Hôm nay thầy sẽ giới thiệu với các em một kiểu bài nghị luận nữa: Nghị luận về tác phẩm truyện hoặc đoạn trích.. Nh vậy cả tác giả Quỳnh tâm và các em đa ra những lời nhận xét, đánh giá
Trang 1Ngày soạn: 15/02/2009
Ngày giảng: 19/02/2009
GV: Trần Quang Dụ
Đơn vị: Trờng THCS Ngọc Thiện
Tiết 118
Nghị luận về tác phẩm truyện (hoặc đoạn trích)
I- Mục tiêu bài dạy: Giúp HS:
- Hiểu rõ thế nào là nghị luận về tác phẩm truyện
II- Chuẩn bị.
III- Tiến trình tổ chức các hoạt động.
1 Kiểm tra bài cũ.
2 Bài mới
*Giới thiệu bài: ở các tiết học trớc các em đã đợc tìm hiểu cách làm bài văn
nghị luận về một sự việc, hiện tợng đời sống; nghị luận về vấn đề t tởng đạo
lí Hôm nay thầy sẽ giới thiệu với các em một kiểu bài nghị luận nữa: Nghị luận về tác phẩm truyện (hoặc đoạn trích)
- HS đọc văn bản SGK - 61
? Vấn đề nghị luận của văn bản trên là gì?
? Em hãy đặt một số nhan đề thích hợp cho văn
bản?
HS:
- Xao xuyến Sa Pa
- Vẻ đẹp của lối sống và tình ngời trong Lặng lẽ
Sa Pa
- Sa Pa không lặng lẽ
…
-
? Qua văn bản vừa đọc, em thấy tác giả Quỳnh
Tâm có cảm nhận gì về nhân vật anh thanh
niên ?
- Tình cảm yêu mến kính trọng
? Vậy còn em, em có cảm nhận gì vê nhân vật
này sau khi đọc xong tác phẩm Lặng lẽ sa pa ?
HS nêu cảm nhận của mình
Nh vậy cả tác giả Quỳnh tâm và các em đa ra
những lời nhận xét, đánh giá của mình về anh
thanh niên Và khi ngời viết đa ra lời nhận xét
I.Bài học
1 Thế nào là nghị luận về tác phẩm truyện (hoặc đoạn trích)?
a Ví dụ: Văn bản SGK
* Nhận xét:
- Vấn đề nghị luận: Những
phẩm chất, đức tính tốt đẹp, đáng yêu của anh thanh niên trong truyện ngắn Lặng lẽ Sa Pa của
Nguyễn Thành Long
Trang 2đánh giá về một vấn đề nào đó thì họ đã sử dụng
kiêủ văn bản nghi luận, trong cuộc sống…
ở đây, tác giả Quỳnh Tâm đã đa ra những lời
nhận xét về một nhân vật trong một tác phẩm
truyện cụ thể…
? Vậy em hiểu thế nào là nghị luận về tác phẩm
truyện (hoặc đoạn trích) ?
- HS đọc Ghi nhớ trên máy chiếu
GV chôt và mở rộng thêm
- HS quan sát lại văn bản SGK
GV viên dẫn:
? Những nhận xét, đánh giá về nhân vật anh
thanh niên dựa trên những cơ sở nào?
- HS quan sát vào và cho biết:
? Văn bản trên đợc chia làm mấy phần, em hãy
chỉ rõ danh giới và nhiêm vụ của từng phần?
-Bố cục 3 phần
+ MB Đoạn I- Nêu VĐNL
+ TB Đoạn II,III,IV- Nêu luận điểm
+ KB Đoạn V- Khẳng định luận điểm
GV chiếu bố cục
? Theo dõi vào phần TB, em thấy phần này đợc
triển khai thành mấy luận điểm Đó là những
luận điểm nào Em hãy tìm các câu văn nêu lên
những luận điểm đó?
GV chiếu 3 luận điểm
GV: Trong bài văn nghị luận cũng nh những bài
văn khác, phần TB bao giờ cũng là phần quan
trọng nhất, các luận điểm đợc làm sáng tỏ theo
nhiều cách khác nhau Vậy những luận điểm
phần TB trong bài văn này, đợc làm sáng tỏ nh
thế nào Chúng ta đi tìm hiểu luận điểm 1
? Theo dõi vào luận điểm 1, em hãy tìm những
luận cứ phục vụ cho luận điểm này?
