Đề cương ôn tập giữa kì 1 địa 6 cd

- Xác định phương hướng dựa vào mũi tên chỉ hướng Bắc trên bản đồ, sau đó xác định các hướng còn lại Bài 5- TRÁI ĐẤT TRONG HỆ MẶT TRỜI HÌNH DẠNG VÀ KÍCH THƯỚC CỦA TRÁI ĐẤT 1.. - Ý nghĩa

ĐỀ CƯƠNG ÔN TẬP ĐỊA LÍ 6 CUỐI KÌ 1 ( cánh diều)

Bài 1: HỆ THỐNG KINH VĨ TUYẾN TỌA ĐỘ ĐỊA LÍ CỦA MỘT ĐIỂM TRÊN BẢN ĐỒ

1 Kinh tuyến và vĩ tuyến

- Kinh tuyến là những đường nối liềm hai điểm cực Bắc và cực Nam trên quả địa cầu

- Kinh tuyến gốc là kinh tuyến đi qua Đài thiên văn Grin-uýt ở ngoại ô thủ đô Luân-đôn của nước Anh, đánh số 0°

- Vĩ tuyến là những vòng tròn trên quả địa cầu và vuông góc với kinh tuyến

- Vĩ tuyến gốc là xích đạo, được đánh số 0°.Chia Trái Đất làm bán cầu Bắc và Nam

- Kinh tuyến gốc và kinh tuyến đối diện (180°) chia Trái Đất thành bán cầu Tây và Đông

2 Tọa độ địa lí của 1 điểm trên bản đồ

- Kinh độ của 1 điểm là khoảng cách tính bằng độ từ kinh tuyến gốc đến kinh tuyến đi qua địa điểm đó + Các kinh độ bên phải kinh tuyến gốc có kinh độ Đông

+ Các kinh độ bên trái kinh tuyến gốc có kinh độ Tây

- Vĩ độ của 1 điểm là khoảng cách tính bằng độ từ xích đạo đến vĩ tuyến đi qua địa điểm đó

+ Các vĩ độ ở phía bắc xích đạo có vĩ độ bắc

+ Các vĩ độ ở phía nam xích đạo có vĩ độ nam

- Tọa độ địa lí của 1 điểm là kinh độ và vĩ độ của điểm đó

- Cách viết tọa độ địa lí của 1 điểm (VD: Điểm A): A (vĩ độ, kinh độ) hoặc A

( Thi tự luận)

Ví dụ:

Tọa độ điểm A ( 10°B, 130°Đ) hoặc A

3 Tính khoảng cách thực tế của 2 địa điểm dựa vào tỉ lệ bản đồ:

- Xác định vị trí 2 điểm cần đo

Vĩ độ Kinh độ

10 °B 130°Đ

- Dùng thước thẳng hoặc đặt 2 đầu compa vào 2 điểm cần đo để xác định khoảng cách trên bản đồ

- Lấy khoảng cách của 2 điểm trên bản đồ nhân với mẫu số tỉ lệ bản đồ

Ví dụ: Cho bản đồ có tỉ lệ 1: 100.000, biết khoảng cách đo được trên bản đồ từ thành phố A đến thành phố B là 5 cm Hỏi khoảng cách thực tế 2 thành phó trên là bao nhiêu km

Giải

Bản đồ có tỉ lệ 1: 100.000 có nghĩa là 1 cm trên bản đồ bằng 100.000 cm trên thực tế

Đổi 100.000cm= 1km Biết được khoảng cách trên bản đồ từ thành phố A đến thành phố B là 5 cm

Suy ra, khoảng cách thực tế 2 thành phố trên là: 5*1= 5km

Bài 2: CÁC YẾU TỐ CƠ BẢN CỦA BẢN ĐỒ

1 Kí hiệu bản đồ và chú giải bản đồ

- Kí hiệu bản đồ là ngôn ngữ đặc biệt của bản đồ để thể hiện các đối tượng địa lí trên bản đồ Kí hiệu bản

đồ phản ánh vị trí, phân bố, số lượng và sự phát triển… trong không gian của các đối tượng địa lí được đưa lên bản đồ

