Báo cáo nghiên cứu ngành cao su

Trong tương lai, nhân công cạo mủ ở các quốc gia như Thái Lan hay Malaysia là vấn đề sống còn đối với ngành cao su ở 2 nước này vì mức sống bình quân tăng, công nhân cạo mủ đòi hỏi mức t

Ngày 30 tháng 09 năm

2010

BẢN BÁO CÁO NÀY ĐƯỢC CUNG CẤP TẠI:

Công ty Cổ phần Chứng khoán Phú Gia

Lầu 5 số 63 Phạm Ngọc Thach-Q3-Tp.Hồ Chí Minh

Tel: (84 8) 3820 1268 Fax: (84 8) 3820 1396

KHUYẾN CÁO CỦA CÔNG TY CỔ PHẦN CHỨNG KHOÁN PHÚ GIA

Bản báo cáo này được lập với mục đích duy nhất là cung cấp cho các nhà đầu tư tiềm năng xem xét đánh giá cơ hội đầu tư vào ngành cao su tự nhiên Chúng tôi chỉ có trách nhiệm giải trình các thắc mắc về báo cáo này cho những người có liên quan Trong báo cáo này chúng tôi có sử dụng một số dữ liệu của các tổ chức đáng tin cậy, tuy nhiên chúng tôi không cam kết, đảm bảo những dữ liệu này là hoàn toàn chính xác

BÁO CÁO NGHIÊN CỨU NGÀNH CAO SU

Khu vực Đông Nam Á dẫn đầu về sản lượng sản xuất, diện tích trồng mới chủ yếu từ Lào, Campuchia, Indonexia

Nhu cầu cao su thế giới chủ yếu đến từ nhu cầu tiêu thụ săm lốp thế giới Châu Á tiếp tục là đầu tàu tiêu thụ cao su thế giới

Qui mô thị trường sản xuất cao su tự nhiên của Việt Nam tương đối nhỏ ( khoản 7%) do đó các công ty cao

su trong nước vẫn đảm bảo đầu ran gay cả trong khủng hoảng kinh tê (2008)

Theo dự báo của Tổ chức nghiên cứu cao su quốc tế (IRSG), từ năm 2010, nhu cầu cao su tự nhiên sẽ tăng trưởng liên tục đến năm 2019

TÓM TẮC NỘI DUNG BÁO CÁO

I Nguồn cung

Khu vực Đông Nam Á dẫn đầu về sản lượng khai thác Ba nước khai thác cao su hàng đầu là Thái

Lan, Indonesia và Malaysia chiếm 70% sản lượng toàn thế giới

Trong những nước còn lại, có Ấn Độ (8.9%), Việt Nam (6.7%) và Trung Quốc (5.5%) Trong đó Ấn Độ chủ yếu khai thác cao su phục vụ cho nhu cầu săm lốp ô tô trong nước đang phát triển mạnh, còn Trung Quốc thì lượng cao su khai thác chỉ đáp ứng một phần nhỏ nhu cầu trong nước Những nước còn lại như SriLanka, Philippines… đóng góp không đáng kể vào sản lượng cao su thế giới Do đó, cùng với Thái Lan,Indonesia và Malaysia, Việt Nam

là 1 trong 4 nước xuất khẩu cao su hàng đầu trên thế giới Ngành cao su nước ta

đã có những bước tiến đáng kể về năng suất bình quân (tăng từ 1.558 tấn/ha năm

2006 lên 1.661 tấn/ha năm 2008)

Hiện nay năng suất bình quân của ngành cao su Việt Nam chỉ thua Thái Lan và Ấn Độ.Nguyên nhân xuất phát từ tháng chay Ramanda của người Hồi giáo ở Indonesia, Malaysia và Philippines ảnh hưởng hoạt động khai thác ở các quốc gia này Trong tương lai, nhân công cạo mủ ở các quốc gia như Thái Lan hay Malaysia là vấn đề sống còn đối với ngành cao su ở 2 nước này (vì mức sống bình quân tăng, công nhân cạo mủ đòi hỏi mức tăng thu nhập tương xứng nên có thể giá cao su không theo kịp).Trong khi ở Việt Nam, mức lương công nhân cạo mủ được xem là ở mức khá so với mặt bằng thu nhập chung ở những khu vực trồng cao su

Nguồn cung cao su xuất khẩu chủ yếu đến

từ 4 nước là Thái Lan, Indonesia, Malaysia

và Việt Nam Tuy nhiên có sự phân hóa khá mạnh giữa 4 nước khi Thái Lan và Indonesia bỏ xa Malaysia và Việt Nam về sản lượng xuất khẩu

