Máu và cơ chế truyền máu

Tế bào máu Huyết tương vỡ enzim Chất sinh tơ máu axitamin, Ca 2+ Ca 2+ Huyết thanh Khối máu đông Tơ máu Hồng cầu Bạch cầu Tiểu cầu I... Hãy quan sát sơ đồ, thảo luận nhóm trong 5 phút

KIỂM TRA MIỆNG

Câu 1: Các bạch cầu đã tạo nên những hàng rào phòng

thủ nào để bảo vệ cơ thể ? (7 điểm)

Câu 2 : Đông máu có liên quan đến yếu tố nào? Ở người

có mấy nhóm máu? (3 điểm)

KIỂM TRA MIỆNG

Các bạch cầu đã tạo nên những hàng rào phòng thủ nào

BÀI 15 - TIẾT 15

ĐÔNG MÁU VÀ NGUYÊN

TẮC TRUYỀN MÁU

Đông máu là gì?

Cấu tạo hiển vi cục

máu đông Khối máu đông bịt kín vết thương

Tế bào máu

Huyết tương

vỡ enzim

Chất sinh tơ máu (axitamin,

Ca 2+ )

Ca 2+

Huyết thanh

Khối máu đông

Tơ máu

Hồng cầu Bạch cầu Tiểu cầu

I Đông máu

<?> Hãy quan sát sơ đồ, thảo luận nhóm trong 5 phút để hoàn thành các câu hỏi sau

• Sự đông máu có ý nghĩa gì với sự sống của cơ

thể?

• Sự đông máu liên quan tới yếu tố nào của máu?

• Máu không chảy ra khỏi mạch nữa là nhờ đâu?

• Tiểu cầu đóng vai trò gì trong quá trình đông

máu?

I Đông máu

• Sự đông máu có ý nghĩa gì đối với sự sống?

• Sự đông máu liên quan tới yếu tố nào của máu?

• Máu không chảy ra khỏi mạch nữa là nhờ đâu?

• Tiểu cầu đóng vai trò gì trong quá trình đông máu?

I Đông máu

Giúp bảo vệ cơ thể không mất máu khi bị thương

Liên quan tới tiểu cầu là chủ yếu và có sự tham gia của ion Ca 2+ có trong huyết tương

Nhờ búi tơ máu ôm giữ các tế bào máu làm thành khối máu đông bịt kín vết thương

Tiểu cầu vỡ giải phóng enzm tham gia vào quá

trình đông máu

Chất sinh

tơ máu

Vỡ Enzim

Tại sao máu chảy trong hệ mạch lại không bị đông?

• Vận tốc máu chảy trong hệ mạch là đều đặn và ổn định.

• Mặt trong của hệ mạch rất nhẵn và trơn nên không làm cho tiểu cầu bị vỡ ra để giải phóng các yếu tố đông máu.

• Một số tế bào còn tiết ra yếu tố chống đông tự nhiên như muối oxalat, xitrat…

Do vậy mà máu chảy trong mạch không bị đông

Ý tưởng truyền

máu có từ bao

giờ?

Khi bị mất nhiều máu chúng ta phải làm gì đây?

Trong lịch sử phát triển y học, con người đã biết truyền máu Ý tưởng này thực sự bắt đầu vào đầu thế kỉ 17 do Các Lanstâynơ nghĩ ra, trong suốt thể kỉ 18 đã có nhiều thử nghiệm nhưng thường gặp tai biến chết người Mãi tới đầu thế kỉ 20 (1901) ông mới tìm ra nguyên nhân và nhận thấy rằng khi truyền máu phải tuân thủ theo những nguyên tắc nhất định.

 Ở người có mấy nhóm máu? Đó là những nhóm máu nào?

II Các nguyên tắc truyền máu

<?> Nghiên cứu thí nghiệm của Cac Lanstâynơ

và quan sát hình 15 trả lời các câu hỏi sau:

1 Các nhóm máu ở người

- Hồng cầu của người cho có những loại kháng nguyên

nào?

- Huyết tương của người nhận có những loại kháng thể

nào? Chúng có gây kết dính hồng cầu không?

Hồng cầu ở người cho có những kháng nguyên nào?

Huyết tương người nhận có những loại kháng thể nào? Chúng có gây kết dính hồng cầu không?

Ở người có những nhóm máu nào?

ở người có 4 nhóm máu: A, AB, B, O

Hồng cầu người cho có 2 loại kháng nguyên là : A và B

Huyết tương máu của người nhận có hai loại kháng thể

có gây kết dính hồng cầu máu người cho.

Hồng cầu

bị kết dính

O O

A A

B B

AB AB

<? > Hãy đánh dấu mũi tên để phản ánh mối quan

hệ cho và nhận giữa các nhóm máu để không gây kết dính hồng cầu trong sơ đồ sau:

O O

A A

B B

AB AB

 Ở người có 4 nhóm máu : A, B, AB, O

 Sơ đồ mối quan hệ cho và nhận giữa các nhóm máu:

O O

A A

B B

AB AB

 Kết luận:

Truyền máu cần tuân thủ theo

những nguyên tắc nào?

2 Các nguyên tắc truyền máu

• Máu có nhiễm các tác nhân

gây bệnh (virut viêm gan B,

virut HIV ) có thể truyền

cho người khác được không?

 Máu có nhiễm các tác nhân gây bệnh (virut viêm gan B, virut HIV ) không được đem truyền cho người khác

vì sẽ gây nhiễm các bệnh này cho người được truyền máu

 Máu người cho không được có mầm bệnh

TIẾT 15

BÀI 15 ĐÔNG MÁU VÀ NGUYÊN TẮC TRUYỀN MÁU

Ở Việt Nam lấy ngày 7/4 là ngày HIẾN MÁU NHÂN ĐẠO

TỔNG KẾT

Bài tập 1: Trong một gia đình: người bố có nhóm máu O,

người mẹ có nhóm máu AB, người con trai có nhóm máu A

và người con gái có nhóm máu B.

- Người con trai bị tai nạn giao thông mất rất nhiều máu cần truyền máu gấp, vậy trong gia đình ai là người có thể cho máu?

- Trong trường hợp bố cần phải truyền máu thì trong gia

đình họ ai sẽ cho được máu? Và ta sẽ giải quyết như thế nào?

Bài tập 2: Hãy khoanh tròn vào đáp án đúng

1) Tế bào nào tham gia vào quá trình đông máu?

A Nhóm máu AB, hồng cầu có cả A và B nên bị kết dính

B Nhóm máu AB, huyết tương không có α và β

C Nhóm máu AB ít người có

D Nhóm máu AB hay bị kết dính

 +Đối với tiết học này :

Học bài và làm các bài tập cuối bài

 +Đối với tiết học sau :

Ôn lại kiến thức về hệ tuần hoàn của lớp thú

Đọc trước bài 16 : “tuần hoàn máu và lưu thông bạch huyết + quan sát hình 16.1 : mô tả đường đi của máu trong hệ

tuần hoàn

+ tìm hiểu về vai trò của hệ tuần hoàn

HƯỚNG DẪN HỌC TẬP