Giáo trình Học linux permission

Giáo trình Học linux permission Giáo trình Học linux permission

Quản lý tài khoản và phân

quyền người dùng

L o g o

Quản lý người dùng

Trong Linux có 3 dạng đối tượng:

- User : tài khoản người dùng

L o g o

Quản lý người dùng

- User : là người dùng có thể truy cập tới hệ thống

 Mỗi tài khoản phải có mật khẩu tương ứng

 Có 2 loại user:

 Super user: root: có toàn quyền trên hệ thống

 regular user: người dùng thường: user1, user2

 Để quản trị người dùng: tạo mới, thay đổi thuộc

tính, xóa bỏ phải có quyền của root

 Mỗi user có một định danh riêng gọi là UID

 Định danh của người dùng thường bắt đầu từ 500

L o g o

Quản lý người dùng

 Mỗi user luôn là thành viên của một group

 Khi tạo một user thì mặc định một group được tạo ra

 Mỗi group còn có một định danh riêng gọi là GID

 Định danh của group thường sử dụng giá trị bắt

đầu từ 500 –CentOS, 1000-Ubuntu

L o g o

Quản lý người dùng

Quản trị user và group bằng đồ họa:

1 Tạo user và group:

L o g o

Quản lý người dùng

Quản trị user và group bằng dòng lệnh:

1 Tạo user:

Cú pháp: #useradd [option] <username>

Ví dụ: tạo người dùng có tên user4

Chuyển sang chế độ user4

L o g o

Quản lý người dùng

Quản trị user và group bằng dòng lệnh:

2 Đặt mật khẩu user:

Cú pháp: #passwd [option] <username>

-d <delete>: xóa mật khẩu người dùng -l <lock>: khóa mật khẩu

-u <unlock>: mở khóa mật khẩu

L o g o

Quản lý người dùng

Quản trị user và group bằng dòng lệnh:

2 Sửa thông tin user:

Cú pháp: #usermod [option] <username>

• -c, comment : thay đổi thông tin cá nhân của tài khoản người dùng.

• -g, initial_group : tùy chọn này thay đổi tên hoặc số khởi tạo đăng

nhập nhóm người dùng

• -p, passwd : thay đổi mật khẩu đăng nhập của tài khoản người dùng.

L o g o

Quản lý người dùng

Quản trị user và group bằng dòng lệnh:

3 Xóa user:

Cú pháp: #userdel [option] <username>

• -r, remove : gỡ bỏ thư mục người dùng.

• -f, force: gỡ bỏ ngay cả khi không phải chủ sở hữu

Ví dụ:

L o g o

Quản lý người dùng

Những file có liên quan đến user và group:

1 /etc/passwd : chứa danh sách các tài khoản trên hệ

thống, cung cấp thông tin về tài khoản như: User ID, Group ID, Home Directory, Shell…

L o g o

Quản lý người dùng

Những file có liên quan đến user và group:

1 /etc/passwd : định dạng của file

Trường 1: Tên người dùng được sử dụng khi đăng nhập

Trường 2: chỉ ra mật khẩu mã hóa được lưu trong tập tin shadow

Trường 3: UID: định danh của người dùng: 0 (root), 1-99 (tài khoản hệ thống),

500 – 999 (tài khoản người dùng định nghĩa) (Ubuntu 1000-9999)

Trường 4: GID: định danh của nhóm (lưu trữ trong /etc/group)

Trường 5: Tên nhóm của người dùng Trường 7: đường dẫn Shell

Trường 6: Thư mục của người dùng

L o g o

Quản lý người dùng

Những file có liên quan đến user và group:

2 /etc/shadow : chứa mật khẩu đã được mã hóa

Trường 1: Tên người dùng được sử dụng khi đăng nhập

Trường 2: Mật khẩu đã được mã hóa dùng thuật toán MD5 Nếu trường này

rỗng thì chưa đặt mật khẩu cho tài khoản này, nếu là ký tự * thì tài khoản này bị vô hiệu hóa.

Những trường còn lại có liên quan tới ngày của mật khẩu.

- Chỉ có người dung root mới có quyền đọc file này

L o g o

Quản lý người dùng

Những file có liên quan đến user và group:

3 /etc/group : chứa thông tin về group của user:

4 /etc/gshadow: chứa mật khẩu của group (ít sử dụng)

L o g o

Quản lý người dùng

 Thực hành:

- Tạo user1, user2, user3 với mật khẩu tương ứng

- Chuyển đổi shell làm việc của mỗi user

L o g o

Phân quyền

Mục đích phân quyền: Linux xác thực chương

trình và người dùng khi thao tác với dữ liệu.

