Năm 1930 có 2 biến cố lớn: cuộc bạo động Yên Bái của Việt Nam Quốc dânĐảng 9.2.1930 nổ ra và bị dập tắt, chấm dứt hẳn sự chi phối của hệ t tởng tsản đối với cuộc vận động cách mạng Việ
Trang 1 Năm 1930 có 2 biến cố lớn: cuộc bạo động Yên Bái của Việt Nam Quốc dân
Đảng (9.2.1930) nổ ra và bị dập tắt, chấm dứt hẳn sự chi phối của hệ t tởng tsản đối với cuộc vận động cách mạng Việt Nam; Đảng cộng sản Việt Nam ra
đời đánh dấu bớc ngoặt vĩ đại, từ đó giai cấp công nhân Việt Nam nắm quyềnlãnh đạo cách mạng đa quần chúng lao động bị áp bức bóc lột và các tầng lớpyêu nớc ra đấu tranh, thực hiện cuộc cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân
Cuộc khủng hoảng kinh tế của thế giới CNTB 1929 – 1935 1933, trong đó cóPháp đã tác động sâu sắc đến kinh tế Đông Dơng, đẩy hàng vạn công nhânvào con đờng thất nghiệp, nông dân điêu đứng vì su cao thuế nặng, giai cấp tsản, tiểu t sản cũng lao đao Nạn thiên tai thờng xuyên hoành hành khiến cho
đời sống nhân dân vô cùng cực khổ
Sự bóc lột kinh tế, chế độ chính trị nghẹt thở và sự đàn áp dã man của thựcdân Pháp càng làm tăng thêm lòng căm phẫn của nhân dân ta Đói khổ và hờncăm đã làm cho nhân dân Việt Nam, đặc biệt là công nhân và nông dân sẵnsàng vùng dậy đấu tranh Trong khi đó tiếng vang của cách mạng ở TrungQuốc, ấn Độ, của chế độ CNXH ở Liên Xô… đã cổ vũ thêm tinh thần đấu đã cổ vũ thêm tinh thần đấutranh của nhân dân ta
Đó chính là những nguyên nhân làm bùng nổ phong trào công nông ở Việt Namnhững năm 1930 – 1935 1931 Trong đó, yếu tố quyết định nhất làm nảy sinh phongtrào cách mạng là sự ra đời và lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam (sau đổithành Đảng Cộng sản Đông Dơng) Phong trào đó là kết quả của những mâuthuẫn kinh tế, chính trị trong lòng xã hội Việt Nam; Đảng Cộng sản Đông D ơng
đã phát động quần chúng đứng lên giải quyết mâu thuẫn đó
- Diễn biến chính:
Mở đầu là hàng loạt cuộc đấu tranh của công nhân các nhà máy ximăng HảiPhòng, dệt Nam Định, hãng dầu Xôcôni Nhà Bè (SG), đồn điền cao su DầuTiếng (Thủ Dầu Một), đồn điền cao su Phú Riềng, nhà máy sợi Nam Định,nhà máy xe lửa Dĩ An, nhà máy diêm, nhà máy ca Bến Thuỷ, nhà máy BaSon, khu mỏ Mông Dơng Đó là những “phát pháo hiệu” mở đầu phong tràocách mạng mới ở nớc ta
Nhân kỷ niệm ngày quốc tế lao động 1- 5 – 1935 1930, Đảng cộng sản Việt Namphát động một phong trào đấu tranh rộng lớn trên phạm vi cả nớc
ở Bắc Kỳ, công nhân khu mỏ Hồng Gai bãi công, biểu tình, ở Thái Bình,nông dân hai huyện Duyên Hà và Tiên Hng biểu tình đòi bỏ su, giảm thuế,
đòi trả tự do cho những ngời bị bắt
ở Trung Kỳ, nông dân các tỉnh từ Thanh Hoá, Quảng Bình, Quảng Nam
đến Khánh hoà, Bình Thuận đã nổi dậy đấu tranh Đặc biệt, sáng ngày1.5.1930 đã nổ ra cuộc biểu tình lớn của công nhân khu công nghiệp BếnThuỷ và nông dân các huyện Hng Nguyên, Nghi Lộc, mở đầu cho những ngày
đấu tranh quyết liệt ở hai tỉnh Nghệ An và Hà Tĩnh
ở Nam Kỳ, công nhân Nhà máy điện Chợ Quán (Sài Gòn) và Nhà máy xelửa Dĩ An bãi công; nông dân các huyện Đức Hoà (Chợ Lớn), Cao Lãnh (Sa
Đéc), Chợ Mới (Long Xuyên) và nông dân các tỉnh Gia Định, Vĩnh Long, CầnThơ, Bến Tre, Trà Vinh, Mỹ Tho, Thủ Dầu Một biểu tình đòi bỏ su, hoãnthuế
Các cuộc đấu tranh ngày 1.5.1930 là một bớc ngoặt của phong trào cáchmạng 1930 – 1935 1931 Lần đầu tiên dới sự lãnh đạo của Đảng, công nông nớc ta
Trang 2biểu tình kỷ niệm ngày Quốc tế lao động Trong phong trào đã thể hiện rõ vaitrò lãnh đạo và tính tiên phong của giai cấp công nhân, mối liên minh giữacông nhân và nông dân Đồng thời, mục tiêu đấu tranh của họ không chỉ đòiquyền lợi cho mình mà còn biểu thị tinh thần đoàn kết cách mạng với nhândân thế giới.
Sau đó, phong trào tiếp tục dâng cao Từ tháng 6 đến tháng 8 năm 1930, cả
n-ớc đã nổ ra 121 cuộc đấu tranh (Bắc Kỳ: 17; Trung Kỳ: 82; Nam Kỳ: 22),trong đó có 22 cuộc đấu tranh của công nhân, 9 cuộc biểu tình của nông dân
và 4 cuộc đấu tranh của các tầng lớp nhân dân lao động khác
Những ngày tháng 8.1930 khí thế của quần chúng đợc cổ vũ thêm bằngkhẩu hiệu kỷ niệm ngày quốc tế chống đế quốc, chống chiến tranh, ủng hộcLiên bang Xô viết Truyền đơn xuất hiện ở hầu hết các thành phố lớn trong cảnớc nh Hà Nội, Huế, Đà Nẵng, Sài Gòn, trong các trại lính Pháp Các cuộcbiểu tình tái diễn ở Vĩnh Long, Trà Vinh, Sa Đéc, Long Xuyên,… đã cổ vũ thêm tinh thần đấu
Tháng 10.1930, ở Quảng Ngãi những cuộc biểu tình của nông dân liên tiếp
nổ ra Cũng trong thời gian này những ngời cộng sản ở Bắc Kỳ đã vận độngmột cuộc đấu tranh mới với khẩu hiệu phản đối Hội đồng đề hình cùng các án
xử tử những chiến sĩ cách mạng Truyền đơn, biểu ngữ, cờ đỏ đợc rải, đợc treo
ở khắp nơi Đồng thời là các cuộc nổi dậy của quần chúng ở Đình Vụ (KiếnAn), Tiền Hải (Thái Bình), Phủ Lý… đã cổ vũ thêm tinh thần đấu Trong dịp kỷ niệm Cách mạng tháng M-
