CÁC DẠNG BÀI TẬP KINH TẾ VI MÔ

Cho hàm số cung, cầu ban đầu. Giả sử lượng cungcầu ở mỗi mức giá giảmtăng lên x sản phẩm. Tìm điểm cân bằng mới Cách giải: B1: Dựa vào đề bài là lượng cungcầu thay đổi x sản phẩm nên ta quy hàm số cung hoặc hàm số cầu về phương trình Q = aP+b B2: Do lượng cungcầu thay đổi x sản phẩm nên ta có hàm số mới là: Q’ = aP+b+x B3: Kết hợp phương trình đường cầucung cũ với phương trình mới để tìm điểm cân bằng. Bài tập mẫu:Cho hàm số cung, cầu ban đầu. Giả sử lượng cungcầu ở mỗi mức giá giảmtăng lên x sản phẩm. Tìm điểm cân bằng mới Cách giải: B1: Dựa vào đề bài là lượng cungcầu thay đổi x sản phẩm nên ta quy hàm số cung hoặc hàm số cầu về phương trình Q = aP+b B2: Do lượng cungcầu thay đổi x sản phẩm nên ta có hàm số mới là: Q’ = aP+b+x B3: Kết hợp phương trình đường cầucung cũ với phương trình mới để tìm điểm cân bằng. Bài tập mẫu:Cho hàm số cung, cầu ban đầu. Giả sử lượng cungcầu ở mỗi mức giá giảmtăng lên x sản phẩm. Tìm điểm cân bằng mới Cách giải: B1: Dựa vào đề bài là lượng cungcầu thay đổi x sản phẩm nên ta quy hàm số cung hoặc hàm số cầu về phương trình Q = aP+b B2: Do lượng cungcầu thay đổi x sản phẩm nên ta có hàm số mới là: Q’ = aP+b+x B3: Kết hợp phương trình đường cầucung cũ với phương trình mới để tìm điểm cân bằng. Bài tập mẫu:

UPDATE CHƯƠNG 1+2+3+4: CÁC DẠNG BÀI TẬP

Dạng 1: Cho hàm số cung, cầu ban đầu Giả sử lượng cung/cầu ở mỗi mức giá giảm/tăng lên x sản phẩm Tìm điểm cân bằng mới

1 Cho hàm số cung và cầu lần lượt là: Ps = 1/2 Q – 15, Pd = -1/2Q +55

Giả sử giá của yếu tố đầu vào giảm làm cho lượng cung ở mỗi mức giá tăng lên 5 chiếc Hỏi giá và lượng cân bằng thay đổi như thế nào?

2 Cho hàm số cung và cầu lần lượt là: Ps = 1/2 Q + 20, Pd = -1/2Q +30

Giả sử cầu giảm 20/% ở mỗi mức giá Phân tích biến động doanh thu của nhà sản xuất

Giải:

Qs = 2P-40, Qd = -2P + 60 ⬄ Pcb = 25, Qcb = 10

Cầu giảm 20% ở mỗi mức giá nên đường cầu mới:

Qd’ = 80%(-2P+60) = -1,6P + 48

Đường cung không đổi nên cân bằng thị trường khi Qd’ = Qs

⇨ 2P-40 = -1,6P +48 ⬄ Pcb’ = 24.44, Qcb’= 8.88

Suy ra biến động doanh thu là: TR1 – TR2 = Pcb.Qcb – Pcb’.Qcb’ = 32.97

Dạng 2: Cầu về sản phẩm bao hàm cả cầu nội địa và cầu xuất khẩu Giả sử cầu xuất khẩu/nội địa giảm x% Tìm điểm cân bằng mới.

Cách giải:

B1: Ta quy đường cầu về dạng Q = aP+b (phải ở dạng này nha)

B2: Dựa vào dữ kiện đề bài, tìm hàm cầu nội địa và hàm xuất khẩu tương ứng B3: Xác định hàm xuất khẩu/nội địa sau khi giảm, từ đó tìm hàm cầu tổng mới

B4: Từ hàm cầu tổng mới và hàm cung, tìm điểm cân bằng mới.

