Dựa vào cơ chế tổng hợp các thành phần của tế bào, hãy giải thích vì sao các nhóm carbohydrate của glycoprotein xuyên màng sinh chất luôn xuất hiện ở bề mặt phía ngoài tế bào mà không nằ
Trang 1HỘI CÁC TRƯỜNG CHUYÊN VÙNG DUYÊN
HẢI VÀ ĐỒNG BẰNG BẮC BỘ
TRƯỜNG THPT CHUYÊN TỈNH LÀO CAI
ĐỀ THI ĐỀ XUẤT
ĐỀ THI MÔN SINH HỌC KHỐI 10
NĂM 2017 Thời gian làm bài 180 phút
(Đề này có 03 trang, gồm 10 câu)
Câu 1 (2,0 điểm) Thành phần hóa học tế bào
a Protein có thể bị phân hủy trong tế bào bởi ubiquitin Ubiquitin là gì, chúng có vai trò như thế nào trong đánh dấu protein Chất kìm hãm proteosome đóng vai trò như thế nào trong điều trị ung thư
b Mạch polipeptit mới được tạo thành phải chịu những tác động nào để tạo thành protein có hoạt tính sinh học?
Câu 2 (2,0 điểm) Cấu trúc tế bào
a Dựa vào cơ chế tổng hợp các thành phần của tế bào, hãy giải thích vì sao các nhóm carbohydrate của glycoprotein xuyên màng sinh chất luôn xuất hiện ở bề mặt phía ngoài tế bào
mà không nằm ở bề mặt phía tế bào chất?
b Quan sát thấy một tế bào động vật có màng sinh chất nguyên vẹn, các bào quan tham gia quá trình tổng hợp protein không bị hỏng nhưng không thấy có protein xuất bào Đề xuất giả thuyết trong trường hợp trên Thiết kế thí nghiệm chứng minh cho giả thuyết?
Câu 3 (2,0 điểm) Chuyển hóa vật chất và năng lượng trong tế bào (Đồng hóa)
a Vì sao một số vi khuẩn có khả năng kháng thuốc?
b Để nghiên cứu khả năng tổng hợp ATP, các nhà khoa học đã thiết kế túi màng lipit kép và kín, trong đó có chứa bơm proton và phức hệ enzim tổng hợp ATP-synthase Bơm proton họat động nhờ hấp thụ năng lượng do ánh sáng chiếu vào để vận chuyển proton từ bên ngoài vào trong túi màng Phức hệ ATP-synthase hướng từ trong ra ngoài và quá trình tổng hợp ATP xảy
ra ở phía ngoài của túi màng
Trong mỗi trường hợp sau đây, ATP có được tổng hợp hay không? Giải thích?
- Bổ sung ADP và photphat vô cơ (Pi) vào môi trường bên ngòai túi màng rồi chiếu ánh sáng vào túi màng
- Sắp xếp ngẫu nhiên các phức hệ enzim tổng hợp ATP syntaza, trong đó 50% số phức hệ hướng vào trong và 50% số phức hệ hướng ra ngoài túi màng
- Sắp xếp ngẫu nhiên các bơm proton ở túi màng
Câu 4 (2,0 điểm) Chuyển hóa vật chất và năng lượng trong tế bào (Dị hóa)
a Trong giai đoạn đường phân, nếu loại bỏ đihiđrôxiaxêtôn-phốtphat khi mới được tạo ra thì
có ảnh hưởng gì tới giai đoạn này? Giải thích
b Có thể coi citrat là chất ức chế không cạnh tranh với enzim photphofructokinase được không, giải thích?
c Sự vận chuyển H+ qua màng sinh học liên quan đến hai quá trình trao đổi chất nào diễn ra trên màng tế bào?
Trang 2d Chất cyanide được dùng như vũ khí hóa học, gián điệp dùng chất này để tự tử khi bị phát hiện; Phát Xít Đức từng dùng chất này để xử các tử tù người Do Thái dưới dạng hơi gas Giải thích tại sao?
