GIÁO ÁN POWERPOINT BÀI 2 SỬ 11 HAY CÒN GỌI LÀ BÀI GIẢNG ĐIỆN TỬ. Giáo án đầy đủ nội dung bài học, được xây dựng một cách mạch lạc, rõ ràng, dễ hiểu và cô đọng.Các slide bài giảng cần có sự liên kết với nhau để người học dễ dàng tiếp thu bài học. Bài giảng càng ngắn gọn, cô đọng kiến thức, học sinh có thể dễ dàng tiếp cận và hiểu bàiĐầy đủ nội dung bài học, được xây dựng một cách mạch lạc, rõ ràng, dễ hiểu và cô đọng. Các slide bài giảng cần có sự liên kết với nhau để người học dễ dàng tiếp thu bài học. Đặc biệt vào thời điểm dịch dã như hiện tại, bài giảng trực tuyến là yếu tố quan trọng nhất quyết định đến sự tập trung của người học.Gói gọn trong 1 buổi học, có thể là 1 chương học và được giảng dạy trong 12 buổi học.
Trang 1Bài 2: Sự xác lập và phát triển của chủ nghĩa tư bản
NỘI DUNG BÀI HỌC
1 Sự xác lập của CNTB ở châu Âu và Bắc Mĩ
2 Sự phát triển của chủ nghĩa tư bản
3 Chủ nghĩa tư bản hiện đại
Trang 21 Sự xác lập của CNTB ở châu Âu và Bắc Mĩ
Câu hỏi trang 14 Lịch Sử 11: Trình bày sự xác lập của chủ nghĩa tư bản ở châu Âu và Bắc Mỹ.
Trang 3Bài 2: SỰ XÁC LẬP VÀ PHÁT TRIỂN CỦA CNTB
CNTB mở rộng ra ngoài
phạm vi Châu Âu ( Bắc Mỹ) và xác lập ở
Trang 4- Trong những năm 50 - 70 của thế kỉ XIX, các cuộc cách mạng tư sản tiếp tục diễn ra dưới nhiều hình thức khác nhau ở châu Âu và Bắc
Mỹ, như: Đấu tranh thống đất nước ở Italia (1859 - 1870); Cải cách
nông nô ở Nga (1861); Nội chiến Mỹ (1861 - 1865); Đấu tranh thống nhất đất nước ở Đức (1864 - 1871)…
=>Nhờ đó, kinh tế tư bản chủ nghĩa phát triển mạnh mẽ ở các quốc gia này
- Nửa sau thế kỉ XIX, giai cấp tư sản giành được thắng lợi, lên cầm quyền ở nhiều nước Chủ nghĩa tư bản chính thức được xác lập ở châu
Âu và Bắc Mỹ
Trang 5Đế chế Đức được thành lập tại Vécxai
Trang 6Theo hiến pháp 4/1871, Nước Đức là một liên bang gồm 22 bang và 3 thành phố tự do.
Trang 7Lược đồ nước Mĩ giữa thế kỷ XIX Bằng biện pháp mua lại đất đai của Pháp, Anh, Tây Ban Nha và chiếm cứ đất đai của Mêhicô, nước Mĩ ngày càng được mở rộng, lập thêm nhiều bang mới (30 bang).
Trang 82 Sự phát triển của chủ nghĩa tư bản
a Chủ nghĩa đế quốc và quá trình mở rộng xâm lược thuộc địa
Câu hỏi trang 15 Lịch Sử 11: Trình bày quá trình mở rộng xâm lược thuộc địa của các nước đế quốc phương Tây
Trang 11Yêu cầu số 2: Vai trò của thuộc địa đối với các nước đế quốc:
- Đối với các nước đế quốc, thuộc địa có tầm quan trọng đặc biệt:+ Là nơi cung cấp nguyên liệu và nhân công;
+ Là thị trường đầu tư và tiêu thụ hàng hóa, đem lại nguồn lợi nhuận khổng lồ;
+ Là cơ sở vững chắc cho các nước đế quốc trong các cuộc tranh chấp, chiến tranh
Trang 12b Sự phát triển của chủ nghĩa tư bản
Câu hỏi trang 16 Lịch Sử 11: Trình bày sự phát triển của chủ nghĩa tư bản cuối thế kỉ XIX, đầu thế kỉ XX.
