Hỗ trợ mạng lưới các tổ chức xã hội dân sự địa phương nâng cao năng lực cho cộng đồng để lồng ghép môi trường vào chương trình phát triển kinh tế-xã hội TÀI LIỆU KỸ THUẬT CHĂN NUÔI
Trang 1
Hỗ trợ mạng lưới các tổ chức xã hội dân sự địa phương nâng cao năng lực
cho cộng đồng để lồng ghép môi trường vào chương trình phát triển kinh tế-xã hội
TÀI LIỆU
KỸ THUẬT CHĂN NUÔI GÀ
Người biên Soạn: Nhóm cán bộ kỹ thuật CRD
Quan Hóa, tháng 5 năm 2013
Trang 2
Hỗ trợ mạng lưới các tổ chức xã hội dân sự địa phương nâng cao năng lực
cho cộng đồng để lồng ghép môi trường vào chương trình phát triển kinh tế-xã hội
Chăn nuôi gà - nghề truyền thống lâu đời của nông dân ta Thịt gà, trứng gà là nguồn thực phẩm có giá trị dinh dưỡng cao, nhu cầu cung cấp cho xã hội ngày càng nhiều chăn nuôi
gà sử dụng vốn ít,dễ nuôi, thời gian nuôi ngắn
Ngày nay ứng dụng các tiến bộ kỹ thuật như ấp trứng, thức ăn, quy trình kỹ thuật chăn nuôi, thú
y, vệ sinh phòng bệnh Đảm bảo để sản xuất hàng hoá, đáp ứng chăn nuôi quy mô, phù hợp với điều kiện khí hậu, kinh tế vùng miền phát triển và nhân rộng
Phần 1 CHUẨN BỊ ĐIỀU KIỆN NUÔI
1.1 Chuẩn bị điều kiện nuôi:
Chuồng nuôi, cót quây, chụp sưởi ấm, máng ăn, máng uống Tất cả phải được khử trùng trước khi sử dụng từ 5-7 ngày
Chuẩn bị đầy đủ thức ăn, thuốc thú y cần thiết cho đàn gà
Chuồng nuôi đảm bảo thoáng mát cao ráo, thoát nước
Chất độn chuồng: Trấu, dăm bào
b Úm gà con:
+ Lồng úm gà con
Dùng cót cao từ 40 - 50cm làm tấm quây, rộng và hẹp tuỳ theo số lượng gà định úm, bên trên đậy bằng chiếu cói là tốt nhất Nền quây úm có lớp độn chuồng bằng trấu hoặc phoi bào,rơm rạ dày từ
10 – 15 cm và có máng ăn, máng uống, đèn sưởi trong quây ú
- Sưởi ấm cho gà bằng bóng điện tròn (1 bóng cho 100 con gà).hoặc bằng bếp than )
Trang 3
Hỗ trợ mạng lưới các tổ chức xã hội dân sự địa phương nâng cao năng lực
cho cộng đồng để lồng ghép môi trường vào chương trình phát triển kinh tế-xã hội
Phụ thuộc vào vị trí, địa thế, quy mô đàn nuôi để xây dựng chuồng nuôi cho phù hợp với điều kiện của gia đình
Nhu cầu thức ăn công nghiệp lớn, chịu đựng kém vơí điều kiện tự nhiên,sức đề kháng kém
dễ nhiễm bệnh, phụ thuộc nhiều vào thị trường
Trang 4
Hỗ trợ mạng lưới các tổ chức xã hội dân sự địa phương nâng cao năng lực
cho cộng đồng để lồng ghép môi trường vào chương trình phát triển kinh tế-xã hội
Gà Ri Gà đông tảo Gà mía Gà hồ
II Nuôi dưỡng gà con
1.1 Chọn giống
Chọn những con nhanh nhẹn, mắt sáng, lông bông, bụng gọn, chân mọng cho vào quây
