Khái niệm chung Một số phương pháp tạo mối hàn •Mối hàn chắc: chỉ dùng để chịu tải trọng •Mối hàn chắc kín: dùng để chịu tải trọng và đảm bảo kín khít, •Mối hàn giáp mối: đầu hai tấm thé
Trang 2Giảng viên: Kiều Xuân Viễn – Học phần: Chi tiết máy 2
4.1 Khái niệm chung
• Hai tấm ghép kim loại được ghép với nhau bằng cách nung phần tiếp giáp của chúng đến trạng thái nóng chảy, hoặc nung phần tiếp xúc của chúng đến trạng thái dẻo và ép lại với nhau, sau khi nguội lực liên kết phân tử ở chỗ tiếp xúc sẽ không cho chúng tách rời nhau
4.1.1 Cách tạo mối hàn
Trang 34.1 Khái niệm chung
Một số phương pháp tạo mối hàn
•Hàn hồ quang điện: dùng nhiệt lượng của ngọn lửa hồ quang điện đối chảy vật liệu tấm ghép tại chỗ tiếp giáp, và đốt chảy vật liệu que hàn để điền đầy miệng hàn
4.1.1 Cách tạo mối hàn
Trang 4Giảng viên: Kiều Xuân Viễn – Học phần: Chi tiết máy 4
4.1 Khái niệm chung
Một số phương pháp tạo mối hàn
•Hàn hơi : dùng nhiệt lượng của hơi đốt làm nóng chảy vật liệu tấm ghép ở chỗ tiếp giáp và nung chảy dây kim loại bổ xung để điền đầy miệng hàn
4.1.1 Cách tạo mối hàn
Trang 54.1 Khái niệm chung
Một số phương pháp tạo mối hàn
•Hàn vẩy : không nung chảy kim loại của tấm ghép, mà chỉ nung chảy vật liệu que hàn hoặc dây kim loại
•Hàn tiếp xúc : Nung kim loại ở chỗ tiếp xúc của hai tấm ghép đến trạng thái dẻo bằng năng lượng của dòng điện hoặc công của lực ma sát, ép chúng lại với nhau bằng một lực ép lớn
4.1.1 Cách tạo mối hàn
Trang 6Giảng viên: Kiều Xuân Viễn – Học phần: Chi tiết máy 6
4.1 Khái niệm chung
Một số phương pháp tạo mối hàn
•Mối hàn chắc: chỉ dùng để chịu tải trọng
•Mối hàn chắc kín: dùng để chịu tải trọng và đảm bảo kín khít,
•Mối hàn giáp mối: đầu hai tấm thép tiếp giáp nhau, hàn thấu hết chiều dày của tấm ghép
•Mối hàn chồng: hai tấm ghép có một phần chồng lên nhau
4.1.2 Các loại mối hàn
Trang 74.1 Khái niệm chung
Một số phương pháp tạo mối hàn
•Mối hàn góc: hai tấm ghép không nằm song song với nhau, thường có
bề mặt vuông góc với nhau
•Mối hàn dọc: phương của mối hàn song song với phương của lực tác dụng
•Mối hàn ngang: phương của mối hàn vuông góc với phương của lực tác dụng
•Mối hàn xiên: phương của mối hàn không song song và không vuông góc với phương của lực tác dụng
4.1.2 Các loại mối hàn
Trang 8Giảng viên: Kiều Xuân Viễn – Học phần: Chi tiết máy 8
4.1 Khái niệm chung
4.1.2 Các loại mối hàn
Trang 94.1 Khái niệm chung
• Chiều dày tấm thép S1,S2, mm
• Chiều rộng tấm ghép b1, b2, mm
• Chiều dài mối hàn l, mm
• Chiều dài mối hàn dọc ld, mm
• Chiều dài mối hàn ngang la, mm
• Chiều rộng mối hàn chồng k,
mm thông thường lấy k = Smin
• Chiều dài phần chồng lên nhau
của mối hàn chồng C, mm,
thường lấy C ≥ 4.Smin
4.1.3 Các kích thước chủ yếu của mối hàn
Trang 10Giảng viên: Kiều Xuân Viễn – Học phần: Chi tiết máy 10
[σ]’ = φ [σ] , [τ]’ = φ.[τ]
φ: hệ số giảm độ bền của mối hàn, φ lấy trong khoảng 0,9÷1
