KĨ THUẬT UỐN CÀNH, UỐN CÂY CẢNH

U N CÀNH R IỐ Ơ

V i cây cao, thân manh, v n nhân, ta nên nghi ê n uôn canh r i cho cây M t cành r i p là môt cành t o ớ ̉ ă ̃ ́đ ́ ̀ ơ ộ ơ đẹ ̣ ạ được độ ấ n

t n g cao i v i ng i xem ượ đố ớ ườ Xin gi i thiêu cach uôn canh r i c ban cua nghê nhân ớ ̣ ́ ́ ̀ ơ ơ ̉ ̉ ̣ Lâm Ngoc Vinh ̣ :

Th n g ư ờ đ ộ ấ n t n g ư ợ đ ợ c t o b i các y u t : ạ ờ ế ố

- Đ khó: u n th t khúc khuyu, sau này cây già nhìn r t b t m t, gây kích thích cho ng i xem n t n g s t

n h cao n u b n có th u n 2 co trong 1 co

- a chi u: Khi u n ph i t o sao cho dù ng i xem n g góc Đ ề ố ả ạ ườ đ ở độ nào c ng th y cành r i có ũ ấ ơ độ ắ l c và xo n.ắ

- Độ già và t l : Cành r i n u u n t u c 2 y u t trên v i t l hài hòa khi cành già i nhìn s r t p ỉ ệ ơ ế ố đạ đ ợ ế ố ớ ỉ ệ đ ẽ ấ đẹ

â y là k thu t u n cành r i nh ng các b n c ng có th n g d ng cho cành phóng, hay bay, hay 1 cành bình th n g

nh ng h i dài và u n không r i xu ng:ư ơ ố ơ ố

- Cách u n: i v i cành r i khi qu n dây ph i nh t (dày) h n cành th n g vì do b ố Đố ớ ơ ấ ả ặ ơ ườ ẻđộ cong nhi u, tránh tr n g ề ườ

h p n t, gãy, n u s có th bó b ng dây nylon ho c cao su non là t t nh t Khi qu n chú ý t i n h m i ợ ứ ế ợ ể ằ ặ ố ấ ấ ạ đỉ ỗ đườn g con nên

có dây nhôm để tránh gãy B t u u n, ph n sát chân cành nên u n xu ng 1 nhp, cong g p vô thân t o co (ắ đầ ố ầ ố ố ị ậ ạ đườn g con) u n t n g Sau ó u n vòng ra phía sau t o co 2 (Nên u n co 2 luôn luôn i h n g ra sau đầ ấ ượ đ ố ạ ố đ ướ để ạ t o chi u sâu ề cho cây cho t t c các ki u cành), khi u n ra sau th y ấ ả ể ố ấ độ cong v a ừ đủ thì u n v l i phí tr c , n g th i h i ch ch ố ề ạ ướ đồ ờ ơ ế

xu ng du i g c Sau ó u n ti p n co 3, co này u n h i ch ch lên phía trên t o ố ớ ố đ ố ế đế ố ơ ế ạ độ đ a chi u cho cành R i l i u n ề ồ ạ ố vòng xu ng co 4, co 4 u n ra phía tru c và c ng ch ch xu ng d i Sau ó l i u n n co 5,6…t n g t nh co 2,3,4.ố ố ớ ũ ế ố ướ đ ạ ố đế ươ ự ư

Ph n co u n lên trên có tác d ng làm cho cành nhìn a chi u và ph kín các ch tr ng t o ầ ố ụ đ ề ủ ỗ ố ạ độ dày cho cành, không

nh t thi t ph i u n theo chu k : sau , trên, trấ ế ả ố ỳ ước mà có th th y ch nào tr ng, ho c mu n t o ể ấ ỗ ố ặ ố ạ độ ấ ượ n t ng b t ng thì ấ ờ

u n lên trên (nh co 3) c ng ố ư ũ được Các co u n nh th nào c ng ố ư ế ũ được, mi n là ễ độ ộ r ng c a co gi m d n t chân cànhủ ả ầ ừ cho đế đần u ng n cành ọ để ạ độ ự t o t nhiên theo sinh lý c a cây và t o ủ ạ độ đẹp khi chiêm ngưỡng