ời Nga, chiều ngày 6.11.1930 đã xuất hiện cờ đỏ ở nhà máy nớc Hàng Đậu(HN), truyền đơn đợc rải khắp thành phố
Bớc sang năm 1931, do chính quyền thực dân khủng bố, phong trào giảm sútmạnh Tuy vậy ở Nam Bộ dân chúng vẫn sôi sục đấu tranh Suốt trong tháng1- 1931, công nhân Hãng dầu Xtanđa Nhà Bè, công nhân Nhà in Văn Võ Văn
ở Sài Gòn, công nhân Sở Xen Mỹ Tho, công nhân hãng FACM Sài Gòn đã tổchức bãi công, mít tinh, biểu tình Nông dân các tỉnh Bến Tre, Trà Vinh, ThủDầu Một, Gia Định đòi cải thiện đời sống
Từ tháng 2 đến tháng 4- 1931 các cuộc biểu tình của nông dân nổ ra ở BạcLiêu, Bến Tre, Long Xuyên Nhân ngày 1-5-1931 nông dân nổi dậy ở ThạchPhú (Bến Tre), Đức Hoà (Chợ Lớn), Châu Đốc Công nhân Nhà bè (SG) vùngdậy trong 2 ngày 16 và 24.3.1931
Trong các tháng 4 và 5.1931, phong trào đấu tranh ở Quảng Ngãi tiếp tụcdâng cao Nhân dân các tỉnh lân cận nh Đà Lạt, Khánh Hoà, Bình Định cũngnổi dậy hởng ứng Riêng ở Bắc Kỳ, từ đầu năm 1931 phong trào lắng dần.Những đợt sóng dâng lên ở Hải Phòng, Hà Nội từ 23 đến 27.1.1931 là những
đợt sóng đấu tranh cuối cùng trớc khi bớc vào thoái trào
Nguyên nhân làm cho phong trào cách mạng ở Nghệ – 1935 Tĩnh đạt đến đỉnhcao nhất trong cuộc đấu tranh của công nông cả nớc những năm 1930 – 1935 1931ngoài những nguyên nhân chung còn có những nguyên nhân riêng sau đây:
Cũng nh nhiều nơi khác ở Trung Kỳ, nhân dân Nghệ – 1935 Tĩnh phải chịu ách
áp bức phong kiến trực tiếp của triều đình Huế – 1935 một triều đình bù nhìn
đợc duy trì với những tàn tích trung cổ phản động
Trang 3 Nghệ – 1935 Tĩnh là những tỉnh nghèo nhất nớc ta: đồng bằng nhỏ, hẹp, dân c
đông, thiên nhiên khắc nghiệt… đã cổ vũ thêm tinh thần đấuTrong khi đó chính quyền thực dân phongkiến không hề quan tâm đến phòng lụt, chống hạn mà chỉ ra sức vơ vét,bóc lột làm cho dân chúng đói khổ, phải tha phơng cầu thực khắp nơi
Nghệ Tĩnh cũng là nơi có một số cơ sở công nghiệp ở Thành phố Vinh – 1935.Bến Thuỷ - đây là những trung tâm kỹ nghệ lớn nhất Bắc Trung Kỳ, có nhàmáy xe lửa trờng Thi với 1500 công nhân, nhà máy diêm trên dới 1000thợ, cảng Bến Thuỷ thu hút 500 phu khuân vác Ngoài ra còn có 8 xởngmáy với số thợ mỗi xởng từ 60 đến 400 ngời Đây là điều kiện thuận lợicho sự liên minh giữa công nhân và nông dân Sự liên hệ này đã khiến chocuộc đấu tranh của họ hởng ứng nhau trực tiếp và hoà lẫn với nhau làmmột
Ngoài những điều kiện kể trên, nhân dân Nghệ Tĩnh còn đợc thừa hởngmột truyền thống cách mạng lâu đời của cha ông để lại Từ xa xa, nhândân Nghệ Tĩnh đã bao phen vùng dậy trong các cuộc đấu tranh giai cấp và
đấu tranh chống ngoại xâm Kể từ khi Pháp xâm lợc nớc ta, Nghệ Tĩnh đãsản sinh ra những ngời con kiệt xuất nh Phan Đình Phùng, Phan Bội Châu,Nguyễn ái Quốc… đã cổ vũ thêm tinh thần đấu Truyền thống cách mạng đó và sự nghèo khổ đến cực
độ của công nhân và nông dân đã khiến cho Nghệ Tĩnh nh một đống cỏkhô, chỉ chờ có lửa là bốc cháy, nhất là từ khi Đảng Cộng sản Việt Nam ra
đời
Yếu tố quyết định làm cho những điều kiện trên biến thành hiện thực cáchmạng chính là sự phát triển mạnh mẽ của các tổ chức cộng sản ở NghệTĩnh từ những năm 1925 – 1935 1926 Sự chú ý đặc biệt của đảng đối với Nghệ
- Tĩnh và tình hình cơ sở đảng nơi đây phát triển khá mạnh, là điều kiệnquyết định trực tiếp nhất cho sự bùng nổ cao trào cách mạng ở 2 tỉnh này.Năm 1931, Nghệ Tĩnh có 2011 đảng viên, 399 hội viên công hội, 48464hội viên nông hội, 6648 hội viên phụ nữ giải phóng và 2356 đoàn viênthanh niên cộng sản
Tóm lại, Nghệ Tĩnh năm 1930 – 1935 1931 là điểm nóng nhất, là khâu mạnh nhấtcủa cách mạng nớc ta
nổ ra 11 cuộc biểu tình lớn, với số lợng trên 12 ngàn ngời tham gia Tại 2 địa
ph-ơng trên cũng xuất hiện nhiều tổ chức quần chúng nh công hội, nông hội, hội phụnữ giải phóng, thanh niên phản đế, hội cứu tế đỏ và các đội tự vệ
Sang tháng 8, dân chúng không chỉ có đa đơn thỉnh cầu hay yêu sách màcòn có cả những cuộc đập phá công đờng, sở rợu, dùng áp lực buộc bọn quan lại
sở tại phải hứa thực hiện đời hỏi của nhân dân đã diễn ra ở Nam Đàn, Can Lộc… đã cổ vũ thêm tinh thần đấuNgày 12-9-1930 nhân dân Thanh Chơng kéo đến huyện lỵ phá nhà giam, thả tùchính trị, đốt giấy tờ, sổ sách Cuối tháng 8, đầu tháng 9, những cuộc biểu tìnhlớn của nhân dân đợc tổ chức ở Nghi Lộc, Nam Đàn, Võ Liệt, Can Lộc, Thạch
Hà, Cẩm Xuyên, Anh Sơn… đã cổ vũ thêm tinh thần đấu Trong các cuộc đấu tranh đó, mối liên hệ giữa thợthuyền và dân cày ngày càng chặt chẽ Họ đã phối hợp hành động để đa ra nhữngkhẩu hiệu đấu tranh vừa mang nội dung chính trị, vừa mang nội dung kinh tế
Trang 4Ngày 1-9-1930, 20 vạn nông dân Thanh Chơng biểu tình đòi bỏ thuế và giảmthuế, đòi thả tù chính trị.
