Ở lứa tuổi đang phát triển và định hình về nhân cách, trẻ mầm non dễ tiếp thu những giá trị mới do đó việc đưa giáo dục bảo vệ môi trường vào cáchoạt động giáo dục hàng ngày của trẻ sẽ g
Trang 1BÀI THUYẾT TRÌNH
“Một số biện pháp nâng cao ý thức bảo vệ môi trường cho trẻ 5-6
tuổi trong trường mầm non’’
Lĩnh vực áp dụng biện pháp : “Lĩnh vực phát triển tình cảm kĩ năng xã hội”
I Lý do hình thành biện pháp
Trong bối cảnh thực tế hiện nay, các nước trên thế giới nói chung và Việt Nam nóiriêng đang phải đối mặt với những vấn đề cấp bách về nạn ô nhiễm môi trường màmột trong những nguyên nhân của hiện trạng đó là do ý thức của con người Vì vậy
mà việc giáo dục bảo vệ môi trường là một nhiệm vụ vô cùng quan trọng trong giaiđoạn hiện nay Đây là một quá trình lâu dài, phải được thực hiện trong quá trìnhgiáo dục của cả hệ thống giáo dục quốc dân và trong cộng đồng
Giáo dục mầm non là bậc học đầu tiên trong hệ thống giáo dục, tạo nền tảng
cơ sở ban đầu hết sức quan trọng trong việc giáo dục trẻ em trở thành công dân tốtcho đất nước Ở lứa tuổi đang phát triển và định hình về nhân cách, trẻ mầm non
dễ tiếp thu những giá trị mới do đó việc đưa giáo dục bảo vệ môi trường vào cáchoạt động giáo dục hàng ngày của trẻ sẽ giúp cho trẻ có thái độ và hành vi tích cựcđối với môi trường xung quanh biết yêu quý và trân trọng những giá trị của cuộcsống, biết sống thân thiện với môi trường ngay từ nhỏ
Giáo dục bảo vệ môi trường là trang bị cho trẻ những kiến thức cơ bản vềmôi trường các thành phần của nó và mối quan hệ giữa chúng với nhau, cung cấpnhững kiến thức về tác động của con người tới môi trường và môi trường tới conngười Giáo dục trong môi trường là sử dụng môi trường như một nguồn lực dạyhọc, giáo dục môi trường cần gắn liền với môi trường sống thực của trẻ Giáo dục
vì môi trường là giáo dục hình thành ở trẻ những thái độ quan tâm đến môi trường,
có trách nhiệm trước các vấn đề của môi trường trên cơ sở các kiến thức về môitrường, các kĩ năng tác động đến môi trường Ba cách tiếp cận này có quan hệ mậtthiết và tác động qua lại, hỗ trợ với nhau trong quá trình giáo dục bảo vệ môitrường cho trẻ, trên cơ sở đó hình thành thái độ tích cực của trẻ đối với môi trườngcho trẻ mầm non Bản chất của giáo dục môi trường cho trẻ mầm non là cung cấpnhững hiểu biết về môi trường cho trẻ mầm non, trên cơ sở đó hình thành ở trẻnhững thái độ tích cực của trẻ đối với môi trường xung quanh Chính vì vậy đểchuyển những tri thức hiểu biết về môi trường thành thái độ hành vi tích cực của
Trang 2trẻ đối với môi trường sống thì việc giáo dục này đòi hỏi phải được tiến hành chínhtrong môi trường sống của trẻ và tận dụng các tình huống, các hoạt động và sinhhoạt hàng ngày của trẻ ở trường mầm non
