BÁO CÁO ƯỚC LƯỢNG CUNG CẦU potx

Đối với mặt hàng thực phẩm, năm 2011, tổng lượng thịt các loại sản xuất trong nước và nhập khẩu ước khoảng 100 ngàn tấn, đáp ứng đủ nhu cầu tiêu dùng và xuất khẩu.. • Các nhân tố ảnh hưở

TRƯỜNG ĐẠI HỌC CẦN THƠ

KHOA KINH TẾ- QUẢN TRỊ KINH DOANH

MÔN MARKETING NÔNG NGHIỆP

Giáo viên hướng dẫn: Nhóm sinh viên thực hiện:

MỤC LỤC

Trang 3.1 TÌNH HÌNH CUNG CẦU LƯƠNG THỰC, THỰC PHẨM NĂM 2011

5

3.2 ƯỚC LƯỢNG CUNG……… 5

3.2.1 Cung thực tế 6

3.2.2 Cung trong tương lai 9

a Phân tích xu hướng theo thời gian 9

b Mô hình phản ứng cung 12

3.3 ƯỚC LƯỢNG CẦU 17

3.3.1 Cầu hiện tại .17

a Phương pháp tiêu chuẩn 17

b Phương pháp tỉ số chuỗi (phương pháp chuỗi hệ số - chain ratio method) 18

c Phương pháp tổng hợp thị trường……… 18

3.3.2 Cầu trong tương lai 19

a Điều tra về ý kiến khách hàng và đánh giá nhu cầu 19

b Tham khảo ý kiến chuyên gia 20

c Thử nghiệm thị trường 21

d Sử dụng các tham số định chuẩn 22

e Phân tích chuỗi số thời gian 23

f Phương pháp hồi qui 25

g Dãy số thời gian 27

TÀI LIỆU THAM KHẢO 31

DANH MỤC HÌNH

Hình 1:Diện tích trồng bưởi tập trung tại tỉnh Vĩnh Long (2004)………… 9 Hình 2:Diện tích trồng bưởi phân tán tại tỉnh Vĩnh Long (2004)………9Hình 3: Đồ thị hàm tuyến tính thể hiện xu thế tăng hoặc giảm theo đường thẳng……… 10Hình 4: Hàm logarit thể hiện xu thế tăng (hoặc giảm) theo tốc độ tăng % 10Hình 5: Đồ thị hàm parabol thể hiện xu thế tăng (hoặc giảm) của lượng cung sản phẩm ……… 11Hình 6: Tiêu thụ thực phẩm……… 17Hình 7: Các phương pháp thu thập số liệu giúp dự báo về cầu………… 20Hình 8: Quy trình thử nghiệm……… 22

DANH MỤC BẢNG

Bảng 1: Sản lượng lúa Đông Xuân ở Vĩnh Long……… 11Bảng 2: Mô hình hồi quy ước lượng sản lượng lúa Đông Xuân ở Vĩnh Long

……….12Bảng 3: Tình hình tiêu thụ (tuần lễ 23/05/2011-27/05/2011)……….18Bảng 4: So sánh các phương pháp tính mức tăng trưởng và tỉ lệ tăng trưởng trung bình……… 24Bảng 5: Dự báo nhu cầu tiêu thụ trong tương lai ……… 25Bảng 6: Các dạng hàm số thường dùng để ước lượng cầu và hệ số co dãn tương ứng 26Bảng 7: Số liệu về lượng hàng bán được (Y-tấn/tháng) và đơn giá cửa hàng A (X-ngàn đồng/kg)………27Bảng 8: Mô hình hồi quy ước lượng lượng hàng bán được ở cửa hàng A 27

Chuyên đề 3:

ƯỚC LƯỢNG CUNG CẦU

3.1 TÌNH HÌNH CUNG CẦU LƯƠNG THỰC, THỰC PHẨM NĂM 2011

Về mặt hàng lúa gạo, năm 2011, nguồn cung lúa cả năm là 41,57 triệu tấn Tiêu dùng nội địa cả năm 27,52 triệu tấn lúa bao gồm để giống, để ăn, hao hụt và chăn nuôi

Như vậy, cân đối cung cầu trong năm nay, sau khi trừ đi lượng lúa tiêu dùng nội địa còn 14,05 triệu tấn lúa, tương đương trên 7 triệu tấn gạo hàng hóa để phục vụ xuất khẩu

Dự báo trong năm 2012, tổng cung lúa là 41,52 triệu tấn, tiêu dùng nội địa 27,33 triệu tấn lúa Trong năm tới, sau khi cân đối cung cầu sẽ có khoảng 14,19 triệu tấn lúa, tương đương 7,2 triệu tấn gạo hàng hóa phục vụ xuất khẩu