Những ngày đầu tháng 9.1930, cuộc đấu tranh càng trở nên quyết liệt.Hàng chục vạn nông dân Nam Đàn, Thanh Chơng, Diễn Châu, Anh Sơn, NghiLộc, Hng Nguyên, Đô Lơng, Thạch Hà, Cẩm Xuyên, Kỳ Anh… đã cổ vũ thêm tinh thần đấu đã đứng lên,nhiều cuộc xung đột đổ máu với cảnh sát và binh lính thực dân đã diễn ra Nhiềungời đã ngã xuống nhng khí thế sôi sục của quần chúng vẫn không hề suy giảm
Ngày 12.9.1930, đợt sóng đấu tranh dâng lên mạnh mẽ Tại Hng Nguyên,hơn 8000 nông dân đã liên kết với nông dân Nam Đàn tổ chức một cuộc biểu tìnhlớn với mục đích ủng hộ cuộc bãi công của công nhân Bến Thuỷ, hởng ứngphong trào đấu tranh của nông dân các tỉnh bạn Đoàn biểu tình xếp hàng dài hơn
1 km kéo đến thành phố Vinh, dẫn đầu là những ngời cầm cờ đỏ, 2 bên là độiviên đội tự vệ đợc vũ trang bằng dao, gậy Trên đờng đi, đoàn dừng lại một vàinơi, vừa để phổ biến mục tiêu đấu tranh cho dân chúng, vừa củng cố lại đội ngũ.Dòng ngời đợc bổ sung thêm cho đến gần Vinh lên tới 30 ngàn và xếp hàng dàitới 4 km
Máy bay Pháp đợc điều đến, chúng dội bom và xả súng liên thanh vào
đoàn biểu tình và làm chết 174 ngời Ngày hôm sau khi nhân dân tổ chức đa tangnhững ngời bị hại, Pháp lại cho máy bay ném bom giết chết thêm 43 ngời nữa
Nh vậy trong 2 ngày 12 và 13-9-1930, thực dân pháp đã giết chết 217 ngời, làm
bị thơng 15 ngời, đốt cháy 277 nóc nhà, 2 làng Lộc Châu, Lộc Hải bị triệt hạhoàn toàn Ngày 12-9-1930 đi vào lịch sử đấu tranh cách mạng Việt Nam và trởthành ngày căm thù bọn đế quốc, tởng niệm những ngời đã ngã xuống vì Tổquốc
Sau ngày 12.9.1930, phong trào đấu tranh tiếp tục dâng cao, phát triểnthành cuộc đấu tranh vũ trang, làm cho hệ thống chính quyền đế quốc, phongkiến bị tê liệt và tan rã nhiều nơi Nhiều tri phủ, tri huyện bỏ trốn, nhiều hào lýmang trả lại triện cho tri huyện xin thôi việc… đã cổ vũ thêm tinh thần đấu Thực dân Pháp đã tập trung lực l-ợng, dùng khủng bố trắng kết hợp với các thủ đoạn dụ dỗ, mua chuộc hòng bópchết phong trào
Trớc tình hình chính quyền địch tan rã, mặc dù Trung ơng Đảng cha cóchủ trơng giành chính quyền lúc này, các chi bộ đảng và Nông hội đỏ đứng trớcnhiệm vụ thực tế là phải quản lý, điều hành hoạt động trong làng xã Mô hìnhChính quyền xô viết Nga mà những ngời cộng sản Việt Nam tiếp thu đợc quasách báo, tài liệu huấn luyện đợc áp dụng, hình thức chính quyền mới lần đầu
tiên xuất hiện ở Việt Nam: Xô viết Nghệ – 1935 Tĩnh (Thực tế, những năm 1930 – 1935.
1931, nhân dân Nghệ Tĩnh không gọi chính quyền cách mạng bằng từ Xô viết Về sau, căn cứ vào hoạt động và chức năng của chính quyền đó mà sử dụng khái niệm Xô viết để gọi) Tuy còn thô sơ, nhng nó đã thực hiện chức năng của một
chính quyền do giai cấp vô sản lãnh đạo:
Tại Nghệ An, chính quyền Xô viết ra đời tại các xã thuộc huyện ThanhChơng, Nam Đàn, Anh Sơn, Nghi Lộc, Hng Nguyên và Diễn Châu Tại Hà Tĩnh,chính quyền Xô viết hình thành ở các xã thuộc huyện Can Lộc, Đức Thọ, Thạch
Hà, Nghi Xuân và Hơng Khê
o Chính quyền Xô viết ban bố và thực hiện các quyền tự do dân chủ chonhân dân Quần chúng đợc tự do tham gia các hoạt động đoàn thể nhNông hội, đội tự vệ, đoàn thanh niên cộng sản, phụ nữ giải phóng, hộicứu tế đỏ… đã cổ vũ thêm tinh thần đấu tự do hội họp, thảo luận giải quyết các vấn đề xã hội
o Về kinh tế, chính quyền Xô viết tịch thu ruộng đất, tiền thóc công chiacho dân nghèo; bãi bỏ các thứ thuế vô lý của chính quyền thực dân nhthuế thân, thuế chợ, thuế đò,… đã cổ vũ thêm tinh thần đấu chú ý đến công tác đắp đê, phòng lụt, tusửa cầu cống, đờng giao thông, tổ chức nhiều hình thức sản xuất đểquần chúng giúp đỡ nhau
Trang 5o Về văn hoá - xã hội, chính quyền xô viết tổ chức học chữ Quốc ngữ chonhân dân, xoá bỏ những phong tục tập quán lạc hậu, giữ vững trật tự anninh thôn xóm.
Hoạt động của Xô viết Nghệ Tĩnh nói lên sức sáng tạo của một chế
độ xã hội mới Tên Đốc học Nguyễn Chấn đợc cử về quê “dẹp loạn cộngsản”, tháng 7-1931 đã gửi báo cáo cho Khâm sứ Trung Kỳ: “Hào lý bỏtrốn, cộng sản truất quyền họ và cử ngời tin cậy lên thay Họ cấm thu thuế,
tự chia ruộng đất Buổi tối ban chấp hành của họ hội họp để ban hành vàthực hiện đờng lối chính sách của các Xô viết… đã cổ vũ thêm tinh thần đấu”
Tóm lại, Xô viết là tổ chức đại diện cho lẽ phải, cho công lý, đứng ragiải quyết tất cả những vụ việc mà dân chúng không thể tự giải quyết nổi.Chính vì thế, mặc dù còn thô sơ nhng Xô viết thực sự là chính quyền củadân, do dân, vì dân, làm chức năng của một chính quyền cách mạng thựcthụ
Trớc cuộc bạo động của quần chúng và sự hình thành các Xô viết, bọn thựcdân phong kiến không còn do dự nh trớc nữa Một mặt chúng cho kiểm điểm lạicác chính sách kinh tế, chính trị, xã hội, văn hoá giáo dục mà chúng đã áp dụngtrớc đó, mặt khác chúng bất chấp d luận quyết định dùng bạo lực để dìm chínhquyền Xô viết trong biển máu Toàn bộ chính sách của nhà cầm quyền trong giai
đoạn này là khủng bố trắng
Trớc sự đàn áp đẫm máu của kẻ thù, Đảng Cộng sản Việt Nam đã huy
động quần chúng đứng ra đấu tranh chống khủng bố trắng và nhân dân NghệTĩnh đã xả thân bảo vệ quyền tự do vừa mới giành đợc Suốt mấy tháng ròng, họ
đã sử dụng hình thức đấu tranh chính trị là chủ yếu kết hợp với vũ trang tự vệ vàphát triển chính quyền Xô viết Tin tức về Nghệ Tĩnh bất khuất đã truyền nhanh,lan rộng ra khắp cả nớc Khắp nơi từ Bắc chí Nam, nông dân, công nhân đứng lênbênh vực “Nghệ Tĩnh đỏ” Quốc tế cộng sản, Đảng cộng sản Pháp… đã cổ vũ thêm tinh thần đấu đã viết thgửi những ngời cộng sản và nhân dân Việt Nam tỏ tình ủng hộ, khen ngợi và góp
ý để đẩy mạnh phong trào
ở nớc ngoài Nguyễn ái Quốc theo dõi sát sao tình tình diễn biến phongtrào đấu tranh ở trong nớc Ngời gửi báo cáo tới Quốc tế cộng sản và Quốc tếnông dân đề nghị giúp đỡ, ủng hộ cách mạng Việt Nam Ngời gửi th cho ĐảngCộng sản Đông Dơng nhấn mạnh việc tăng cờng công tác xây dựng Đảng vềchính trị, t tởng và tổ chức, xây dựng các đoàn thể quần chúng nh Công hội,Nông hội; tăng cờng khối liên minh công nông; chỉ rõ những thiếu sót, khuyết
điểm của Đảng trong quá trình lãnh đạo phong trào
