Tập thể nhà trường liên tụcđược Ủy ban nhân dân tỉnh tặng giấy khen, bằng khen... Ảnh minh họa: Cô cùng trẻ trò chuyện về tranh có nội dung giáo dục bảo vệ môi trường trên tườ
Trang 11 MỞ ĐẦU 1.1 Lý do chọn đề tài
Như chúng ta đã biết môi trường bao gồm các yếu tố tự nhiên và các yếu tốvật chất nhân tạo có quan hệ mật thiết với nhau, bao quanh con người, ảnhhưởng tới đời sống, sản xuất, sự tồn tại, phát triển của con người và thiên nhiên(Điều 1, Luật bảo vệ môi trường của Việt Nam, 2005) Đối với con người thì
“môi trường sống” là tổng hợp các điều kiện vật lí, hóa học, kinh tế, xã hội baoquanh và có ảnh hưởng tới sự sống và phát triển của từng cá nhân và cộng đồngcon người
Giai đoạn hiện nay quá trình công nghiệp, hóa hiện đại hóa đã có những tácđộng rất lớn đến môi trường của chúng ta: Môi trường đang bị hủy hoại nghiêmtrọng, gây nên sự mất cân bằng sinh thái, cạn kiệt các nguồn tài nguyên, ảnhhưởng đến chất lượng cuộc sống: rừng tiếp tục bị thu hẹp, suy thoái tài nguyênđất, suy thoái tài nguyên nước ngọt, ô nhiễm môi trường không khí, ô nhiễmmôi trường do việc xử lí chất thải chưa đảm bảo; điều kiện vệ sinh môi trường,vệ sinh an toàn thực phẩm, cung cấp nước sạch ở đô thị và nông thôn còn thấp.Một trong những nguyên nhân cơ bản gây nên tình trạng trên là do sự thiếu hiểubiết, thiếu ý thức của con người Vì vậy vấn đề bảo vệ môi trường là một vấn đềhết sức cấp thiết, có chiến lược toàn cầu
Môi trường ở trường mầm non cũng là toàn bộ môi trường tự nhiên và môitrường xã hội – môi trường nhân tạo Môi trường tự nhiên ở trường mầm non làcác tếu tố thiên nhiên bao quanh như: đất, nước, cát, sỏi, đá, nhiệt độ, không khí,ánh sáng, nắng, mưa, gió, bão, cây, hoa, quả, con vật, bãi cỏ, vườn trường Môitrường nhân tạo ở trường mầm non là bao gồm tất cả những gì mà con người tạonên, làm thành những tiện nghi trong cuộc sống như phòng nhóm/lớp học, cácphòng chức năng, bếp, bàn, ghế, đồ dùng, đồ chơi học tập và sinh hoạt, tranhảnh, tài liệu, nguyên vật liệu và những mối quan hệ giữa con người với conngười, con người với môi trường…
Bảo vệ môi trường là một trong những hoạt động giữ cho môi trường tronglành, sạch đẹp, đảm bảo cân bằng sinh thái, ngăn chặn khắc phục các hậu quảxấu do con người và thiên nhiên gây ra cho môi trường, khai thác và sử dụnghợp lí các tài nguyên thiên nhiên
Ngày nay, giáo dục bảo vệ môi trường đã trở thành nhiệm vụ quan trọngtrong việc giáo dục trẻ trong trường học và được quan tâm ngay từ bậc học mầmnon Giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ mầm non là cung cấp cho trẻ nhữnghiểu biết ban đầu về môi trường sống của bản thân nói riêng và của con ngườinói chung, biết cách sống tích cực với môi trường, nhằm đảm bảo sự phát triểnlành mạnh về cơ thể và trí tuệ (Quyết định của Thủ tướng chính phủ, số1363/QĐ/TTg ngày 17-10-2001) Hiện nay vấn đề ô nhiễm môi trường đangdiễn ra trên diện rộng và hết sức phức tạp với nhiều yếu tố môi trường bị ônhiễm ảnh hưởng rất nhiều đến đời sống, sức khỏe của con người trên toàn cầu.Trẻ mầm non đã có những hiểu biết ban đầu về bảo vệ môi trường tuy nhiênviệc thực hiện bảo vệ môi trường một cách tự giác, tích cực, chủ động còn rấtnhiều hạn chế Việc giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ trong trường mầm nonđã được trú trọng nhưng kết quả chưa cao
Trang 2Giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ phải cung cấp cho trẻ: Trẻ biết môitrường xung quanh trẻ bao gồm những gì? Trẻ biết phân biệt được môi trườngxung quanh trẻ, những việc làm tốt – xấu đối với môi trường và làm gì để bảo vệmôi trường? Hay cũng có thể giáo dục trẻ cách giữ gìn sức khỏe cho bản thântrẻ, biết chăm sóc và bảo vệ cây cối, con vật nuôi nơi mình ở Biết về một sốngành nghề, văn hóa, phong tục, tập quán của địa phương, xây dựng cho trẻniềm tự hào, ý thức giữ gìn, bảo tồn văn hóa dân tộc.
