Bài 4 thực hành tiếng việt

Mạch lạc trong văn bảnChỉ ra các đặc điểm, chức năng của một văn bản mạch lạc.. • Đặc điểm: - Các phần, các đoạn, các câu trong văn bản đều cùng nói về một chủ đề.. - Các phần, các đoạn,

CHÀO MỪNG CÁC EM ĐẾN VỚI BUỔI HỌC HÔM NAY!

KHỞI ĐỘNG

Trò chơi:

Ai nhanh hơn

Chia lớp thành

4 nhóm

Hãy kể các từ để chỉ về

“mẹ, bố” ở các vùng miền khác nhau Nhóm nào

kể được nhiều nhất các đáp án đúng sẽ giành chiến thắng.

THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT

TIẾT

NỘI DUNG BÀI HỌC

I Mạch lạc trong văn bản

II Ngôn ngữ các vùng miền III Bài tập thực hành

I Mạch lạc trong văn bản

Chỉ ra các đặc điểm, chức năng

của một văn bản mạch lạc

• Sự khác biệt ngôn ngữ giữa các

vùng miền thể hiện ở khía cạnh nào?

• Sự khác biệt đó có tác dụng gì?

• Đặc điểm:

- Các phần, các đoạn, các câu trong văn

bản đều cùng nói về một chủ đề

- Các phần, các đoạn, các câu trong văn

bản được sắp xếp theo một trình tự

hợp lí Sự tiếp nối này có thể được

thực hiện dựa trên mối liên hệ về

thời gian, không gian, tâm lí (nhớ lại),

ý nghĩa (tương đồng, tương phản)

• Chức năng: Sự m

ạch lạc

làm cho ch

ủ đề trong văn

bản liền m

ạch và gợi được

hứng thú cho người

đọc/

người nghe.

II Ngôn ngữ các vùng miền

• Sự khác biệt ngôn ngữ giữa các vùng miền thể hiện:

 Ngữ âm

 Từ vựng

 Tác dụng: sự khác biệt ngôn ngữ giữa các vùng miền góp phần

làm cho tiếng Việt thêm phong phú.

III Bài tập thực hành Bài tập 1: SGK/86

Đọc lại văn bản Cốm Vòng và trả lời câu hỏi sau:

a Chủ đề xuyên suốt các đoạn, các câu trong văn bản là gì?

b Trình tự sắp xếp các đoạn, các câu trong văn bản có giúp chủ đề được liền mạch, thông suốt hay không? Tại sao?

Trả lời

a Chủ đề xuyên suốt các đoạn, các câu trong văn bản Cốm Vòng là:

- Giới thiệu về cốm, một thức quà ngon và tinh tế

- Ca ngợi vẻ đẹp, vị ngon, hương thơm và giá trị của cốm

b Trình tự sắp xếp trong VB cốm Vòng có thể chia thành 3 phần

(mỗi phần gồm có nhiều đoạn) như sau:

• Phần 1: từ đầu đến "sản xuất được cốm quý": Giới thi u về đ c sản cốm Vòng ệu về đặc sản cốm Vòng ặc sản cốm Vòng

và truyền thống làm cốm của người làng Vòng.

• Phần 3: còn lại: Những suy tư, cảm nh n của tác giả về cốm, từ đó nhấn mạnh sự ận của tác giả về cốm, từ đó nhấn mạnh sự

trân trọng, nâng niu cốm chính là trân trọng nâng niu công sức của đất trời, của con người.

• Phần 2: tiếp đến "tinh khiết và thơm tho lạ lùng": Mô tả nguyên li u và các công ệu về đặc sản cốm Vòng

đoạn chế biến công phu để ra được sản phẩm cốm Vòng.

Bài tập 2: SGK/86

Theo em, nếu thay đổi trật tự các đoạn trong Cốm Vòng thì có ảnh hưởng gì đến nội dung văn bản? Hãy thử thay đổi trật tự theo các cách khác nhau và trao đổi với các bạn ý kiến của mình

• Tính mạch lạc của văn bản qua mạch chảy chính: cốm là đặc sản của làng Vòng,

xuất phát từ hạt non của "thóc nếp hoa vàng", nhờ công khéo và kinh nghiệm của người làng Vòng, trải qua nhiều công đoạn cuối cùng đã trở thành món ăn tinh khiết, thơm tho, trang nhã Thưởng thức cốm cũng chính là thưởng thức văn hoá ẩm thực nước nhà, thể hiện vẻ đẹp thanh nhã tinh tế trong lối sống của con người

 Vũ Bằng đã triển khai vấn đề từ nhỏ đến lớn, từ cụ thể đến khái quát Văn bản cũng có

thể được sắp xếp lại, đi từ khái quát đến cụ thể, mạch logic vẫn được đảm bảo, nhưng mạch cảm xúc sẽ không được mượt mà hấp dẫn như cách sắp xếp ban đầu

Bài tập 3: SGK/86

Văn bản “Mùa thu về Trùng Khánh nghe hạt dẻ hát” đề cập

đến nhiều nội dung như: hạt dẻ, cốm hạt dẻ, rừng cây mùa thu, du lịch Trùng Khánh, con người ở quê sống lâu và hiền hòa, Như vậy có phải là văn bản thiếu mạch lạc không? Vì sao?

Văn bản “Mùa thu về Trùng Khánh nghe hạt dẻ hát” đề cập đến rất nhiều vấn

đề như: miêu tả hạt dẻ, cốm hạt dẻ, rừng cây mùa thu, du lịch Trùng Khánh, con người ở quê sống lâu và hiền hoà, nhưng đều xoay quanh một vấn đề trung tâm là hạt dẻ và rừng dẻ Trùng Khánh, món quà mà thiên nhiên ban tặng vào mùa thu, có nhiều công dụng và lợi ích đối với cuộc sống của con người

 Vì thế, văn bản đảm bảo tính mạch lạc

Xác định các từ ngữ địa phương theo bảng sau (làm vào vở):

Bài tập 4: SGK/87

Từ ngữ Miền Bắc Miền Trung Miền Nam

ba má

đìa

thức quà

chè xanh

răng rứa

mô tê

VẬN DỤNG

Tìm các từ ngữ địa phương trong đoạn văn sau và giải thích nghĩa của chúng:

Người nhà quê hồi mình con nít toàn người nghèo, sân nhà quê hồi ấy cũng rặt sân đất, nên

nhà nào cũng cặm cái giàn trước nhà, suốt sáu tháng mưa, sân chìm trong nước cũng có cỗ mà

đem phơi củi, hay gối, chiếu Những ngày hửng nắng trên giàn luôn có thứ gì đó ngóng nắng, khi

cám mốc, khi thì mớ bột gạo thừa trong lúc làm bánh, khi thì mớ cơm nguội hay mớ lá dừa khô

dùng để nhen lừa, mấy trái đậu bắp già làm giống cho mùa sau, Phơi trên giàn mọi thứ khô

mau, vì nắng ngun ngút trên mặt, gió lộng phía lưng.

(Nguyễn Ngọc Tư, Mùa phơi sân trước)

CẢM ƠN CẢ LỚP

ĐÃ LẮNG NGHE BÀI HỌC!