Trang 13- Sự phát triển của chủ nghĩa tư bản cuối thế kỉ XIX - đầu thế kỉ XX:
+ Cuối thế kỉ XIX - đầu thế kỉ XX, các nước Mỹ Latinh sau khi giành lại độc lập dân tộc từ thực dân Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha, đã đi theo con đường
tư bản chủ nghĩa
+ Ở châu Á, Nhật Bản và Xiêm sau khi tiến hành duy tân, cải cách cũng đưa đất nước theo con đường tư bản chủ nghĩa Như vậy, chủ nghĩa tư bản
mở rộng, phát triển trên phạm vi toàn cầu, trở thành hệ thống thế giới.
+ Nhờ ứng dụng thành tựu khoa học - kĩ thuật, nền sản xuất của các nước
tư bản chủ nghĩa phát triển mạnh, dẫn đến sự hình thành các tổ chức lũng đoạn và tiến hành xuất khẩu tư bản ra nước ngoài, đồng thời nâng cao hiệu quả công cuộc khám phá và chinh phục thiên nhiên của con người.
Trang 14Câu hỏi thảo luận: Khai thác hình 7 và thông tin trong mục, cho biết quyền lực của các
tổ chức độc quyền được thể hiện như thế nào?
Trang 15- Các tổ chức độc quyền đã chi phối sự phát triển của toàn
bộ nền kinh tế ở các nước tư bản
Ví dụ: đầu thế kỉ XX, các tổ chức độc quyền ở Pháp, Mỹ, Anh chỉ chiếm khoảng 1% tổng số xí nghiệp toàn thế giới nhưng lại chiếm hơn 3/4 tổng số máy hơi nước và động cơ điện, số lượng công nhân; tổng số sản phẩm được làm ra chiếm gần một nửa so với toàn thế giới.
Trang 16Câu hỏi trang 17 Lịch Sử 11: Đọc thông tin, tư liệu và quan sát Hình 4, trình bày sự phát triển của chủ nghĩa tư bản từ tự do cạnh tranh sang độc quyền Nêu các đặc điểm của chủ nghĩa tư bản độc quyền.
C Chủ nghĩa tư bản từ tự do cạnh tranh sang độc quyền
Trang 17♦ Sự phát triển của chủ nghĩa tư bản từ tự do cạnh tranh sang độc quyền:
- Cuối thế kỉ XIX - đầu thế kỉ XX, chủ nghĩa tư bản bước sang giai đoạn phát triển mới - chủ nghĩa tư bản độc quyền
+ Ở giai đoạn đầu, tư bản độc quyền chỉ có trong một số ngành, lĩnh vực của nền kinh tế, sức mạnh kinh tế chưa lớn Càng về sau, sức mạnh của các tổ chức độc quyền càng tăng lên và từng bước chi phối toàn bộ nền kinh tế
+ Tổ chức độc quyền là sự liên minh giữa các nhà tư bản lớn để tập trung phần lớn việc sản xuất hoặc tiêu thụ hàng hóa nhằm thu lợi nhuận cao Các hình thức độc quyền tiêu biểu là: Các-ten, Xanh-đi-ca
ở Đức và Pháp, Tờ-rớt ở Mỹ
Trang 18♦ Các đặc điểm của chủ nghĩa tư bản độc quyền:
- Chủ nghĩa tư bản độc quyền là một hình thức của chủ nghĩa tư bản nhà nước, trong đó nhà nước được coi là một doanh nghiệp độc quyền duy nhất chi phối hầu hết các hoạt động sản xuất và phân phối hàng hóa trong nền kinh tế.
- Chủ nghĩa tư bản độc quyền có năm đặc điểm lớn, được Lênin nêu lên ở những năm đầu thế kỉ XX:
+ Sự tập trung sản xuất và tư bản đạt tới một mức độ phát triển cao khiến nó tạo
ra những tổ chức độc quyền có một vai trò quyết định trong sinh hoạt kinh tế.
+ Sự hợp nhất tư bản ngân hàng với tư bản công nghiệp, và trên cơ sở “tư bản tài chính" đó, xuất hiện một bọn đầu sỏ tài chính.
+ Việc xuất khẩu tư bản, khác với việc xuất khẩu hàng hóa, đã có một ý nghĩa quan trọng đặc biệt.
+ Sự hình thành những liên minh độc quyền quốc tế của bọn tư bản chia nhau thế giới.