Bài tập mẫu:

Hàm số cung, cầu về lúa mì ở Mỹ những năm 1980 như sau:

Qs = 1800 + 240P, Qd = 3550 - 266P

Trong đó cầu nội địa là: Qd1= 1000 - 46P

a) Tìm giá cả và lượng cân bằng

b) Giả sử cầu xuất khẩu về lúa mì giảm 40%, nông dân Mỹ bị ảnh hưởng như thế nào về doanh thu và giá cả

Cầu xuất khẩu Qd2 = Qd –Qd1 = 3550 -266P – (1000 – 46P) = 2550-220PCầu xuất khẩu giảm 40% suy ra cầu xuất khẩu sau khi giảm là 60%:

Qd2’ = 60%(2550 – 220P) = 1530 – 132P

Vậy cầu tổng mới là: Qd’ = Qd2’ + Qd1= 2530 – 178P

Kết hợp với đường cung không đổi: Qs = 1800 + 240P

Ta được Pcb’ = 1,75, Qcb’ = 2219

Ta kết luận: Giá giảm, lượng cân bằng cũng giảm Suy ra doanh thu giảm

Lượng doanh thu giảm: TR1 – TR2 = 2630.3,46 – 2219.1,75 = 5216.25.

Dạng 3: Xác định lượng thừa, thiếu khi chính phủ áp đặt giá sàn, giá trần Xác định số tiền chính phủ phải chi nếu cam kết mua hàng dư thừa trong trường hợp áp đặt giá sàn.

Cách giải:

B1: Thay giá trần/giá sàn P= x mà chính phủ áp đặt lần lượt vào hàm số cung

và cầu, ta tìm được Qd và Qs khi chính phủ tác động chính sách

B2: Với giá trần: Lượng thiếu hụt sẽ bằng: Qd – Qs.

Với giá sàn: Lượng dư thừa sẽ bằng: Qs – Qd Lượng tiền mà chính phủ

bỏ ra nếu cam kết mua hàng thừa là: G = x.(Qs-Qd).

Bài tập mẫu:

Cho hàm số cung và cầu lần lượt là:

Ps = Q + 5, Pd = -1/2Q + 20

a) Tìm giá và sản lượng cân bằng

b) Chính phủ ấn định mức giá là 18 và sẽ mua hết hàng thừa thì số tiền chính phủ chi là bao nhiêu?

Giải:

a) Cân bằng thị trường khi Ps = Pd ⬄ Q + 5 = -1/2 Qd + 20

Suy ra Qcb = 10, Pcb = 15

b) Chính phủ ấn định mức giá là P =18 > P cb ⬄ áp đặt giá sàn

Thay P = 18 vào phương trình cung cầu ta được: Qd = 4, Qs = 13

Vậy lượng dư thừa là: Qs – Qd = 13 -4 = 9

Số tiền chính phủ bỏ ra là: G =9.18 = 162

Dạng 4: Thặng dư CS, PS và tổn thất xã hội khi chính phủ áp đặt giá sàn và giá trần (Quy ước của anh: giá trần là Pmax, giá sàn là Pmin)

1 Giá trần:

B1: Tìm giá cân bằng, tính CS, PS ban đầu

B2: Thay giá trần Pmax vào hàm cung và cầu, xác định được Qd và Qs B3: Dựa vào dữ kiện tìm được, tính PS’ và CS’ sau khi áp đặt giá trần như hình dưới

B4: Phần tổn thất, kí hiệu DWL là phần tam giác xanh như hình

Có 2 cách tính:

- Tính diện tích tam giác xanh

- Lấy tổng thặng dư ban đầu trừ thặng dư lúc sau

Bài tập mẫu:

Cho hàm cung, cầu như sau: Qd= 160 - 5P, Qs =3P+16

a) Tính giá và lượng cân bằng, tính CS, PS ban đầu

b) Giả sử chính phủ định mức giá 15 đvtt/sp Trong trường hợp này, tính lượng thiếu hụt, CS, PS và DWL

Thay P = 15 vào hàm cung và cầu ta được: Qd =85, Qs = 61Lượng thiếu hụt: Qd –Qs = 24(sản phẩm)

Tính CS, PS, DWL:

Dựa vào hình: Thay Qs =61 vào pt cầu ta được P’’ = 19.8

PS’ = ½.61.(15-(-16/3)) = 620,17

CS = ½ 61.(32 -19,8) + (19,8 - 15).61 = 664,9Tổng thặng dư lúc sau: 1285,07

Suy ra DWL = 21,6

2 Giá sàn:

Dựa vào hình làm tương tự như giá trần:

Dạng 5: Tìm phương trình cung cầu thông qua độ co giãn điểm

Cho độ co giãn Ed hoặc Es tại 1 điểm, tìm phương trình cung/ cầu.

