adrenalin thuốc được lựa chọn điều trị sock phản vệ

Định nghĩa phản ứng phản vệ • Là phản ứng dị ứng xảy ra cấp tính, trên nhiều cơ quan và có thể gây tử vong • Bao gồm một số hoặc tất cả các dấu hiệu và triệu chứng sau như: ban lan tỏa t

ADRENALINE THUỐC ĐƯỢC LỰA CHỌN ĐIỀU TRỊ

PHẢN ỨNG PHẢN VỆ

Ths Bs Nguyễn Đăng Tuân Khoa Hồi sức tích cực – BV Bạch Mai

NỘI DUNG

1 Vài nét dược lý của Adrenaline

2 Vai trò của Adrenaline trong quản lý các phản

ứng phản vệ

3 Thực trạng sử dụng Adrenaline với các phản

ứng phản vệ

Định nghĩa phản ứng phản vệ

• Là phản ứng dị ứng xảy ra cấp tính, trên nhiều cơ quan

và có thể gây tử vong

• Bao gồm một số hoặc tất cả các dấu hiệu và triệu

chứng sau như: ban lan tỏa trên da, ngứa, mày đay

hay/và phù mạch, co thắt phế quản, phù hạ họng, tụt huyết áp, loạn nhịp tim, cảm giác sắp chết, mất ý thức

và sốc

• Những dấu hiệu sớm hơn hoặc đi kèm: ngứa mũi, mắt,

hạ họng, bộ phận sinh dục, gan bàn tay, bàn chân;

chảy mũi, khàn giọng, vị giác (vị kim loại), buồn nôn, nôn, ỉa chảy, đau quặn bụng, chướng bụng…

Đại cương

• Adrenaline là thuốc lựa chọn đầu tay trong điều trị các phản ứng phản vệ cấp

• Đã được chứng minh và khẳng định qua hầu

hết các hướng dẫn điều trị quốc tế

• Vài trò của Adrenaline dựa trên rất nhiều các

nghiên cứu về dược lâm sàng, các quan sát lâm sàng, và trên động vật

Dược lý của Adrenaline

• Adrenaline tác động lên 2 receptor  và 

Dược lý của Adrenaline

• Mức liều dùng và đường dùng theo khuyến cáo

– Hiệu quả kích thích  receptor: gây co mạch

(đối kháng tác dụng giãn mạch của phản ứng phản vệ)

– Cải thiện HA, giảm ban dị ứng và mày đay (da) và phù mạch

– Tại chỗ: giảm hấp thu và khuếch tán dị nguyên từ vết đốt (côn trùng) hay vị trí tiêm (thuốc)

Dược lý của Adrenaline

– Hiệu quả kích thích :

• Gây giãn phế quản, tăng CO và sức co bóp cơ tim

• Ức chế một số hóa chất trung gian giải phóng từ tế bào mast và bạch cầu ưa kiềm

• Liều thấp Adrenaline (0,1  g/kg)

– Giãn mạch, hạ huyết áp

– Tăng giải phóng các hóa chất trung gian gây viêm

Adrenaline

• Tăng dòng máu vành do

– Kéo dài thời kỳ thâm trương so với thì tâm thu

– Giãn mạch vành do tăng tính co rút cơ tim

• Nhanh chóng đạt nồng độ đỉnh huyết tương và

tổ chức sau tiêm

– Các nghiên cứu chứng minh tăng tỉ lệ tử vong nếu chậm trễ dùng thuốc

Adrenaline

– Tuy nhiên, dùng Adrenaline chưa hẳn đã cứu sống 100% vì

• Chậm trễ dùng thuốc

• Liều không phù hợp

• Đường đưa thuốc không phù hợp

• Thuốc hết hạn

• Các bệnh đi kèm

• Hen phế quản kiểm soát kém

• Bệnh lý tim mạch

• Các rối loạn toàn thân nặng khác

Adrenaline

Adrenaline

• Khoảng liều tác dụng và khoảng liều gây tác dụng phụ tính khá hẹp

• Tần suất và mức độ các tác dụng phụ phụ thuộc vào đường dùng: đường TM hay gặp hơn