úm đã chuẩn bị sẵn Không chọn những con hở rốn, khèo chân, chân khô, vẹo mỏ
Trang 5
Hỗ trợ mạng lưới các tổ chức xã hội dân sự địa phương nâng cao năng lực
cho cộng đồng để lồng ghép môi trường vào chương trình phát triển kinh tế-xã hội
Bảng 2 Nhiệt độ chuồng nuôi
Nhu cầu không khí của gà cao ngoài ra gà còn phải thải ra ngoài những loại khí độc và tiết ra một lượng hơi nước lớn Vì vậy chuồng nuôi, quây úm cần ấm nhưng phải thoáng
1.2 Nuôi dưỡng và chăm sóc gà con
Xây dựng khẩu phần ăn cho gà con phải dựa vào tiêu chuẩn của từng lứa tuổi, từng giống đảm bảo
cho gà tăng trọng Nên chọn thức ăn sẵn có tại địa phương và trộn để ăn trong một vài ngày không nên trộn nhiều ăn lâu hết sẽ bị ôi thiu, mốc gây ngộ độc có hại cho gà
Bảng3 Khẩu phần ăn của gà giống nội
Tên thức ăn 1 đến 30 ngày tuổi 31 đến 60 ngày tuổi
Tỷ
lệ % Khối lượng thức ăn cần để có (kg) Tỷ
lệ % Khối lượng thức ăn cần để có (kg)
2 kg 4 kg 6 kg 10 kg 2 kg 4 kg 6 kg 10 kg Tấm gạo 40 0,80 1,60 2,40 4,00 40 0,80 1,60 2,40 4,00 Tấm ngô 33 0,66 1,32 1,98 3,30 34 0,68 1,36 2,04 3,40
Vừng 3 0,06 0,12 0,18 0,30
Đậu tương 21 0,42 0,84 1,26 2,10 18 0,36 0,72 1,08 1,80 Bột sò 2 0,04 0,08 0,12 0,20 2 0,04 0,08 0,12 0,20
Vi ta min 1 0,02 0,04 0,06 0,10 1 0,02 0,04 0,06 0,10
Lượng thức ăn 1 con / 1 ngày đêm / gam Mỗi ngày cho ăn 6 lần cách nhau 2 tiếng theo định mức sau :
1- 10 ngày tuổi cho ăn 6 – 10 gam / con
11 – 30 ngày tuổi cho ăn 15- 20 gam / con
31 – 60 ngày tuổi cho ăn 30 – 40 gam / con
Ngày tuổi Nhiệt độ quây Độ ẩm
Trang 6
Hỗ trợ mạng lưới các tổ chức xã hội dân sự địa phương nâng cao năng lực
cho cộng đồng để lồng ghép môi trường vào chương trình phát triển kinh tế-xã hội
- Nuớc uống
Cho gà con vào quây úm sau 20 phút mới cho gà uống nước Sau uống nước 2 đến 3 giờ
mới cho gà ăn
III Nuôi dưỡng gà thịt (60 đến150 ngày tuổi)
Gà đã rõ trống, mái giai đoạn này gà hoàn toàn được thả ngoài vườn dễ Cần phòng định
kỳ thuốc tẩy giun sán Có chuồng nuôi và sân để gà ngủ vào ban đêm và ăn, uống khi thời
tiết sấu và cho ăn thêm vào buổi chiều
1 Kỹ thuật nuôi dưỡng và chăm sóc quản lý
1.1 Chuồng nuôi
Xây hoặc làm bằng tre luồng (phù hợp nguyên liệu sẵn có của từng địa phương) Chọn
vị chí cao ráo thoáng mát, dễ thoát nước,không có vũng nước đọng , nên chọn hướng đông
nam nếu làm bằng tre nứa phía dưới đan kín ,phía trên đan mắt cáo
1.2 Vườn thả gà
Diện tích từ 10 – 12m2 / con vườn có cỏ và cây bóng mát, nước cho gà uống (tránh uống nước
bẩm) Tạo thêm thức ăn tự nhiên như nuôi giun, nhử mối, các loại côn trùng khác