Qua mấy tháng khủng bố trắng điên cuồng, thực dân Pháp đã không dậptắt đợc phong trào, trái lại càng gieo rắc thêm sự oán giận, căm thù Chúng đãdùng một chính sách hết sức dã man, tàn bạo trên cơ sở khủng bố trắng, đồngthời tăng cờng mọi thủ đoạn dụ dỗ, lừa bịp chính trị hòng bóp chết Xô viết NghệTĩnh Song song với việc lập thêm các đồn binh, cuối năm 1930 đầu năm 1931,chính quyền thực dân đề ra chính sách dụ hàng, phát “thẻ quy thuận” kêu gọi đầuthú, tổ chức rớc cờ vàng… đã cổ vũ thêm tinh thần đấu nhằm chia rẽ và đánh vào tâm lý cầu an của dânchúng Đồng thời chúng hứa hẹn một loạt các cải cách về kinh tế nhằm xoa dịukhí thế đấu tranh của nhân dân
Mặc dù tích cực đấu tranh chống mọi thủ đoạn của địch nhng do điều kiệnkhách quan bất lợi về nhiều mặt nên phong trào ở Nghệ Tĩnh dần dần đi xuống
Đặc biệt tới tháng 3 - 1931, khi cơ quan TW Đảng ở Sài Gòn bị phá vỡ, và tháng4,5 - 1931 nhiều đồng chí trong xứ uỷ, tỉnh uỷ, huyện uỷ bị bắt, cán bộ bị thiếu.Việc hớng dẫn chỉ đạo do đó không sát hợp, nhiều địa phơng đi chệch chủ trơng.Tình hình trên diễn ra đúng vào lúc nạn đói hoành hành Trớc cuộc khủng bố của
địch, chính quyền Xô viết đến lúc không thể tồn tại đợc nữa và đến khoảng giữanăm 1931, phong trào bị thất bại
Trang 6- Kết quả, ý nghĩa lịch sử, bài học kinh nghiệm
+ Kết quả, ý nghĩa: Xô viết Nghệ Tĩnh có một vị trí lịch sử vô cùng quan
trọng trong cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp ở nớc ta.Trong phong trào này, lần đầu tiên dới sự lãnh đạo của Đảng đã xây dựng đợckhối liên minh công nông chặt chẽ do giai cấp công nhân lãnh đạo
Nhờ đội quân hùng mạnh đó, phong trào cách mạng 1930 – 1935 1931 đã xâydựng đợc chính quyền Xô viết ở một số vùng nông thôn thuộc hai tỉnh này Tại
đay, chính quyền của đế quốc phong kiến bị lật nhào thay thế vào đó là mộtchính quyền mới, một nền chuyên chính dân chủ nhân dân mà thực chất làchuyên chính của công nông dới hình thức Xô viết Chính quyền đó giải quyếtvấn đề ruộng đất cho nông dân, xây dựng những trật tự mới với những thuầnphong mỹ tục ở nông thôn, mầm mống của cuộc cách mạng văn hoá t tởng saunày
Mặc dù có những thành tích hết sức to lớn nhng cuối cùng Xô viết NghệTĩnh vẫn thất bại Nguyên nhân chính là nổ ra cha đúng thời cơ Năm 1839 tạiNghệ Tĩnh đã có một số điều kiện thúc đẩy nhân dân 2 tỉnh nổi dậy Tuy nhiên,tình thế cách mạng trong toàn quốc cha chín muồi, đế quốc Pháp tuy gặp khủnghoảng kinh tế nhng vẫn còn mạnh Do đó khi Xô viết Nghệ Tĩnh nổ ra, nhân dân
ta đã chiến đấu anh dũng nhng trong điều kiện lực lợng so sánh quá chênh lệchnên khi địch khủng bố ác liệt thì phong trào đi đến thất bại
Mặt khác, Xô viết Nghệ Tĩnh nổ ra khi Đảng ta mới ra đời, kinh nghiệmcha có nên không tránh khỏi một số sai lầm, khuyết điểm Những sai lầm đó biểuhiện ở chỗ: xứ uỷ Trung Kỳ đã vận dụng chiến lợc và giải quyết mối quan hệgiữa 2 nhiệm vụ phản đế và phản phong cha thật đúng, cha nhận thức đợc rằng kẻthù nguy hại nhất lúc đó là thực dân Pháp, do đó cha chú trọng tập hợp mọi lực l-ợng phản đế vào mặt trận dân tộc thống nhất, cha triệt để phân hoá hàng ngũ kẻthù ở một số địa phơng trong quá trình thực hành cách mạng đã mắc sai lầm, lúc
đầu thì tả khuynh, lúc thì hữu khuynh Đặc biệt vào những tháng đầu năm 1931,trớc sự khủng bố của thực dân Pháp, phong trào gặp nhiều khó khăn, trong Đảngxuất hiện những dao động về lập trờng t tởng Xứ uỷ Trung Kỳ đã không biết xử
lý đúng mà lại đề ra chủ trơng “trí, phú, địa, hào, đào tận gốc, trốc tận rễ”, tiếnhành thanh trừng nội bộ Chủ trơng sai lầm đó đề ra giữa lúc địch đang khủng bốlàm cho đảng và phong trào cách mạng thêm gặp khó khăn
Ngoài những vấn đề nêu trên, các cấp bộ đảng ở Nghệ Tĩnh còn phạmnhững sai lầm, thiếu sót trong việc vận dụng sách lợc và nghệ thuật chỉ đạophong trào, cha triệt để thực hiện chủ trơng của Đảng là vũ trang bảo vệ lực lợng,tiến thoái không nhịp nhàng, đúng lúc
Xô viết Nghệ Tĩnh là thành quả tất yếu của tiến trình đấu tranh giai cấpcủa công nhân và nông dân từ tay không đứng lên tự giải phóng Nó cũng chứng
tở rằng dới sự chỉ đạo của Đảng, công nhân và nông dân là 2 lực lợng chủ yếucủa cách mạng Việt Nam có khả năng lật đổ nền thống trị của đế quốc và phongkiến, xây dựng một cuộc sống mới
+Bài học kinh nghiệm: Tuy cha giành đợc thắng lợi nhng phong trào cách
mạng 1930 – 1935 1931 mà đỉnh cao là Xô viết Nghệ Tĩnh đã đem lại cho Đảng tanhiều bài học quý báu, “đã rèn luyện lực lợng cho cách mạng Tháng Tám saunày”
Kinh nghiệm lịch sử của phong trào cách mạng 1930 – 1935 1931 đã đợc Đảng
ta tổng kết: “Thành quả lớn nhất của phong trào 1930 – 1935 1931 – 1935 thành quả màcuộc khủng bố trắng tàn khốc của đế quốc và phong kiến sau đó đã không thểxoá nổi – 1935 là chỗ nó khẳng định trong thực tế quyền lãnh đạo và năng lực lãnh
đạo cách mạng của giai cấp vô sản mà đại biểu là Đảng ta, là ở chỗ nó đem lạicho nông dân niềm tin vững chắc vào giai cấp vô sản; đồng thời đem lại cho đông
đảo quần chúng công nông lòng tin ở sức lực cách mạng vĩ đại của mình… đã cổ vũ thêm tinh thần đấu Đó là
Trang 7bớc thắng lợi đầu tiên có ý nghĩa quyết định đối với toàn bộ tiến trình phát triển
về sau của cách mạng Trực tiếp mà nói, không có những trận chiến đấu giai cấprung trời chuyển đất những năm 1930 – 1935 1931, trong đó công nông đã “vung ranghị lực phi thờng” của mình thì không thể có cao trào những năm 1936 – 1935.1939”
Phong trào cách mạng 1930 – 1935 1931 là cuộc diễn tập đầu tiên của Đảng vàquần chúng cách mạng chuẩn bị cho cuộc tổng khởi nghĩa tháng Tám 1945
Phong trào cách mạng 1930 – 1935 1931 và Xô viết Nghệ Tĩnh đợc đánh giácao trong phong trào cộng sản và công nhân quốc tế Quốc tế cộng sản đã khẳng
định: “Phong trào cách mạng bồng bột trong cả xứ Đông Dơng đã góp phần tăng
thêm ảnh hởng cộng sản trong cái xứ thuộc địa, nhất là các nớc phơng Đông”.Trong phiên họp ngày 11.4.1931, Hội nghị toàn thể lần thứ 11 của Ban chấp hànhQTCS đã quyết định công nhận Đảng Cộng sản Đông Dơng là một bộ phận độclập trực thuộc QTCS