TỔNG QUAN NGÀNH CAO SU THẾ GIỚI

Diện tích trồng mới chủ yếu từ Lào và Campuchia,

Indonexia Hiện nay cao su chủ yếu được trồng ở các nước Đông Nam Á, nơi điều kiện đất

đai thổ nhưỡng thích hợp cho sự phát triển của cây cao su Theo các tổ chức nghiên cứu về ngành cao su thiên nhiên, cây cao

su có thể phát triển tốt ở Đông Nam Á cũng như Nam Mỹ Tuy nhiên, nguồn cung từ Nam Mỹ không đáng kể vì các quốc gia này đang canh tác những giống cây công nghiệp khác có giá trị kinh tế không kém như café hay ca cao Do đó, rủi ro nguồn cung tăng thêm đến từ các nước Nam Mỹ tương đối thấp Hơn nữa, các nước châu Á đang đóng vai trò chủ đạo trong việc tiêu thụ cao su thiên nhiên (như Trung Quốc, Nhật Bản,Ấn Độ và Hàn Quốc) Khoảng cách địa lý từ Nam Mỹ đến các nước châu

Á tương đối cao, điều này làm cho giá thành cao su của các nước Nam Mỹ (nếu có) giảm nhiều tính cạnh tranh so với các nước Đông Nam Á

Trong dài hạn, nguồn cung cao su của thế giới tăng thêm chủ yếu từ Indonesia Hiện nay, tuy là nước xuất khẩu cao su lớn thứ 2 thế giới nhưng năng suất trung bình của Indonesia khá thấp (xấp xỉ 1 tấn/ha năm).Điều này xuất phát từ thực tế rằng 85% diện tích vườn cây ở quốc gia này do tiểu điền quản lý Do đó, kỹ thuật cạo, cách thức chăm sóc cũng như giống cây kém hơn hẳn so với vườn cây trực thuộc đại điền Ngoài ra, chất lượng vườn cây ở Indonesia không đồng nhất như các nước khác Trong tương lai, Indonesia sẽ dần khắc phục được điều này, do đó sẽ cải thiện đáng kể năng suất bình quân và tăng nguồn cung cao su

Dự kiến đến năm 2020, Indonesia sẽ vươn mình thành quốc gia có sản lượng khai thác hàng đầu thế giới (dự kiến 4.1 triệu tấn, đóng góp khoảng 1/3 sản lượng cao su thế giới)

Ngoài ra, Lào và Cambodia cũng sẽ gia tăng diện tích cây cao su Tuy nhiên, diện tích trồng trọt và khai thác của 2 quốc gia này không làm tăng đáng kể nguồn cung hiện nay của thế giới (chính phủ Cambodia

nỗ lực tăng diện tích trồng cao su lên

150,000 ha vào năm 2015, tức chỉ chiếm khoảng 2% so với diện tích cao su thế giới hiện nay Tình hình cũng diễn ra tương tự ở Lào)

II.Nguồn cầu

Nhu cầu cao su thế giới chủ yếu đến từ nhu cầu tiêu thụ

săm lốp thế giới Theo thống kê, tiêu thụ cao su thế giới chủ yếu cho ngành săm lốp (60%), găng tay kỹ

thuật (20%), còn lại là các sản phẩm cao su

kỹ thuật khác Như vậy, nhu cầu săm lốp sẽ tác động trực tiếp đến đầu ra của ngành cao su thiên nhiên Hiện nay, triển vọng kinh tế thế giới cũng như tăng trưởng ngành công nghiệp ô tô đã lạc quan hơn, ủng hộ cho tăng trưởng nhu cầu cao su thiên nhiên Dự báo tiêu thụ lốp xe sẽ tăng trưởng đều đặn ở mức 3.5%-4%/năm đến năm 2020 Đây là yếu tố hỗ trợ giá cao su

tự nhiên trong dài hạn

Sản lượng khai thác và tiêu thụ cao su thiên nhiên toàn thế giới thường không có

sự chênh lệch nhiều

Quan sát số liệu từ năm 1998, chúng tôi nhận thấy sản lượng khai thác thường song hành với sản lượng tiêu thụ Điều này xuất phát từ thực tế các quốc gia xuất khẩu cao

