Chủ thể là phụ nữ trưng bày hơn 50 tác phẩm, bao gồm một số tác phẩm của nhiều họa sĩ tên tuổi của phong trào ấn tượng chủ nghĩa như Degas, Pissarro, Renoir, Seurat và Vuillard.. Nhưng n
Trang 1PHỤ NỮ DƯỚI ÁNH VINH
QUANG
Viện Bảo tàng Mỹ thuật Quận Nassau, Trường Đảo, Thành phố New York, có riêng một tòa nhà, trong một khuôn viên tuyệt đẹp và một bộ sưu tầm tương đối đầy đủ Nhưng cũng như biết bao
cơ sở mỹ thuật khác ở các khu ngoại thành, nó đang phải vật lộn với việc tìm kiếm nguồn tài trợ cho các chương trình hoạt động của mình Vì vậy, họ phải luôn tổ chức những cuộc triển lãm Lần này, họ đã làm một cuộc triển lãm đặc biệt nhan đề “Chủ thể là Phụ nữ : Chủ nghĩa ấn tượng và Hậu ấn tượng” (The Subject is Women: Impressionism and Post-Impressionism), phần lớn được rút từ bộ sưu tầm của Arthur Levine, phó chủ tịch Ban Quản trị của chính bảo tàng này, và Arlene Levine - vợ ông
Các viện bảo tàng nghiêm túc thường có xu hướng không trưng bày những tác phẩm thuộc quyền sở hữu riêng của các thành viên Ban Quản DEGAS - Vũ nữ bale-Phấn
màu trên giấy,1889
Trang 2trị, nhằm tránh quan niệm về mâu thuẫn lợi ích: vì nếu đem trưng bày nơi công cộng như thế sẽ làm tăng giá trị của các bộ sưu tầm lên
Nhưng những sự quyến rũ này cũng hoàn toàn dễ hiểu, đặc biệt trong thời kỳ kinh tế khủng hoảng, bảo tàng có thể tổ chức loại hình triển lãm như thế này với khó khăn và chi phí tối thiểu về mặt hậu cần
Chủ thể là phụ nữ trưng bày hơn 50 tác phẩm, bao gồm một số tác
phẩm của nhiều họa sĩ tên tuổi của phong trào ấn tượng chủ nghĩa như Degas, Pissarro, Renoir, Seurat và Vuillard Chất lượng các tác phẩm
có cao, có thấp, nhưng phân tích đến cùng, bất cứ bộ sưu tầm tư nhân nào cũng chịu tình trạng chung như vậy, vì phần lớn các tuyệt tác đã nằm ở các bảo tàng lớn rồi
Các tác phẩm trưng tại cuộc triển lãm này đều do họa sĩ treo nên đơn giản cho việc thăm quan, thưởng lãm Nhưng nó cũng cho thấy những điểm mạnh, điểm yếu của bộ sưu tầm: có nhiều tác phẩm của Renoir và Pissarro, trong khi lại không có mấy tác phẩm của Degas, còn tác phẩm của Manet và Monet thì hoàn toàn trống vắng Điều này cũng dễ hiểu vì ngày nay còn rất ít tác phẩm của hai họa sĩ trứ danh này xuất hiện trên thị trường Thỉnh thoảng một nhà bán đấu giá nào đó có được một tác phẩm của Monet hoặc Manet và đưa ra bán thì giá của nó phải tăng cao vút lên chín tầng mây!