Việc giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ mầm non có thể được thực hiệndưới nhiều hình thức và thông qua nhiều hoạt động khác nhau của trẻ ở trườngmầm non Tuy nhiên để việc giáo dục bảo vệ môi trường thật sự có hiệu quả thìđòi hỏi giáo viên phải biết thiết kế và lồng ghép khéo léo nội dung này vào cáchoạt động giáo dục của trẻ ở trường mầm non
Là một giáo viên mầm non rất tâm huyết với nghề dạy trẻ, tôi nhận thấy rằngtrẻ em bây giờ rất thông minh và lanh lợi Tôi luôn mong muốn truyền đạt rất nhiều kiến thức về môi trường cho trẻ, giúp trẻ hình thành và phát huy hết những khả năng vốn có Chính vì điều đó mà bản thân tôi đã luôn trăn trở, tìm tòi và sáng tạo, để tìm ra những cách thức hay, những phương pháp tốt nhất cho hoạt động giảng dạy của mình Trong rất nhiều các lĩnh vực nội dung mà trẻ khám phá tìm hiểu, thì nội dung dạy trẻ biết bảo vệ môi trường là nội dung mà tôi luôn quan tâm đến nhất, để tôi muốn góp một chút sức nhỏ của mình cho môi trường sống bây giờ
và mai sau trở lên xanh- sạch- đẹp hơn.Chính vì vậy mà tôi đã mạnh dạn đưa ra
“Một số biện pháp nâng cao ý thức bảo vệ môi trường cho trẻ 5-6 tuổi trong
trường mầm non’’
* Thực trạng khi áp dụng các biện pháp
Là một trường thuộc sự quản lý của phòng giáo dục đào tạo Trường cóđội ngũ giáo viên trẻ nhiệt tình trong công tác chăm sóc giáo dục trẻ
Toàn trường có 2 khu trong đó có 10 lớp mẫu giáo và 3 nhóm trẻ
Bản thân tôi được BGH nhà trường phân công cho dạy lớp 4-5 tuổi khuđiểm với 41 trẻ trong đó có 23 cháu nam và 18 cháu nữ
Lớp tôi dạy có 2 giáo viên và cả 2 cô đều có trình độ chuyên môn trên chuẩn
Trong quá trình thực hiện “Một số biện pháp nâng cao ý thức bảo vệ môi trường
cho trẻ 5-6 tuổi trong trường mầm non’’tôi thấy có những thuận lợi và khó khăn
sau
1 Thuận lợi.
Phòng giáo dục đào tạo …………, ban giám hiệu nhà trường luôn quan tâmtạo điều kiện về mọi mặt đầu tư đầy đủ trang thiết bị cho cô và trẻ trong các hoạtđộng hàng ngày
Trang 3Giáo viên tâm huyết với nghề có trình độ chuẩn và trên chuẩn luôn có ý thứchọc hỏi kinh nghiệm qua các buổi chuyên đề do phòng, trường tổ chức, học tậpkiến thức qua sách báo, phương tiện thông tin đại chúng để có thể đưa nội dung
“Nâng cao nhận thức cho trẻ 5-6 tuổi trong hoạt động bảo vệ môi trường”.
Trẻ đi học đều trong cùng một độ tuổi nên mức độ nhận thức của trẻ tươngđối đều
Một số phụ huynh cũng nhận thấy tầm quan trọng của việc dạy cho con emmình trở thành những đứa trẻ ngoan ngoãn, biết bảo vệ môi trường sống, nên đãtích cực ủng hộ giáo viên về mọi mặt
2.Khó khăn.