1.2 Thời kỳ 1932 – 1935. 1935.
1.2.1 Đấu tranh phục hồi phong trào cách mạng
1.2.2 Đại hội lần thứ nhất của Đảng Cộng sản Đông Dơng (3.1935)
Đầu năm 1935, khi hệ thống tổ chức của đảng đợc xây dựng và chắp nốilại, Ban lãnh đạo hải ngoại quyết định triệu tập Đại hội đại biểu lần thứ nhất Đạihội tiến hành từ ngày 27 đến ngày 31.3.1935 tại Ma Cao (áo Môn, trung Quốc).Tham dự đại hội có 13 đại biểu thay mặt cho 600 đảng viên thuộc các đảng bộ ởtrong nớc và các tổ chức của Đảng đang hoạt động ở nớc ngoài
- Nội dung:
Sau khi phân tích, đánh giá tình hình cách mạng thế giới và trong nớc,kiểm điểm phong trào cách mạng, công tác tổ chức và lãnh đạo của các cấp bộ
đảng trong những năm 1932 – 1935 1935, đại hội nhận định: mặc dù các tổ chức
Đảng đã đợc khôi phục, lực lợng của đảng vẫn cha phát triển, ở các vùng côngnghiệp công nhân gia nhập Đảng còn ít, hệ thống tổ chức Đảng cha thật thốngnhất, sự liên hệ giữa các cấp bộ Đảng cha đợc chặt chẽ… đã cổ vũ thêm tinh thần đấu Đại hội nêu rõ nhiệm
vụ chủ yếu của toàn Đảng trong thời gian trớc mắt là củng cố và phát triển đảng,tranh thủ quần chúng rộng rãi, chống chiến tranh đế quốc
Đại hội thông qua nghị quyết chính trị, điều lệ đảng, các nghị quyết vềvận động công nhân, nông dân, binh lính, thanh niên, phụ nữ; về công tác liênminh phản đế; về công tác trong các dân tộc thiểu số; về đội tự vệ và cứu tế đỏ
Đại hội đã bầu ra BCHTW Đảng gồm có 13 ngời, trong đó có Lê HồngPhong, Hà Huy Tập, Phùng Chí Kiên… đã cổ vũ thêm tinh thần đấu BCHTW Đảng nhất trí cử Nguyễn áiQuốc là đại diện của đảng bên cạnh QTCS
- ý nghĩa:
Đại hội đại biểu lần thứ nhất của đảng là một sự kiện lịch sử quan trọng
Nó đã khôi phục hệ thống tổ chức của đảng từ TW đến địa phơng, từ trong nớc rangoài nớc Đó là sự chuẩn bị điều kiện cần thiết để đảng bớc vào thời kỳ đấutranh mới
Tuy nhiên, lúc đó tình hình thế giới và trong nớc đã có nhiều thay đổi,
Đảng phải kịp thời căn cứ vào sự phát triển của cách mạng để đề ra phơng hớnghoạt động thích hợp Nhng đại hội lại cha tổng kết đợc kinh nghiệm lãnh đạo của
Đảng trong 5 năm qua kể từ khi Đảng thành lập, nhất là trong thời kỳ đấu tranhkhôi phục và phát triển phong trào cách mạng Thiếu sót của đại hội là khôngnhạy cảm với tình hình mới, không thấy rõ nguy cơ CNPX trên thế giới và khảnăng mới để đấu tranh chống phát xít, chống bọn phản động thuộc địa, đòi tự do,cơm áo, hoà bình Do đó, đại hội không đề ra đợc những chuyển hớng về chỉ đạochiến lợc và biện pháp phù hợp với tình hình mới Thiếu sót này sẽ đợc Ban chấp
Trang 8hành Trung ơng khắc phục sau khi có Nghị quyết Đại hội VII của Quốc tế Cộngsản.
2 Phong trào dân chủ 1936 – 1935. 1939.
2.1.Tình hình thế giới và trong nớc trong những năm 1936 – 1935. 1939.
- Tình hình thế giới:
+ Cuộc khủng hoảng kinh tế thế giới 1929 – 1935 1933 đã tác động nặng nề
đến nhiều nớc TBCN, mâu thuẫn trong lòng mỗi nớc t bản và mâu thuẫn giữa cácnớc đế quốc ngày càng gay gắt Trong khi đó, Liên Xô - nớc XHCN đầu tiên trênthế giới đang trên đà phát triển Hình ảnh đất nớc Xô viết đã và đang trở thànhniềm cổ vũ lớn lao đối với các dân tộc bị áp bức trên thế giới Phong trào cáchmạng và giải phóng dân tộc bùng nổ ở nhiều nớc Trớc tình hình đó, giới cầmquyền ở một số nớc t bản đã đối phó bằng cách đa đất nớc vào con đờng phát xíthoá, chúng chuyển toàn bộ nền kinh tế phục vụ cho chiến tranh, thi hành nhữngchính sách mị dân kết hợp sử dụng bạo lực đàn áp lực lợng tiến bộ trong nớc vànhững ngời chống đối, gieo rắc t tởng sôvanh, phân biệt chủng tộc Chúng chuẩn
bị tiến hành chiến tranh để nô dịch, cớp bóc các dân tộc khác Thế lực của bọnphát xít ngày càng bành trớng CNPX hình thành đầu tiên ở Italia (1922), Đức(1933) và Nhật (1932), chúng liên kết với nhau thành một khối Ngày25.11.1936, Nhật Bản và Đức ký “Hiệp ớc chống QTCS”, tháng 11.1937, Italiacũng tham gia ký hiệp ớc này Trục phát xít Beclin – 1935 Tôkiô - Rôma hình thành.CNPX còn xuất hiện ở một số nớc khác nh Ba Lan, Rumani, Nam Phi… đã cổ vũ thêm tinh thần đấu bành tr-ớng sang cả Anh, Pháp, Mỹ CNPX và nguy cơ chiến tranh đe doạ toàn nhân loại
+ Tháng 7 – 1935 1935, Đại hội lần thứ VII QTCS đợc triệu tập tại Matxcơvavới sự tham dự của 65 đoàn đại biểu thay mặt cho các Đảng cộng sản trên thếgiới Đoàn đại biểu Đảng Cộng sản Đông Dơng do Lê Hồng Phong dẫn đầu lần
đầu tiên tham dự đại hội, Nguyễn ái Quốc đang công tác tại Liên Xô đợc ĐảngCộng sản Đông Dơng cử là đại biểu chính thức của đoàn đại biểu Đảng Cộng sản
Nhiệm vụ trớc mắt của giai cấp công nhân cha phải là đấu tranh đánh
đổ toàn bộ CNTB, thiết lập chuyên chính vô sản, xây dựng CNXH mà
là đấu tranh chống CNPX, giành dân chủ và bảo vệ hoà bình
Về công tác tổ chức, thiết lập liên minh giữa giai cấp nông dân và côngnhân, trên cơ sở đó thành lập MTND rộng rãi
Đối với các nớc thuộc địa, nửa thuộc địa xây dựng MTTN chống đếquốc, mặt trận đó có tầm quan trọng đặc biệt trong công cuộc đấu tranhcủa mỗi nớc ở thời điểm này
Nghị quyết của Đại hội VII QTCS đã kịp thời giúp các Đảng cộng sản đề
ra chủ trơng đúng đắn, phù hợp với hoàn cảnh từng nớc, đã thống nhất hành độngcách mạng của giai cấp công nhân thế giới trong một mục tiêu chung Tại đạihội, thành tích đấu tranh của giai cấp công nhân và nhân dân lao động Đông D-
ơng đã đợc đánh giá cao Đảng Cộng sản Đông Dơng đợc công nhận là đội ngũkiên cờng trong phong trào cộng sản quốc tế Lê Hồng Phong đợc bầu làm uỷviên BCH QTCS
Lúc này, phong trào chống CNPX ở một số nớc giành đợc thắng lợi quantrọng nh ở Trung Quốc, Tây Ban Nha… đã cổ vũ thêm tinh thần đấu đã khẳng định tính đúng đắn của Nghịquyết Đại hội VII QTCS