Câu 5 (2,0 điểm) Truyền tin tế bào + Phương án thực hành:
a Bằng cách nào auxin đã kích thích sự phiên mã ở các tế bào đích thực vật?
b Có 5 ống nghiệm mất nhãn đựng một trong số các chất sau đây
1- H2O; 2 – Glyxin alanin; 3 – Cazein; 4 – Gelatin; 5 – Prolin
Với các phản ứng màu (Biuret; Ninhidrin; Xantoprotein) Bằng cách nào để phân biệt được 5 ống nghiệm trên?
Câu 6 (2,0 điểm) Phân bào (Lý thuyết + bài tập)
a Nhiễm sắc thể cuộn xoắn và tháo xoắn trong quá trình phân bào theo cơ chế nào?
b Một loài có bộ nhiễm sắc thể 2n = 10, biết các nhiễm sắc thể trong cặp tương đồng có cấu trúc khác nhau và mang ít nhất hai cặp gen dị hợp Hãy xác định số loại giao tử tối đa khi xảy
ra các trường hợp sau:
- Giảm phân bình thường
- Có trao đổi chéo đơn tại hai điểm không đồng thời ở hai cặp nhiễm sắc thể tương đồng, các cặp nhiễm sắc thể khác bình thường
- Xảy ra trao đổi chéo kép ở cặp 1 cặp tương đồng, các cặp nhiễm sắc thể khác bình thường
- Hai cặp xảy ra trao đổi chéo đơn tại 2 điểm không đồng thời, 1 cặp xảy ra trao đổi chéo kép, các cặp nhiễm sắc thể khác giảm phân bình thường
Câu 7 (2,0 điểm) Cấu trúc, chuyển hóa vật chất của VSV
Một thí nghiệm mô tả quá trình tạo CH4 ở đáy đầm lầy được tiến hành như sau: Cho vào bình kín một chất hữu cơ vừa là nguồn cacbon vừa là nguồn electron, bổ sung các chất nhận electron, nitrat (NO3-), sunphat (SO42-), CO2 và một ít đất lấy ở đáy đầm lầy Trong hai ngày đầu, người ta không phát hiện được CH4 trong bình, nhưng ngày thứ ba và thứ tư thấy CH4 xuất hiện trong bình với hàm lượng tăng dần Hãy giải thích hiện tượng trên
Câu 8 (2,0 điểm) Sinh trưởng, sinh sản của VSV
a Hãy nêu kiểu dinh dưỡng, kiểu hô hấp và chất cho điện tử của 3 loại vi khuẩn là vi khuẩn quang hợp lưu huỳnh, vi khuẩn quang hợp không lưu huỳnh và vi khuẩn lam, để từ đó giải thích tại sao chúng lại phân bố ở các tầng nước khác nhau trong thủy vực Ngoài đặc điểm về nguồn cho điện tử, những đặc điểm thích nghi nào về cấu trúc của tế bào giúp chúng phân bố được ở các tầng nước khác nhau?
b Đặt một chủng Bacillus (ống nghiệm 1) và Saccharomyces (ống nghiệm 2) vào 5ml dung
dịch đường saccharose ở 2mol.1-1
- Nếu cho thêm lượng lyzozym như nhau vào cả hai ống nghiệm để vào tủ ấm 300C trong 2 phút, làm tiêu bản sống và quan sát sẽ thấy gì? Cho sơ đồ hình vẽ và giải thích
- Nếu cho lyzozym và phage tương ứng vào ống 1, rồi để vào tủ ấm 300C trong 2 phút, các vi khuẩn có bị virut tấn công không? Vì sao?
Trang 3- Nếu để ống nghiệm 2 đã pha loãng đường và bịt kín vào tủ ấm ở 28 - 300C trong 5 - 6 giờ thì
có hiện tượng gì? Viết tóm tắt các giai đoạn chính của quá trình Còn nếu để ống nghiệm này trên máy lắc có cung cấp oxy vô trùng thì sao? So sánh năng lượng tích lũy được của tế bào từ
2 quá trình trên
Câu 9 (2,0 điểm) Virut
a Nhiều loại virut gây bệnh nguy hiểm như HIV, SARS, H5N1, Ebola, MERS, Zika xuất hiện trong thời gian gần đây có phải là virut mới không? Giải thích
b Trong sự lây nhiễm và sản sinh của virut HIV, quá trình tổng hợp và vận chuyển glicôprôtêin gai vỏ ngoài của virut tới màng sinh chất ở tế bào chủ diễn ra như thế nào?