Các quyền trên hệ thống

L o g o

Phân quyền

Phần quyền bằng dòng lệnh:

#Chown [user]:[group] [path]

- Thay đổi quyền sở hữu của nhóm đối với file

và thư mục:

#Chgrp [group] [path]

L o g o

Phân quyền

 Thực hành:

- Tạo thư mục /Thuchanh (bằng quyền root)

- Tạo file baitap.txt trong thư mục /Thuchanh

- Thay đổi chủ sở hữu baitap.txt là User1.

- Cấp quyền: Toàn quyền với User1, cho phép User2

quyền ghi, Other quyền đọc lên file baitap.txt

(user1 và user2 cùng nhóm kma)

- Logon vào các User để kiểm tra kết quả

L o g o

Cấu trúc các bit đặc biệt

1 Sticky bit:

- Được sử dụng cho các thư mục chia sẻ, nhằm ngăn

chặn người dùng đổi tên hay xóa file của người dùng khác

- Những user có quyền: root, owner file, owner của thư

mục chứa file

- Khi sticky được thiết lập thì sẽ xuất hiện chữ “t” nằm

ở vị trí cuối cùng của câu lệnh hiển thị permission

- Lệnh:

#Chmod +t [đường dẫn]

L o g o

Cấu trúc các bit đặc biệt

Bài tập:

- Cấp quyền 777 cho thư mục /kma

- Lần lượt login vào User1, User2, User3

- Mỗi người dùng tạo thư mục riêng trong thư mục

/kma.

- Kiểm tra người dùng này thay đổi, xóa thư mục của

người khác?

- Login vào root thiết lập Stickey cho thư mục /kma

- Login vào từng người dùng kiểm tra xem người dùng này có thay đổi, xóa thư mục của người khác?

L o g o

Cấu trúc các bit đặc biệt

2 SUID và SGID (setuid và setgid):

- Được thiết lập cho một ứng dụng hoặc file thực thi

- Người dùng không phải là chủ sở hữu của file cũng có thể thực thi như chính chủ sở hữu.

- Đối với thư mục: Thừa kế quyền sở hữu của nhóm.

- Ví dụ: #ls –l /usr/bin/passwd

- Lệnh:

#chmod u+s [đường dẫn]

#chmod g+s [đường dẫn]

L o g o

Liên kết tập tin

1 Liên kết cứng (hard link): là liên kết trong cùng một hệ thống

tập tin với hai node entry tương ứng trỏ đến cùng một nội dung vật lý.

- Filename và othername cùng inode sẽ cùng tham chiếu đến

vùng nhớ trong bộ nhớ chứa dữ liệu.

- Cú pháp: #ln [đường dẫn 1] [đường dẫn 2]

L o g o

Liên kết tập tin

Ví dụ:

- Tạo tập tin hardlink.txt ở thư mục gốc “/”:

- Kiểm tra tập tin vừa tạo:

- Tạo tập tin hardlink_1.doc bằng cách dùng liên kết cứng với

tập tin hardlink.txt:

L o g o

Liên kết tập tin

- Nhập nội dung “test hard link” vào tập tin hardlink.txt:

- Kiểm tra nội dung của tập tin liên kết cứng hardlink_1.doc:

- Kiểm tra inode entry của 2 tập tin vừa tạo:

=> inode của tập tin gốc và tập tin được tạo ra bằng liên kết cứng là như nhau

L o g o

Liên kết tập tin

2 Symbolic link (liên kết mềm): là liên kết không dùng đến node

entry mà chỉ đơn thuần là tạo shortcut.

L o g o

Liên kết tập tin

Ví dụ:

- Tạo tập tin symboliclink.txt ở thư mục gốc “/”:

- Tạo tập tin symboliclink_1.doc bằng cách dùng liên kết mềm

với symboliclink.txt:

- Kiểm tra tập tin vừa tạo:

L o g o

Liên kết tập tin

- Nhập nội dung “test symbolic link” vào tập tin symboliclink.txt:

- Kiểm tra nội dung của tập tin liên kết cứng hardlink_1.doc:

- Kiểm tra inode entry của 2 tập tin vừa tạo:

=> inode của tập tin gốc và tập tin được tạo ra bằng liên kết mềm

khác nhau.

L o g o

Liên kết tập tin

- Xoá tập tin symboliclink.txt

- Kiểm tra nội dung của tập tin liên kết mềm symboliclink_1.doc

=> Chú ý: - Khi xoá tập tin gốc, tập tin symboliclink không thể xem được.