• Tuy nhiên các tác dụng phụ có thể gặp: Kích thích, Lo

lắng, run tay, đau đầu, chóng mặt, trống ngực

Adrenaline

• Rất hiếm gặp các tác dụng phụ nặng, thường do dùng quá liều và do truyền tĩnh mạch quá nhanh

– có thể gặp NMCT, PPC, kéo dài QTc, nhịp nhanh thất, tăng HA,

XHN (người lớn cũng như trẻ em)

– Tuy nhiên đã có bệnh nhân dùng liều rất cao, được cứu sống

nhưng không có biến chứng nghiêm trọng như NMCT…

• Những tác dụng phụ nặng hay gặp cở các BN

– Tuổi cao

– THA

– Bệnh lý mạch máu ngoại vi

– Thiếu máu cơ tim

– Cường giáp không kiểm soát tốt

– Dùng thuốc có tương tác tăng tác dụng epinephrin

Một số thuốc giảm tác dụng Adrenaline

• Thuốc chẹn Beta giao cảm

• Các thuốc đối kháng tác dụng co mạch như các thuốc

hạ huyết áp nhóm WCMC, hoặc ức chế AT1

• Các thuốc gây tăng chuyển hóa như: thuốc chống trần cảm 3 vòng

• Cocain và amphetamin làm tăng độc tính của

Adrenaline với cơ tim do tăng nhạy cảm cơ tim

Một số thuốc giảm tác dụng Adrenaline

• Thuốc chẹn Beta giao cảm

• Các thuốc đối kháng tác dụng co mạch như các thuốc

hạ huyết áp nhóm WCMC, hoặc ức chế AT1

• Các thuốc gây tăng chuyển hóa như: thuốc chống trần cảm 3 vòng

• Cocain và amphetamin làm tăng độc tính của

Adrenaline với cơ tim do tăng nhạy cảm cơ tim

• Tuy nhiên không có chống chỉ định tuyệt đối

dùng Adrenaline trong phản ứng phản vệ

BN có phản ứng phản vệ

• Dùng epinephrin theo phác đồ

• Đánh giá và duy trì được, trước khi làm các can

thiệp tiếp theo

– đường thở

– nhịp thở

– tuần hoàn

– tinh thần

• Theo dõi liên tục BN để phát hiện nhanh chóng và kịp thời các thay đổi về: lâm sàng hay các biến

chứng điều trị

• Tư thế bệnh nhân: đầu bằng, chân cao

Khi nào dùng Adrenaline

• Dùng nhanh chóng cùng với các biện pháp trên

• Không có chống chỉ định tuyệt đối dùng Adrenaline

trong phản ứng phản vệ

• Cần dùng liều phù hợp trong các trường hợp phản ứng phản vệ nặng ngay khi ghi nhận các dấu hiệu và triệu chứng của phản ứng phản vệ

• Tất cả các biện pháp can thiệp tiếp theo phụ thuộc vào đáp ứng của việc dùng liều đầu tiên đó

• Đáp ứng không hiệu quả và xuất hiện tác dụng phụ là

cơ sở để tiến hành các biện pháp can thiệp tiếp theo

Adrenaline – đường dùng

• Tiêm bắp

– Adrenaline 1/1000, liều 0,2 – 0,5 mg (0,01mg/kg ở

trẻ em, tối đa 0,3 mg), mỗi 5 đến 15 phút hoặc khi

cần thiết phụ thuộc vào mức độ nặng

– So sánh với tiêm dưới da: nồng độ đỉnh huyết tương

và tổ chức cả người lớn và trẻ em cao hơn có ý

nghĩa khi tiêm trong cơ mặt trước đùi

– Lưu ý BN béo phì, giảm hiệu quả tiêm bắp d lớp mx dưới da dày

– Dạng chuẩn bị sẵn, dùng được ngay khi khẩn cấp

(Epipen): định liều 0,15mg (trẻ em 10 -20kg), 0,3

mg (trên 25kg)

Adrenaline – đường dùng

• Truyền tĩnh mạch

–

• Đường hít

–

Adrenaline – Sử dụng

• Nhân viên y tế

–

• Bệnh nhân, bố mẹ bệnh nhân và người

chăm sóc