là đối tác của Dự án

đã tạo ra UCC trong Udo với nhiệm vụ như một người hổ trợ, và do đó thành lập một hệ thống mà trong đó các nhu

lõi đã không được thực hiện do thiếu nguồn tài

nguyên

-Trong đảo nhỏ trũng thấp như Tuvalu, nó chỉ

ra rằng trong khi chính phủ nhận thức được

nguy cơ thiệt hại gây ra bởi sự gia tăng của

mực nước biển, họ cũng không thể đủ khả năng

thực hiện bất kỳ biện pháp đối phó cụ thể đối

với khí hậu thay đổi vì sự tồn tại của các vấn đề

khác với ưu tiên cao hơn bao gồm cả những

liên quan đến việc cung cấp thực phẩm Trong

trường hợp này, năng lực của mình để thực

hiện các hoạt động thích ứng phụ thuộc vào số

lượng tài nguyên thặng dư sở hữu của chính

phủ Chính vì vậy, chính phủ đang mong muốn

hợp tác với các tổ chức viện trợ nước ngoài và

cũng để cung cấp các giải pháp cho cộng đồng

cầu của từng Gram được thu

thập thông qua một phương pháp từ dưới lên

Hoạt

đông

của các

tổ chức

bên

ngoài

-Một nhóm nghiên cứu, cũng là một các nhà tài

trợ, đo mức độ xói lở bờ biển ở giai đoạn này

và đã thông báo chính quyền trung ương trên

các kết quả và tác động của một tăng tương lai

của mực nước biển và đưa ra khuyến nghị

Cùng lúc, họ điều tra kiến thức bản địa của

cộng đồng thông qua các nghiên cứu về tài liệu

và các cuộc phỏng vấn với cư dân

-Nhóm nghiên cứu Nhật Bản đang làm việc

trực quan giải thích tình hình có thể xảy ra cho

tương lai cộng đồng bằng cách sử dụng một

bản đồ khu vực chỉ ra sự ảnh hưởng bởi sự gia

tăng của mực nước biển Bằng cách này, các tổ

chức bên ngoài đã đóng tích cực và làm việc

hiệu quả với cộng đồng

-Một trường đại học Nhật Bản tham gia vào các

hoạt động để thúc đẩy hỗ hành động giữa các

cộng đồng và các chính phủ địa phương bằng

việc bồi dưỡng nguồn nhân lực ở cấp địa

phương

-JICA, là một nhà tài trợ, giám sát toàn bộ Dự án và hành động như một người hỗ trợ giữa các tác nhân khác nhau

-Đại học Kyoto và Viện Phát triển kinh tế, trong đó có các thành viên của các nhà tài trợ,

đã thực hiện một điều tra tình hình kinh tế-xã hội của cộng đồng mục tiêu

-NGOs và NPOs là tham gia thêm sâu sắc sự trong hành chính cơ quan của họ và cộng đồng bằng cách cộng tác với các tổ chức như UCC tạo dự

án này Trong một ví dụ ở tỉnh Noakhali, một số NPO và phi chính phủ đã làm việc về thích ứng và cung cấp hướng dẫn kỹ thuật cho cộng đồng Đặc biệt, họ đã được thực hiện hiệu quả hoạt động tuyên truyền/ khai sáng bằng cách sử dụng nhân vật linh vật dựa trên một con ếch để