- Cách b trí chi nh trên cành r i: t i cách nh c a các co l y 1 nhánh nh r i xòe tàn T i ph n sát ng n c a cành ố ỏ ơ ạ đỉ ủ ấ ỏ ồ ạ ầ ọ ủ

có th s p thành 1 tái h i tam giác, nh ng v n ph i t o co nh phía trên sát thân, s p sao cho t ng th là tam giác kín ể ắ ơ ư ẫ ả ạ ư ắ ổ ể

nh ng ph i thóang, và th y ư ả ấ đượ ớ ớ được l p l p c phân tàn r t rõ trong cành r i.ấ ơ

Cân chu y thêm:̀ ́ ́

Cành r i thơ ường ph i nuôi l n h n nh ng cành khác r t nhi u, nh ng khi nuôi các cành l i phát tri n không nh ý vi ả ớ ơ ữ ấ ề ư ạ ể ư ̀ cành r i phát tri n kém h n các cành khác do cành b chúi xu ng.ơ ẻ ơ ị ố Để kh c ph c khi u n cành r i, trong qua trinh nuôi ắ ụ ố ơ ́ ̀ canh r i lây ô dai, khi c t tia cây không nên c t tia canh r i ma c ê no moc t nhiên Sau khi l y ̀ ơ ́ đ ̣ ̀ ă ̉́ ă ̉́ ̀ ơ ̀ ư đ ̉́ ́ ̣ ự ấ độ dài v a ý, b n ừ ạ

ng c t ph n ng n th a i mà b cong lên, ph n ng n này s phát tri n nh nhánh bình th ng làm cành r i to theo

khi u n cành r i nên u n các co g p h n m t chút, nhìn theo các chi u ố ơ ố ấ ơ ộ ề đều có độ ắ l c - 3D t nhiên (các co không ự đều

nhau, ch co nhi u ch co ít), ỗ ề ỗ để ấ ượ n t ng thì khi lượn xu ng nên cho l c ra sau ho c trố ắ ặ ước (tu theo kho ng tr ng ỳ ả ố trên cành r i), ôi khi n u có kho ng tr ng thì nên t o 2 nh p l c cùng chi u (hay 2 co trong 1 co) Ngoài ra khi t o cànhơ đ ế ả ố ạ ị ắ ề ạ

r i ơ độ ố d c c a cành t ủ ừ đầ đếu n cu i là không ố đều nhau phía trên có th d c m nh nh ng ể ố ạ ư đến ph n ng n d c ít d n ầ ọ ố ầ sao cho t ng th t o thành 1 ổ ể ạ đường cong nh m m m i Không nên làm cho cành t o thành m t ẹ ề ạ ạ ộ đường chéo s r t ẽ ấ

c ng.ứ

Cây th c hiên canh r i festival Thanh Hoaự ̣ ̀ ơ ở ́

U N CÀNH M M S D NG DÂY M M VÀ DÂY Ố Ề Ử Ụ Ề ĐỒNG

M t s loài cây có s phát tri n cành d o và d u n cành dày 1cm, t o i u ki n cho ta dùng dây kim lo i m m và àn ộ ố ự ể ẻ ễ ố ạ đ ề ệ ạ ề đ

h i (dây ồ đồng) để đưa hướng c a cành ó úng nh ý mu n Ta có th th c hi n b ng cách s d ng các k thu t ủ đ đ ư ố ể ự ệ ằ ử ụ ỹ ậ

cu n dây ố đơn gi n ả

Tuy nhiên, nó c ng là cách ch a m i nguy c h ng cành, h h i có th x y ra cho chi nhánh và v cây do dây ũ ứ ố ơ ỏ ư ạ ể ả ỏ đồng gây ra