+ Đầu năm 1936, Mặt trận nhân dân Pháp thành lập (bao gồm ĐCS, ĐXH,
Đảng cấp tiến, Tổng liên đoàn lao động và các đoàn thể quần chúng của 3 Đảng
Trang 9trên) Tháng 5.1936, MTND Pháp giành thắng lợi trong cuộc tổng tuyển cử và
đứng ra lập nội các mới do lãnh tụ ĐXH Lêông Blum làm Thủ tớng Chính phủnày vẫn nằm trong khuôn khổ chính quyền t sản, vẫn duy trì hệ thống thuộc địa
nh cũ nhng trớc sự đấu tranh của ĐCS và cao trào chống phát xít của nhân dân,chính phủ Blum đã buộc phải thi hành một số điểm mà cơng lĩnh của MTND đề
ra Đối với thuộc địa, chính phủ Pháp có 3 quyết định quan trọng: thả tù chính trị,thành lập uỷ ban điều tra tình hình thuộc địa đặc biệt ở Bắc Phi và Đông Dơng,thi hành một số cải cách xã hội cho ngời lao động
Cùng trong thời gian này, cuộc đấu tranh của nhân dân các nớc thuộc địaPháp có những dấu hiệu mới, đặc biệt là ở Angiêri, Tuynidi, Marôc… đã cổ vũ thêm tinh thần đấu trở thànhnguồn cổ vũ lơn lao cho nhân dân thuộc địa Đông Dơng
- Tình hình trong nớc:
+ Kinh tế: do chính sách cai trị của thực dân Pháp, tình hình kinh tế cónhững thay đổi đáng kể Những năm 1936 – 1935 1939 là thời kỳ phục hồi và pháttriển của kinh tế Việt Nam Tuy nhiên, sự phát triển đó tập trung vào một sốngành kinh doanh các hàng chiến lợc, đáp ứng cho nhu cầu chiến tranh Trongthời kỳ này không xuất hiện những ngành kinh tế mới, nền kinh tế Việt Nam vẫn
ở trong tình trạng phụ thuộc, lạc hậu
+ Xã hội: do chính sách thuế khoá nặng nề, cộng thêm vào đó là sự bóc lộtngày càng tàn tệ của thực dân Pháp, tình cảnh các giai cấp, tầng lớp trong xã hộigặp rất nhiều khó khăn Năm 1929, ở Việt Nam có 22,1 vạn công nhân nhngphần lớn thất nghiệp hoặc không đợc tuyển dụng vào các cơ sở kinh tế Đến năm
1937 mới chỉ có 15 vạn công nhân có việc làm Lơng của công nhân trong nhữngnăm 1936 – 1935 1939 thấp hơn thời kỳ đầu khủng hoảng Trong khi đó giá sinh hoạtlại tăng vọt, mức sống của những ngời làm công ăn lơng giảm sút nghiêm trọng
Trong những năm 1936 – 1935 1939, đã số nông dân không có ruộng đất, hoặc
có ít ruộng, họ phải lĩnh canh ruộng đất của địa chủ để cày cấy, hoặc đi làm thuê,làm mớn Địa tô ruộng đất chiếm gần nửa hoa lợi mùa màng, ngời tá điền cònphải làm không công cho địa chủ một số ngày công khi cần Nạn thiên tai ngàycàng hoành hành càng khiến cho nông dân thêm điêu đứng
T sản Việt Nam bị thuế khoá nặng nề và bị t bản chèn ép Một số bị phásản, một số trụ lại đợc nhng vốn nhỏ bé và không có khả năng lập công ty lớn.Vai trò của t sản Việt Nam không đáng kể trong nền kinh tế Thơng nhân ViệtNam phần đông có số vốn nhỏ bé
Tầng lớp tiểu t sản trí thức bị thất nghiệp nhiều, những ngời có việc làm thì
bị ngợc đãi Sinh viên tốt nghiệp cũng không có việc làm, công chức lơng thấp,không đủ ăn, phải vay nợ
Tầng lớp địa chủ vừa và nhỏ bị chủ đồn điền Pháp hoặc đại địa chủ ngờiViệt chèn ép, lấn chiếm ruộng đất, dùng mọi thủ đoạn phá hoại khiến cho sảnxuất bị thua lỗ, không ít địa chủ bị tịch biên ruộng đất hoặc phải bán ruộng
Những tầng lớp lao động khác nh thợ may, từ những ngời làm công đếnngời chở xe ngựa cũng phải chịu giá sinh hoạt đắt đỏ, thuế má nặng
Nhìn chung, kinh tế Việt Nam thời kỳ 1936 – 1935 1939 tuy có đợc phục hồinhng đời sống của đa số ngời dân vẫn khó khăn, cơ cực Đó cũng chính là độnglực thúc đẩy họ tham gia phong trào đấu tranh đòi quyền sống, quyền tự do dânchủ
2.2 Phong trào đấu tranh đòi tự do dân chủ 1936 – 1935. 1939.
2.2.1 Chủ trơng đấu tranh của Đảng Cộng sản Đông Dơng.
Những thay đổi của tình hình thế giới và trong nớc đã tác động đến phongtrào đấu tranh cách mạng ở Việt Nam những năm nửa sau thập kỷ 30 Lúc này ởViệt Nam có một số đảng, nhóm chính trị đang hoạt động, trong đó có đảng cáchmạng, đảng theo xu hớng cải lơng, đảng phản động; có đảng hoạt động công
Trang 10khai hợp pháp và đảng hoạt động bất hợp pháp các đảng đều tận dụng cơ hộithuận lợi để đẩy mạnh hoạt động tranh guiành ảnh hởng trong quần chúng Tuynhiên chỉ có Đảng Cộng sản Đông Dơng là đảng mạnh nhất, có tổ chức chặt chẽ,
có cơ sở quần chúng, có chủ trơng đờng lối rõ ràng Tháng 7 – 1935 1936, Hội nghịBan chấp hành TƯ Đảng Cộng sản Đông Dơng do Lê Hồng Phong, uỷ viên BCHQTCS chủ trì đã họp tại Thợng Hải (TQ) Hội nghị dựa trên những luận điểm cơbản của Nghị quyết đại hội VII QTCS, căn cứ vào tình hình cụ thể của Việt Nam
để định ra đờng lối và phơng pháp đấu tranh thích hợp Nghị quyết hội nghị đã
đề cập tới một số vấn đề cơ bản sau đây:
Nhiệm vụ chiến lợc của CMTSDQ là chống đế quốc và phong kiến, nhng
để phù hợp với tình hình mới, Đảng xác định mục tiêu trực tiếp, trớc mắt là
đấu tranh chống chế độ phản động thuộc địa, chống phát xít và chiếntranh, đòi tự do dân chủ, cơm áo hoà bình Kẻ thù chủ yếu trớc mắt củanhân dân Đông Dơng là bọn phản động thuộc địa và bè lũ tay sai củachúng
Về khẩu hiệu đấu tranh, tạm thời cha nêu “đánh đổ đế quốc Pháp và tịchthu ruộng đất của địa chủ chia cho dân cày” mà nêu “tự do dân chủ, cơm
áo hoà bình”
Về tổ chức, chủ trơng thành lập MTTNND phản đế Đông Dơng bao gồmcác giai cấp, đảng phái dân tộc, tổ chức chính trị, xã hội và tôn giáo khácnhau
Về phơng pháp đấu tranh, kết hợp các hình thức công khai và bí mật, hợppháp và bất hợp pháp
Những nội dung cơ bản của Nghị quyết Hội nghị BCHTW Đảng tháng 7.1936
đ-ợc bổ sung, phát triển thêm trong các Hội nghị BCHTW Đảng năm 1937 và
1938 Tại HN BCHTW Đảng tháng 3.1938, Mặt trận thống nhất nhân dân phản
đế Đông Dơng đổi thành Mặt trận thống nhất dân chủ Đông Dơng, gọi tắt là Mặttrận Dân chủ Đông Dơng