Vì vậy, tôi thấy trong công tác giáo dục cho trẻ mầm non nội dung giáo dụcbảo vệ môi trường cho trẻ rất quan trọng và là một nội dung mà tất cả các giáoviên mầm non luôn quan tâm và thực hiện theo hướng tích hợp vào các nội dunghoạt động chăm sóc và giáo dục trẻ hằng ngày Kết quả giáo dục bảo vệ môitrường cho trẻ cũng là một tiêu chí đánh giá kết quả thực hiện phong trào: “Xâydựng trường học thân thiện, học sinh tích cực”, chuyên đề giáo dục bảo vệ môitrường, chuyên đề giáo dục sử dụng năng lượng tiết kiệm cho trẻ mầm non…Vấn đề giáo dục cho trẻ ý thức bảo vệ môi trường góp phần quan trọng, cần thiếttrong kết quả thực hiện phong trào và các chuyên đề và đặc biệt quan trọngtrong việc hình thành tình yêu, ý thức giữ gìn tài nguyên thiên nhiên cũng nhưcác sản phẩm con người tạo ra
Hoạt động giáo dục bảo vệ môi trường đã được thực hiện ở trong trườngmầm non, tuy nhiên đây chỉ là hoạt động lồng ghép, tích hợp nên kết quả hoạtđộng vẫn còn nhiều hạn chế Giáo viên đã nghiên cứu, tổ chức hoạt động giáodục bảo vệ môi trường cho trẻ bằng các hình thức, phương pháp khác nhaunhưng hiệu quả đạt được so với tầm quan trọng của bảo vệ môi trường chưathực sự tương xứng
Từ đó bản thân tôi nhận thấy việc nâng cao chất lượng bảo vệ môi trường
cho trẻ mầm non là rất cần thiết nên tôi đã nghiên cứu đề tài: “Một số biện pháp nâng cao chất lượng giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ 5- 6 tuổi, trường mầm non Đại Lộc”
1.2 Mục đích nghiên cứu
Đề ra những biện pháp nâng cao chất lượng giáo dục bảo vệ môi trường
cho trẻ 5- 6 tuổi trường mầm non Đại Lộc.
1.3 Đối tượng nghiên cứu
Một số biện pháp nâng cao chất lượng giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻmẫu giáo 5 – 6 tuổi, trường mầm non Đại Lộc
1.4 Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp nghiên cứu lý luận: Đọc và phân tích tài liệu có liên quanđến đề tài
- Phương pháp khảo sát: Khảo sát thực tế trước và sau khi sử dụng biệnpháp nghiên cứu đề tài
- Phương pháp quan sát: Quan sát tìm hiểu những biện pháp tác động củagiáo viên và trẻ thực hiện hoạt động giáo dục bảo vệ môi trường
- Phương pháp thực nghiệm sư phạm: Áp dụng một số biện pháp nâng caochất lượng giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ Mẫu giáo trường mầm non ĐạiLộc
Trang 3- Phương pháp thống kê toán học, xử lí số liệu: Sử dụng phương pháp
thống kê toán học để xử lí, phân tích kết quả khảo sát và thực nghiệm sư phạm 1.5 Những điểm mới của sáng kiến kinh nghiệm
Chương trình giáo dục mầm non thực hiện theo thông tư BGDĐT ngày 25 năm 07 năm 2009 có những nội dung được thay đổi, chỉnhsửa, bổ sung theo thông tư 28/2016 TT- BGDĐT ngày 30 tháng 12 năm 2016
17/2009/TT-Do đó nội dung giáo dục bảo vệ môi trường cũng cần tiếp tục đổi mới
2 NỘI DUNG 2.1 Cơ sở lý luận
Giáo dục bảo vệ môi trường là quá trình thông qua các hoạt động chính quyvà không chính quy nhằm giúp cho trẻ mầm non có được những hiểu biết và kỹ
năng, tạo điều kiện cho trẻ tham gia vào phát triển xã hội bền vững về sinh thái.