+ Việc các cường quốc tư bản chủ nghĩa lớn nhất đã chia nhau xong đất đai trên thế giới.
Trang 193 Chủ nghĩa tư bản hiện đại
a Khái niệm
Câu hỏi trang 18 Lịch Sử 11: Nêu khái niệm chủ nghĩa tư bản hiện đại.
Trang 20- Chủ nghĩa tư bản hiện đại là thuật ngữ được dùng để chỉ chủ nghĩa tư bản từ sau Chiến tranh thế giới thứ hai (1945) đến nay Đây
là thời kì chủ nghĩa tư bản chuyển sang giai đoạn mới với những đặc điểm mới so với năm đặc điểm của chủ nghĩa đế quốc mà Lênin đã nêu lên ở đầu thế kỉ XX
- Những đặc điểm cơ bản của chủ nghĩa tư bản hiện đại là:
+ Độc quyền nhà nước
+ Có sức sản xuất phát triển cao
+ Lực lượng lao động có những chuyển biến quan trọng về cơ cấu, trình độ chuyên môn, nghiệp vụ
+ Không ngừng tự điều chỉnh, thích ứng để tồn tại và phát triển trong bối cảnh mới
+ Là một hệ thống thế giới và ngày càng mang tính toàn cầu
Trang 22b Tiềm năng và thách thức của chủ nghĩa tư bản hiện đại
Câu hỏi 1 trang 19 Lịch Sử 11: Nêu tiềm năng và thách thức của chủ nghĩa
tư bản hiện đại.
Trang 25Câu hỏi 2 trang 19 Lịch Sử 11: Trình bày suy nghĩ của
em về tiềm năng và thách thức của chủ nghĩa tư bản hiện đại.- Từ sau Chiến tranh thế giới thứ hai đến nay, chủ nghĩa tư bản
có nhiều tiềm năng để tiếp tục phát triển Những tiềm năng của chủ nghĩa tư bản hiện đại được biểu hiện trên các lĩnh vực: kinh tế, khoa học - công nghệ, cơ sở pháp chế, kinh nghiệm quản lí, khả năng tự điều chỉnh và thích ứng, Sự thay đổi, điều chỉnh cả trong lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất, trong cơ sở hạ tầng và kiến trúc thượng tầng đã làm cho chủ nghĩa tư bản hiện đại có sự phát triển vượt bậc, đóng góp lớn đối với sự phát triển của thế giới
- Tuy nhiên, chủ nghĩa tư bản hiện đại cũng phải đối mặt với nhiều thách thức, như: tình trạng bất ổn, khủng hoảng kinh tế, chính trị, xã hội,
Trang 26Luyện tập 1 trang 19 Lịch Sử 11: Hoàn thành sơ đồ sau để thể hiện các giai đoạn phát triển của chủ nghĩa tư bản.
Trang 28Luyện tập 2 trang 19 Lịch Sử 11: Nêu sự khác biệt giữa đặc điểm của chủ nghĩa tư bản độc quyền và chủ nghĩa tư bản hiện đại * Đặc điểm mới của chủ nghĩa tư bản hiện đại là:
+ Độc quyền nhà nước.
+ Có sức sản xuất phát triển cao.
+ Lực lượng lao động có những chuyển biến quan trọng về cơ cấu, trình độ chuyên môn, nghiệp vụ.
+ Không ngừng tự điều chỉnh, thích ứng để tồn tại và phát triển trong bối cảnh mới.
+ Là một hệ thống thế giới và ngày càng mang tính toàn cầu.
* Đặc điểm của chủ nghĩa tư bản độc quyền
- Thứ nhất, chủ nghĩa tư bản độc quyền sẽ tập trung sản xuất và các tổ chức độc quyền – Thứ hai, chủ nghĩa tư bản độc quyền có tư bản tài chính và đầu sỏ tài chính
– Thứ ba, chủ nghĩa tư bản độc quyền sẽ xuất khẩu tư bản
- Thứ tư, Sự hình thành các tổ chức độc quyền quốc tế và phân chia ảnh hưởng kinh tế
- Thứ năm, quá trình xâm lược thuộc địa và phân chia thế giới
Trang 29Thời gian Sự kiện
Các nước tư bản chuyển sang chủ nghĩa đế quốc.