+ Có 3 loại kí hiệu: Điểm, đường, diện tích

Điểm: Sân bay, cảng biển, thành phố

.Đường: biên giới quốc gia, sông suối, đường ô tô, biển, sông

Diện tích: vùng cây công nghiệp, đầm lầy, hoang mạc

+ Có 3 dạng kí hiệu: Hình học, chữ, tượng hình

- Bảng chú giải của bản đồ giúp chúng ta hiểu nội dung và ý nghĩa của các kí hiệu dùng trên bản đồ

- Xác định phương hướng dựa vào mũi tên chỉ hướng Bắc trên bản đồ, sau đó xác định các hướng còn lại

Bài 5- TRÁI ĐẤT TRONG HỆ MẶT

TRỜI HÌNH DẠNG VÀ KÍCH THƯỚC CỦA TRÁI

ĐẤT

1 Vị trí của Trái Đất trong hệ Mặt Trời

- Chuyển động xung quanh hệ Mặt Trời là tám hành tinh

- Các hành tinh vừa chuyển động xung quanh Mặt Trời, vừa tự quay quanh mình

2 Phương hướng trên bản đồ

* Các hướng chính trên bản đồ:

* Có 2 cách xác định phương hướng trên bản đồ:

- Xác định phương hướng dựa vào các đường kinh tuyến, vĩ tuyến trên bản đồ

+ Đầu phía trên của đường kinh tuyến là hướng Bắc

+ Đầu phía dưới của đường kinh tuyến là hướng Nam

+ Đầu bên phải của vĩ tuyến là hướng Đông

+ Đầu bên trái của vĩ tuyến là hướng Tây

- Trái Đất nằm ở vị trí thứ 3 theo thứ tự xa dần Mặt Trời => Nhận được lượng nhiệt và ánh sáng phù hợp

để sự sống có thể tồn tại và phát triển

2 Hình dạng và kích thước của Trái Đất

- Trái Đất có dạng hình cầu, hơi dẹt ở 2 đầu

- Kích thước: Bán kính xích đạo 6378 km, diện tích bề mặt 510 triệu km2

- Ý nghĩa của hình dạng và kích thước Trái Đất: Nhờ xác được kích thước và hình dạng của Trái Đất mà bằng các thiết bị định vị toàn cầu có thể xác định được tọa độ các địa điểm trên Trái Đất, khoảng cách giữa các địa điểm, vẽ khá chính xác bản đồ thế giới,…

Bài 6- CHUYỂN ĐỘNG TỰ QUAY QUANH TRỤC CỦA TRÁI ĐẤT VÀ CÁC HỆ QUẢ ĐỊA LÍ

1 Chuyển động tự quay quanh trục của Trái Đất và hiện tượng ngày, đêm trên Trái Đất.

a Chuyển động tự quay quanh trục của Trái Đất

- Trái Đất tự quay quanh trục tưởng tượng nối hai cực và nghiêng 66033’ trên mặt phẳng quỹ đạo

- Trái Đất tự quay quanh trục theo hướng từ Tây sang Đông

- Thời gian Trái Đất tự quay 1vòng quanh trục là 24 giờ (1ngày đêm)

b Hiện tượng ngày, đêm trên Trái Đất ( Hệ quả 1)

- Do Trái Đất có dạng hình cầu nên Mặt Trời chỉ chiếu sáng được một nửa: Nửa được chiếu sáng là ban ngày nửa nằm trong bóng tối là ban đêm

- Nhờ có sự vận động tự quay của Trái Đất từ tây sang đông mà khắp mọi nơi Trái Đất đều lần lượt có ngày, đêm

2 Giờ trên Trái Đất ( Hệ quả 2)

- Giờ địa phương: Các địa điểm nằm trên các kinh độ khác nhau sẽ có giờ khác nhau Giờ đó gọi là giờ địa phương

- Giờ khu vực:

+ Người ta chia bề mặt Trái Đất ra 24 khu vực giờ

+ Mỗi khu vực có một giờ riêng gọi đó là giờ khu vực (múi giờ)

+ Hai khu vực giờ nằm cạnh nhau chênh nhau 1 giờ

+ Khu vực giờ số 0 có kinh tuyến gốc đi qua

+ Việt Nam nằm ở múi giờ số 7

3.Sự lệch hướng chuyển động của các vật thể ( Hệ quả 3)