Giáo dục bảo vệ môi trường là quá trình giáo dục có mục đích, nhằm làm chocon người trong cộng đồng quan tâm đến các vấn đề của môi trường, sự hiểubiết về môi trường, có thái độ, kĩ năng và hành vi tốt trong việc bảo vệ môitrường
Giáo dục bảo vệ môi trường đem đến cho trẻ những hiểu biết về các vấn đềcủa môi trường (tính phức tạp, quan hệ nhiều mặt, tính hữu hạn của thiên nhiênvà khả năng chịu tải của môi trường, quan hệ của môi trường và các yếu tố conngười, yếu tố nhân tạo); giúp cho trẻ nhận thức được ý nghĩa, tầm quan trọngcủa các vấn đề môi trường như một nguồn lực để sinh sống, để lao động và pháttriển; giúp cho trẻ biết sử dụng tài nguyên môi trường hợp lí, biết bảo vệ, giữ gìncác nguồn tài nguyên (các yếu tố môi trường tạo nên các nguồn năng lượng phụcvụ sinh hoạt của con người: nước, điện, ga, xăng, dầu…) và bảo vệ môi trường
sẽ mang đến nhiều ích lợi trong cuộc sống, sinh hoạt của nhiều thế hệ Giáo dụcbảo vệ môi trường là hình thành cho trẻ những thói quen, ý thức tốt đẹp ngay từtuổi nhỏ để khi trưởng thành theo thời gian ý thức đó sẽ là phẩm chất cần thiếtkhông thể thiếu đối với mỗi công dân
Giáo dục bảo vệ môi trường cũng góp phần phát triển toàn diện cho trẻ vềcác mặt đạo đức, trí tuệ, thể lực, thẩm mĩ, ngôn ngữ Việc giáo dục bảo vệ môitrường cho trẻ góp phần cho trẻ thêm hiểu biết về thế giới xung quanh, nhậnthức về môi trường sạch, môi trường bẩn (môi trường bẩn có thể do chất thải từtự nhiên: cây xanh thải ra khí Cacbonic, xác động vật làm ảnh hưởng đến môitrường đất, môi trường nước, môi trường không khí…; môi trường bẩn do chấtthải sinh hoạt của con người: chất thải của các nhà máy, chất thải của các loạimáy, chất thải của các phương tiện giao thông, chất thải sinh hoạt của conngười…), môi trường an toàn, môi trường không an toàn, có ý thức sử dụng tiếtkiệm các nguồn năng lượng, bảo vệ nguồn tài nguyên… Giáo dục bảo vệ môitrường giúp trẻ có ý thức giữ gìn, tạo môi trường đẹp – phát triển thẩm mĩ Trẻđược có ý thức, hứng thú tham gia lao động giữ gìn vệ sinh môi trường – pháttriển thể lực Thông qua giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ giáo viên cung cấpcho trẻ thêm vốn từ, cách diễn đạt nhận thức về môi trường – phát triển ngônngữ Thông qua hoạt động bảo vệ môi trường trẻ biết được hành vi tốt/xấu, nên/không nên … đối với môi trường tự nhiên, môi trường xã hội – phát triển đạođức
Trang 42.2 Thực trạng của vấn đề
Trong chương trình giáo dục cải cách mẫu giáo năm 1994 có hai nội dunggiáo dục bảo vệ môi trường: Cho trẻ làm quen với môi trường tự nhiên và môitrường xã hội tuy nhiên những nội dung này chủ yếu cung cấp cho trẻ hiểu biếtvề thế giới xung quanh, còn chưa đề cập nhiều đến nội dung giáo dục bảo vệmôi trường
Chương trình Giáo dục mầm non triển khai thí điểm 20 tỉnh/ thành phố từnăm học 2005-2006 đã tích hợp giáo dục bảo vệ môi trường vào các lĩnh vựccủa nội dung chăm sóc, giáo dục trẻ như: Cho trẻ khám phá môi trường tự nhiênvà xã hội, giáo dục cho trẻ quan tâm đến môi trường, tiết kiệm điện, nước, bỏrác đúng nơi quy định, bảo vệ chăm sóc vật nuôi, cây trồng…
Vụ giáo dục Mầm non, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã có công văn hướng dẫnthực hiện chỉ thị của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo về việc “Tăng cườngcông tác giáo dục bảo vệ môi trường trong trường mầm non giai đoạn 2010 -2015”
Trong thực tế vấn đề giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ chỉ thực hiện lồngghép trong các hoạt động chứ không tổ chức thành hoạt động học Hiện naychúng ta đang đẩy mạnh việc thực hiện phong trào: “Xây dựng trường học thânthiện, học sinh tích cực”, tích hợp chuyên đề giáo dục bảo vệ môi trường,chuyên đề giáo dục sử dụng năng lượng tiết kiệm…cũng là một hoạt động giáodục bảo vệ môi trường cho trẻ rất thiết thực Cho nên trong năm học khi tôi thực hiện giáo dục bảo vệ môi trường còn