su hàng đầu như Thái Lan, Indonesia và Malaysia sẽ dự đoán sản lượng tiêu thụ hằng năm và có kế hoạch khai thác cũng như xuất khẩu hợp lý Do đó, trong tương lai, áp lực nguồn cung sẽ không lớn vì các nước này sẽ điều tiết sản lượng theo nhu cầu thế giới Đây là tín hiệu tích cực cho ngành cao su thiên nhiên trong trung và dài hạn Vì Việt Nam chiếm tỷ trọng nhỏ trong xuất khẩu cao su toàn thế giới, do đó việc tăng sản lượng khai thác không ảnh hưởng nhiều đến giá bán và các công ty trong ngành cũng không có áp lực lớn trong việc

mở rộng thị trường tiêu thụ

Quan sát tỷ trọng tiêu thụ giữa cao su thiên nhiên và cao su tổng hợp qua nhiều năm, chúng tôi nhận thấy cao su thiên nhiên chiếm khoảng 40-44% tổng sản lượng cao

su tiêu thụ toàn thế giới Do đó, khó có thể

kỳ vọng tỷ trọng này thay đổi theo chiều hướng có lợi cho cao su thiên nhiên Về khả năng chuyển đổi giữa cao su tự nhiên

và cao su tổng hợp, chúng tôi cho rằng cao

su tổng hợp chỉ thay thế cao su tự nhiên (và ngược lại) ở một mức độ nhất định Do

đó diễn biến giá cao su thiên nhiên chủ yếu

chịu tác động từ cung –cầu của mặt hàng này

Châu Á tiếp tục là đầu tàu tiêu thụ cao su thế giới

Nguồn:IRS

Với tốc độ tăng trưởng kinh tế cao các năm tới, khu vực Châu Á dự báo tiếp tục dẫn đầu tăng trưởng ngành, đặc biệt dòng sản phẩm lốp ô tô do nhu cầu sử dụng ô tô sẽ còn tăng nhanh Sau giai đoạn khủng hoảng kinh tế, tiêu thụ săm lốp tại châu Á

sẽ phục hồi mạnh, khu vực này sẽ tạo ra tăng trưởng chính của ngành trong khi nhu cầu tại thị trường châu Mỹ và châu Âu đã bảo hòa Theo dự báo của IRSG đưa ra cuối 2008, tiêu thụ lốp xe hơi tăng 40% vào

2015 so với cuối 2009 và tương đương đối với lốp ô tô thương mại, bình quân khoảng

3 – 4%/năm trong đó bắt đầu phục hồi vào cuối năm 2009, đầu 2010 Châu Á chiếm khoảng 70% sản lượng tiêu thụ cao su thiên nhiên toàn thế giới Do đó châu Á tiếp tục đóng vai trò quyết định đến giá cao su thiên nhiên trong những năm sắp tới (xem biểu đồ bên dưới)

Trong các nước châu Á thì Trung Quốc, Nhật Bản và Ấn Độ chiếm khoảng 40% sản lượng tiêu thụ cao su thiên nhiên toàn thế giới (riêng Trung Quốc chiếm khoảng 25%)

1 Qui mô

Qui mô thị trường tương đối nhỏ Hiện nay Việt Nam chỉ chiếm khoảng 6.7%

nguồn cung cao su thiên nhiên toàn thế giới Do

đó Việt Nam không có khả năng tác động đến giá cao su thế giới mà chủ yếu nương theo tình hình thế giới Vì sản lượng cao su xuất khẩu của nước ta đứng hàng thứ 4 nên Thái Lan, Indonesia và Malaysia đã kêu gọi Việt Nam gia nhập International Rubber Consortium (“IRC”)

để góp phần giữ giá cao su không xuống thấp khi thị trường xuất khẩu không tốt Tuy nhiên hiện nay Việt Nam vẫn chưa gia nhập tổ chức này vì những rang buộc pháp lý của tổ chức (như không xuất khẩu khi giá cao su thấp hơn US$1,000/tấn hay giảm sản lượng khai thác khi giá cao su thấp hơn US$1,350/tấn)

Do đó Việt Nam vẫn có thể xuất khẩu cao su mặc dù giá xuống thấp (chỉ cần cao hơn mức giá hòa vốn của Tập đoàn, không bị ràng buộc bởi 3 quốc gia trên) Chi phí nhân công thấp so với thế giới

Trong cơ cấu giá vốn hàng bán, chi phí nhân công chiếm phần lớn (khoảng 60-65%) Đối với các công ty thuộc Tập đoàn, thu nhập công nhân cạo mủ sẽ tăng theo giá bán (thường quỹ lương công nhân được xác định bằng 40-42% doanh thu) Chi phí nhân công thay đổi theo giá bán cao su tạo lợi thế cạnh tranh cho các doanh nghiệp Việt Nam so với Thái Lan hay Malaysia