Đối với mặt hàng thực phẩm, năm 2011, tổng lượng thịt các loại sản xuất trong nước và nhập khẩu ước khoảng 100 ngàn tấn, đáp ứng đủ nhu cầu tiêu dùng và xuất khẩu

Trong năm tới, dự kiến, tổng sản lượng thịt hơi các loại sản xuất được sẽ tăng 6,2% so với năm 2011 ước đạt 4,515 triệu tấn thịt các loại Dự kiến sẽ nhập khẩu 60-70 ngàn tấn thịt các loại Tổng khối lượng thịt các loại tiêu dùng trong nước ước khoảng 3,3 triệu tấn thịt xẻ quy đổi, tăng khoảng 6,5-7%

so với năm 2011

Đối với mặt hàng muối, năm 2011 tổng cung là 1.327.000 tấn, tổng cầu 1.200.000 tấn Như vậy, lượng muối còn tồn kho sẽ chuyển sang năm 2012 là 127.000 tấn, ngoài ra còn cả lượng muối đã cấp hạn ngạch nhưng chưa nhập khẩu về (59.000 tấn) phục vụ cho sản xuất hóa chất và y tế Dự báo trong năm

2012, tổng cung muối sẽ đạt 1.364.000 tấn và nhu cầu tiêu thụ khoảng 1.210.000 tấn [1, tr 1]

3.2 ƯỚC LƯỢNG CUNG

3.2.1 Cung thực tế

• Cung hàng hóa trong nông nghiệp là mô tả một số lượng hàng hóa, dịch vụ mà người bán sẵn lòng bán ở các mức giá khác nhau, trong một khoảng thời gian xác định trong điều kiện các yếu tố khác không đổi

• Khi giá hàng hóa tăng lên thì cung của hàng hóa đó tăng lên và ngược lại

• Các nhân tố ảnh hưởng đến cung:

Giá của bản thân hàng hóa đó;

Giá của các yếu tố sản xuất;

Công nghệ sản xuất có thể áp dụng;

Chính sách thuế và các quy định của chính phủ;

Số lượng người sản xuất;

Các kỳ vọng của người sản xuất trong tương lai.[4, tr 29]

• Cung thực tế có thể được tính như sau:

Ví dụ: Tình hình sản xuất bưởi năm roi ở Vĩnh Long vào năm 2010 như sau:

Theo UBND Vĩnh Long đến năm 2010 diện tích bưởi 5 roi là 8.000 ha tập trung các huyện Bình Minh, Tam Bình mở rộng diện tích sang huyện Trà

Ôn thuộc các xã Tân Mỹ, Thiện Mỹ, Tích Thiện Năng suất trung bình 15 tấn/

ha

Ta có:

diện tích gieo trồng thực tếdiện tích thu hoạch

năng suất trung bình/ haX

+ Diện tích thu hoạch: 8000 ha

+ Năng suất trung bình: 15 tấn/ ha

=> Sản lượng bưởi năm roi = 8 * 15 = 120 tấn

Tổng cung = sản lượng sản xuất địa phương + tồn kho kỳ trước + nhập

 Ước đoán về phạm vi thặng dư hoặc thiếu hụt so với tình hình bình thường Sản xuất bình thường của năm hiện tại có thể được xác định từ việc phân tích các ước lượng về tình hình sản xuất của các năm trước Từ đó ước tính về sản lượng năm nay có thể được tính toán từ các thông tin trên

Ví dụ:

Vĩnh Long là tỉnh có diện tích bưởi 5 roi lớn nhất ở ĐBSCL Hiện nay

Vĩnh Long đã có một vài giống bưởi chất lượng ngon, cho trái quanh năm như năm roi, da xanh: bưởi năm roi Bình Minh nổi tiếng chất lượng ngon, không hạt; bưởi da xanh hiện cũng đang ngày càng được ưa chuộng trên thị trường

- Vùng đất Vĩnh Long thích hợp cho việc trồng bưởi Riêng huyện Bình Minh là nơi thích hợp nhất cho giống bưởi 5 roi

- Mặc khác vùng đất Vĩnh Long có nhiều thuận lợi về địa hình sông nước, đất đai về các chính sách thông thoáng của tỉnh trong việc khuyến khích đầu tư trồng bưởi trên diện rộng, cũng như có sự quan tâm và giúp đỡ từ các viện nghiên cứu (miền Nam, các học viện nước ngòai), trường đại học Cần Thơ, nhà nước, chính quyền địa phương và các tổ chức quan tâm phát triển