Câu 10 (2,0 điểm) Bệnh truyền nhiễm, miễn dịch
a Trong đáp ứng miễn dịch qua trung gian tế bào, hãy phân biệt cơ chế tác động của tế bào T độc (Tc) và tế bào giết (K) Tại sao cơ thể đã có tế bào Tc rồi mà vẫn cần tế bào K?
b Một khi tác nhân gây bệnh như virus hoặc nấm xâm nhập được vào tế bào thì tế bào bị nhiễm có những đáp ứng gì chống lại tác nhân gây bệnh?
HỘI CÁC TRƯỜNG CHUYÊN VÙNG DUYÊN
HẢI VÀ ĐỒNG BẰNG BẮC BỘ HDC ĐỀ THI MÔN SINH HỌC KHỐI 10 - NĂM 2017
Trang 4TRƯỜNG THPT CHUYÊN TỈNH LÀO CAI
ĐỀ THI ĐỀ XUẤT
Thời gian làm bài 180 phút
(HDC được in trong 7 trang)
Câu 1 (2,0 điểm) Thành phần hóa học tế bào
a Protein có thể bị phân hủy trong tế bào bởi ubiquitin Ubiquitin là gì, chúng có vai trò như thế nào trong đánh dấu protein Chất kìm hãm proteosome đóng vai trò như thế nào trong điều trị ung thư
b Mạch polipeptit mới được tạo thành phải chịu những tác động nào để tạo thành protein có hoạt tính sinh học?
Hướng dẫn trả lời:
a
- Ubiquitin là phân tử protein nhỏ, có thể gắn cộng hóa trị với các protein nội bào khác, hướng
những protein này phân hủy trong proteosome, phân phối tới lizosome hoặc thay đổi chức
năng của nó
- Tế bào đánh dấu các protein cần phân hủy bằng cách gắn chúng với nhiều bản sao của
ubiquitin Ubiquitin là peptit dài 76 amino acid và được bảo tồn cao Sau một quá trình gồm 3
bước để gắn với nhiều ubiquitin thì proteosome nhận biết protein đã gắn ubiquitin và khử gấp
nếp cũng như đưa nó vào phân hủy trong proteosome
- Chất kìm hãm proteosome liên tục và triệt để sẽ làm tế bào chết Tuy nhiên kìm hãm một
phần hoặc không liên tục proteosome là một trong những phương pháp hóa trị ung thư Để
sống và phát triển các tế bào thường cần hoạt tính mạnh mẽ của các protein điều hòa và các
protein trợ sinh tương tự Tuy nhiên protein điều hòa lại chỉ hoạt động hoàn toàn và thúc đẩy
sự sống khi protein kìm hãm nó bị phân tách và bị phân hủy trong proteosome
- Chất kìm hãm trên kìm hãm một phần hoạt tính proteosome thực tế kìm hãm tiểu phần làm
tăng nồng độ protein kìm hãm và do đó giảm hoạt tính của protein trợ sinh và làm tế bào chết
theo apotosis
- Chất kìm hãm dễ tiêu diệt tế bào ung thư hơn tế bào bình thường khi ở cùng nồng độ do vậy
phương pháp này nhằm hạn chế sự phát triển khối u
b
- Sự gấp cuộn: Khi protein vừa được tổng hợp xong, nó gấp cuộn thành cấu trúc không gian
ba chiều xác định chức năng sinh học Một số protein bắt đầu gấp cuộn ngay khi còn đang
được tổng hợp Mặc dù về nguyên tắc, polipeptit có thể hình thành nhiều cấu hình không gian
khác nhau, nhưng tất cả các protein chỉ có 1 cấu hình tự nhiên là trạng thái cấu trúc ổn định
nhất với mức năng lượng tự do thấp nhất Ngoài vai trò chủ yếu của cấu trúc bậc I còn có các
nhóm protein chapreron giúp polipeptit gấp cuộn đúng hình dạng không gian có đủ hoạt tính
sinh học
- Biến đổi các gốc axit amin tùy trường hợp hoặc các biến đổi sau dịch mã như cắt xén bởi
proteaza, thêm nhóm đường, nhóm photphat,…
- Protein sẽ bị phân hủy nếu tổng hợp hoặc gấp cuộn sai
0.25
0.25
0.25 0.25 0.25
0.25 0.25 0.25
Câu 2 (2,0 điểm) Cấu trúc tế bào
a Dựa vào cơ chế tổng hợp các thành phần của tế bào, hãy giải thích vì sao các nhóm carbohydrate của glycoprotein xuyên màng sinh chất luôn xuất hiện ở bề mặt phía ngoài tế bào mà không nằm ở bề mặt phía tế bào chất?