4.2.1 Mối hàn giáp mối
Trang 114.2 Kết cấu các mối hàn và cách tính độ bền
• * Sự phá hỏng mối hàn chồng và chỉ tiêu tính toán
• Mối hàn chồng có ba loại tiết diện ngang khác nhau, ứng với đường 1 là mối hàn hàn bình thường, đường hai là mối hàn lõm, đường 3 là mối hàn lồi Mối hàn bình thường được dùng rộng rãi nhất Mối hàn lồi gây tập trung ứng suất Mối hàn lõm giảm được sự tập trung ứng suất nhưng phải qua gia công cơ mới tạo được
• Khi chịu bất cứ loại tải trọng nào, mối hàn chồng cũng bị cắt đứt theo tiết diện pháp tuyến n-n, ứng suất trên tiết diện nguy hiểm là ứng suất cắt τ
• Do đó điều kiện bền của mối hàn có thể viết :
• τ ≤ [τ]'
4.2.2 Mối hàn chồng
• trong đó τ là ứng suất cắt sinh ra trên mối hàn, [τ]' là
ứng suất cắt cho phép của mối hàn
• Bất đẳng thức trên cũng là chỉ tiêu dùng để tính
Trang 12Giảng viên: Kiều Xuân Viễn – Học phần: Chi tiết máy 12
4.2.2 Mối hàn chồng
Để đơn giản cho việc tính toán ,
trong trường hợp ld≤ 50.k người ta
coi ứng suất phân bố đều trên mối
hàn dọc,và ứng suất τd trên mối hàn
dọc được coi như bằng ứng suất τn
trên mối hàn ngang Sai số do gia
thết trên được bù lại bằng cách chọn
hợp lý giá trị ứng suất cho phép của
mối hàn
Trang 134.2 Kết cấu các mối hàn và cách tính độ bền
4.2.2 Mối hàn chồng
Trang 14Giảng viên: Kiều Xuân Viễn – Học phần: Chi tiết máy 14
4.2 Kết cấu các mối hàn và cách tính độ bền
• Kiểm tra bền mối hàn chồng chịu lực
• Đã có mối hàn với đầy đủ các kích thước, và lực tác dụng F, cần phải kết luận xem mối hàn có đủ bền hay không Các bước tính toán
theo trình tự sau :
• Xác định ứng suất cho phép [τ], bằng cách tra bảng hoặc tính theo công thức kinh nghiệm
• Xác định kích thước l và k của mối hàn Kiểm tra điều kiện ld ≤ 50k
• Tính ứng suất sinh ra trong mối hàn theo công thức (4-2)
• So sánh τ và [τ]', rút ra kết luận :
• +nếu τ >[τ]', mối ghép không đủ bền , sẽ bị hỏng trong quá trình làm
việc
• +nếu τ quá nhỏ hơn [τ]', mối ghép quá dư bền, có tính kinh tế không cao
• +nếu τ ≤ [τ]', độ lệch không nhiều lắm,mối ghép đủ bền và có tính kinh tế cao
4.2.2 Mối hàn chồng
Trang 154.2 Kết cấu các mối hàn và cách tính độ bền
• Thiết kế mối hàn chồng chịu lực
• Chúng ta có các tấm ghép, và biết lực tác dụng, cần phải vẽ kết cấu của mối hàn Các bước tính toán theo trình tự sau :
• Xác định ứng suất cho phép [τ]', bằng cách tra bảng hoặc tính theo công ]', bằng cách tra bảng hoặc tính theo công thức kinh nghiệm
• Xác định kích thước k của mối hàn, có thể lấy k ≤ Smin
• Giả sử chỉ tiêu (4-1) thỏa mãn, ta có :
4.2.2 Mối hàn chồng
haySuy ra
- Chia chiều dài tổng ∑li thành các mối hàn dọc và mối hàn ngang Các mối hàn dọc phải chọn sao cho chiều dài l ≤ 50k các mối hàn ngang
Trang 16Giảng viên: Kiều Xuân Viễn – Học phần: Chi tiết máy 16
4.2 Kết cấu các mối hàn và cách tính độ bền
• Tính mối hàn chồng chịu mô men uốn trong mặt phẳng ghép
• Xét mối hàn chồng chịu mô men uốn M, biểu diễn trên hình