2.2.2 Phong trào đấu tranh công khai, dân chủ.
* Phong trào Đại hội Đông Dơng :
Đây là phong trào đấu tranh công khai, rộng lớn đầu tiên năm 1936 Đợctin Quốc hội Pháp quyết định cử phái đoàn sang điều tra tình hình Đông Dơng,
Đảng Cộng sản Đông Dơng chủ trơng phát động các tầng lớp nhân dân thu thậpnguyện vọng tự do, dân chủ trong cả nớc gửi tới phái đoàn
Tháng 6.1936, Nguyễn Văn Tạo, đảng viên Đảng Cộng sản hoạt độngcông khai đã viết cuốn: “Mặt trận Bình dân Pháp với nguyện vọng của quầnchúng Đông Dơng” Tác giả đánh giá vai trò của Chính phủ Bình dân Pháp đốivới thuộc địa : “Những dân tộc nào nhờ Chính phủ Mặt trận Bình dân giải thoátcho mình là hy vọng một cách ngông cuồng lắm”, “dân chúng Pháp làm mạnh,làm rung rinh nền móng của bọn đế quốc, ấy là một cơ hội cho dân thuộc địa đểvận động tranh đấu đòi sự cải thiện sinh hoạt cho mình Dân chúng Pháp bênhvực những phong trào đấu tranh ở thuộc địa là tiếp tay dân thuộc địa để xô chomau ngã chế độ t bản.” Để đấu tranh đòi những quyền nêu trên, cần phải tập hợplực lợng đông đảo: những ngời lao khổ, thợ thuyền các công xởng, nông dân các
đồn điền và các đồng ruộng, những thơng gia, những ngời trí thức thành thật yêumến xứ sở và dân chúng xứ này, dầu là có t tởng chính trị nào cũng phải cùngnhau lập ra một mặt trận chung, để đa nguyện vọng của mình cho chính phủPháp
Tháng 7.1936, hội nghị BCH TW Đảng đợc triệu tập, sau đó nghị quyếtcủa hội nghị đợc phổ biến trong toàn đảng Thời gian này Đảng không có báoxuất bản công khai ở Nam Kỳ Cán bộ đảng đã vận động Nguyễn An Ninh là mộttrí thức yêu nớc tiến bộ có quan hệ với các đảng viên đảng cộng sản hoạt động
Trang 11công khai ở Sài Gòn lúc bấy giờ đứng ra cổ động thành lập Đông Dơng đại hội.Ngày 29.7.1936, Nguyễn An Ninh đăng lời kêu gọi “Tiến tới một đại hội ĐôngDơng” trên báo “Tranh đấu” Đó là lời kêu gọi công khai đầu tiên về cuộc vận
động Đông Dơng đại hội đợc nhiều tầng lớp xã hội và tổ chức chính trị hoannghênh, hởng ứng
Tháng 8.1936, BCHTW Đảng Cộng sản Đông Dơng gửi bức th ngỏ ViệtNam quốc dân Đảng, Đảng lập hiến, các đảng cách mạng, các nhóm cải lơng dânchủ, các hội ái hữu, các tổ chức công, nông, binh, phụ nữ, sinh viên, ngời buônbán, các báo chí, các tổ chức quần chúng và toàn thể nhân dân Đông Dơng Đây
là văn bản tuyên bố công khai đầu tiên quan điểm và thái độ của Đảng Cộng sản
Đông Dơng đối với đại hội Đông Dơng Đảng Cộng sản Đông Dơng kêu gọithành lập các uỷ ban hành động ở khắp nơi để tập hợp lực lợng quần chúng thuthập dân nguyện, chuẩn bị cho Đông Dơng đại hội
* Phong trào bắt đầu ở Nam Kỳ Ngày 13 – 1935 8 -1936, Uỷ ban lâmthời Đông Dơng đại hội đợc thành lập Trong một thời gian ngắn, các uỷban hành động xuất hiện ở khắp nơi: Biên Hoà, Gia Định, Mỹ Tho, ThủDầu Một… đã cổ vũ thêm tinh thần đấu Theo báo cáo của Sở mật thám Sài Gòn ngày 12 – 1935 12- 1936,trung bình mỗi tỉnh có trên 150 cuộc họp, đông nhất là 300 ngời một cuộchọp
Bọn phản động thuộc địa và tay sai ráo riết phá cuộc vận động, dùngmọi biện pháp thích đáng ngăn chặn cuộc vận động Sau khi có lệnh cấm
Đông Dơng đại hội, các cuộc khám xét, bắt bớ càng đợc đẩy mạnh hơn
Từ tháng 2/1937, các Uỷ ban hành động hoạt động ngày càng côngkhai hoá Sau khi đợc tin Uỷ ban điều tra Quốc hội Pháp không sang ĐôngDơng, các Uỷ ban hành động lần lợt giải tán Nhng chẳng bao lâu sau, cáclực lợng này đã nhân cơ hội đón đặc phái viên của Chính phủ Pháp Gôđa(Justin Godart) và Toàn quyền Brêviê (Jules Brévié) sang nhận chức ở
Đông Dơng, để tiếp tục động viên, tổ chức quần chúng đấu tranh
* ở Bắc Kỳ, những ngời cộng sản Hà Nội đã sử dụng tờ bào Hồn trẻlàm công cụ tuyên truyền cho Đông Dơng đại hội theo đờng lối của Đảng
Uỷ ban lâm thời chi nhánh Bắc Kỳ Đông Dơng đại hội đợc thành lập, các
uỷ ban hành động xuất hiện nhiều nơi thuộc các tỉnh Hà Nội, Nam Định,Bắc Ninh, Ninh Bình, Phúc Yên, Thái bình
* Trung Kỳ hởng ứng Đông Dơng đại hội chậm hơn các nơi khác.Chính quyền thực dân và bọn phản động đã phá hoại, hạn chế phong tràonhng uye ban lâm thời chi nhánh Trung Kỳ Đông Dơng đại hội và nhiều
uỷ ban hành động vẫn đợc lập ra ở Quảng Trị, Quảng Nam, Quảng Ngãi,
Đà Nẵng… đã cổ vũ thêm tinh thần đấu Ngày 21.9.1936 có lệnh cấm Đông Dơng đại hội toàn xứTrung Kỳ Phong trào quần chúng hoạt động hợp pháp cha đầy một tháng
đã bị bóp nghẹt
Ngoài ra, Việt kiều ở Pháp, Trung Quốc cũng hởng ứng Đông Dơng
đại hội Họ lập ra uỷ ban hành động và thu thập dân nguyện
Khí thế đấu tranh mạnh mẽ của quần chúng buộc nhà cầm quyền
Đông Dơng ra nghị định ngày 11.10.1936, ban hành một số quyền lợi chocông nhân, phải ân xá tù chính trị… đã cổ vũ thêm tinh thần đấu
Cuộc vận động Đông Dơng đại hội là kết quả tất yếu của quá trình pháttriển kinh tế chính trị, xã hội, sự tác động của hoàn cảnh thế giới vào Việt Namgiữa những năm 30 Những điều kiện thuận lợi đợc tận dụng và phát huy qua yếu
tố chủ quan là lực lợng cách mạng của quần chúng dới sự lãnh đạo của ĐảngCộng sản Đông Dơng Đông Dơng đại hội sớm bị dập tắt nhng đã đạt đợc mục
đích của mình Những kết quả đạt đợc do nhà cầm quyền thực dân nhợng bộ ở xứthuộc địa nh nớc ta lúc bấy giờ là rất to lớn Nhng quan trọng và có ý nghĩa to lớnhơn nhiều, đó là:
Trang 12- Qua quá trình vận động phong trào, hàng triệu quần chúng đợc giácngộ về quyền lợi giai cấp mình, đợc tập hợp, tổ chức và rèn luyện; ýthức đoàn kết, tinh thần đấu tranh, niềm tin vào Đảng cộng sản, vàocách mạng đợc nâng cao.
- Đảng ta thu đợc những kinh nghiệm quý báu Phong trào Đông
D-ơng đại hội chứng tỏ rằng khi chủ trD-ơng, chính sách và khẩu hiệu
đấu tranh của Đảng phù hợp với nguyện vọng dân chúng thì nó đợcnhân dân hởng ứng mạnh mẽ, mau chóng trở thành phong tào quầnchúng rộng lớn Cán bộ của Đảng tích luỹ đợc nhiều bài học ở mộtnớc thuộc địa
Phong trào Đông Dơng đại hội đánh dấu bớc phục hồi mạnh mẽ của phongtrào cách mạng Việt Nam
* Đấu tranh đòi dân sinh, dân chủ.
