Bài 60. SAO – THIÊN HÀ potx

- Biết vài đặc điểm về thiên hà của chúng ta.. - HS: xem lại bài Mặt trời và hệ Mặt trời, HS sẽ vận dụng và nắm bắt được kiến thức về Sao, thiên hà.. -GV giới thiệu các sao ở gần, xa và

Bài 60 SAO – THIÊN HÀÀ

I MỤC TIÊU: giúp HS:

- Phân Biết được sao, hành tinh, thiên hà, đại thiên hà

- Biết sơ bộ về các loại thiên hà

- Biết vài đặc điểm về thiên hà của chúng ta

II CHUẨN BỊ:

- GV: Sưu tầm hình ảnh chụp một số thiên hà Tranh chụp phóng to các hình trong SGK

- HS: xem lại bài Mặt trời và hệ Mặt trời, HS sẽ vận dụng và nắm bắt được kiến thức về Sao, thiên hà

III TỒ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC:

Tiết 1

Hoạt động 1 (15’) SAO

Tìm hiểu: Khái niệm sao, sao gần nhất, sao xa nhất, hành tinh của một số sao

-GV cho HS nhắc lại cấu tạo

của Mặt trời (phân tích quang

cầu của mặt trời là khối khí

nóng sáng) Nêu câu hỏi:

H Sao là gì? Mặt trời có phải

-Tiếp nhận thông báo từ GV

và trả lời câu hỏi

- Sao là khối khí nóng sáng, ở rất

xa ta (hàng tỉ năm ánh sáng)

- Xung quanh một số sao có các

là sao?

H Ở gần, và xa nhất đối với

chúng ta là sao nào?

H Năm ánh sáng là gì?

-GV giới thiệu các sao ở gần,

xa và một số hành tinh quay

quanh sao (giống như hệ mặt

trời)

-Ghi nhận nội dung kiến thức

từ GV thông bào

+ khái niệm sao

+ sao ở gần nhất

+ sao ở xa nhất

+ thế nào là năm ánh sáng

hành tinh chuyển động (giống như hệ Mặt trời)

Hoạt động 2 (15’) CÁC LOẠI SAO

- GV nêu và trình bày các

loại sao (như sao Biến quang,

sao mới, sao Punxa) như

SGK

- Giới thiệu hình ảnh xung

sóng điện từ ghi được từ sao

punxa Chú ý phân tích quá

trình bức xạ của sao nơtron

và sao Biến quang, nguyên

nhân dẫn đến quá trình bức

xạ năng lượng của 2 loại sao

- Giới thiệu về đặc điểm của

lỗ đen và tinh vân như SGK

- Ghi nhận thông tin từ thông báo của GV

Đa số các sao tổn tại ở trạng thái

có kích thước, nhiệt độ ổn định trong thời gian dài

Ba loại sao:

- sao Biến quang: có độ sáng thay đổi

- sao mới, độ sáng tăng đột ngột hàng vạn lần rồi từ từ giảm

- sao Punxa, sao nơtron: bức xạ năng lượng dưới dạng xung sóng điện từ rất mạnh

Hoạt động 3 (15’) KHÁI QUÁT VỀ SỰ TIẾN HÓA CỦA SAO

- Yêu cầu HS đọc SGK Nêu

câu hỏi hướng dẫn

H Sao được hình thành như

thế nào?

H Sao tiếp tục phát triển thế

nào sau khi được hình thành?

H Em hiểu gì về “nhiên

liệu” trong sao cạn kiệt?

- GV tổng kết các ý HS trả

lời, trình bày khái quát sự

tiến hóa của sao như SGK

- Thảo luận nhóm, trả lời câu hỏi

+ sao hình thành từ “mây”

khí và bụi

+ khi được hình thành, sao nóng lên, bức xạ năng lượng

+ khi cạn “nhiên liệu” sao Biến đổi thành tinh thể khác

(sao nơtron, lỗ đen)

- Đám “mây” khí và bụi vừa quay, vừa co lại do tác dụng của lực hấp dẫn, sau thời gian vài chục nghìn năm thì tạo thành một tinh vân Ở trung tâm tinh vân, một ngôi sao được hình thành

- Sao tiếp tục co lại, nóng dần lên, bức xạ năng lượng

- Khi “nhiên liệu” cạn, sao Biến thành tinh thể khác

Thời gian sống của sao có khối lượng khác nhau thì khác nhau

Có sao tiếp tục tiến hóa trở thành sao nơ tron hoặc lỗ đen

Tiết 2

Hoạt động 1 (2’) THIÊN HÀ – CÁC LOẠI THIÊN HÀ

- Cho HS đọc SGK trang

308-309 Nêu câu hỏi:

H Thiên hà là gì?