• Nhận xét
– Khi chịu mô men uốn M, mối hàn có xu hướng xoay quanh trọng tâm O
4.2.2 Mối hàn chồng
- Ứng suất phân bố dọc theo
các mối hàn là không như
nhau, phương của ứng suất tại
mỗi điểm vuông góc với bán
kính kẻ từ tâm O đến điểm
đang xét Giá trị của ứng suất
tỷ lệ với độ lớn của bán kính
Trang 174.2 Kết cấu các mối hàn và cách tính độ bền
• Để đơn giản cho việc tính toán, với mối hàn có chiều dài ld1 ≤ 50.k người ta coi ứng suất τd trên mối hàn dọc phân bố đều và có phương dọc theo mối hàn
• Còn ứng suất τn trên mối hàn ngang phân bố giống như quy luật phân
bố ứng suất uốn trên thanh có tiết diện hình chữ nhật 0,7k×ln
• Người ta cũng giả thiết là τn = τd = τ Sai số của giả thiết này được bù lại bằng cách chọn giá trị ứng suất cho phép của mối hàn thích hợp
4.2.2 Mối hàn chồng
Trang 18Giảng viên: Kiều Xuân Viễn – Học phần: Chi tiết máy 18
4.2 Kết cấu các mối hàn và cách tính độ bền
• Với giả thiết trên, ta viết được phương trình cân bằng giữa ngoại lực
và nội lực trong mối hàn là:
4.2.2 Mối hàn chồng
• Từ phương trình cân bằng trên, ta tính được ứng suất trên mối hàn chịu mô men
(4-3)
Trang 194.2 Kết cấu các mối hàn và cách tính độ bền
• Kiểm tra bền mối hàn chịu mô men uốn M trong mặt phẳng ghép
• Ta đã có mối hàn với đầy đủ kích thước, và biết giá trị mô men M, cần kiểm tra xem mối hàn có đủ bền hay không Các bước tính toán theo trình tự sau :
– Xác định ứng suất cho phép [τ], bằng cách tra bảng hoặc tính theo công thức kinh nghiệm.
– Xác định kích thước chiều dài li và k của các mối hàn, xác định khoảng cách r1 và r2 của mối hàn dọc Kiểm tra điều kiện ld ≤ 50.k.
– Tính ứng suất sinh ra trong mối hàn theo công thức (4-3)
– So sánh τ và [τ]' , rút ra kết luận :
+ Nếu τ >[τ]', mối ghép không đủ bền.
+Nếu τ quá nhỏ hơn [τ]' , mối ghép quá dư bền ,có tính kinh tế thấp.
4.2.2 Mối hàn chồng
Trang 20Giảng viên: Kiều Xuân Viễn – Học phần: Chi tiết máy 20
4.2 Kết cấu các mối hàn và cách tính độ bền
• Thiết kế mối hàn chịu mô men uốn M
• Có các tấm ghép, và biến mô men tải trọng M, cần phải vẽ kết cấu của mối hàn Các bước tính toán theo trình tự sau:
• Xác định ứng suất cho phép [τ]', bằng cách tra bảng hoặc tính theo công thức kinh nghiệm
• Xác định kích thước k của mối hàn, có thể lấy k ≤ Smin
• Giả sử chỉ tiêu τ ≤ [τ]‘ thỏa mãn ta có:
4.2.2 Mối hàn chồng
Trang 214.2 Kết cấu các mối hàn và cách tính độ bền
4.2.2 Mối hàn chồng
Trang 22Giảng viên: Kiều Xuân Viễn – Học phần: Chi tiết máy 22
4.2 Kết cấu các mối hàn và cách tính độ bền
4.2.2 Mối hàn chồng
Trang 23• Ứng suất cho phép của mối hàn chồng [τ]' có thể lấy như sau :
• Hàn hồ quang bằng tay, lấy [τ]' = 0,6.[σk];
• Hàn tự động dưới lớp thuốc hàn, lấy [τ]' = 0,65.[ σk]
• Trong đó [σk] là ứng suất kéo cho phép của các tấm ghép
• Có thể lấy [σk] = σch/(1,5 ÷ 1,8)
Trang 24Giảng viên: Kiều Xuân Viễn – Học phần: Chi tiết máy 24
Trang 25F b
b
S2
S1
d