Cây S i làm m uồ ẫ

ây là m t

nh t là cây lá kim: thông, bách xù và c sanh, si, a có cành d u n có th s d ng phấ ả đ ễ ố ể ử ụ ương pháp này

S i - loài cây s m r ng lá, sinh s ng trong khu v c t các v ồ ớ ụ ố ự ừ ĩ độ hàn đớ ới t i khu v c nhi t ự ệ đới, s c t ng trứ ă ưởng khá t t, ố cành khá d o cho phép u n v i góc ẻ ố ớ độ ớ l n (nh ng quá l n s b gãy).ư ớ ẽ ị

Cành phía trướ ảc nh to kho ng 1cm ả đường kính, nó m c họ ướng v phía trề ước thay vì hướng v bên ph i Vì th ta ề ả ế

c n u n nó hầ ố ướng v bên ph i ề ả Các m i tên ũ đỏ trong hình là hướng c n u n t i v trí m i.ầ ố ớ ị ớ

Ph n g ch ầ ạ đứng song song la cành ã ̀ đ được

b o v v cành ta cu n ch t cành b i dây m m, kín nh t ph n s b u n: s d ng dây b ,

Để ả ệ ỏ ố ặ ở ề ấ ầ ẽ ị ố ử ụ ẹ ngâm dây trong nước 30 phút, sau ó cu n kín, nhi u l p xung quanh cành đ ố ề ớ quá i m s u n đ ể ẽ ố cho t i ớ đầu cành Nên s d ng dây dài ử ụ thay cho

vi c g m nhi u o n dây ng n Cu n xong, ta làm ệ ồ ề đ ạ ắ ố ướ t toàn b ộ, nh th s d thao tác u n Ti p ta ư ế ẽ ễ ố ế dùng dây đồ ng l y ấ thân ho c cành to h n làm i m b t ặ ơ đ ể ắ đầu, cu n ch t ra phía cành s u n, nh th ố ặ ẽ ố ư ế để đảm b o cành ả được b o v do l cả ệ ự

c ng khi u n b phân tán ra c cành thay vi t i i m u n.ă ố ị ả ạ đ ể ố

Trước h t, ta dùng 1 tay ế n m ch t g c i m u n ắ ặ ố đ ể ố để ố đị c nh và làm i m t a, tay kia c m ph n cành cách i m u n 1 đ ể ự ầ ầ đ ể ố

chút, u n t t ố ừ ừ sang các hướng khác nhau t góc ừ độ nh , t ng d n góc t o ỏ ă ầ ạ độ ẻ ạ đ ể d o t i i m u n Hãy l ng nghe âm ố ắ thanh phát ra t i m u n, ừ đ ể ố đảm b o xem có th u n ti p v i góc ả ể ố ế ố độ ớ l n h n không N u có b t k s nghi ng , ơ ế ấ ỳ ự ờ để an toàn ta nên d ng và nh v trí t i ó N u ch a úng v trí ý mu n, có th ừ đị ị ạ đ ế ư đ ị ố ể để sau 1 th i gian khi cành ã nh v l n 1, ờ đ đị ị ầ

ta ti p t c u n gò l n 2 ế ụ ố ầ

nh v cành v trí m i, ta s d ng chính c ng c a dây ng ho c dùng dây c ng kéo, c c ghim cành nh v

inh vi canh m ì ́

Sau khi hoàn t t, cành b u n ít nhi u b t n thấ ị ố ề ị ổ ương, ta c n phái ch m sóc thúc ầ ă đẩ ựy s phát tri n c a cây, ể ủ để cành

c ch a lành

đượ ữ

P/S: Cách này có 1 khuy t i m: i m ế đ ể đ ể đầu c a dây ủ động cu n trên thân cây (ho c cành to) ch a ố ặ ư được b o v và khi ả ệ

s d ng dây kim lo i, sau m t th i giain cây phát tri n to h n s ử ụ ạ ộ ờ ể ơ ẽ để ạ ế ằ l i v t h n theo hình cu n c a dây, vi c s d ng ố ủ ệ ử ụ dây b cu n khó kh n khi g b , có th gây h i là gãy nhánh khi g ẹ ố ă ỡ ỏ ể ạ ỡ

n gi n hoá nó h n, ta dùng dây b ng cách i n, s n có, ti n, d g b , xem hình:

S d ng b ng cách i nử ụ ă đ ệ

K THU T KH C U N THÂN CÂYĨ Ậ Ắ Ố

Không th nào u n ể ố được nh ng cây già ào ữ đ đượ ở ơc n i hoang dã Chúng c n ầ được kh c, tô i m n u chúng thi u v ắ đ ể ế ế ẻ

p Khi cây già c em tr ng trong mâm, s t ng tr ng c a chúng b d ng l i, m i v t th ng u khó lành sau

khi b c t cành.ị ắ

N u ế được kh c, chúng s mang dáng d p dãi n ng d m m a c a cây s ng lâu n m n i hoang dã ắ ẽ ấ ắ ầ ư ủ ố ă ơ Để ạ t o b ngoài giàề nua cho cây non, ta kh c phía trắ ước c a thân nh ng tuy t ủ ư ệ đối không được kh c m t ắ ộ đường vòng quanh l p v c a ớ ỏ ủ thân

Vì nh th , ta ã c t ư ế đ ắ đứt nh ng ng d n nh a và ng b c trong v cây Sau khi kh c, nh ng cây non trông dày d n, ữ ố ẫ ự ố ọ ỏ ắ ữ ạ gian kh , mang nét gi n d c kính, và s quy n r m thu t.ổ ả ị ổ ự ế ũ ỹ ậ

N u m t thân cây quá m nh mai, không già c i, ta có th ính m t mi ng g già, gân gu c vào trế ộ ả ỗ ể đ ộ ế ỗ ố ước thân nó, để

nh ng cành và lá non s trông nh m c t m t cây già c i.ữ ẽ ư ọ ừ ộ ỗ

N u m t thân cây c n ế ộ ầ được u n cong, trố ước h t ta qu n nó b ng dây gai d u, ho c ế ấ ằ ầ ặ đặt m t s i dây gai d u bên ngoài ộ ợ ầ

n i ta nh u n trơ đị ố ước khi nó c t ố để nâng đỡ cây không gãy khi b u n N u thân cây h i l n, ta s r t khó u n.ị ố ế ơ ớ ẽ ấ ố

Hãy dùng dao kh c ắ đề ở ộ đườ m m t ng khe n i ta nh u n, sâu kho ng h n 2/3 ' vào trong thân g r i qu n thân cây ơ đị ố ả ơ ỗ ồ ấ

b ng dây gai d u V t c t ph i xiên theo chi u u n n u không thì v t thằ ầ ế ắ ả ề ố ế ế ương s toác ra khi b u n Bu c ch t cây l i ẽ ị ố ộ ặ ạ

b ng dây i n sau khi u n V t thằ đ ệ ố ế ương s lành trong vòng hai tháng.ẽ

U N CÀNHỐ

Có nhi u phề ương pháp u n cành Cách th c c truy n Trung Qu c là u n cành b ng dây c (lo i cây h cau d a), ố ứ ổ ề ố ố ằ ọ ạ ọ ừ

hi n nay v n còn ệ ẫ được áp d ng Nh ng hi n nay ngụ ư ệ ười ta thích dùng dây k m h n H u h t ngẽ ơ ầ ế ười yêu bonsai đều u nố cành b ng dây k m, vì nhanh chóng và ti n l i h n.ằ ẽ ệ ợ ơ

Có nhi u phề ương pháp u n cành Cách th c c truy n Trung Qu c là u n cành b ng dây c (lo i cây h cau d a), ố ứ ổ ề ố ố ằ ọ ạ ọ ừ

hi n nay v n còn ệ ẫ được áp d ng Nh ng hi n nay ngụ ư ệ ười ta thích dùng dây k m h n H u h t ngẽ ơ ầ ế ười yêu bonsai đều u nố cành b ng dây k m, vì nhanh chóng và ti n l i h n.ằ ẽ ệ ợ ơ