* Đấu tranh ở nghị trờng.
* Đấu tranh trên lĩnh vực báo chí.
* Đấu tranh chống Tơrôtkit.
2.3 Tính chất, đặc điểm và bài học kinh nghiệm.
đẩy phong trào lên cao hơn, triệt để hơn, tiến tới giành thắng lợi cuối cùng.Không nhất thiết khẩu hiệu kinh tế là cải lơng, khẩu hiệu chính trị là cách mạng
và cũng không cứ hoạt động bí mật, bất hợp pháp mới là cách mạng, còn hoạt
động công khai, hợp pháp là cải lơng Phong trào dân chủ 1936 – 1935 1939 là cáchmạng Trong điều kiện nớc ta lúc này dới ách thống trị của chính quyền thực dânkhông có tự do, dân chủ, những cuộc đấu tranh của quần chúng đòi tự do, dânchủ, cơm áo hoà bình là một hình thức đấu tranh cách mạng trong một giai đoạn
cụ thể để thực hiện nhiệm vụ chiến lợc của cuộc CMDTDCND ở nớc ta
2.3.2 Đặc điểm:
- Đây là phong trào quần chúng rộng rãi, diễn ra trên nhiều lĩnh vực, kinh tế,chính trị, văn hoá t tởng Nó thu hút đông đảo các tầng lớp nhân dân tham gia:công nhân, nông dân, tiểu thơng, tiểu chủ, trí thức tiến bộ, học sinh, một bộ phận
t sản dân tộc, địa chủ vừa và nhỏ Phong trào lan rộng cả thành thị và nông thôntrong phạm vi toành quốc Hình thức đấu tranh phong phú, bao gồm hoạt độnghợp pháp, bất hợp pháp, với những cuộc bãi công, biểu tình kiến nghị, đấu tranhnghị trờng, đấu tranh trên lĩnh vực báo chí… đã cổ vũ thêm tinh thần đấu Về mặt tổ chức, quần chúng linhhoạt lập các hội thể thao, cắm trại, hội học chữ quốc ngữ, hội cấy… đã cổ vũ thêm tinh thần đấu
- Phong trào đấu tranh dân chủ 1936 – 1935 1939 thể hiện vai trò tiên phong của giaicấp công công nhân, trên cơ sở liên minh công nông, dới sự lãnh đạo của Đảng.Phong trào công nhân phát triển mạnh mẽ về số lợng và chất lợng Những cuộcbãi công nổ ra từ nhỏ đến lớn, từ quy mô một xí nghiệp đến liên kết nhiều xínghiệp trong khu vực, toàn ngành, đến tổng bãi công Sự phát triển về quy mô
Trang 13phong trào cũng thể hiện sự trởng thành về tổ chức, ý thức giai cấp, tính kỷ luậtcủa công nhân Giai cấp công nhân đã liên minh chặt chẽ với giai cấp nông dân,công nhân ở các khu công nghiệp đã hỗ trợ các cuộc đấu tranh ở nông thôn vàngợc lại hàng chục vạn nông dân đợc các đại biểu của giai cấp công nhân tổchức và lãnh đạo đã từ nông thôn tuần hành vào thành phố, cùng với công nhânbiểu tình, mít tinh đa yêu sách Khối liên minh công – 1935 nông là cơ sở cho khối
đoàn kết toàn dân theo cơng lĩnh của Mặt trận Dân chủ
- Trong phong trào dân chủ 1936 – 1935 1939, Đảng Cộng sản Đông Dơng đã liênminh với một số đảng, nhóm chính trị trong Mặt trận dân chủ Khẩu hiệu đòi dânchủ, tự do, cơm áo, hoà bình của đảng đa ra trong một chừng mực nhất định phùhợp với yêu cầu của tầng lớp trí thức tiến bộ, tiểu t sản, trung – 1935 tiểu địa chủ vàmột bộ phận t sản dân tộc Tuy nhiên, Đảng đã xác định rõ, sự liên minh ấy chỉ làtạm thời, ở một số sự việc nhất định, trong một thời gian nhất định Đảng cộngsản Đông Dơng đã phân hoá, tranh thủ lực lợng trung gian dù là tạm thời, bấpbênh để phục vụ cho mục tiêu cách mạng
- Phong trào Dân chủ 1936 – 1935 1939 là một bộ phận của phong trào vô sản thếgiới đấu tranh chống chủ nghĩa phát xít, chống chiến tranh, vì hoà bình Cùng vớimục tiêu chung của nhân dân thế giới, Đảng Cộng sản Đông Dơng tạm rút khẩuhiệu đánh đuổi đế quốc Pháp xâm lợc, thay bằng khẩu hiệu đánh đổ bọn phản
động thuộc địa Pháp ở Đông Dơng; kết hợp đấu tranh giải quyết yêu cầu trớc mắtcủa nhân dân Đông Dơng với cuộc đấu tranh chống chủ nghĩa phát xít chốngchiến tranh của nhân dân thế giới, ủng hộ Mặt trận Bình dân Pháp Cách mạngViệt Nam đợc sự chỉ đạo của QTCS, sự giúp đỡ và ủng hộ của đảng Cộng sản vànhân dân Pháp
2.3.3 ý nghĩa:
Phong trào dân chủ 1936 – 1935 1939 đã thu đợc những thắng lợi trên lĩnh vựckinh tế, chính trị, văn hoá, t tởng Chính quyền thực dân buộc phải thả nhiềuchính trị phạm, phải ban hành luật báo chí, cải thiện phần nào điều kiện lao động,lơng bổng cho CNVC Nhng thắng lợi hơn cả là qua phong trào đấu tranh quầnchúng đợc tổ chức, giác ngộ về Chủ nghĩa Mác – 1935 Lênin, về Đảng cộng sản, gópphần đào tạo cho Đảng nhiều cán bộ mới, uy tín của đảng đợc nâng cao, cán bộ,
đảng viên đợc tôi luyện kiên cờng, tích luỹ cho Đảng nhiều bài học kinh nghiệmquý báu – 1935 những bài học thành công và cả những thiếu sót, nhợc điểm Trongquá trình đấu tranh Đảng tích luỹ đợc kinh nghiệm xây dựng MTDTTN Với việc
đề ra mục tiêu đấu tranh sát hợp, cơng lĩnh mặt trận đúng đắn đã tập hợp đợc
đông đảo quần chúng Mục tiêu đấu tranh đó phù hợp với hình thức mặt trận dânchủ và hoàn cảnh của Đông Dơng lúc bấy giờ Vì thế, mặt trận bao gồm khôngchỉ quần chúng cơ bản mà cả những tầng lớp t sản, địa chủ, các đảng phái cải l-
ơng ít nhiều tiến bộ, các thủ lĩnh dân tộc, tôn giáo tán thành đấu tranh vì tự do,cơm áo hoà bình
2.3.4.Bài học kinh nghiệm:
- Đảng Cộng sản Đông Dơng có kinh nghiệm trong việc định ra các hìnhthức hoạt động, hình thức tổ chức đấu tranh để tranh thủ những điều kiện thuậnlợi, đấy mạnh phong trào đấu tranh cách mạng Qua những hình thức ấy phát huy
đợc sức mạnh, trí sáng tạo của quần chúng
- Đảng Cộng sản Đông Dơng coi trọng công tác đấu tranh t tởng trong nội
bộ Đảng, đảm bảo sự thống nhất t tởng, đờng lối, chính sách, chống tả khuynh,hữu khuynh, đấu tranh kiên quyết chống bọn Tơrôtkit
- Trong giai đoạn này Đảng Cộng sản Đông Dơng mắc phải một số thiếusót Đó là việc thành lập MTTN phản đế Đông Dơng là cha phù hợp với điều kiện
và tình hình cách mạng cụ thể của mỗi nớc Đông Dong Về vấn đề dân tộc trongthời kỳ này, Đảng Cộng sản Đông Dơng cha nêu khẩu hiệu đánh đổ đế quốcPháp giành độc lập dân tộc là đúng Nhng thiếu sót của đảng là trong khuôn khổ