b Quan sát thấy 1 tế bào động vật có màng sinh chất nguyên vẹn, các bào quan tham gia quá trình tổng hợp protein không bị hỏng nhưng không thấy có protein xuất bào Đề xuất giả thuyết trong trường hợp trên Thiết kế thí nghiệm chứng minh cho giả thuyết?
Hướng dẫn trả lời:
a - Trong quá trình tổng hợp protein xuyên màng, một phần chuỗi polypeptid được gắn vào
màng lưới nội chất nhờ protein tín hiệu, phần còn lại của chuỗi sẽ chui vào trong lưới nội
chất
0.5
Trang 5- Sau khi protein được tổng hợp xong ở lưới nội chất, nó được chuyển sang bộ máy Golgi nhờ
túi tiết Tại đây, protein được biến đổi và gắn thêm carbohydrate, sau khi hoàn thiện chúng lại
được chuyển đến màng tế bào Vì nhóm carbohydrate của glycoprotein nằm ở trong túi tiết
nên khi túi tiết dung hợp với màng tế bào thì nhóm carbohydrate trong túi sẽ lộn ra phía ngoài
màng tế bào
b - Giả thuyết: Tế bào đó bị hỏng bộ khung xương tế bào
- Thí nghiệm chứng minh giả thuyết:
+ Lấy 1 tế bào bình thường và 1 tế bào bị hỏng khung xương nuôi cấy trong môi trường dinh
dưỡng
+ Sau 1 thời gian quan sát: Tế bào bị hỏng bộ khung xương không xảy ra quá trình phân chia tế
bào nên số lượng tế bào không thay đổi Tế bào bình thường xảy ra hiện tượng phân chia tế bào
nên số lượng tế bào tăng lên
0.5 0.25 0.25 0.5
Câu 3 (2,0 điểm) Chuyển hóa vật chất và năng lượng trong tế bào (Đồng hóa)
a Vì sao một số vi khuẩn có khả năng kháng thuốc?
b Để nghiên cứu khả năng tổng hợp ATP, các nhà khoa học đã thiết kế túi màng lipit kép và kín, trong
đó có chứa bơm proton và phức hệ enzim tổng hợp ATP-synthase Bơm proton họat động nhờ hấp thụ năng lượng do ánh sáng chiếu vào để vận chuyển proton từ bên ngoài vào trong túi màng Phức hệ ATP-synthase hướng từ trong ra ngoài và quá trình tổng hợp ATP xảy ra ở phía ngoài của túi màng Trong mỗi trường hợp sau đây, ATP có được tổng hợp hay không? Giải thích?