- Nhiều công nghệ, tiến bộ kĩ thuật trong cải thiện giống, sản xuất cây giống đã và đang được thực hiện tại đây

- Theo dự án phát triển của UBND tỉnh Vĩnh Long, đến năm 2010, diện tích trồng bưởi cả tỉnh phát triển lên đến 9.000 ha

=> Từ những điểm mạnh đó cho thấy năng suất bưởi năm roi sẽ tăng qua các năm

 Sử dụng số liệu theo xu hướng từ các năm trước trong trường hợp điều kiện phát triển cây trồng và việc cung ứng vật tư là bình thường cũng như không có những tác động khác ảnh hưởng đến diện tích gieo trồng

Ví dụ:

Diện tích trồng bưởi ở Vĩnh Long không đổi qua các năm, thời tiết cũng không có thay đổi lớn, không có ảnh hưởng đến sự phát triển của cây trồng, phân bón và thuốc bảo vệ thực vật vẫn cung cấp đầy đủ cho việc chăm sóc cây trồng

Bên cạnh đó, năng suất bưởi phụ thuộc nhiều vào việc trồng tập trung hay phân tán:

- Đối với diện tích trồng tập trung thì năng suất đạt khá cao khỏang 20-30 tấn/ha trong đó số hộ đạt trên 15 tấn/ha chiếm 75%, cao nhất đạt tới 80 tấn/ha

- Đối với diện tích trồng phân tán thì năng suất trung bình đạt thấp hơn, chỉ khỏang 10,028 tấn/ha Đa số nông dân trồng bưởi Vĩnh Long hiện vẫn đang trồng bưởi tự do, phân tán theo qui mô kinh tế hộ gia đình

Hình 1: Diện tích trồng bưởi tập

trung tại tỉnh Vĩnh Long (2004)

Hình 2: Diện tích trồng bưởi phân

tán tại tỉnh Vĩnh Long (2004)

Đồ thị 1 cho thấy rõ tổng diện tích trồng bưởi tập trung của xã Bình Minh chiếm gần 50% tổng diện tích trồng bưởi tập trung trong tỉnh, là xã trồng bưởi với quy mô lớn và tập trung nhất Các xã khác chưa có xã nào đạt được 1.000 ha trồng tập trung Trong khi đó, đồ thị 2, bưởi được trồng phân tán, với diện tích khá cao, đặc biệt 3 tỉnh Vũng Liêm,Trà Ôn và Tam Bình với tổng diện tích đang cho trái cao gấp 100 lần so với diện trồng tập trung hiện nay đa số sản phẩm hiện vẫn còn đang được trồng phân tán là chủ yếu và không đồng bộ Từ đó cho thấy năng suất bưởi năm roi ở Vĩnh Long vẫn còn thấp.[2, tr 1]

3.2.2 Cung trong tương lai

a Phân tích xu hướng theo thời gian

Trong quá trình phân tích, các dạng hàm tương quan được xác định từ diễn biến thực tế của số liệu Các phương trình có thể được sử dụng là:

• Mô hình dự báo theo phương trình hồi quy đường thẳng:

Y = a + bt

Trong đó: a,b là những tham số quy định vị trí của đường hồi quy Từ phương trình này, bằng phương pháp bình phương nhỏ nhất hoặc thông qua

việc đặt thứ tự thời gian (t) trong dãy số để tính các tham số a,b Nếu đặt thứ

tự thời gian t sao cho t∑ khác 0 ( t ∑=0), ta có các công thức tính tham số sau:

Phương trình này có thể được chuyển sang dạng log:

Log Y = log a + b log X

log y = a + bX

log y = a - bX

Hình 4: Hàm logarit thể hiện xu thế tăng (hoặc giảm) theo tốc độ tăng %

Total | 1831.74569 10 183.174569 Root MSE = 13.423

Y | Coef Std Err t P>|t| [95% Conf Interval]

X | 1.381817 1.279879 1.08 0.308 -1.51347 4.277105 _cons | 420.8455 8.680562 48.48 0.000 401.2087 440.4823 -

Ta có kết quả từ mô hình hồi quy như sau:

Y=420 8455 + 1.381817X Kết Luận: Trong giai đoạn từ 2000 đến 2010, bình quân sản lượng lúa Đông Xuân ở Vĩnh Long tăng 1.381817 nghìn tấn/năm

b Mô hình phản ứng cung

Mô hình phản ứng cung xác định quan hệ giữa lượng cung và các nhân

tố ảnh hưởng tới nó Mục tiêu ước lượng của mô hình là:

• Định lượng hóa tác động của các nhân tố;

• Ước lượng các tham số cụ thể;

• Dự báo dựa vào kết quả ước lượng

Trong thực tế, một nhà sản xuất khi sản xuất ra sản phẩm của mình cần phải nghiên cứu, so sánh các số liệu trong quá khứ và thăm dò thị trường để nắm được số lượng sản phẩm cần sản xuất ra thị trường là bao nhiêu để đạt được doanh thu tối đa và từ đó đạt được tối đa hóa lợi nhuận Trong nông nghiệp cũng vậy, khi sản xuất ra sản phẩm cần phải quan tâm, xem xét đến nhiều yếu tố tác động như: chi phí sản xuất, giá sản phẩm tạo ra, trình độ khoa học kĩ thuật, thời tiết,… nhằm mục đích cung ứng số lượng sản phẩm sao cho phù hợp với nhu cầu của thị trường ở hiện tại và tương lai.

• Chi phí sản xuất (giá cả của các yếu tố đầu vào): khi chi phí sản xuất

biến động sẽ ảnh hưởng rất lớn đến nhà sản xuất (người nông dân), cụ thể khi chi phí sản xuất của một mặt hàng cụ thể tăng khiến nông dân thu lại lợi nhuận thấp hơn buộc họ phải chuyển sang đối tượng sản xuất khác sao cho chi phí mà họ bỏ ra sẽ thấp hơn nhưng vẫn đem lại lợi nhuận bằng hoặc cao hơn

so với đối tượng sản xuất trước kia Chi phí sản xuất giảm sẽ có hiệu ứng ngược lại

• Chính sách thuế và các quy định của chính phủ: khi chính phủ tăng thuế đối với sản phẩm nông nghiệp sẽ đẩy giá tăng lên dẫn đến cầu của người tiêu dùng giảm và khi đó ảnh hưởng đến cung sản phẩm sẽ giảm

• Giá sản phẩm: khi giá tăng lên cao, lượng cung của người bán tăng lên và ngược lại Nông dân có xu hướng mở rộng nguồn cung khi giá tăng và ngược lại

• Trình độ khoa học kĩ thuật: trình độ khoa học kĩ thuật được áp dụng rộng rãi trong sản xuất nông nghiệp sẽ tạo ra năng xuất cao, chất lượng tốt Góp phần tăng lượng cung ra thị trường, thúc đẩy sản xuất đối với nông dân

• Thời tiết: Sản xuất nông nghiệp của nước ta còn phụ thuộc nhiều vào điều kiện thời tiết nên ảnh hưởng của yếu tố thời tiết là rất lớn đến kết quả sản xuất nông nghiệp Điều kiện thời tiết thuận lợi giúp cho quá trình canh tác và

thu hoạch được tốt hơn do đó ảnh hưởng tích cực đến chất lượng cũng như nguồn cung sản phẩm Trong khi hạn hán và lũ lụt có hiệu ứng ngược lại Sâu bệnh cũng có tác động tiêu cực đến năng suất và nguồn cung.

Có 2 phương pháp ước lượng phản ứng cung: Trực tiếp và gián tiếp

• Phương pháp trực tiếp : Tất cả các biến số có khả năng tác động đến cung sản phẩm đều được đưa vào mô hình theo phương trình dạng tuyến tính như:

Qt : lượng bưởi cung ứng (tấn);

b1 b5: tham số ước lượng;

t: thời điểm hiện tại;

t-1: thời điểm trước đó

Phương trình (1) thể hiện các yếu tố tác động trực tiếp đến lượng cung bưởi (Qt) Ở đây ta thấy đơn giá bưởi (Pc

t-1), giá của sản phẩm cạnh tranh (Pa

t-1), đơn giá phân bón (Pf

t-1), công nghệ (T), lượng mưa (R) thay đổi theo những tham số nhất định (b1…b5) dẫn đến lượng cung bưởi (Qt) cũng thay đổi theo

lượng lượng cung bưởi (Qt) thì cần chú ý đến sự biến động của các yếu tố khác nhằm tính toán lượng cung sản phẩm hợp lí làm giảm chi phí đến tối thiểu và đạt được lợi nhuận tối đa khi doanh thu lớn nhất.