gặp nhiều thuận lợi và khó khăn như sau:
*Thuận lợi
- Đối với nhà trường:
+ Trường mầm non Đại Lộc từ khi thành lập đến nay luôn được Đảng,chính quyền, các ban ngành đoàn thể, các bậc phụ huynh quan tâm tạo điều kiệntốt nhất về cơ sở vật chất: trường có 2 khu nhà tầng khang trang có các phònghọc và chức năng rộng rãi, có sân chơi lát gạch, có đồ chơi ngoài trời và có câyxanh bóng mát
Có thể nói Đại Lộc là nơi có phong trào giáo dục phát triển mạnh, cáctrường trong địa bàn xã đều có bề dày thành tích về giáo dục, hàng năm luôn cóhọc sinh giỏi cấp huyện
+ Trường mầm non Đại Lộc luôn đựợc cấp ủy Đảng chính quyền các banngành đoàn thể, nhân dân trong xã quan tâm, giúp đỡ tập thể sư phạm nhàtrường hoàn thành tốt nhiệm vụ Nhà trường luôn phấn đấu nâng cao chất lượngchăm sóc, giáo dục, nuôi dưỡng trẻ và góp phần cùng địa phương tham gia xâydựng, phấn đấu đạt các tiêu chí của xã Nông thôn mới: đó là tiêu chí chất lượnggiáo dục và tiêu chí bảo vệ môi trường
+ Ban giám hiệu nhà trường là những cán bộ quản lí có năng lực, đoàn kết,nhất trí cao trong việc lãnh chỉ đạo mọi hoạt động của nhà trường, luôn tạo điềukiện tốt nhất để giáo viên hoàn thành nhiệm vụ Tập thể nhà trường liên tụcđược Ủy ban nhân dân tỉnh tặng giấy khen, bằng khen
- Đối với giáo viên:
Trang 5+ Đội ngũ cán bộ, giáo viên, nhân viên luôn nhiệt tình yêu nghề, mến trẻ,có trình độ chuyên môn đạt chuẩn 23/23, trong đó 19/23 trên chuẩn đạt 82,6 %.+ Giáo viên nhà trường luôn không ngừng học hỏi để nâng cao trình độ,năng lực chuyên môn, nâng cao chất lượng công việc.
+ Giáo viên thường xuyên được tham gia dự giờ dạy giỏi, thao giảng cácchuyên đề, các môn học để từ đó rút kinh nghiệm nâng cao chất lượng chăm sóc,giáo dục trẻ
+ Giáo viên thường xuyên được tham gia học tập các lớp chuyên đề dophòng giáo dục, tổ chuyên môn nhà trường tổ chức
- Đối với trẻ: Trẻ đi học thường xuyên, chuyên cần đạt tỉ lệ cao: 90 - 95%, trong
đó 100% trẻ học và ăn bán trú tại trường
- Đối phụ huynh:
+ Cha mẹ học sinh quan tâm đến việc chăm sóc, nuôi dưỡng giáo dục trẻ ởtrường Cha mẹ học sinh luôn đồng tình, ủng hộ tạo mọi điều kiện giúp cho tậpthể giáo viên hoàn thành tốt nhiệm vụ và các hoạt động của nhà trường ngàycàng phát triển
+ Đa số phụ huynh học sinh hiểu rõ về kiến thức khoa học và tầm quantrọng của việc nuôi dạy trẻ
*Khó khăn
Trường mầm non Đại Lộc là trường ở cụm vùng đồi, dân chủ yếu là làmnghề nông nghiệp, đời sống còn nhiều khó khăn, sự hiểu biết và nhận thức vềcấp học mầm non của một bộ phận phụ huynh còn hạn chế, chưa thường xuyên,chưa liên tục
Cơ sở vật chất của nhà trường đã được đầu tư, tuy vậy chưa đáp ứng đượcyêu cầu của chương trình chăm sóc, giáo dục
Bên cạnh đó phương pháp giáo dục bảo vệ môi trường của giáo viên đôi lúcchưa có sự sáng tạo, chưa bứt phá trong hoạt động để thu hút trẻ vào hoạt động
*Kết quả của thực trạng
Các tiêu chí khảo sát chất lượng giáo dục bảo vệ môi trường:
- Tiêu chí 1: Trẻ có thói quen sống gọn gàng, ngăn nắp, vệ sinh cá nhân, vệ sinhmôi trường sạch sẽ
- Tiêu chí 2: Trẻ tích cực tham gia các hoạt động gần gũi, bảo vệ môi trường,lớp
- Tiêu chí 3: Trẻ biết chia sẻ, hợp tác với bạn bè và người xung quanh
- Tiêu chí 4: Có phản ứng với các hành vi của con người làm bẩn môi trường,phá hại môi trường
Từ các tiêu chí đó tôi đưa ra các mức độ đánh giá trẻ:
- Mức độ 1: Trẻ thường xuyên có thói quen sống gọn gàng, ngăn nắp, vệ sinh cá
nhân, vệ sinh môi trường sạch sẽ, tích cực tham gia các hoạt động gần gũi, bảovệ môi trường, lớp; thường xuyên chia sẻ, hợp tác với bạn bè và người xungquanh; Có phản ứng với các hành vi của con người làm bẩn môi trường, phá hạimôi trường