1.3 Thức ăn và nuôi dưỡng
Vườn rộng gà kiếm được nhiều thức ăn tự nhiên, góp phần hạ giá thành sản phẩm Đối với gà ta
nuôi thả chủ yếu nên cho ăn hạn chế, cần phải theo dõi sức khoẻ của gà, để bổ sung thêm thức ăn
cần thiết Thức ăn thêm chủ yếu là thóc, ngô, sắn và tăng cường rau xanh thái nhỏ trộn với thức ăn
Trường hợp gà tự kiếm được thức ăn thì lượng thức ăn hàng ngày có thể giảm đi ,hoặc nhiều hơn
tuỳ theo trạng thái sinh trưởng của gà, vì vậy nên cân kiểm tra 1 tuần 1 lần để theo dõi tăng trọng và
đều chỉnh lượng thức ăn hợp lý
Trang 7
Hỗ trợ mạng lưới cỏc tổ chức xó hội dõn sự địa phương nõng cao năng lực
cho cộng đồng để lồng ghộp mụi trường vào chương trỡnh phỏt triển kinh tế-xó hội
Ngoài thức ăn tự kiếm đối với gà nuụi thịt phải cho ăn thờm thức ăn bổ sung cho gà ăn tự
do, ăn no và căng diều như vậy gà mới nhanh lớn Gà thịt ở giai đoạn này ngoài vỗ bộo bằng thức ăn cũn vỗ bộo bằng cỏch thiến gà cú 2 cỏch là thiến bụng và thiến hụng
- Đảm bảo đủ nhu cầu dinh d-ỡng
- Tận dụng nguyên liệu thức ăn sẵn có trong gia đình
- Cải thiện nguồn thức ăn trong v-ờn chăn thả, nuôi giun quế
để tạo thêm nguồn thức ăn giàu đạm, giảm chi phí
1.4 Quản lý đàn gà
- Quan sát, theo dõi đàn gà hàng ngày khi cho ăn
- Hàng ngày quan sát đàn gà và có biện pháp xử lý kịp thời nếu thấy gà ăn uống kém hoặc có hiện t-ợng khác th-ờng
- Cần có sổ sách và ghi chép đầy đủ số liệu về các chi phí
đầu vào (giá giống, l-ợng thức ăn tiêu thụ, thuốc thú y) hàng ngày
* Vệ sinh phòng bệnh
- Để bảo đảm đàn gà khoẻ mạnh, chuồng nuôi, v-ờn chăn thả phải th-ờng xuyên đ-ợc vệ sinh sát trùng
- Phòng bệnh cho đàn gà theo lịch
* L-u ý trong chăn nuôi gà thịt
- Nên lựa chọn thời điểm bắt đầu nuôi để có sản phẩm bán
đ-ợc giá (nh- dịp lễ tết, mùa c-ới)
1.5 Ghi chép số liệu và tính toán thu chi trong chăn nuôi
Cách 1: Cân 1 l-ợng thức ăn nhất định, ví dụ nh- 5 kg hay 10
kg, ghi l-ợng thức ăn vào sổ, đến khi cho gà ăn hết số thức
ăn này thi lại cân thêm và lại ghi vào sổ, cứ tiếp tục nhu thế
Cách 2: Ghi l-ợng thức ăn cho ăn thực tế hàng ngày
Đối với khoản chi không th-ờng xuyên nh- giống, mua dụng cụ thì ghi số thực tế tại thời điểm ghi
Các khoản thu nên ghi vào một trang riêng để dễ theo dõi
Trang 8
Hỗ trợ mạng lưới cỏc tổ chức xó hội dõn sự địa phương nõng cao năng lực
cho cộng đồng để lồng ghộp mụi trường vào chương trỡnh phỏt triển kinh tế-xó hội
Biểu mẫu ghi các khoản chi phí
Biểu mẫu ghi các khoản thu
Ngày/tháng Khoản thu Số l-ợng Thành tiền