Ví dụ:

Đơn giá bưởi = 7.000.000 đồng/tấn;

Giá của sản phẩm cạnh tranh = 7.200.000 đồng/tấn;

At: diện tích trồng bưởi (ha);

Yt: năng suất bưởi (tấn/ha);

Pc

t-1 : đơn giá bưởi (ngàn đồng/tấn);

b1 b9 : tham số ước lượng;

t: thời điểm hiện tại;

t-1: thời điểm trước

Mô hình này xác định mối quan hệ giữa lượng cung bưởi và các nhân

tố tác động đến nó Lượng cung bưởi (Qt) ở phương pháp này cũng chịu ảnh hưởng của các yếu tố như ở phương pháp trực tiếp nhưng được biểu thị bằng hàm đa thức.Trong đó, hàm diện tích đất trồng bưởi (At) được nhân với hàm năng suất bưởi (Yt) Theo cách tính thông thường thì diện tích nhân với năng xuất sẽ bằng tổng sản phẩm, vì vậy ta sẽ ước lượng được lượng cung bưởi (Qt)

Ví dụ:

Giá bưởi = 6.000 (ngàn đồng/tấn);

Giá của sản phẩm cạnh tranh = 7.000 (ngàn đồng/tấn);

Diện tích trồng bắp ở thời điểm trước đó = 2(ha);

Với : a1 = 200 , b1 = 1 , b2 = 1 , b3 =1

Giá của phân bón = 50 (ngàn đồng/kg)

Giá trị ngày công lao động = 100 (ngàn đồng)

T = 5.000

Rt =20 mm

Với a1 = 300 , b4 = 1 , b5 =1 , b6 = 20 , b7 = 5 , b8 = 1 , b9 = 10

(Nguồn:do nhóm tạo)

3.3 ƯỚC LƯỢNG CẦU

3.3.1 Cầu hiện tại

Tổng cầu thị trường đối với một sản phẩm là tổng khối lượng sản phẩm

sẽ được mua bởi một loại khách hàng nhất định, tại một khu vực địa lý nhất định, trong một thời gian nhất định ở một môi trường marketing nhất định, dưới một mức độ và phối hợp nhất định các nỗ lực marketing của ngành sản xuất sản phẩm đó

(Nguồn:Dùng hàng Việt, sam/2012/02/am-anh-tang-gia-dan-han-che-mua-sam.html )

Hình 6: Tiêu thụ thực phẩm

Có nhiều phương pháp để ước lượng tổng cầu thị trường, sau đây là hai phương pháp đơn giản và được áp dụng khá phổ biến

a Phương pháp tiêu chuẩn:

Q = n * q * p (3) Trong đó:

Q là tổng cầu thị trường;

n là số lượng người mua trong thị trường;

q là số lượng mà một khách mua trung bình đã mua trong 1 năm;

p là mức giá trung bình của một đơn vị sản phẩm

Ví dụ: Tại một của hàng kinh doanh các mặt hàng sữa của Vinamilk, ta ước lượng có khoảng 400 khách hàng có nhu cầu tiêu dùng sữa trong một tháng, và mỗi khách hàng mua trung bình 100 hộp sữa/tháng, giá của mỗi hộp sữa là 6.500 (đ/hộp) thì tổng nhu cầu về sữa sẽ là:

Q là tổng cầu thị trường;

n là số lượng người mua trong thị trường;

i là thu nhập dành cho tiêu dùng/người;

c là bình quân % thu nhập tiêu thụ dành cho thực phẩm;

s là bình quân % chi tiêu cho thực phẩm dành cho thịt;

m là bình quân % chi tiêu cho thịt dành cho thịt heo

c Phương pháp tổng hợp thị trường

Ví dụ: Tổng hợp thị trường một số loại hàng hóa:

Bảng 3: Tình hình tiêu thụ nông sản ( tuần lễ từ 23/5/2011-27/05/2011 )

3.3.2 Cầu trong tương lai

a Điều tra về ý kiến khách hàng và đánh giá nhu cầu

Phương pháp này được sử dụng khi chuỗi số liệu thời gian không có sẵn hoặc khi cần giới thiệu một mặt hàng mới Phân tích cầu phải được dựa trên việc đánh giá về nhu cầu của đối tượng khách hàng Vì nhu cầu có liên quan trực tiếp đến sức mua và khả năng chi trả của khách hàng và điều đó lại ảnh hưởng đến lượng cầu trong tương lai

Dùng những câu hỏi đã có sẵn các câu trả lời để cho khách hàng dễ chọn lựa như: “Hoàn toàn đồng ý”, “Đồng ý”, “Không có ý kiến”, “Không đồng ý” Bạn nên biết tâm lý của mọi người là rất ngại phải viết nhiều khi trả lời các phiếu thăm dò Hãy đặt ra những câu hỏi cụ thể Tránh những câu hỏi mơ