Về tình hình môi trường thực tế của địa phương
Kinh tế chậm phát triển cuộc sống của người dân chủ yếu dựa vào sản xuất nông nghiệp chính vì vậy mà sự ô nhiễm môi trường do sản xuất nông nghiệp gây ra là rất cao,việc đốt rơm dạ, việc sử 8dụng các loại thuốc bảo vệ sinh học, thuốc trừ sâu, thuốc diệt ốc, thuốc kích thích bừa bãi, đã gây ra sự ô nhiễm nhiêm trọng
Tình trạng ô nhiễm nguồn nước ở khu vực các con sông, mương cũng rấtnghiêm trọng, một bộ phận lớn nhân dân dã vứt rác bừa bãi xuống dòng sông làmcho nước sông thì chuyển màu, và khoác trên mình sông là tấm áo rác rất lớn
Trang 4Ý thức bảo vệ môi trường của người dân chưa cao, việc thu gom rác thải ởcác thôn xóm còn chậm và chưa thường xuyên, chưa khoa học Xã mới chỉ có nơitập kết rác thải, các bái rác ngày càng mọc ra nhiều mà chưa hề có hệ thống sử lýrác thải nào cả, chính vì vậy mà làm cho diện tích các bãi rác tại các khu vực thônxóm ngày càng lớn và chiếm cả vào các diện tích sản xuất nông nghiệp và diện tíchđất sinh hoạt của người dân
Ý thức của một số phụ huynh trong xã trong việc chăm sóc giáo dục trẻ, nhất
là giáo dục bảo vệ môi trường cho con em mình còn hạn chế và còn ỷ lại cho côgiáo
Về tình hình môi trường lớp học.
Quy mô trường lớp của nhà trường đang dần hoàn thiện, toàn trường mới có 8
phòng học cao tầng, 5 phòng học mái bằng nhưng cũng không đảm bảo an toàncho các cháu đang chờ tu bổ, nền nhà thì ẩm thấp, mái nhà thì dột nát, tường nhàthì nứt rất nguy hiểm cho cô và trò
Trang 5Các khu vực vui chơi như diện tích sân, vườn dành cho trẻ cũng không đảm bảo
Khu vực vệ sinh của 5 phòng học mái bằng chưa có công trình khép kín chotừng lớp học, các cháu vẫn phải đi vệ sinh trong một khu vệ sinh chung, diện tíchkhu vệ sinh nhỏ hẹp rất ô nhiễm
Học sinh thì quá đông phòng học lại quá nhỏ lên việc tổ chức các hoạt độngcho trẻ hàng ngày của cô trò trong trường gặp rất nhiều khó khăn
Cơ sở vật chất, đồ dùng, đồ chơi còn nghèo nàn,chưa có nhà phát triển thểchất , các phòng chức năng riêng
Việc tiếp cận với công nghệ thông tin của một bộ phận giáo viên còn chậm,chưa kịp thời, chưa theo kịp sự phát triển của xã hội
II Nội dung biện pháp
Để trẻ biết thực hiện các việc làm cụ thể nhằm giữ gìn bảo vệ môi trường,giữ gìn vệ sinh cá nhân, vệ sinh nơi ở gọn gàng, ngăn nắp
Khảo sát tình cảm, thái độ của trẻ đối với thiên nhiên, cây cối, con vật nuôi,với các địa danh, di tích lịch sử Từ đó giúp trẻ tích cực tham gia các hoạt động bảo
vệ môi trường
Cần nghiên cứu một số nội dung giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ mầm non
2 Nội dung của biện pháp:
Giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ mầm non là một quá trình giáo dục lâudài và rất quan trọng vì đây là cấp học đầu tiên trong hệ thống giáo dục quốc dân,tạo những tiền đề cho việc tạo dựng nhân cách con người mới Vì vậy giáo dục bảo
vệ môi trường cho trẻ ngay từ nhỏ và phải đựợc thực hiện thường xuyên mọi lúcmọi nơi sẽ giúp trẻ hiểu biết về môi trường sống xung quanh, có ý thức, hành vi tốt
và biết sống thân thiện có trách nhiệm đối với môi trường
Trang 6Để lồng ghép được nội dung giáo dục bảo vệ môi trường trong các hoạt động