màng
- Sắp xếp ngẫu nhiên các phức hệ enzim tổng hợp ATP syntaza, trong đó 50% số phức hệ hướng vào trong và 50% số phức hệ hướng ra ngoài túi màng
- Sắp xếp ngẫu nhiên các bơm proton ở túi màng
Hướng dẫn trả lời:
a - Một số vi khuẩn có khả năng kháng thuốc vì chúng có chứa plasmit mang gen kháng
thuốc
- Các gen này có khả năng tổng hợp ra một số loại enzim có tác dụng phân huỷ một số thuốc
kháng sinh dẫn đến thuốc kháng sinh bị mất tác dụng với vi khuẩn đó
- Ngoài ra các vi khuẩn này còn có khả năng sử dụng các “bơm” là các prôtêin xuyên màng để
bơm kháng sinh đã xâm nhập ra khỏi tế bào
b
- ATP sẽ được tổng hợp do: khi ánh sáng chiếu vào, proton sẽ được bơm vào túi màng thong
Proton sẽ di chuyển từ nơi có nồng độ cao (bên trong túi màng) qua phức hệ ATP syntaza đi
ra ngoài màng nơi có nồng độ proton thấp Kết quả là ATP được tổng hợp bên phía ngoài
màng
- ATP vẫn được tổng hợp nhưng với tốc độ bằng một nửa tốc độ ban đầu do 50% phức hệ
ATP syntaza sắp xếp hướng ra bên ngoài sẽ tổng hợp ATP còn 50% phức hệ ATP syntaza
hướng vào trong sẽ không hoạt động
- Nếu bơm proton được sắp xếp ngẫu nhiên thì ATP có thể được tổng hợp hoặc không
+ Đối với các túi màng có số lượng kệnh proton hướng ra ngoài bằng với số lượng kênh
hướng vào trong thì sẽ không tổng hợp được ATP do không có chênh lệch nồng độ proton khi
ánh sáng được chiếu vào dung dịch Nếu số lượng kênh proton hướng ra ngoài nhiều hơn số
lượng kênh hướng vào trong thì nồng độ proton ở ngoài cao hơn ở trong Nhưng ATP vẫn
không được tổng hợp do kênh ATP syntaza có hướng từ trong ra ngoài
+ Nếu số lượng kênh proton hướng vào trong nhiều hơn hướng ra ngoài thì lượng proton ở
trong sẽ nhiêu hơn ở ngoài túi màng Vì vậy proton đi từ trong ra ngoài qua kênh ATP syntaza
và ATP được tổng hợp
0.25 0.5 0.25
0.25
0.25
0.25 0.25
Câu 4 (2,0 điểm) Chuyển hóa vật chất và năng lượng trong tế bào (Dị hóa)
Trang 6a Trong quá trình đường phân nếu loại bỏ đihiđrôxiaxêtôn-P khi mới được tạo ra thì có ảnh hưởng gì tới quá trình này? Giải thích
b Có thể coi citrat là chất ức chế không cạnh tranh với enzim photphofructokinase được không, giải thích?
tế bào?
d Chất cyanide được dùng như vũ khí hóa học, gián điệp dùng chất này để tự tử khi bị phát hiện; Phát Xít Đức từng dùng chất này để xử các tử tù người Do Thái dưới dạng hơi gas Giải thích tại sao?
Hướng dẫn trả lời:
a - Nếu loại bỏ đihiđrôxiaxêtôn-P => không tạo thành glixêralđêhit-3-P => chỉ có 1 phân tử
glixêralđêhit-3-P được ôxi hóa => chỉ tạo được 2 phân tử ATP
- Trong giai đoạn đầu của đường phân đã tiêu tốn 2ATP =>kết thúc đường phân không thu
được phân tử ATP nào, chỉ tạo được 1 phân tử NADH
b Được, vì citrat có khả năng liên kết với E tại vị trí dị lập thể cho chất ức chế
chuyển và hóa thẩm
bơm H+ từ trong ra ngoài màng tạo nên thế năng H+ thì sau đó H+ cùng với lactozo vào trong
tế bào
ADP và gốc Pi
d + Cyanide là chất ức chế không cạnh tranh đối với cytochrome trên chuỗi vận chuyển điện
tử hô hấp, nó bám vào Hem a3 của cytocrom oxidase (phức hệ IV); do vậy nó ức chế quá
trình vận chuyển điện tử và khi hàm lượng vượt quá mức cho phép khiến nhiều tế bào không
đủ cung cấp năng lượng cho hoạt động của mình sẽ chết
+ Ở nồng độ thấp hơn, chúng ức chế chuỗi vận chuyển điện tử, không tiêu thụ được NADH và
0.25 0.25 0.5
0.25 0.25
0.25 0.25
Câu 5 (2,0 điểm) Truyền tin tế bào + Phương án thực hành:
a Bằng cách nào auxin đã kích thích sự phiên mã ở các tế bào đích thực vật?
b Phương án thực hành
Có 5 ống nghiệm mất nhãn đựng một trong số các chất sau đây
1- H2O; 2 – Glyxin alanin; 3 – Cazein; 4 – Gelatin; 5 – Prolin
Bằng các phản ứng màu (Biuret; Ninhidrin; Xantoprotein) Bằng cách nào để phân biệt được 5 ống nghiệm trên?