Cách giải:

B1: Gọi PT cần tìm là: P =ax +b (hoặc Q = ax+b)

B2: Ed = 1/a P/Q (đối với pt P) hoặc Ed = a.P/Q (đối với pt Q) Thay P, Q vào

ta tính được hệ số a

B3: Thay chính điểm P, Q đó và a vào phương trình cần tìm, tính được b, suy

ra đường cung/cầu.

Bài tập mẫu:

Giả sử đang phân tích thị trường thép Lượng thép năm ngoái bán ra là

100 triệu tấn với giá 20$/tấn Từ dữ liệu, ta biết được Ed = -0,25, Es = 0,5 Tìm phương trình đường cung, đường cầu

Giải: Ta có: P =20, Q =100

- Gọi Pd = aQ+b là pt đường cầu (1)

Ed = 1/a.P/Q = -0,25 ⬄ 1/a 20/100 = -0,25 ⬄ a = -0.8

Thay a = -0,8, P =20, Q = 100 vào phương trình (1) ta được:

20 = -0,8.100+b ⬄ b = 100 Vậy đường cầu có pt: Pd=-0,8Q+100

- Gọi Ps = cQ+d là pt đường cung (2)

Es = 1/c.P/Q = 0,5 = 1/c 20/100 ⬄ c = 0.4

Thay c=0,4, P=20, Q =100 vào (2) ta được:

20 = 0,4.100 +d ⬄ d = -20 Vậy đường cung có pt: Ps=0,4Q – 20

Lưu ý:

● Nếu đề cho hàm P= aQ +b thì co giãn điểm tính theo công thức: E = 1/a P/Q

● Nếu đề cho hàm Q= aP +b thì co giãn điểm tính theo công thức E = a.P/Q(Áp dụng cho cả hàm cung và hàm cầu)

Dạng 6: Độ co giãn ảnh hưởng tới doanh thu

Cho Ed hoặc Es, giả sử giá thay đổi x%, nêu sự thay đổi của 1 đại lượng (giá

và lượng) khi đại lượng còn lại thay đổi Xác định độ biến thiên của doanh thu Co giãn chéo tương tự

Cách làm:

B1: Cần phải hiểu rõ Ed luôn có dạng: Ed = % ∆ Q % ∆ P = - a (với a>0) (Ed luôn âm)

- Dấu trừ trong Ed thể hiện giá và sản lượng thay đổi ngược nhau (theo luật cầu), tức là giá tăng thì lượng giảm, và ngược lại, giá giảm thì lượng tăng

- Phần a chính là thể hiện giá trị thay đổi, nếu giá thay đổi 1% thì lượng thay đổi a phần trăm

Kết hợp cả 2 ta được ý nghĩa của Ed: Nếu giá giảm 1% thì lượng tăng Ed % và

ngược lại, nếu giá tăng 1% thì lượng giảm đi 1 lượng là trị tuyệt đối Ed%.

Còn Es luôn dương nên ý nghĩa Es: Nếu giá giảm 1% thì lượng giảm Es% và

nếu giá tăng 1% thì lượng tăng Ed%.

B2: Tính sự thay đổi doanh thu

Tìm doanh thu ban đầu: TR1= P1.Q1 Doanh thu lúc sau TR2 = P2.Q2,

Biện luận TR2 theo TR1, từ đó so sánh TR2 và TR1, cuối cùng xác định độ biến thiên doanh thu (Hơi khó hiểu ha, xem bài mẫu để hiểu hơn nhé)

Bài tập mẫu:

Cho Ed = -0,5 Giả sử giá tăng 10% thì :

a) Lượng sản phẩm của hàng hóa sẽ?

b) Doanh thu của hành hóa sẽ?

Giải:

a) Ed = - 0,5, điều này có ý nghĩa, nếu giá tăng 1% thì lượng sản phẩm

sẽ giảm đi 0,5%

Vậy nếu giá tăng 10% thì lượng sản phẩm sẽ giảm đi 5%

b) Doanh thu ban đầu của sản phẩm: TR1 = P1.Q1

Doanh thu khi giá tăng 10% là: TR2 = P2.Q2

Ta có: Giá tăng 10% tức P2 = P1 + 10%P1 = 1,1P1 Lượng giảm 5% tức Q2 = Q1 – 5%Q1 = 0,95Q1Vậy TR2 = P2.Q2 = 1,1P1.0,95Q1 = 1.045P1.Q1

So sánh ta được TR2 >TR1

Vậy doanh thu tăng 1 lượng: TR2 –TR1 = 0,045 = 4,5%.