học thì yêu cầu giáo viên không nhất thiết phải có biệt tài, hay tuyệt triêu gì trongvấn đề dạy trẻ biết bảo vệ môi trường mà chỉ cần mỗi cô giáo có thái độ thật tíchcực trong việc chăm sóc, giáo dục, hay tổ chức các hoạt động giáo dục trẻ hằngngày
Để việc lồng ghép nội dung giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ vàocác hoạt dộng giáo dục hàng ngày đạt hiệu quả cao sau đây tôi xin đề xuất một sốbiện pháp lồng ghép nội dung giáo dục bảo vệ môi trường trong hoạt động giáodục hàng ngày như sau:
* Nội dung các giải pháp
Biện pháp 1:Tích hợp nội dung giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ theo chủ đề:
Giáo dục bảo vệ môi trường không phải là một môn học mà nó là một nộidung được tích hợp vào tất cả các hoạt động trong ngày của trẻ theo các chủ đề Vìthế giáo viên cần chọn nội dung giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ theo từng chủ
đề khác nhau sao cho phù hợp với nội dung của chủ đề đó Nhằm tạo ra mối quan
hệ chặt chẽ giữa nội dung tích hợp với nội dung chính của từng hoạt động Giáoviên cần tích hợp nội dung như sau:
Trang 7
+ Trẻ biết cây làm cảnh,cho ta bóng mát, cây, có tác dụng điều hoà và làmsạch không khí,cây còn giữ cho đất khỏi trôi khi mùa mưa bảo
+ Cây còn là nơi ở của động vật
+ Cây cối còn làm giảm ô nhiễm môi trường: giảm bụi, tiếng ồn, chất độchại, giảm nhiệt độ ngày hè…
+ Trẻ biết được những nguy hiểm xảy ra khi rừng cây bị tàn phá: Con vậtkhông có nơi ở, không có thức ăn, nhiều động vật quý hiếm bị diệt chủng, lũ lụtxảy ra thường xuyên,không còn những cây thuốc quý…
+Giáo dục trẻ cần phải bảo vệ rừng và cây xanh
Ví dụ 2: Với chủ đề: “Nước và các hiện tượng thiên nhiên” Các nội dung
tích hợp bảo vệ môi trường là:
- Nước là nguồn tài nguyên quý giá của con người Hiện nay nguồn nước bị
ô nhiễm do chất thải nhà máy ra sông, kênh rạch không được xử lý Con người vứtrác bừa bãi…
+ Dạy trẻ biết bản chất của nước là không màu, không mùi, không vị,nhưngkhi bị ô nhiễm nước chuyển thành các màu vàng, xanh hoặc đen, có mùi, có vị + Cần xử lý nước thải công nghiệp và nước thải sinh hoạt hợp lý Trẻ biếttiết kiệm nước trong nhà trường và ở nhà, không mở vòi nước chảy bừa bãi Biếtkhóa vòi nước khi xử dụng xong
- Con người với các hiện tượng thiên nhiên : Gió , nắng và mặt trời, hạnhán, bão lũ
Trang 8+ Cô giáo giải thích cho trẻ biết lợi ích và tác hại của gió, nắng, mưa.Cácbiện pháp tránh nắng, tránh gió, tránh mưa.Không ngồi lâu chỗ có gió lùa, mặc ấmkhi có gió rét Khi có giông bão phải đóng cửa kín
+ Dạy trẻ biết đi dưới trời nắng phải đội mũ, đeo khẩu trang, đi gangtay,không ở ngoài trời lâu, trồng nhiều cây xanh, bóng mát Đi dưới trời mưa phảiche dù, đội mũ nón hoặc mặc áo mưa, không chơi đùa dưới trời mưa, để bảo vệ sứckhỏe Khi trời mưa to sấm sét không đứng dưới gốc cây to, không cầm những vậtbằng sắt…
+Dạy trẻ biết trời nắng nóng lâu ngày không có mưa sẽ dẫn đến hạn hán.Con người, con vật thiếu nước sinh hoạt thiếu nước để sản xuất và cây cối thiếunước khô héo cằn cỗi
Biện pháp 2; Tích hợp nội dung giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ vào các hoạt động chăm sóc giáo dục trẻ.