Hướng dẫn trả lời:
a - Protein kìm hãm phiên mã trong tế bào đích là Aux/IAA (protein ức chế - điều hòa);
protein hoạt hóa phiên mã là ARF
- Khi vắng mặt của auxin thì Aux/IAA sẽ liên kết với ARF làm bất hoạt ARN-polimeraza
- Khi có mặt của auxin, phức hệ Aux/IAA/ARF sẽ gắn với ubiquitin, ubiquitin đánh dấu
Aux/IAA và đưa chúng vào proteasome để phân giải và giải phóng ARF ARF sẽ kích hoạt
ARN-pol làm tăng quá trình phiên mã
b - Đánh số vào từng ống nghiệm và để theo thứ tự từ 1 đến 5 trên giá ống nghiệm
- Mỗi lần thí nghiệm chỉ lấy 1 ít (không được lấy nhiều) và dùng sổ ghi chép
- Lấy vào các ống nghiệm từ ống nghiệm gốc đã đánh số tương ứng sau đó dùng phản ứng
Biuret chia thành 2 nhóm chất
(1) Cazein; Gelatin (có màu tím của đồng Cu2+ khi tạo phức)
(2) H2O; prolin; glixin alanin (có màu của thuốc thử)
- Sau đó dùng phản ứng Ninhidrin, phân biệt được nhóm (2)
+ Màu vàng: ống nghiện chứa prolin
0.25 0.25 0.5
0.5
Trang 7+ Màu xanh thẫm: ống nghiện chứa Glixin alanin
- Sử dụng phản ứng Xantoprotein để phân biệt nhóm (1)
+ Cazein là protein có vòng thơm nên có phản ứng Xantoprotein đặc trưng
+ Còn lại là ống nghiệm chứa gelatin
0.5
Câu 6 (2,0 điểm) Phân bào (Lý thuyết + bài tập)
a Nhiễm sắc thể cuộn xoắn và tháo xoắn trong quá trình phân bào theo cơ chế nào?
b Một loài có bộ nhiễm sắc thể 2n = 10, biết các NST trong cặp tương đồng có cấu trúc khác nhau và mang ít nhất hai cặp gen dị hợp Hãy xác định số loại giao tử tối đa khi xảy ra các trường hợp sau:
- Giảm phân bình thường
- Có trao đổi chéo đơn tại hai điểm không đồng thời ở hai cặp nhiễm sắc thể tương đồng, các cặp NST khác bình thường
- Xảy ra trao đổi chéo kép ở cặp 1 cặp tương đồng, các cặp NST khác bình thường
- Hai cặp xảy ra trao đổi chéo đơn tại 2 điểm không đồng thời, 1 cặp xảy ra trao đổi chéo kép, các cặp khác giảm phân bình thường
Hướng dẫn trả lời:
a- Phân tử ADN quấn quanh protein histon tạo ra đơn vị cấu trúc của chất nhiễm sắc là
nucleoxom Vùng đầu N của mỗi phân tử histon (đuôi histon) trong mỗi nucleoxom thường
thò ra ngoài nucleoxom
- Phần đuôi này có thể được tiếp cận và bị biến đổi bởi một số enzim đặc biệt, xúc tác cho
việc bổ sung hoặc loại bỏ một số gốc hóa học đặc thù
- Các cơ chế:
+ Axetyl hóa: Gốc axetyl được gắn vào lysine ở phần đuôi histon, điện tích dương của lysine
bị trung hòa, làm cho đuôi histon không còn liên kết chặt vào các nucleoxom ở gần nữa, chất
nhiễm sắc có cấu trúc nới lỏng (tháo xoắn)
+ Khử axetyl: Loại bỏ gốc axetyl thì ngược lại → co xoắn
+ Metyl hóa: Bổ sung gốc metyl vào đuôi histon → co xoắn
+ Phosphoryl hóa: Bổ sung gốc photphat vào một axit amin bị metyl hóa → tháo xoắn
b Số loại giao tử tối đa
- Giảm phân bình thường: 25 = 32 (loại)
- Có trao đổi chéo đơn tại hai điểm không đồng thời ở hai cặp nhiễm sắc thể tương đồng:
62 x 23 = 288 (loại)
- Xảy ra trao đổi chéo kép ở cặp 1 cặp tương đồng: 81x 24 = 128 (loại)