- Mức độ 2: Trẻ có thói quen sống gọn gàng, ngăn nắp, vệ sinh cá nhân, vệ sinh
môi trường sạch sẽ, đôi khi tích cực tham gia các hoạt động gần gũi, bảo vệ môitrường, lớp; biết chia sẻ, hợp tác với bạn bè và người xung quanh; thỉnh thoảng
Trang 6có phản ứng với các hành vi của con người làm bẩn môi trường, phá hại môitrường
- Mức độ 3: Trẻ thực hiện thói quen sống gọn gàng, ngăn nắp, vệ sinh cá nhân,
vệ sinh môi trường sạch sẽ khi có sự nhắc nhở, chưa tích cực tham gia các hoạtđộng gần gũi, bảo vệ môi trường, lớp; đôi khi biết chia sẻ, hợp tác với bạn bè vàngười xung quanh; phản ứng với các hành vi của con người làm bẩn môi trường,phá hại môi trường còn hạn chế
Bảng 1: Kết quả khảo sát thực trạng
- Trẻ: Một số trẻ còn hạn chế trong việc nhận thức về vấn đề bảo vệ môitrường
- Phụ huynh: Một số phụ huynh nhận thức về công tác giáo dục mầm nonchưa đúng Chưa có sự phối hợp giáo dục ý thức bảo vệ môi trường cho trẻ.Từ những thực trạng trên tôi rất băn khoăn lo lắng làm sao để hoạt độnggiáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ đạt hiệu quả cao
2.3 Các giải pháp và biện pháp tổ chức thực hiện
2.3.1 Các giải pháp
- Nâng cao chất lượng giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ: với các nộidung, sử dụng hình thức, phương pháp để cung cấp cho trẻ kiến thức, kỹ năng,thái độ phù hợp đối với vấn đề bảo vệ môi trường
- Lấy trẻ làm trung tâm trong các hoạt động giáo dục bảo vệ môi trường:trong các hoạt động trẻ được suy nghĩ, nêu ý tưởng, hành động đối với môitrường theo khả năng của trẻ
- Giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ mọi lúc, mọi nơi, mọi đối tượng trẻ:thực hiện nội dung giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ ở mọi thời điểm trongsinh hoạt hàng ngày, với mọi đối tượng trẻ (trẻ đã có ý thức tốt về bảo vệ môitrường, trẻ còn hạn chế)
2.3.2 Các biện pháp tổ chức thực hiện
*Biện pháp 1: Tạo môi trường, rèn luyện nề nếp hoạt động cho trẻ
Tạo môi trường lớp học: Bản thân tôi luôn giữ vệ sinh phòng học, sắp đặtđồ dùng đồ chơi trong lớp khoa học, hợp lý để tạo cho không gian lớp học rộngrãi thoải mái, luôn sử dụng tiết kiệm các nguồn năng lượng điện, nước, để trẻ
Trang 7nhận thức một cách tốt nhất về tầm quan trọng của môi trường Từ những khônggian này tôi đã sử dụng việc dạy và học vừa tạo cho cô và trẻ một sự thoải mái,trẻ phấn khởi hứng thú trong khi hoạt động và cô biết tận dụng không gian nàybố trí chỗ bày hợp lý đồ dùng để phục cho hoạt động đạt kết quả tốt.
Tạo môi trường ngoài lớp học: tôi cùng các đồng nghiệp luôn giữ vệ sinhhiên chơi, vệ sinh sân trường, đồ chơi ngoài trời, vườn cổ tích; vườn rau, vườncây sạch, đẹp Trang trí ở các khu vực cầu thang, góc tuyên truyền của nhàtrường, khu vực bếp ăn, văn phòng, phòng chức năng, phía ngoài của các nhómlớp… bằng các hình ảnh phù hợp, đẹp mắt…có nội dung bảo vệ môi trường
(Ảnh minh họa: Cô cùng trẻ trò chuyện về tranh có nội dung giáo dục bảo vệ
môi trường trên tường khu vực cầu thang)
Sau khi tạo môi trường trong lớp và ngoài lớp học đảm bảo khoa học, hấpdẫn tôi rèn nề nếp cho trẻ Trước hết tôi rèn nền nếp, thói quen lễ phép, gọngàng, biết giữ vệ sinh chung cho trẻ từ đó trẻ thấy những việc mình làm, hành vivăn minh cần thiết của trẻ là những điều thông thường, quen thuộc Bên cạnh đótôi chú ý tạo bầu không khí thoải mái trước khi vào hoạt động cho trẻ Nếu bầukhông khí không được thoải mái, trẻ sẽ không dám nêu lên, không dám làm
những điều trẻ biết vì trẻ sợ nếu sai sẽ bị chê cười Bầu không khí thoải mái
trước khi làm một việc gì đó là rất quan trọng, nó tạo cho trẻ sự thoải mái, tự tinvào bản thân, trẻ dám làm, dám nghĩ và dám nói ra những điều trẻ biết, trẻ pháthiện ra