Nội dung hoạt động giáo dục bảo vệ môi trường được tích hợp vào các hoạt
động giáo dục sau:
a: Lồng ghép nội dung giáo dục bảo vệ môi trường trong hoạt dộng chơi.
Hoạt động chơi là hoạt động chủ đạo của trẻ mẫu giáo chính vì vậy mà hoạtđộng chơi có vai trò quan trọng trong việc giáo dục trẻ nói chung và giáo dục trẻbảo vệ môi trường nói riêng Hoạt dộng chơi có thể được tiến hành ngoài trời haychính không gian lớp học Hoạt động chơi được tiến hành trong các hoạt độngchơi ở các góc chơi, ở đây trẻ sẽ được lựa trọn các góc chơi phù hợp với nhu cầu,
sở thích của bản thân trẻ trong các góc chơi như góc phân vai, xây dựng, học tập,tạo hình, âm nhạc, thiên nhiên
Tại các góc chơi trẻ có thể chơi với các trò chơi cơ bản như sau : Trò chơiđóng vai theo chủ đề, trò chơi ghép hình, lắp ráp xây dựng, trò chơi đóng kịch, tròchơi học tập, trò chơi phân vai, trò chơi dân gian
Khi trẻ hoạt động trong các góc trẻ sẽ học được các kĩ năng quan trọng như :giao tiếp nhận thức, vận động, xúc cảm, tình cảm, sáng tạo
Dựa vào đặc điểm riêng của mỗi góc hoạt động và nội dung của từng chủ đềtrẻ khám phá dựa vào đặc điểm của trẻ ở từng độ tuổi và đặc điểm riêng của trẻ,giáo viên lựa trọn nội dung giáo dục bảo vệ môi trường sẽ lồng ghép trong hoạtđộng vui chơi của trẻ
Trang 9Ví dụ 1 : Trong góc phân vai
Kĩ năng bảo vệ môi trường cô giáo có thể dạy trẻ đó là : rửa các thực phẩmsạch sẽ trước khi chế biến, chế biến song bỏ rác vào đúng nơi quy định, sử dụngcác vật liệu nấu ăn khéo léo cất dụng cụ nấu ăn sau khi sử dụng ngăn nắp gọngàng
Ví dụ 2 :Góc xây dựng
Kĩ năng bảo vê môi trường có thể là: Các bác thợ xây, xây dựng các côngtrình như công viên, nhà ở thật chắc chắn thân thiện với môi trường, nhà xây cần
có nhiều cửa sổ dể đón ánh nắng tự nhiên, tiết kiệm điện; Trong quá trình xây dựng
sử dụng các nguyên vật liệu hợp lý, tiết kiệm, gọn gàng…
Ví dụ 4: Góc nghệ thụât
Cô giáo có thể lồng ghép kĩ năng bảo vệ môi trường như sau:Cho trẻ ngắmnhìn và cảm nhận vẻ đẹp, sự kì diệu của thiên nhiên (cánh đồng lúa, vườnhoa,vườn rau, công viên, rừng cây, các con vật nuôi), nghe các âm thanh (tiếngmưa rơi, tiếng nước chảy, tiếng gió, tiếng các con vật nuôi…) từ đó giúp trẻ có tìnhyêu với thiên nhiên nhiều hơn
Trang 10Hát múa các bài hát về thiên nhiên, môi trường, làm các dụng cụ âm nhạc bằng các nguyên liệu thiên nhiên như thanh gõ tre, nứa, gỗ, các nguyên liệu như viên sỏi, ống bơ, non bia…
Vẽ, nặn, tô màu các sản phẩm về thiên nhiên môi trường
Trẻ cắt dán, vẽ tranh nhặt rác dán vào thùng, dán thùng rác có khuôn mặt cười
Ví dụ 5: Góc thiên nhiên - kĩ năng bảo vệ môi trường có thể được cô giáo
lồng ghép cho trẻ như sau
Cảm nhận vẻ đẹp của cỏ, cây, hoa, lá, các sự vật hiện tượng thiên nhiên đểtrẻ có thể quý trọng và bảo vệ thiên nhiên, bảo vệ môi trường
Nhận biết tên gọi, đặc điểm, tác dụng của các loài cây trong góc thiên nhiên
và các loài cây khác mà trẻ biết
Cho trẻ được thực hành việc gieo hạt, và quan sát quá trình phát triển của hạt
Cho trẻ thực hành việc chăm sóc cây, con vật nuôi gần gũi với trẻ để hìnhthành ở trẻ tình yêu đối với thiên nhiên, đối với môi trường mà trẻ đang sống
b: Lồng ghép nội dung giáo dục bảo vệ môi trường trong các hoạt động học.