- Hai cặp xảy ra trao đổi chéo đơn tại 2 điểm không đồng thời, 1 cặp xảy ra trao đổi chéo kép,
các cặp khác giảm phân bình thường: 62 x 81 x 22 = 1152 (loại)
0.25
0.25 0.25 0.25 0.25
0.25 0.25 0.25
Câu 7 (2,0 điểm) Cấu trúc, chuyển hóa vật chất của VSV
chất hữu cơ vừa là nguồn cacbon vừa là nguồn electron, bổ sung các chất nhận electron, nitrat (NO3-), sunphat (SO42-), CO2 và một ít đất lấy ở đáy đầm lầy Trong hai ngày đầu, người ta không phát hiện
dần Hãy giải thích hiện tượng trên
Hướng dẫn trả lời:
H2O và CO2 Oxi đồng thời ức chế các quá trình khác
- Khi O2 hết, trong điều kiện môi trường kị khí các vi khuẩn nitrat và sunphat lúc này sẽ phát
triển, lấy NO2- và SO42- làm chất nhận điện tử cuối cùng
NO2- + e- + H+ N2 + H2O
SO42- + e- + H+ S + H2O hoặc H2S + H2O
- Sau khi nitrat và sunphat hết, CO2 mới được dùng làm chất nhận e- cuối cùng, do tính kém
hiệu quả của nó Nhóm vi sinh vật sinh metan sử dụng CO2 để nhận e- như phương trình trên,
0.5 0.5 0.5
Trang 8sản sinh ra CH4 Lúc này chỉ còn lại vi khuẩn sinh metan nên nó cứ thế phát triển sinh sôi tạo
Câu 8 (2,0 điểm) Sinh trưởng, sinh sản của VSV
a Hãy nêu kiểu dinh dưỡng, kiểu hô hấp và chất cho điện tử của 3 loại vi khuẩn là vi khuẩn quang hợp lưu huỳnh, vi khuẩn quang hợp không lưu huỳnh và vi khuẩn lam, để từ đó giải thích tại sao chúng lại phân bố ở các tầng nước khác nhau trong thủy vực Ngoài đặc điểm về nguồn cho điện tử, những đặc điểm thích nghi nào về cấu trúc của tế bào giúp chúng phân bố được ở các tầng nước khác nhau?
b Đặt một chủng Bacillus (ống nghiệm 1) và Saccharomyces (ống nghiệm 2) vào 5ml dung dịch
đường saccharose ở 2mol.1-1
tiêu bản sống và quan sát sẽ thấy gì? Cho sơ đồ hình vẽ và giải thích
bị virut tấn công không? Vì sao?
tượng gì? Viết tóm tắt các giai đoạn chính của quá trình Còn nếu để ống nghiệm này trên máy lắc có cung cấp oxy vô trùng thì sao? So sánh năng lượng tích lũy được của tế bào từ 2 quá trình trên
Hướng dẫn trả lời:
- Vi khuẩn quang hợp không lưu huỳnh là quang dị dưỡng, hô hấp kị khí, chất cho điện tử là
chất hữu cơ
- Vi khuẩn lam là quang tự dưỡng, hô hấp hiếu khí, chất cho điện tử là nước
và oxi nên thích hợp cho vi khuẩn quang hợp lưu huỳnh Chúng tiến hành quang hợp với ánh
sáng yếu
- Ở lớp bùn phía trên rất giàu chất hữu cơ, thiếu oxi và ánh sáng, thích hợp cho vi khuẩn
quang hợp không lưu huỳnh
- Phía trên cùng nhiều ánh sáng và oxi, thích hợp cho vi khuẩn lam
- Chúng cư trú được ở các tầng nước khác nhau là nhờ kích thước và số lượng của các túi khí
kiểu không bào khí
b
- KQ ống nghiệm
+ Ống nghiệm 1: Lyzozym cắt mạnh 1,4 glucozit, làm tan thành murein biến trực khuẩn
thành tế bào trần (protoplast), không còn tính kháng nguyên bề mặt, không thể phân chia
+ Ống nghiệm 2: Tế bào không thay đổi hình dạng, lyzozym không tác động lên
Hemycellulose của tế bào nấm men Nấm men có thể thấy được cả nhân, chồi nhỏ