1.2 Tính toán thu chi trong chăn nuôi gà
Bảng tính toán thu-chi trong chăn nuôi gà
gia đình
Trang 9
Hỗ trợ mạng lưới các tổ chức xã hội dân sự địa phương nâng cao năng lực
cho cộng đồng để lồng ghép môi trường vào chương trình phát triển kinh tế-xã hội
C«ng thøc tÝnh:
Thu nhËp = B - A
Trang 10
Hỗ trợ mạng lưới cỏc tổ chức xó hội dõn sự địa phương nõng cao năng lực
cho cộng đồng để lồng ghộp mụi trường vào chương trỡnh phỏt triển kinh tế-xó hội
IV Vệ sinh thú y và các biện pháp cơ bản vệ sinh phòng bệnh
1 Các biện pháp cơ bản vệ sinh phòng bệnh cho gà
Khi chọn mua gà giống về nuôi
ràng,chọn những gà khoẻ mạnh, nhanh nhẹn Phải hỏi rõ
để biết gà giống đã đ-ợc tiêm phòng những bệnh gì
- L-u ý: Cần nhốt riêng gà mới mua về (cách xa gà nhà
đang nuôi) cho uống thuốc bổ trong vòng 10 ngày, khi thấy khoẻ mạnh mới thả cùng đàn gà nhà
Vệ sinh chuồng trại, v-ờn chăn thả và dụng cụ chăn nuôi
* Vệ sinh tr-ớc khi nuôi
quanh chuồng, độn chuồng, dụng cụ chăn nuôi tr-ớc khi
đ-a gà vào nuôi
nuôi
* Vệ sinh trong khi nuôi
mát về mùa hè, ấm áp về mùa đông
khô, nên phơi nắng tr-ớc khi cho vào chuồng gà
nắng kỹ tr-ớc khi trải vào ổ và thay th-ờng xuyên để tránh mầm bệnh c- trú
các nơi ẩm -ớt, quét vôi chuồng nuôi, sân thả gà Phun thuốc diệt muỗi, mò, mạt
định và ủ kỹ để diệt mầm bệnh
* Vệ sinh sát trùng sau đợt nuôi, theo trình tự sau:
Trang 11
Hỗ trợ mạng lưới cỏc tổ chức xó hội dõn sự địa phương nõng cao năng lực
cho cộng đồng để lồng ghộp mụi trường vào chương trỡnh phỏt triển kinh tế-xó hội
để diệt mầm bệnh
dụng cụ chăn nuôi sau đó sát trùng bằng chất khử trùng
Vệ sinh thức ăn, n-ớc uống
cần rửa sạch hàng ngày
Thức ăn thừa của gà bệnh không dùng lại cho gà khoẻ
gà bệnh uống chung với gà khoẻ
Các biện pháp khử trùng
dụng cụ chăn nuôi, độn chuồng, nguyên liệu thức ăn
cụ sử dụng vắcxin
phòng chống cháy
trong chuồng nuôi
quét nền chuồng, sân chơi và xung quanh t-ờng
để sát trùng chuồng nuôi, khu vực xung quanh chuồng, dụng cụ chăn nuôi
Biện pháp cách ly để hạn chế lây lan bệnh
xung quanh thì không cho ng-ời ngoài đến, ng-ời nuôi
gà không sang nơi có dịch
Trang 12
Hỗ trợ mạng lưới cỏc tổ chức xó hội dõn sự địa phương nõng cao năng lực
cho cộng đồng để lồng ghộp mụi trường vào chương trỡnh phỏt triển kinh tế-xó hội
câu, chim cút, chim trời, lợn chuột và các động vật khác
tránh lây lan bệnh
Các chú ý khi gà mắc bệnh hoặc nghi
mắc bệnh
với cơ quan thú y để có biện pháp xử
lý kịp thời Tăng c-ờng các biện
pháp vệ sinh và sát trùng chuồng
trại