Trước khi u n, ta t a b t lá, c t b nh ng cành quá sát nhau gây khó kh n trong vi c t o dáng cho cây Trong c u trúc ố ỉ ớ ắ ỏ ữ ă ệ ạ ấ bonsai, nên tránh nh ng cành song song, t a ữ ỏ đều, g i lên nhau, u n v phía sau, trố ố ề ước chéo, đố ứi x ng và cành r ũ Nên lo i b v chúng làm m t v th m m c a t ng th c nh quan.ạ ỏ ỉ ấ ẻ ẩ ỹ ủ ổ ể ả

Ti n trình c a vi c u n là trế ủ ệ ố ước h t u n thân chính, r i ế ố ồ đến cành chính, sau là nh ng cành quanh thân cây kh i i t ữ ở đ ừ

g c lên ng n, cành l n trố ọ ớ ước, cành nh sau ỏ Để qu n thân cây b ng dây k m, ta c m m t ấ ằ ẽ ắ ộ đẩu dây k m sâu trong ẽ đất

c a mâm Không qu n quá ch t hay quá l ng và ủ ấ ặ ỏ đường qu n chéo ph i hình thành nh ng góc 450 v i tr c th ng ấ ả ữ ớ ụ ẳ đứng

c a cây.ủ

Sau khi qu n xong, ta u n cành b ng cách xo n th t nh nhàng theo hấ ố ằ ắ ậ ẹ ướng qu n dây k m ấ ẽ để dây k m luôn luôn ẽ được

gi ch t vào v cây Nh ng lo i cây s m r ng lá thì thữ ặ ỏ ữ ạ ớ ụ ường mau t ng tră ưởng, do ó, có th tháo dây k m sau ba, b n đ ể ẽ ố tháng

Còn đố ới v i thông, bách thì ph i h n m t n m Nh ng cây hay cành l n thì th i gian s lâu h n N u cây hay cành tr ả ơ ộ ă ữ ớ ờ ẽ ơ ế ở

l i hình dáng ban ạ đầu sau khi ta tháo b dây k m, hãy qu n l i m t l n n a và bu c ch t Vì v cây thích và l u h i ỏ ẽ ấ ạ ộ ầ ữ ộ ặ ỏ ự ơ

m ng, ta c n b c dây k m b ng m t l p gi y ỏ ầ ọ ẽ ằ ộ ớ ấ để không làm au cây đ đồng th i ng n c n s c nóng m t tr i truy n vào ờ ă ả ứ ặ ờ ề dây k m, làm h ng cây Ph i ẽ ỏ ả để ý tháo b dây k m úng lúc, n u không, dây k m s n ng p sâu vào trong v làm h i ỏ ẽ đ ế ẽ ẽ ă ậ ỏ ạ

n s phát tri n c a v cây

t o dáng già nua cho cây, g t b v m t s cành r i r c h n h p vôi - l u hu nh vào ch g t chúng i sang

màu tr ng Trong thiên nhiên, r c a cây già thắ ễ ủ ường l trên ộ đất, bò ngo n ngoèo ằ Để tái t o c nh k d ó, rút r cây ạ ả ỳ ị đ ễ

th t nh nhàng hàng n m khi ta tr ng l i cây vào mâm hay ch u khác, cây s d n d n phô bày r trên m t ậ ẹ ă ồ ạ ậ ẽ ầ ầ ễ ặ đất Ta u n ố

r vào th i gian còn ít tu i c ng b ng cách cu n dây k m s m c trong ễ ờ ổ ũ ằ ố ẽ ẽ ụ đất, nh ng nh ng r ngo n ngoèo s gi ư ữ ễ ằ ẽ ữ nguyên hình dáng