Làm xong có thể kiểm tra lại bằng cách so bảng:

Dạng 7: Tìm điểm cân bằng khi đánh thuế vào người bán, vào người mua Cho hàm số cung và hàm số cầu Giả sử chính phủ đánh thuế t /sp vào người bán hoặc người mua Tìm điểm cân bằng sau khi đánh thuế.\

Kết hợp với đường cung không đổi, cân bằng thị trường tại: Pd’ = Ps’

Suy ra được điểm cân bằng mới.

Xét thấy, ở 2 trường hợp, đánh vào người mua hay người bán thì ta có:

- Điểm cân bằng khác nhau,

- Thuế người mua và thuế người bán chịu là như nhau.

Vậy nên trong trường hợp đề không nói đánh vào ai, ta có thể giả sử đánh vào

1 bên bất kì để tính toán (Anh hay giả sử đánh vào người bán nha)

Bài tập mẫu:

1 Giả sử sản phẩm X có hàm số cung và cầu như sau: Qd = 180 - 3P, Qs = 30

+ 2P Nếu chính phủ đánh thuế vào người bán thì điểm cân bằng mới là gì?, Nếu chính phủ đánh vào người mua thì điểm cân bằng mới là gì?

Giải:Pd = (Q -180)/-3 , Ps = (Q-30)/2

● Nếu đánh vào người bán: Ps’ = Ps +t = (Q-30)/2 + 10

Cân bằng thị trường: Pd =Ps’ ⬄ (Q -180)/-3 = (Q-30)/2 + 10

Điểm cân bằng mới là: Qcb = 78, Pcb = 34

● Nếu đánh vào người mua: Pd’ = Pd – t = (Q -180)/-3 – 10

Cân bằng thị trường: Pd’ = Ps ⬄ (Q -180)/-3 – 10 = (Q-30)/2

Điểm cân bằng mới là: Qcb = 78, Pcb = 24

⇨ Khác nhau về giá cân bằng, sự chênh lệch đúng bằng thuế t =10

Dạng 8: Tìm lượng thuế mà người mua hoặc người bán phải chịu

Cho hàm cung, hàm cầu Giả sử chính phủ đánh thuế là t /sp Tìm tD, tS

Cách giải: Thường các bài tập sẽ không nói thẳng là đánh vào ai, nên ta cứ giả sử

nó đánh vào người bán nhé

B1: Dựa vào đường cung, cầu, tìm điểm cân bằng: Pcb và Qcb

B2: Pt đường cung sau khi đánh thuế: Ps’ = Ps +t

B3: Cân bằng thị trường Ps’=Pd, tìm giá cân bằng, lượng cân bằng mới Pcb’và Qcb’

B4: Ta có công thức:

● Thuế mà người mua chịu: tD = Pcb’ – Pcb

● Thuế mà người bán chịu: tS = t – tD

B5: Tổng tiền chính phủ thu được khi có thuế: +

Lưu ý: Mối quan hệ giữa độ co giãn và thuế:

● Nếu tD<tS => Người mua chịu thuế ít hơn => Cầu co giãn nhiều hơn cung

● Nếu tD>tS => Người mua chịu thuế nhiều hơn => Cầu co giãn ít hơn cung

● Nếu tD = tS => chịu thuế bằng nhau => cầu co giãn như cung.

● Nếu tD = t => Người mua chịu hết thuế => Cầu hoàn toàn không co giãn, cung co giãn hoàn toàn

● Nếu tS = t => Người bán chịu hết thuế => Cung hoàn toàn không co giãn, cầu co giãn hoàn toàn.

Bài tập mẫu:

1 Cho hàm cung cầu: Qd = -17P + 390, Qs = 8P + 15.

Chính phủ đánh thuế 4 đvtt/sp Tính tD, tS, so sánh co giãn cầu và co giãn cung, tính thuế mà chỉnh phủ thu được

Vậy thuế mà người mua chịu là: tD = Pcb’ – Pcb =16.28 – 15 =1,28

Thuế mà người bán chịu là: tS = t –tD = 4 -1,28 = 2,72

Do tD < tS => Người mua chịu thuế ít hơn => Cầu co giãn hơn cung

Thuế chính phủ nhận: G =t.Qcb’ = 16,28 4 =65,12

Dạng 9: Thặng dư PS, CS và tổn thất xã hội DWL sau khi đánh thuế.