Renoir không phải là họa sĩ ấn tượng chủ nghĩa mà tôi hâm mộ, nhưng phải công bằng mà nói cũng có một số tác phẩm đẹp của ông trong triển lãm này Trong đó có Hai cô gái với hoa Lili (Jeunes filles aux
Trang 3Lilas), sáng tác khoảng 1890, chân dung 2 cô gái tay cầm một bó hoa li
li Đây là những hình ảnh khơi gợi, nhẹ nhàng Bức tranh tập trung vào đặc tả khuôn mặt của hai cô gái với tuổi trẻ được tán dương bằng một
vẻ ngây thơ trong sáng Dường như họa sĩ muốn so sánh các cô gái với những bông hoa đang hé nở
Pissarro rất thích thú với các bà nông dân, ông vẽ nhiều tranh về họ và một số bức có mặt trong bộ sưu tầm này, kể cả tác phẩm Chợ Gisors, Phố Capville (Le Marché de Gisors, rue Capville), vẽ năm 1885, một họa phẩm đầy màu sắc rực rỡ, rất sinh động, thể hiện cảnh một khu chợ đông người, có mấy bà túm năm, tụm ba ở cận cảnh, kẻ đứng người ngồi giữa đám thúng mủng chất đầy rau xanh
Có những đề tài nhất định thường xuất hiện trong các cuộc trưng bày : các tranh khỏa thân phổ biến ngang với số tranh phụ nữ sinh hoạt trong nhà Các vũ nữ ba-lê và diễn viên cũng thấy xuất hiện trong cuộc triển lãm này Tác phẩm Vũ nữ múa Quạt (Danseuse à l’Eventail), (1895-1900), của Degas là một trong số những tác phẩm đẹp hơn cả, đáng ghi nhớ hơn cả, mặc dù nó chỉ là một bức phác họa bằng pastel vẽ vội trên giấy
Các bức chân dung bán thân của phụ nữ chiếm tỷ lệ áp đảo, từ Chân dung một người phụ nữ (Portrait d’une Femme) của Constantin
Brancusi, vẽ khoảng năm 1918, tác phẩm thời kỳ sơ khởi của chủ nghĩa hiện đại (protomodernist work) Trong đó khuôn mặt của người ngồi mẫu được thu lại thành những hình khối đặc vẽ bằng màu đặc sệt, cho
Trang 4tới Chân dung một thiếu nữ (Portrait of a Woman), của nữ họa sĩ Mary Cassatt, vẽ khoảng năm 1909 Đây là một họa phẩm đầy khêu gợi được
vẽ bằng những nét bút nhẹ nhàng, mềm mại, ướt át và uyển chuyển vô cùng
Bức chân dung do bà Cassatt vẽ là một trong những họa phẩm tuyệt tác nhất trong triển lãm này Không những nó được vẽ rất tuyệt vời, mà nữ nghệ sĩ còn có tài nắm bắt cái thần và cá tính của nhân vật ngồi mẫu
Rõ ràng người ngồi mẫu là một người mà bà quen biết rất thân tình Cô gái trông có vẻ mệt mỏi, thậm chí có vẻ hơi ngán ngẩm cái chuyện ngồi làm mẫu để vẽ chân dung mình Cặp mắt cô nhìn xuống đượm nét thất vọng, ưu tư, ánh lên một nỗi u buồn, xao xuyến, bâng khuâng
Ngoài bà Cassatt ra, cuộc trưng bày này còn có cả những họa phẩm của nhiều nữ nghệ sĩ khác nữa, trong số đó có Berthe Morisot và Marie Laurencin Bức Đang tắm, 1894, của Morisot, miêu tả một cô gái đang rửa chân cho một cô gái khác ở ngoài trời, trong một khu vườn cây lá xum xuê Cây cối, bụi rậm um tùm bao quanh hai nhân vật làm tăng không khí riêng tư, kín đáo cho khung cảnh đó, thậm chí còn toát lên vẻ huyền ảo nữa
Số còn lại là tác phẩm của những họa sĩ ít người biết đến hơn Bức sơn dầu Các ghế ngồi trên đảo Coney (Chairs at Coney Island), không đề rõ ngày tháng, mang nhiều dáng dấp các tác phẩm của Boudin và Monet nhưng lại là một họa phẩm được vẽ rất công phu, gợi nhớ đến một ngày trên bãi biển New York Bạn hãy chú ý cách họa sĩ trát sơn hoặc điểm
Trang 5xuyết nét nêu bật hình ảnh các nhân vật đang đùa rỡn với sóng biển Đây quả thực là một tác phẩm bậc thầy Thật khó để chê
Một cuốn vựng tập được soạn riêng cho triển lãm này Nhưng cũng giống như nhiều vựng tập khác được in ra Nó cũng không giúp được nhiều cho việc tìm hiểu, luận giải các tác phẩm cả Ngược lại, chính những bài thuyết minh treo trên tường, bên cạnh các tác phẩm, lại chứa nhiều thông tin bổ ích hơn và là một sự bổ sung đáng được hoan
nghênh cho tất cả những gì làm nên cuộc trưng bày có tính chất đại chúng, được mọi người ưa thích này
Lam Điền (dịch) Women, in All Their Glory” đăng trên TBNY, ngày 17.1.2010