dùng thuốc thú y điều trị theo h-ớng dẫn của cán bộ thú
y
hoặc nhà sản xuất
phơi khô d-ới ánh nắng mặt trời, sát trùng tiêu độc tr-ớc
khi sử dụng lại
Trang 13
Hỗ trợ mạng lưới cỏc tổ chức xó hội dõn sự địa phương nõng cao năng lực
cho cộng đồng để lồng ghộp mụi trường vào chương trỡnh phỏt triển kinh tế-xó hội
5 ngày tuổi Vắcxin Gumboro lần 1 Nhỏ vào mắt, mũi
7 ngày tuổi Vắcxin Lasota lần 1
Vắcxin Đậu gà
Nhỏ vào mắt, mũi Chủng vào màng cánh
10 ngày
tuổi
Vắcxin Cúm gia cầm lần 1*
Tiêm d-ới da cổ hoặc tiêm bắp ức
Tiêm d-ới da cổ hoặc tiêm bắp ức
2 tháng
tuổi
Vắcxin Niucatxơn Hệ1 Vắcxin Tụ huyết trùng
Tiêm d-ới da Tiêm d-ới da 4,5 tháng
tuổi
Vắcxin Đậu gà
Vắcxin Niucatxơn Hệ1 Vắcxin Tụ huyết trùng
Chủng vào màng cánh Tiêm d-ới da
Tiêm d-ới da
6 tháng
tuổi
Vắcxin Cúm gia cầm lần 3*
Tiêm d-ới da cổ hoặc tiêm bắp ức
Sau đó cứ 4 tháng tiêm nhắc lại vắcxin Niucatxơn H1,vắcxin
Tụ huyết trùng và sau 5 tháng tiêm nhắc lại vắcxin Cúm gia cầm*
* Cách pha vắcxin đông khô: theo h-ớng dẫn của nhà sản
xuất
nguyên vẹn, không vỡ, không teo nhỏ, không biến màu
Lấy 2 ml n-ớc cất hoặc n-ớc sinh lý vào bơm tiêm, sau đó
đâm kim xuyên qua nút cao su và bơm số n-ớc cất đó vào
lọ vắcxin, lắc kỹ cho viên đông khô tan đều, rút số vắcxin đã tan đó ra pha vào l-ợng n-ớc cất
cần dùng cho số liều vắcxin mà nhà sản xuất
quy định cho mỗi lọ
Trang 14
Hỗ trợ mạng lưới cỏc tổ chức xó hội dõn sự địa phương nõng cao năng lực
cho cộng đồng để lồng ghộp mụi trường vào chương trỡnh phỏt triển kinh tế-xó hội
ghi trên nhãn mác)
sáng chiếu trực tiếp
chủng loại, trạng thái, màu sắc của vắcxin Không dùng vắcxin quá hạn, biến màu, viên đông khô bị vỡ, vắcxin n-ớc bị vẩn đục
lý, pha xong dùng ngay, dùng đúng liều l-ợng, đúng cách theo yêu cầu của từng loại vắcxin và của nhà sản xuất
sau khi hấp hoặc luộc phải để nguội mới dùng
Trang 15
Hỗ trợ mạng lưới các tổ chức xã hội dân sự địa phương nâng cao năng lực
cho cộng đồng để lồng ghép môi trường vào chương trình phát triển kinh tế-xã hội
V Mét sè bÖnh th-êng gÆp ë gµ
Một số bệnh vi rút
§Ëu gµ; BÖnh Marek; BÖnh Viªm phÕ qu¶n truyÒn nhiÔm
§Æc ®iÓm chung cña nhãm bÖnh virót th-êng gÆp ë gµ
§-êng l©y lan
Trang 16
Hỗ trợ mạng lưới cỏc tổ chức xó hội dõn sự địa phương nõng cao năng lực
cho cộng đồng để lồng ghộp mụi trường vào chương trỡnh phỏt triển kinh tế-xó hội
bệnh
Triệu chứng (biểu hiện bên ngoài)
Bệnh tích (biểu hiện bên trong)
Xuất huyết ở lỗ huyệt
Xuất huyết và dịch nhầy ở thanh khí quản (họng)
Xuất huyết và loét ở dạ dày tuyến