Trang 11Hoạt động học là một trong các hoạt động cơ bản của trẻ trong trường mầm non,thông qua các hoạt động đã giúp cho cô giáo củng cố và hệ thống hoá các kiến thức màtrẻ tích luỹ trong cuộc sống hằng ngày Vì vậy có thể sử dụng hoạt động học để thựchiện lồng ghép, tích hợp nội dung giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ mầm non mộtcách hiệu quả.
Ở trường mầm non trẻ được tham gia vào nhiều hoạt động khác nhau : pháttriển thể chất, khám phá khoa học, âm nhạc, tạo hình, làm quen với tác phẩm vănhọc … mỗi hoạt động có những đặc trưng riêng và có ưu thế khác nhau trong lồngghép nội dung giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ Vì vây, cô giáo cần dựa vào bảnthân mỗi hoạt động cụ thể ở mỗi chủ đề, để xác định nội dung mức độ tích hợp chophù hợp
Ví dụ 1 :Trong hoạt động tạo hình : Cô cho trẻ tô vẽ các bức tranh về
thiên nhiên như vẽ tô màu trường mầm non, vẽ cánh đồng lúa, vẽ một số loại quả,
vẽ trời mưa, vẽ con cá Thông qua hoạt động cho trẻ quan sát các nội dung cần vẽ
cô giáo có thể yêu cầu nói cảm nhận, mô phỏng lại các sự vật hiện tượng đó, sau
đó trẻ vẽ, nặn lại những điều mà trẻ cảm nhận đựơc, nêu nhận xét về các sản phẩm
mà trẻ đã vẽ được về mức độ, tính chất…… Từ đó giúp trẻ hình thành tình yêu đốivới thiên nhiên quanh trẻ, trẻ bước đầu cảm nhận được đặc điểm tính chất, tácdụng mà chúng mang lại
Ví dụ 2: Trong hoạt động khám phá khoa học : Với hoạt động này cô
giáo có thể tổ chức cho trẻ dưới hình thức quan sát, trò chuyện, thực nghiệm… đểlồng ghép các hoạt dộng bảo vệ môi trường đó là
Trong hoạt động làm quen với MTXQ – Trò chuyện về trường mầm non chủ đề - ”Trường mầm non” cô giáo có thể tiến hành cho trẻ tìm hiểu về têntrường, tên lớp, tên các cô giáo trong trường, các bạn trong lớp … Từ đó cô hìnhthành cho trẻ ý thức bảo vệ trường lớp luôn sạch đẹp đó là không vất rác bừa bãi rasân, ra lớp, không vẽ bậy lên tường hay để cho quang cảnh sân trường luôn sạchđẹp thì cô giáo cần giao dục trẻ phải biết chăm sóc cây cối trong vườn, không ngắt
-lá bẻ cành, hái hoa… biết cùng cô trồng thêm cây, bắt sâu cho cây để làm bóngmát cho sân những ngày hè…
Trong hoạt động làm quen với MTXQ – trò chuyện về gió cô giáo cho trẻbiết lợi ích mà gió mang lại đó là làm mát không khí, làm cho thuyền bè chạynhanh hơn, để tiết kiệm nhiên liệu nhưng bên cạnh đó thì trẻ cũng biết tác hại mà