- Cho HS quan sát hình 60.1;

60.2 và một số tranh về hình

ảnh thiên hà, yêu cầu HS

nhận xét?

H Thế nào là thiên hà xoắn

ốc, thiên hà elip?

- Giới thiệu 3 loại thiên hà

như SGK Nêu câu hỏi C1 và

C2 của SGK

- Chú ý HS ghi nhớ: toàn bộ

các sao trong mỗi thiên hà

đều quay xung quanh trung

tâm thiên hà

- Đọc SGK, thảo luận nhóm, trả lời câu hỏi

- Quan sát hình ảnh các loại thiên hà, đưa ra nhận xét

+ Trả lời câu hỏi C1

+ Trả lời câu hỏi C2

- Hệ thống sao gồm nhiều loại sao và tinh vân gọi là thiên hà

- Thiên hà có hình dạng dẹt như cái đĩa có cánh tay xoắn ốc, chứa nhiều khí là thiên hà xoắn ốc

- Thiên hà hình elip, chứa ít khí, khối lượng thiên hà trải trên một dãi rộng gọi là thiên hà elip

- Thiên hà không có hình dạng xác định, trông như những đám mây gọi là thiên hà không định hình

Các sao quay xung quanh trung tâm thiên hà

Hoạt động 2 (20’) THIÊN HÀ CỦA CHÚNG TA-NGÂN HÀ

- Cho HS đọc SGK, tìm hiểu

đặc điểm Thiên hà của chúng

ta

H Thiên hà của chúng ta

- Đọc SGK, thảo luận nhóm, trả lời câu hỏi gợi ý

- Quan sát hình 60.4, phân

+ Thiên hà của chúng ta:

- Thiên hà hình xoắn ốc

- Có khối lượng khoảng 150 tỉ

thuộc loại thiên hà nào, kích

thước, khối lượng? (so với

Mặt trời), số lượng sao nhiều

hay ít?

- Trình bày giống như SGK,

trong quá trình diễn giảng,

GV sử dụng hình 60.4 (a, b)

SGK để minh họa Cho HS

quan sát hình và nêu nhận

xét

H Ngân hà là gì? Có phải

ngân hà là thiên hà của chúng

ta?

- Yêu cầu HS đọc SGK, tìm

hiểu về nhóm thiên hà, siêu

nhóm thiên hà

- GV trình bày như SGK

tích những đặc điểm của thiên hà

- Ghi nhận thông báo từ GV

Đọc mục C: nhóm thiên hà, siêu nhóm thiên hà

Nghe GV thông báo

lần khối lượng Mặt trời

- Bề dày khoảng 330 năm ánh sáng, chứa vài trăm tỉ ngôi sao

+ Vùng lồi trung tâm thiên hà tạo bởi các sao “già” khí và bụi,

có nguồn phát hồng ngoại cũng

là nguồn phát sóng VTĐ

+ Từ Trái đất, chỉ nhìn được hình chiếu của thiên hà trên vòm trời, như dãi sáng tỏa ra trên bầu trời đêm, đó là dãi Ngân hà

+ Nhóm thiên hà Siêu nhóm thiên hà (SGK)

Hoạt động 3 (5’) CỦNG CỐ - HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ

- GV tổng kết cho HS các khái niệm: sao, các loại sao, lỗ đen, tinh vân, thiên

hà, nhóm thiên hà Hướng dẫn HS trả lời câu hỏi Câuối bài (SGK)

- HS ghi nhận nội dung bài, những chuẩn bị ở nhà

+ Làm bài tập (SGK)

+ Đọc “em có Biết” ở Câuối bài

+ Xem trước bài 61

IV RÚT KINH NGHIỆM – BỔ SUNG