Hàm lượng Ca trong một số loài cá giảm khi sinh sản và thức ăn thiếu Ca, điều này cho thấy Ca được hấp thu từ vảy cho các hoạt động sinh lí.. Vì vậy P tham gia vào quá trình trao đổi năn
Trang 1CANXI VÀ PHOSPHO TRONG THỨC ĂN
THỦY SẢN
Ca và P cần thiết cho quá trình hình thành xương Trong xương
cá Ca chiếm tỉ lệ cao Ở vảy cá rô phi hàm lượng Ca cũng chiếm đến 19 – 21% Hàm lượng Ca trong một số loài cá giảm khi sinh sản và thức ăn thiếu Ca, điều này cho thấy Ca được hấp thu từ vảy cho các hoạt động sinh lí Tỉ lệ Ca:P ở vảy và xương cá là 1.5 – 2.1 và tỉ lệ Ca:P cả cơ thể là 0.7 – 1.6 ngoài vai trò cấu trúc cơ bản của xương, Ca còn tham gia vào quá trình đông máu,
co cơ, dẫn truyền thông tin thần kinh, duy trì áp suất thẩm thấu
Tương tự như Ca, P thường tồn tại ở dạng kết hợp với hợp chất khác trong mô xương cá Hàm lượng P trong bộ xương cá chiếm khoảng 15% và 0.2 – 0.8% trong cơ thịt cá P có vai trò trong quá trình biến dưỡng các chất dinh dưỡng trong cơ thể P là chất cấu thành hợp chất cao năng Adenosine triphosphate (ATP), Phospholipid, AND, ARN và một số coenzyme Vì vậy P tham gia vào quá trình trao đổi năng lượng, điều khiển sinh sản, sinh trưởng…Phospho tham gia vào việc duy trì ổn định pH trong cơ thể ĐVTS
Đối với động vật trên cạn, Ca được lấy từ thức ăn, tuy nhiên ở ĐVTS đặc biệt là động vật biển có khả năng hấp thu Ca từ việc uống nước hoặc hấp thu qua mang, da Cá biển hấp thu một
lượng khoáng rất lớn từ nước biển như: Ca, Na, Cl, Mg, nhưng
Trang 2rất ít P Hàm lượng Ca hấp thu được ở cá biển khoảng 40 – 52%
so với lượng cung cấp từ thức ăn Trái lại cá nước ngọt hầu như không lấy được Ca từ môi trường vì chúng ít uống nước Khi hàm lượng P trong nước biển thấp (ít hơn 0.1 mg/l) lượng P mà
cá lấy được từ nước biển chỉ khoảng 1% so với lượng P lấy từ thức ăn
Nhu vậy sự hấp thu Ca có thể được cá tự điều chỉnh thông qua
sự gia tăng hấp thu từ môi trường nước chỉ khi nào nước quá mềm và thức ăn không cung cấp đủ Ca thì vấn đề thiếu hụt Ca mới xảy ra Do đó, nhu cầu Ca của cá ít được chú ý, tuy nhiên cá được nuôi trong môi trường nước thật mềm lượng Ca trong thức
ăn cũng cần được lưu ý vì hàm lượng Ca trong thức ăn thấp sẽ ảnh hưởng đến sự tăng trưởng
Trái ngược với Ca, P hầu như được lấy chủ yếu từ thức ăn, tỉ lệ
P hấp thu từ môi trường nước rất thấp, chỉ đạt 1/40 so với Ca Lượng P hấp thu từ môi trường nước lệ thuộc vào nhiều yếu tố môi trường, hàm lượng Ca trong nước và giống loài thủy sản
Dấu hiệu thiếu P chủ yếu là giảm sinh trưởng, hiêu quả sử dụng thức ăn và khoáng trong xương, vảy, vỏ Ngoài ra, ở cá chép còn
có dấu hiệu tăng hàm lượng mỡ, giảm lượng nước trong cơ thể
và lượng P trong máu
Trang 3
Các dạng Caxi và Phospho động vật thủy sản có thể sử dụng
Khả năng sử dụng và hấp thu Ca phụ thuộc vào dạng và hàm lượng Ca, hàm lượng P, thành phần của thức ăn và cấu trúc hệ thống tiêu hóa của ĐVTS Ở cá chép khi hàm lượng Ca trong thức ăn là 0.68% thì cá có thể hấp thu được 58% dạng calcium lactate, 37% dạng tribasic calcium phosphate và 27% dạng
calcium carbonate Khả năng hấp thu Ca của ĐVTS tăng khi sử dụng dạng Ca hòa tan Khả năng hấp thu Ca sẽ giảm 20 – 34% khi hàm lượng P tăng cao trong thức ăn
Nguồn cung cấp Ca chính trong thức ăn là nguyên liệu có nguồn gốc động vật như bột cá Trong cơ thể cá, hàm lượng Ca cao nhất ở bộ khung xương (>30%) và vảy (>80%) Ca ở vảy cá là
sự tích lũy Ca tạm thời và không bền Trong cơ thịt cá hàm
lượng Ca dao động từ 0.02 – 0.5% khối lượng Ca cũng có ảnh hưởng đến các thành phần dinh dưỡng khác như Vitamin D, Mg,
Zn