- Vận động quay quanh trục của Trái Đất đã sinh ra 1 lực làm lệch hướng chuyển động của các vật bay

hoặc chảy trên bề mặt Trái Đất được gọi là lực Cô-ri-ô-lit

+ Nửa cầu Bắc, vật chuyển động sẽ lệch về bên phải so với hướng chuyển động ban đầu

+ Nửa cầu Nam, vật chuyển động sẽ lệch về bên trái so với hướng chuyển động ban đầu

- Sự lệch hướng có ảnh hưởng rõ rệt đến hướng gió, dòng biển

BÀI 7 CHUYỂN ĐỘNG CỦA TRÁI ĐẤT QUANH MẶT TRỜI VÀ CÁC HỆ QUẢ ĐỊA LÍ

1 Chuyển động của Trái Đất quanh Mặt Trời

- Hướng: Từ Tây sang Đông

- Thời gian: Một vòng quanh Mặt Trời là 365 ngày, 6 giờ

- Quỹ đạo: Hình elip gần tròn

- Hướng nghiêng và độ nghiêng của trục: Không thay đổi

2 Các mùa trên Trái Đất

* Nguyên nhân: Do đặc điểm của Trục Trái Đất mà khi thì Bán cầu Bắc, khi thì Bán Cầu Nam ngả về

phía Mặt Trời

- Ngày 21/3 và 23/9 , không bán cầu nào ngả về phía Mặt Trời , ánh sáng MT chiếu vuông góc với TĐ tại xích đạo, nên ánh sáng và nhiệt phân chia đều cho 2 nửa cầu

- Sau ngày 21/3 đến trước ngày 23/9, Bán Cầu Bắc ngả về phía Mặt Trời, có góc chiếu sáng lớn, nhận được nhiều nhiệt và ánh sáng hơn nên Bán cầu Bắc là mùa nóng ( hạ), còn bán cầu Nam nằm chếch xa

MT, có góc chiếu sáng nhỏ, nhận được ít nhiệt và ánh sáng là mùa lạnh (đông)

- Sau ngày 23/9 đến trước ngày 21/3, Bán Cầu Nam ngả về phía Mặt Trời, có góc chiếu sáng lớn, nhận được nhiều nhiệt và ánh sáng hơn nên Bán cầu Nam là mùa nóng ( hạ), còn bán cầu Bắc nằm chếch xa

MT, có góc chiếu sáng nhỏ, nhận được ít nhiệt và ánh sáng là mùa lạnh (đông)

- Hai nửa cầu có hiện tượng mùa trái ngược nhau

3 Hiện tượng ngày đêm dài ngắn theo mùa

a Nguyên nhân

- Trong khi quay quanh Mặt Trời, lúc nào Trái đất cũng chỉ chiếu sáng được một nửa có lúc nửa cầu bắc,

có lúc ngả nửa cầu Nam về phía MT

- Do đường phân chia sáng tối không trùng với trục Trái Đất nên các địa điểm ở nửa cầu Bắc và nửa cầu Nam có hiện tượng ngày đêm dài ngắn khác nhau theo mùa

b Biểu hiện

- Từ sau 21/3 đến trước 23/9, BCB ngả về phía Mặt Trời, BCB là mùa hạ nên có ngày dài đêm ngắn Lúc này BCN là mùa đông nên có đêm dài ngày ngắn

- Sau ngày 23/9 đến trước ngày 21/3, Bán Cầu Nam ngả về phía Mặt Trời, BCN là mùa hạ có ngày dài đêm ngắn Lúc này BCB là mùa đông có đêm dài ngày ngắn

- Ngày 21/3 và 23/9: Tất cả mọi địa điểm trên Trái Đất đều có độ dài ngày đêm bằng nhau

- Xích đạo: Quanh năm có ngày và đêm dài bằng nhau

- Càng xa xích đạo về 2 cực sự chênh lệch về độ dài ngày đêm càng lớn

- Từ vòng cực bắc đến cực bắc và vòng cực nam đến cực nam có hiện tượng ngày,đêm dài suốt 24h theo mùa