Vì vậy tạo môi trường trong lớp và ngoài lớp đảm bảo khoa học, hấp dẫncùng với việc tạo cho trẻ tâm thế thoải mái trước khi vào hoạt động sẽ giúp hoạtđộng trở nên sôi động, từ đó hoạt động đạt kết quả cao
*Biện pháp 2: Xây dựng kế hoạch giáo dục bảo vệ môi trường
Căn cứ vào kế hoạch năm học, kế hoạch chủ đề tôi xây dựng kế hoạch giáodục bảo vệ môi trường cho trẻ mẫu giáo 5- 6 tuổi như sau:
TT Chủ đề Thời gian Nội dung giáo dục bảo vệ môi trường
1 Trường mầm
non thân yêu
của bé
2 tuần Trẻ biết bỏ rác đúng nơi quy định, cất đồ
dùng cá nhân đúng vị trí Trẻ nhận biếtđược trường/lớp sạch hoặc bẩn Biếttham gia dọn vệ sinh trường lớp, trang trícác góc cùng cô Biết giữ gìn môi trườngtrong lớp và ngoài lớp học sạch, đẹp.Trao đổi với các bạn cùng nhau làm đẹptrường lớp…
2 Bản thân 5 tuần Trẻ biết giữ vệ sinh cá nhân, bảo vệ các
giác quan, đồ dùng cá nhân sạch sẽ Trẻcó thói quen vệ sinh khi ăn uống, vệ sinhcá nhân đúng nơi quy định
3 Gia đình thân
yêu của bé
5 tuần Trẻ nhận ra sự thay đổi môi trường xung
quanh nhà ở của gia đình, biết sắp xếp đồdùng trong gia đình ngăn nắp, gọn gàng,biết bỏ rác vào thùng Nhắc người thâncùng tham gia bảo vệ môi trường…
Trang 84 Nghề nghiệp 5 tuần Trẻ nhận biết trong xã hội có nhiều nghề,
sản phẩm, hoạt động của các nghề cũngảnh hưởng rất lớn đến môi trường: cóảnh hưởng tích cực và ảnh hưởng tiêucực…
5 Thế giới thực
vật – Tết và
mùa xuân
5 tuần Trẻ biết lợi ích của cây xanh đối với môi
trường, cần phải trồng, chăm sóc, bảo vệcây xanh…
6 Thế giới động
vật
5 tuần Trẻ biết được mối quan hệ mật thiết giữa
môi trường và sự phát triển của thế giớiđộng vật…
7 Giao thông 3 tuần Trẻ biết chất thải, khí thải của các
phương tiện giao thông đang ảnh hưởngxấu đến môi trường…
8 Hiện tượng tự
nhiên
2 tuần Trẻ biết các hiện tượng tự nhiên có tác
động hai mặt tích cực và tiêu cực đối vớimôi trường…
9 Quê hương,
đất nước –
Bác Hồ
2 tuần Giáo dục yêu quê hương đất nước; tự
hào về những danh lam thắng cảnh, ditích lịch sử, truyền thống văn hóa và gópphần phát huy, gìn giữ …
10 Trường tiểu
học
1 tuần Giáo dục trẻ yêu mái trường, góp sức
làm sạch, đẹp ngôi trường…
Sau khi xây dựng kế hoạch giáo dục bảo vệ môi trường trong năm học tôichuẩn bị đồ dùng, đồ chơi có nội dung giáo dục bảo vệ môi trường để trẻ đượctìm hiểu (tranh ảnh (hành vi đúng/ hành vi sai đối với môi trường), sự vật hiệntượng xung quanh trẻ), với những trò chơi trong các hoạt động tôi cho trẻ củngcố lại những kiến thức về bảo vệ môi trường… Từ đó tôi đánh giá được mức độnhận thức, kĩ năng, hành động của trẻ đối với môi trường để có những biện phápgiáo dục phù hợp và hiệu quả hơn
*Biện pháp 3: Tổ chức hoạt động giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ
Để thu hút, lôi cuốn trẻ vào hoạt động tôi lựa chọn các hình thức tổ chứcphù hợp, hấp dẫn như qua tổ chức hội thi: “Bé sạch, đẹp”, “Bé với môi trườngsống”, “Chung tay bảo vệ môi trường” hoặc “Chúng em bảo vệ môi trường”,tham quan và đặc biệt là hoạt động trực nhật, hoạt động lao động chăm sóc câytrồng, vật nuôi Để rồi từ đó trẻ chủ động trong các hoạt động bảo vệ môitrường
Với từng hoạt động tôi cho trẻ được trải nghiệm, cùng nhau tìm hiểu về cáchoạt động bảo vệ môi trường, đưa ra hệ thống câu hỏi đã chuẩn bị có tính lôgic,sau đó cho trẻ đàm thoại với trẻ một cách sôi nổi theo phương trâm: “lấy trẻ làmtrung tâm” để phát huy trí tưởng tượng, những cảm xúc của trẻ, tính liên hệ thựctiễn, sáng tạo phù hợp với từng nội dung của hoạt động bảo vệ môi trường màtrẻ không bị áp đặt một cách gò bó Đối với những nội dung đã cho trẻ làm quentôi cho trẻ cùng nhau nêu ra câu hỏi để hỏi bạn/ đội bạn trả lời, giáo viên chỉ là
Trang 9người quan sát, đánh giá hoạt động của trẻ Sau đó tôi cho trẻ thực hành các hoạtđộng bảo vệ môi trường phù hợp với khả năng của trẻ.