- Phage không tấn công được Bacillus khi đã biến thành tế bào trần, trên bề mặt của protoplast
Bacillus không còn thụ thể để phage hấp phụ
- Để ống nghiệm 2
+ Bịt kín, để trong tủ ấm > Sẽ có sự lên men rượu, vì Sacchanomyces là nấm men rượu,
phân giải disaccharid thành glucose, từ gulcose theo EMP thành pyruvat, rồi thành Etanol
+ Có máy lắc > Sẽ có sự hô hấp vì nấm men là cơ thể hiếu khí
Chuỗi vận chuyển e- Cho ra H2O
+ Năng lượng hữu ích dưới dạng ATP: Lên men - it (khoảng 2 ATP/glucose) hô hấp - nhiều
(khoảng 36 - 38ATP/glucose)
0.25 0.25
0.25
0.25
0.25 0.25
0.5
Câu 9 (2,0 điểm) Virut
a Nhiều loại virut gây bệnh nguy hiểm như HIV, SARS, H5N1, Ebola, MERS, Zika xuất hiện trong thời gian gần đây có phải là virut mới không? Giải thích
b Trong sự lây nhiễm và sản sinh của virut HIV, quá trình tổng hợp và vận chuyển glicôprôtêin gai vỏ ngoài của virut tới màng sinh chất ở tế bào chủ diễn ra như thế nào?
Trang 9Hướng dẫn trả lời:
a Các virut đó không phải là các virut mới Chúng tồn tại trên trái đất từ rất lâu (Ebola có
cahs đây 1000 năm) Các virut xuất hiện gần đây trước hết là do đột biến và sau đó là do biến
động sinh thái, chuyển từ cộng đồng nhỏ tới cộng đồng lớn và do động vật truyền sang người
Vì thế, người ta gọi các virut này là virut mới nổi (emerging virus)
b Prôtêin gai vỏ ngoài của virut được tổng hợp tại ribôxôm của lưới nội chất hạt
Golgi
màng tế bào chủ
hình thành vỏ ngoài của virut
0.5
0.25 0.25 0.25 0.25
Câu 10 (2,0 điểm) Bệnh truyền nhiễm, miễn dịch
và tế bào giết (K) Tại sao cơ thể đã có tế bào Tc rồi mà vẫn cần tế bào K?
b Một khi tác nhân gây bệnh như virus hoặc nấm xâm nhập được vào tế bào thì tế bào bị nhiễm có những đáp ứng gì chống lại tác nhân gây bệnh?
Hướng dẫn trả lời:
a Miễn dịch
- Hai tế bào này tuy có phương thức nhận diện kháng nguyên khác nhau, nhưng cơ chế tác
động giống nhau
- Khi được kích thích chúng đều tiết ra protein độc là perforin để chọc thủng tế bào đích (tế
bào nhiễm virus hoặc tế bào ung thư) Nước tràn vào gây vỡ tế bào
chỉ có thể tương tác với một epitop đặc hiệu của kháng nguyên
- Tế bào K gắn một cách không đặc hiệu với các kháng thể khác nhau bao quanh nó, các
kháng thể này lại gắn với các kháng nguyên khác nhau Phức hợp kháng nguyên-kháng thể
kích thích tế bào K tiết perforin
- Cần cả 2 loại tế bào trên trong đáp ứng miễn dịch tế bào để bổ sung cho nhau
b) - Khi bị tác nhân gây bệnh xâm nhập, tế bào có cơ chế nhận biết các tác nhân gây bệnh,
hoạt hóa chương trình tự chết của tế bào (đáp ứng quá mẫn) và tiết ra các chất kháng lại tác
nhân gây bệnh nhằm ngăn cản sự phát tán của tác nhân đó
- Các tế bào cũng khởi động hệ thống chống chịu toàn cơ thể chống lại tác nhân gây bệnh
chống lại nhiều tác nhân gây bệnh và có tác dụng kéo dài nhiều ngày
0.25 0.25 0.25 0.25 0.5 0.5
-Hết -Giáo viên ra đề: Lã Thị Luyến (0977.204.907)