Dựa theo dạng 8

Cách làm:

B1: Cần có các giá trị (được tính ở dạng 8) như:

● Cân bằng ban đầu: Pcb, Qcb

● Cân bằng sau khi đánh thuế: Pcb’, Qcb’

● tD, tS

B2: Thay giá trị cân bằng mới Qcb’ vào đường cung cũ Ps, ta tính được P* như

hình

B3: Ta có bảng sau: (G là lượng thuế chính phủ nhận được nhé), tới đây thì mọi

thứ chỉ là diện tích tam giác và hình chữ nhật

Ban đầu: Pcb, Qcb Đánh thuế: Pcb’, Qcb’

Nếu chính phủ đánh thuế làm lượng cân bằng mới là 2,5 Tính thuế mà chính phủ đánh, lượng tiền CP thu được, CS, PS, DWL sau khi bị đánh thuế

Giả sử đánh vào người bán, Ps’ = Ps + t và Pd không đổi

Thay Qcb’ = 2,5 vào Pd ta được giá cân bằng mới: Pcb’ = 10,5

Thay Pcb’ vào Ps ta được: 10,5 = 6 + 2,5 + t ⬄ t = 2

Thuế người mua chịu: tD = Pcb’ – Pcb = 10,5 -9 =1,5

Thuế người bán chịu: tS = t –tD = 2- 1,5 = 0,5

Ta có hình: (làm bài nhớ hiểu hình nha, hiểu hình là xong hết rùi đó !!!)

Ban đầu: Pcb, Qcb Đánh thuế: Pcb’, Qcb’

- CS = A + B + C

- PS = D + E + F

- CS = A

- PS = F

- G = 0

=> NW = A+B+C+D+E+F - G = B + E

=> NW = A+B+E+FLưu ý: 18 và 6 lần lượt là tung độ gốc của Pd và Ps ( nhớ là phải là phương trình P nha mấy đứa, không phải Q nhé)

● Người mua sẽ tốn ít tiền hơn để mua sản phẩm đó

● Người bán sẽ nhận được tiền nhiều hơn

TẤT TẦN TẬT VỀ TRỢ CẤP:

B1: Tìm điểm cân bằng ban đầu: Pcb, Qcb

B2: Trợ cấp thường là vào sản xuất, chính phủ sẽ trợ cấp cho người bán 1 lượng t/sp, lúc này đường cung mới là: Ps’ = Ps – t

B3: Cân bằng mới: Pd = Ps’ = Ps – t Tìm điểm cân bằng mới Pcb’, Qcb’ B4: Tìm số trợ cấp mà người bán và người mua nhận được

Ta có bảng thay đổi sau:

2 Giả sử chính phủ trợ cấp 12.000 đồng trên 1 kg, lượng cân bằng, giá NSX nhận và giá NTD trả là bao nhiêu?

3 Chính phủ mất bao nhiêu tiền trợ cấp? Ai là người nhận trợ cấp nhiều hơn, cụ thể là bao nhiêu?

4 Chính sách trợ cấp làm thay đổi PS,CS ra sao? Tổn thất xã hội là bao nhiêu?

Vậy: Giá người mua thực sự trả là Pcb’ = 46

Giá người bán thực sự nhận được là: Ps* = Pcb’ + t = 46+12=58

Lượng PS thay đổi = diện tích B + E =1/2.(Qcb+Qcb’).tS =960

Lượng CS thay đổi = diện tích C+F+G= 1/2.(Qcb+Qcb’).tD = 480

Chính phủ đánh thuế 2 đvtt/sp Cùng lúc đó áp đặt giá P = 12 Tình hình thị trường lúc này như thế nào, nên làm gì?

Giải:

Đánh thuế t =2 suy ra hàm cung mới: Ps’ = 6+Q +2 = 8+Q

Áp đặt giá P =12, thay vào hàm cung và cầu mới ta được:

Qs’ = 4, Qd = 2

Vậy thị trường sau khi bị đánh thuế và áp đặt giá thì đang dư thừa, lúc này chính phủ nên cam kết mua hết hàng thừa, số tiền mà chính phủ bỏ ra là: G=12.(4 -2)=24

Một công thức ngoài lề: tD = t.Ed+Es Es (tất cả ở dạng trị tuyệt đối)

Hàng hóa X có Ep= -2 và Es=4 Chính phủ đánh thuế 9 (đvt/đvq) vào hàng hóa này Vậy sau khi có thuế giá thị trường sẽ tăng thêm là:

Giải: Giá thị trường tăng đúng bằng khoản thuế mà người mua phải chịu:

Ta có: tD = t.Ed+Es Es

Vậy tD = 6