Cùng với từng hoạt động, tôi dùng các thủ thuật khác nhau để dẫn dắt vàobài chuyển hoạt động một cách linh hoạt
Ví dụ: Trong hoạt động âm nhạc: Dạy hát “Em yêu cây xanh” - chủ đề thực
vật, vào đầu tiết học tôi và trẻ đọc bài thơ “Cây” – Tác giả Thy Ngọc và sau đótôi hỏi trẻ: “Cây xanh có tác dụng gì?”, cho trẻ biết cây xanh khi quang hợp (banngày) tạo ra khí Ôxi; cây xanh khi hô hấp (ban đêm) thải ra khí Cacbonic (CO2)làm ô nhiễm không khí; “Muốn cho cây xanh tốt cần có những gì?” (đất, nước,ánh sáng, không khí, sự chăm sóc ) “Để có nước tưới cho cây xanh tốt chúng taphải làm gì?” (Sử dụng tiết kiệm nước trong khi rửa tay chân, tắm, giặt, đi vệsinh…) Kết thúc tiết học cho trẻ chơi trò chơi “Gieo hạt”
Ví dụ: Trong hoạt động khám phá khoa học “Trường mầm non thân yêu
của bé” tôi hướng dẫn trẻ tìm hiểu về môi trường của trường mầm non (môitrường tự nhiên: không khí, ánh sáng, thời tiết; môi trường nhân tạo: các lớphọc, các phòng chức năng, nhà bếp, các cây được trồng xung quanh sân trường,chậu hoa, cây cảnh xung quanh lớp học…) “Để trường mầm non luôn sạch đẹpchúng ta phải làm gì?” – Tôi cho trẻ cùng nhau thảo luận và đưa ra những việclàm để bảo vệ môi trường trường mầm non Tôi đưa ra ý kiến tổng hợp, cho trẻđược nhắc lại Đồng thời tôi cho trẻ biết tình trạng môi trường hiện nay: ô nhiễmmôi trường nước, không khí, môi trường đất và cả môi trường nhân tạo…và chotrẻ cùng tìm hiểu các hoạt động góp phần bảo vệ môi trường mà trẻ biết có thểthực hiện: đi lại nhẹ nhàng, không làm ồn nơi công cộng, sắp xếp đồ dùng, đồchơi gọn gàng, ngăn nắp, tắm rửa, lau mặt sạch sẽ, nhặt rác bỏ vào thùng, trồngcây, chăm sóc cây, quét dọn sân trường…sau đó tôi cho trẻ được tìm hiểu cáchoạt động của “Bé với môi trường” tôi cho trẻ xem tranh về các hành vi đối vớimôi trường, cho trẻ tô tranh có hành vi đúng (bỏ rác vào thùng, quét lớp, tướicây, nhổ cỏ,…), gạch bỏ tranh hành vi sai đối với việc bảo vệ môi trường (vứtrác ra sân trường, bẻ hoa, đu cành, bẻ cành cây, không khóa vòi nước sau khi sửdụng…) Đến cuối giờ học tôi cho trẻ thực hành nhặt lá cây, nhặt rác bỏ vàothùng rác, tưới cây, nhổ cỏ cho cây… và sau khi trẻ thực hiện xong cho trẻ rửatay dưới vòi nước chảy (hỏi trẻ cách sử dụng nước tiết kiệm…)
(Ảnh minh họa: Trẻ nhặt lá vàng, nhổ cỏ ở bồn hoa vườn trường)
Từ những hình thức tổ chức đó trẻ tự giác, tích cực tham gia vào hoạt độngbảo vệ môi trường, truyền thụ những kiến thức, kỹ năng, nội dung giáo dục…đến trẻ một cách nhẹ nhàng, thoải mái, hiệu quả
*Biện pháp 4: Lồng ghép, tích hợp các hoạt động giáo dục bảo vệ môi trường trong các chủ đề vào các hoạt động học
Trẻ được tham gia vào các hoạt động học khác nhau như: phát triển thểchất, khám phá khoa học, làm quen chữ cái, làm quen tác phẩm văn học, tạohình, âm nhạc, toán…Mỗi hoạt động trên đều có những đặc trưng riêng và có ưuthế khác nhau như: trẻ quan sát, đàm thoại, thực hành trải nghiệm, thí nghiệm,trò chơi…với trẻ để trẻ nhận ra những việc làm tốt, không tốt, những hành độngđúng, không đúng, kích thích trẻ suy nghĩ, bộc lộ tình cảm, có thái độ phù hợpvới môi trường trong và ngoài lớp học
Trang 10Chủ đề trường mầm non ngoài việc cung cấp cho trẻ kiến thức về chủ đề,