HS tìm luận cứ
GV dẫn : ở lớp 8 cách trình bày nội dung luận
điểm Em thấy luận điểm này đợc trình bày theo
cách nào?
(Diễn dịch)
GV chốt và mở rộng thêm
? Em thấy phép lập luận tác giả sử dụng ở đây là
gì?
(Phân tích, chứng minh)
b Ghi nhớ 1
2 Yêu cầu của bài nghị luận về tác phẩm truyện (hoặc hoặc
đoạn trích).
a Ví dụ: Mục 1
* Nhận xét:
- Nhận xét, đánh giá dựa vào : Cốt truyện, tính cách, số phận của nhân vật và nghệ thuật trong tác phẩm
Trang 3
? Qua việc tìm hiểu luận điểm 1 em thấy những
nhận xét đánh giá mà tác giả đa ra nh thế nào,
các luận cứ ra sao, lập luận thế nào?
GV chiếu lại sơ đồ bố cục văn bản
? Nhìn lại bố cục, em thấy bố cục văn bản nh thế
nào?
GV dẫn: Có bạn cho rằng văn nghị luận chủ yếu
là những lí lẽ, dẫn chứng nên lơì văn khô khan,
khó hiểu và không hấp dẫn ngời đọc
? Khi đọc bài văn này em có thấy nh vậy không?
? Qua việc phân tích ví dụ trên, em hãy cho biết
những yêu cầu khi làm một bài văn nghị luận về
tác phẩm truyện (hoặc đoạn trích) là gì?
GV chốt và yêu cầu HS đọc ghi nhớ.
- HS suy nghĩ và trả lời
- GV nhận xét.
Đáp án: C
HS đọc văn bản và trả lời các câu hỏi trong SGK.
? Vấn đề nghị luận của đoạn văn trên là gì?
? Xác định câu nêu luận điểm? (Câu 1)
? Luận điểm này đợc triển khai bằng những luận
cứ nào?
- Những nhận xét, đánh giá: rõ ràng, đúng đắn, các luận cứ xác
đáng, sinh động và lập luận thuyết phục
- Bố cục: 3 phần (MB,TB,KB), rõ ràng, mạch lạc
- Lời văn chính xác,gợi cảm
b Ghi nhớ.
II Luyện tập.
Bài 1.
Nhận định nào sau đây không
đúng đối với việc làm bài văn nghị luận về tác phẩm truyện (hoặc đoạn trích)
A- Cần đọc kĩ tác phẩm, nắm chắc các chi tiết có liên quan đến
t tởng chủ đề của tác phẩm B- Cần nắm đợc cốt chuyện, tính cách, số phận của nhân vật trong mối quan hệ với các nhân vật khác của tác phẩm
C- Bài viết không cần đủ ba phần
nh các bài văn khác
D- Cần đa ra những nhận xét hay
ý kiến rieng của mình đối với tác phẩm đó
Bài 2: SGK
- Vấn đề nghị luận của đoạn văn: Tình thế lựa chọn nghiệt ngã của Lão Hạc và vẻ đẹp tâm hồn của nhân vât này
- Câu chứa luận điểm: Câu 1
- Các luận cứ:
+ Suy nghĩ nội tâm của Lão Hạc
để chọn cái sống hay cái chết + Cuối cùng Lão Hạc lựa chọn cái chết
+ Cái chết của lão khiến ngời ta
đau đớn, nhận ra tình phụ tử thiêng liêng và thăm thẳm
Trang 4? Qua các lời nhận xét, đánh giá trên giúp em
hiểu thêm gì về nhân vật Lão Hạc?
+ Lão Hạc dùng cái chết để cái sống cho đứa con trai
=> Bằng sự phân tích cụ thể nội tâm, hành động của nhân vật lão Hạc, bài viết làm sáng tỏ nhân cách đáng kính trọng, một tấm lòng hi sinh cao thợng
* Củng cố:
* Hớng dẫn về nhà.
- Học thuộc ghi nhớ