Xuất huyết và loét trên thành ruột
Xuất huyết ở van hồi manh tràng (ruột thừa, ruột tịt)
Biện pháp phòng chống
Phòng bệnh
luôn sạch, thoáng và khô ráo; Thức ăn đủ chất Thức
ăn, n-ớc uống sạch sẽ; Không nhốt chung gà mới mua với
gà đang nuôi, cần cách ly nuôi trong vòng 10 ngày
nhau:
Khi có bệnh sảy ra:
- Báo ngay cho cán bộ thú y cơ sở
- Dùng vắcxin và bổ sung thuốc bổ tăng sức đề kháng cho những đàn gà ch-a mắc bệnh (B – complex, chất điện giải, Vitamin C)
- Cách ly đàn gà ốm Thu dọn chất thải, phân đem đốt
hàng ngày
- Đốt xác gà chết rồi chôn và rắc vôi bột, phun thuốc sát trùng bằng Formôn 2-3%, BKA: pha theo h-ớng dẫn của nhà sản xuất
Trang 17
Hỗ trợ mạng lưới cỏc tổ chức xó hội dõn sự địa phương nõng cao năng lực
cho cộng đồng để lồng ghộp mụi trường vào chương trỡnh phỏt triển kinh tế-xó hội
- Không bán chạy gà ốm., Ng-ời nuôi gà ốm không tiếp xúc với đàn gà khác
- Sát trùng chuồng nuôi, sân thả, dụng cụ và khu vực
xung quanh hàng ngày
Xuất huyết dạ dày tuyến
Trang 18
Hỗ trợ mạng lưới cỏc tổ chức xó hội dõn sự địa phương nõng cao năng lực
cho cộng đồng để lồng ghộp mụi trường vào chương trỡnh phỏt triển kinh tế-xó hội
2 Bệnh cúm gia cầm
Đặc điểm chung
Do vi rut gõy ra
gà, vịt, ngan, ngỗng, chim ở mọi lứa tuổi
tỷ lệ chết tới 100%
tỉ lệ chết thấp
từ Thu sang Đông
bệnh cho gà và con ng-ời
Đ-ờng lây lan
kiểm định thú y
Triệu chứng (biểu hiện bên ngoài
từng đám;
Trang 19
Hỗ trợ mạng lưới cỏc tổ chức xó hội dõn sự địa phương nõng cao năng lực
cho cộng đồng để lồng ghộp mụi trường vào chương trỡnh phỏt triển kinh tế-xó hội
Nguồn: Trung Tâm Chẩn Đoán Thú Y Trung Ương
Bệnh tích (biểu hiện bên trong)
trứng…đều bị xuất huyết và viêm hoại tử
tất cả bệnh khác
chức d-ới da, tổ chức cơ đều bị xuất huyết, đỏ thẫm từng mảng
Biện pháp phòng chống bệnh
Phòng bệnh
Trang 20
Hỗ trợ mạng lưới cỏc tổ chức xó hội dõn sự địa phương nõng cao năng lực
cho cộng đồng để lồng ghộp mụi trường vào chương trỡnh phỏt triển kinh tế-xó hội
có bệnh
về với gà khoẻ đang nuôi, cần cách ly nuôi riêng trong vòng 10 ngày
và khô ráo
cầm, bồ câu, chim trời (không nuôi chung gà với các loại gia cầm và gia súc khác)
đàn
bệnh và gia cầm khác trong đàn, bằng cách đốt hoặc đào
hố chôn sâu với chất sát trùng hoặc vôi bột theo quy
định của thú y
y
L-u ý: Hiện nay, theo quy định, khi phát hiện bệnh Cúm
gia cầm của một cơ sở chăn nuôi thì toàn bộ số gia cầm của cơ sở đó phải bị tiêu huỷ và tiêu độc, không điều trị vì:
dụng đều không có tác dụng với bệnh Cúm gia cầm