cô giáo dục trẻ có ý thức giữ gìn vệ sinh trường lớp sạch sẽ, không hái hoa, bẻcành cây xung quanh trường lớp; trẻ còn được tham gia những hoạt động để tạomôi trường ở trường, lớp mầm non thêm sạch, đẹp
Ví dụ: Trong hoạt động khám phá khoa học: “Lớp học của bé” – chủ đề
trường mầm non, tôi cho trẻ tìm hiểu về các thành viên trong lớp: “Đến trườngcác con được học với ai?”, “Các con được chơi cùng ai?”, “Các con phải làm gìđể được cô giáo khen, các bạn quý mến?”… Sau đó tôi cho trẻ cùng tìm hiểu vềcác khu vực của lớp: “Lớp chúng mình có những gì?” (Cửa ra vào, các cửa sổ,phòng học, nhà kho, nhà vệ sinh, nhiều đồ dùng, đồ chơi,…) “Để lớp luôn sạch,đẹp cô và các con phải làm gì?” (giữ gìn vệ sinh, không làm bẩn lớp/ trường,biết làm đẹp lớp học: cùng cô trang trí lớp, nhắc các bạn giữ các hình ảnh trangtrí cô đã làm, biết giữ vệ sinh cá nhân sạch sẽ, gọn gàng ) Cho trẻ chơi trò chơi
tô tranh hành vi đúng (bỏ rác vào thùng, giúp cô trang trí lớp, bé quét lớp…)gạch bỏ tranh có hành vi sai (bé vứt rác, bé vẽ bẩn lên tường, bé đu cành cây…)Chủ đề bản thân: giáo dục trẻ biết giữ gìn vệ sinh thân thể, vệ sinh môitrường đối với sức khỏe con người, giáo dục trẻ thói quen vệ sinh văn minhtrong ăn uống: khi ăn mời cô, mời bạn, mời người lớn; không làm rơi vãi thức
ăn, không nói chuyện riêng…nhận biết ký hiệu nhà vệ sinh nam, nhà vệ sinh nữ,
đi vệ sinh đúng nơi quy định, nhận biết thùng đựng rác Dạy trẻ tránh xa nơi ổcắm, phích điện, dao kéo, phích nước, những vật sắc nhọn…
Ví dụ: Trong hoạt động khám phá khoa học: “Tìm hiểu các giác quan” trẻ
được khám phá, thực hành trải nghiệm tác dụng của các giác quan, trẻ đưa ra ýkiến về những việc cần làm để bảo vệ, chăm sóc các giác quan và qua đó tôigiáo dục trẻ biết sau khi dùng bông lau tai phải bỏ vào thùng rác, khi đánh răngsử dụng vửa đủ lượng nước, không làm ướt quần áo, không khạc nhổ bừa bãi…
Ví dụ: Trong hoạt động văn học: Thơ “Bé ơi” – Phong Thu, tôi và trẻ trò
chuyện về chủ đề, nghe cô đọc thơ, giảng nội dung bài thơ và trẻ được đọc thơ.Tôi để trẻ cùng nhau đưa ra câu hỏi liên quan đến nội dung bài thơ cùng nhauhỏi – đáp, tôi chỉ bổ sung, gợi ý cho trẻ: “Trong bài thơ tác giả nhắc các bé phảilàm những gì?” (đừng chơi đất cát, vào bóng mát khi trời nắng, giữ vệ sinh răngmiệng, tay…), “Các con đã làm được những việc gì để giữ gìn vệ sinh và bảo vệ
cơ thể của mình?”…
Chủ đề gia đình: Trẻ nhận ra sự thay đổi môi trường xung quanh nhà củatrẻ, nhận biết được môi trường sạch, môi trường bẩn trong gia đình, biết giữ gìnvệ sinh, bỏ rác vào thùng, không khạc nhổ bừa bãi, biết sắp xếp đồ dùng, đồchơi ngăn nắp, gọn gàng Trẻ làm những công việc vừa sức để cho ngôi nhà thânyêu thêm sạch, đẹp: lau bàn ghế, tủ, đồ dùng trong gia đình, biết quét nhà, quétsân,… Biết sử dụng năng lượng (điện, nước, ga…) tiết kiệm và nhắc người thântiết kiệm năng lượng trong khi sử dụng
Ví dụ: Trong hoạt động phát triển thể chất: “Bò dích dắc qua 5 hộp cách
nhau 60 cm”, sau khi kiểm tra sức khỏe và trang phục cho trẻ phù hợp, tôi chotrẻ khởi động, cùng nhau đến thăm nhà bà bạn Tích Chu: “Các con thấy nhà bàTích Chu như thế nào?”, “Các con có biết vì sao nhà bà sạch, đẹp không?”, “Đểngôi nhà các con cũng sạch đẹp giống nhà bà bạn Tích Chu mọi người trong gia