Do đâu chúng ta phải cần đến xà phòng mà không thể chỉ dùng nước để rửa tay, tắm giặt, rửa bát đĩa… Hãy cùng tìm hiểu thêm về hợp chất kỳ diệu này.. Tại sao xà phòng loại bỏ được vết bẩn
Trang 1Tìm hiểu về xà phòng
Xà phòng là một vật dụng thiết yếu trong cuộc sống hang ngày của chúng ta
Do đâu chúng ta phải cần đến xà phòng mà không thể chỉ dùng nước để rửa tay, tắm giặt, rửa bát đĩa… Hãy cùng tìm hiểu thêm về hợp chất kỳ diệu này Tại sao xà phòng loại bỏ được vết bẩn mà nước không loại bỏ được?
Chúng ta thường dùng nước để rửa tay hay giặt quần áo Nước có tác dụng loại bỏ một số vết bẩn dính trên tay chân hoặc quần áo Nếu những vết bẩn này tan trong nước, nước sẽ cuốn đi những chất bẩn và tay chân hoặc quần
áo bạn sẽ trở nên sạch sẽ Tuy nhiên, nếu chứa chất béo, vết bẩn sẽ không tan trong nước Khi đó, nước sẽ không thể rửa sạch những vết bẩn trên tay chân hoặc quần áo bạn
Xà phòng làmột hợp chất thần kỳ có thể tẩy rửa những chất bẩn chứa dầu
mỡ bởi nó được cấu tạo từ những phân tử đặc biệt Mỗi phân tử này có hai đầu hoàn toàn khác biệt
Một đầu phân tử rất ưa nước, nó tan trong nước và dính chặt vào các phân
tử nước Đầu phân tử này được gọi là đầu ‘hút nước’
Đầu còn lại của phân tử ưa mỡ và chất béo Nó có thể làm tan mỡ nhưng lại không ưa nước Đầu phân từ này được gọi là đầu ‘kỵ nước’
Trang 2Đầu kỵ nước của phân tử xà phòng gắn chặt với chất béo, nhờ đó hòa tan và tẩy bỏ vết bẩn chứa chất béo trên da hay quần áo Đầu ưa nước giúp cho cả phân tử sau khi gắn chặt với chất béo có thể hòa tan vào nước
Như vậy, nhờ cấu trúc đặt biệt của các phân tử đặc biệt trong xà phòng, các vết bẩn chứa chất béo rời khỏi da hoặc quần áo và tan vào nước
Xà phòng là gì và được sản xuất như thế nào?
Xà phòng là một hợp chất trơn nhớt đông lại sau khi hỗn hợp hai chất – chất béo và chất kiềm – được đun sôi
Có lẽ xà phòng được phát minh một cách tình cờ Thời xa xưa, có người đó
đã muốn tẩy mỡ động vật trên quần áo bằng cách vò quần áo với nước và tro thân cây Khi thân cây bị đốt cháy, tro của nó chứa nhiều ka-li cac-bo-nát (một loại chất kiềm)
Khoảng 4000 năm trước đây, người dân vùng Tiểu Á đã hòa tro cỏ bồ hòn vào nước để rửa tay Cũng trong cùng thời kỳ này, người Samaria của thành phố cổ Ur đã sử dụng các dung dịch kiềm cho cùng mục đích trên
Ngày nay, xà phòng được sản xuất theo ba giai đoạn
Giai đoạn đầu tiên được gọi là xà phòng hóa, nghĩa là đơn giản chỉ đun sôi hai thành phần: một loại chất béo và một loại chất kiếm Chất béo có thể là dầu thực vật như dầu ô-liu hoặc dầu dừa hoặc mỡ động vật như mỡ bò hoặc
mỡ dê Chất kiềm có thể là muối can-xi hoặc muối ka-li Muối ka-li cac-bo-nat là loại kiềm dễ tìm thấy trong tro cây bị đốt cháy
Trang 3Giai đoạn thứ hai là làm khô Chất rắn trơn được hình thành sau khi nước được đun sôi và bốc hơi
Giai đoạn cuối cùng là nghiền nhỏ Giai đoạn này đảm bảo rằng các khối xà phòng đã được sấy khô sẽ được nghiền nhỏ mịn để không tạo cảm giác có sạn Quy trình này tạo ra loại xà phòng thông thường
Lịch sử xà phòng trong lịch sử
Các sản phẩm giống xà phòng đã được chế ra ở Babylon cổ đại khoảng năm
2800 trước Công nguyên và ở Ai Cập khoảng năm 1550 trước Công nguyên
Khoảng năm 600 trước Công nguyên, những người đi biển từ đất nước Tây Ban Nha cổ đại đã làm ra loại xà phòng tương tự như xà phòng hiện nay Họ hòa tro thân cây (giàu ka-li) với mỡ dê và đun sôi Sau khi nước bốc hơi và phần chất rắn nguội đi, hỗn hợp này trở thành một chất rắn giống như sáp:
đó chính là xà phòng
Họ bán xà phòng cho người Hy Lạp và người La-mã để rửa hoặc giặt giũ
Họ cũng bán loại hàng hóa mới này cho người xứ Gaul làm thuốc nhuận tràng (theo nhà văn người La Mã Pliny the Elder, một người hơi có thành kiến với người xứ Gaul)
Người Celt ở nước Anh thời cổ xưa cũng làm ra xà phòng từ tro thân cây và
mỡ động vật Họ gọi sản phẩm này là ‘saipo’ Đó chính là nguồn gốc của từ
‘soap’ (xà phòng) trong tiếng Anh hiện đại này nay
Đến năm 300 sau Công nguyên, Zosimos of Panopilos, một nhà hóa học người Ai Cập, đã có thể làm xà phòng rất giỏi và ông đã viết về quy trình
Trang 4nấu xà phòng Ở Naples vào thế kỷ VI và ở Tây Ban Nha vào thế kỷ VIII đã
có phường hội sản xuất xà phòng Cũng vào thế kỷ VIII, ông Jabir Ibn Hayyan, một trí thức người Ả-rập, đã viết về việc sử dụng xà phòng để tắm rửa