Chủ nghĩa tư bản mở rộng phạm vi ảnh hưởng trên toàn thế giới, dần chuyển sang giai đoạn độc quyền.
Luyện tập 3: Lập bảng tóm tắt những nét chính về sự mở rộng và phát triển của CNTB
từ cuối XIX đến đầu XX?
Trang 30Vận dụng 1 trang 19 Lịch Sử 11: Chọn và phân tích một thành tựu của chủ nghĩa tư bản hiện đại có tác động đến cuộc sống ngày nay. *Tác động của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 đến đời sống kinh tế - xã hội thế giới
- Tác động của cách mạng công nghiệp 4.0 đến kinh tế
+ Góp phần chuyển dịch nền kinh tế toàn cầu sang nền kinh tế tri thức.
+ Thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng: tăng trưởng mạnh ở các ngành công nghiệp dựa vào đổi mới sáng tạo, nông nghiệp công nghệ cao hay thương mại điện tử, ; giảm tăng trưởng ở các ngành sản xuất dựa vào khai thác lợi thế sẵn có về điều kiện tự nhiên và tài nguyên thiên nhiên.
+ Thay đổi phương thức sản xuất theo hướng sản xuất thông minh, góp phần làm giảm chi phí và tiết kiệm thời gian sản xuất dẫn đến hạ giá thành sản phẩm và tăng tính cạnh tranh, hiệu quả của doanh nghiệp.
+ Nhiều sản phẩm, dịch vụ mới ra đời và theo hướng cá nhân hoá để phù hợp với từng người tiêu dùng riêng lẻ.
+ Nhiều mô hình kinh tế mới đã ra đời, như: mô hình kinh tế chia sẻ, kinh tế tuần hoàn và kinh tế số.
Trang 31- Tác động của cách mạng công nghiệp 4.0 đến xã hội
+ Về chất lượng cuộc sống: Cách mạng công nghiệp 4.0 làm tăng năng suất lao động xã hội, từ đó
cải thiện đời sống người dân Thu nhập của người dân được nâng cao; các dịch vụ tiện ích phục vụ cho đời sống ngày càng đầy đủ và tiện nghi; các dịch vụ chăm sóc sức khỏe, giáo dục, vui chơi giải trí, cũng được phát triển, hiện đại hóa, đa dạng.
+ Về văn hóa: Internet vạn vật, dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo, điện toán đám mây, giúp mọi người
tiếp cận lượng thông tin khổng lồ của toàn nhân loại Các phương tiện truyền thông giúp lan toả các hoạt động văn hóa.
+ Về việc làm: Cách mạng công nghiệp 4.0 thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu lao động xã hội, tạo ra
những thay đổi lớn về việc làm Các ngành nghề đòi hỏi đổi mới sáng tạo ngày càng cao; đồng thời giảm thiểu các công việc thủ công có tính chất lặp đi, lặp lại Nhiều lĩnh vực có khả năng tự động hóa đã được thay thế một phần hoặc hoàn toàn nên đòi hỏi năng lực, trình độ của người lao động phải được nâng cao
+ Làm gia tăng sự phân hóa giàu nghèo: trong Cách mạng công nghiệp 4.0, lao động làm việc
trong các lĩnh vực sáng tạo sẽ có thu nhập cao, trong khi lao động phổ thông sẽ có thu nhập thấp.
+ Các vấn đề về an ninh xã hội: Cách mạng công nghiệp 4.0 tạo điều kiện để các quốc gia ứng phó
và xử lí hiệu quả hơn với nhiều thách thức về an ninh, an toàn xã hội Tuy nhiên, sự gia tăng kết nối thông qua internet cũng đặt ra hàng loạt vấn đề về bảo đảm an ninh, an toàn mạng và bảo mật thông tin
cá nhân.
Trang 32BÀI TẬP VỀ NHÀ
1 Có quan đểm cho rằng: Chủ nghĩa TB hiện đại ngày nay đã thay đổi về bản chất, không còn là CNTB trước đây Nêu ý kiến của
em về quan điểm này
2 Sưu tầm tư liệu từ sách báo, In ter nét về phong trào “ chiếm lấy phố Uôn” và giải thích vì sao phong trào này chỉ sau một thời gian ngắn đã lan ra các bang ở Mỹ và hàng trăm thành phố ở nhiều nước TB trên thế giới