Vì thu nhập bình quân đầu người của 2 quốc gia này cao hơn Việt Nam nên chi phí nhân công trên 1 tấn mủ quy khô cao hơn Việt Nam khoảng 60-80% và xu hướng lương công nhân cạo mủ

sẽ ngày càng tăng ở 2 quốc gia này Đây là lợi thế rất lớn cho Việt Nam khi giá cao su giảm mạnh, ngành cao su trong nước vẫn có khả năng tìm kiếm lợi nhuận (ước giá bán hòa vốn của các doanh nghiệp thuộc Tập đoàn khoảng US$700-800/tấn, khá thấp so với mức US$1,100-1,200/tấn của Thái Lan và Malaysia)

NGÀNH CAO SU VIỆT NAM

2 Vị thế ngành theo mô hình 5 nhân tố (phân tích 5-forces)

Phân tích mô hình 5 nhân tố ngành cho thấy ngành cao su thiên nhiên đặc trưng bởi sức cạnh tranh không quá lớn do nguồn cung không thể tăng nhanh trong ngắn hạn trong khi nhu cần tiêu thụ vẫn ổn định và có chiều hướng tăng trưởng tốt Yêu cầu về quỹ đất cho cây cao su hạn chế phần nào nguồn cung ở các nước trồng cao su truyền thống (như Malaysia và Thái Lan) Ngoài ra, các nhân tố chính trị và xã hội ở Myanmar, Sri Lanka hay châu Phi cũng là lực cản đối với ngành cao su thiên nhiên ở các quốc gia này Lợi thế về chi phí nhân công thấp tạo ra năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp nước ta so với các nước khác

Các thuận lợi trên đã giúp các công ty cao su thiên nhiên nội địa duy trì được đà tăng trưởng sản lượng tiêu thụ qua các năm (dù giá biến động theo tình hình chung của thế giới) Nhìn chung, các công ty cao su thiên nhiên chịu ảnh hưởng chủ yếu bởi giá bán, còn sản lượng tiêu thụ đều được đảm bảo, không có tình trạng cắt giảm sản lượng khai thác cũng như sản lượng tiêu thụ

(*) Hiện nay Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam nắm chi phối phần lớn các công ty cao su thiên nhiên.Sản lượng khai thác và tiêu thụ của Tập đoàn chiếm khoảng 50% thị phần trong nước, do đó cạnh tranh giữa các nhà khai thác cao su thiên nhiên trong nước không cao, giá chủ yếu do cung – cầu của thế giới Hơn nữa, quy mô ngành cao su thiên nhiên nước ta khá nhỏ so với thế giới (chỉ khoảng 6.7%), do đó ngành cao su nội địa hoàn toàn có khả năng tiêu thụ hết sản lượng khai thác

3.Triển vọng ngành

Nhu cầu cao su – chịu tác động từ thị trường Trung Quốc và Ấn Độ.Tăng trưởng kinh tế thế giới – đặc biệt là

từ những nền kinh tế tăng trưởng nhanh như Trung Quốc và ẤĐộ là động lực chính thúc đẩy nhu cầu tiêu thụ cao su thiên nhiên Tuy hiện nay Ấn Độ chỉ chiếm 5% tổng sản lượng tiêu thụ cao su tự nhiên (con số này của Trung Quốc là 25%) nhưng cùng với Trung Quốc, Ấn Độ được đánh giá sẽ là nhân tố tác động chính đến giá cao su vì ngành công nghiệp ô tô của nước này cũng đang trong giai đoạn phát triển mạnh như Trung Quốc

Trong tương lai, sản lượng cao su tự nhiên trong nước không thể đáp ứng nhu cầu và Ấn Độ buộc phải nhập khẩu Còn Trung Quốc, hiện nay quốc gia này đã là nước chi phối giá cao su thế giới Theo IRSG dự báo, đến năm 2020, tiêu thụ cao su tự nhiên của Trung Quốc sẽ chiếm khoảng 30% toàn thế giới Cơ sở để IRSG đưa

ra dự đoán này là vì ngành công nghiệp ô tô Trung Quốc đạt tốc độ tăng trưởng 20% mỗi năm, và dự đoán tiếp tục duy trì đến năm 2020

Hiện nay, nhu cầu từ Bắc Mỹ cũng như châu Âu vẫn đóng vai trò đáng kể, tuy nhiên tăng trưởng từ 2 nhóm này trong tương lai sẽ yếu dần đi và giảm bớt ảnh hưởng đến giá cao su thế giới

Theo dự báo của Tổ chức nghiên cứu cao su quốc

tế (IRSG), từ năm 2010, nhu cầu cao su tự nhiên

sẽ tăng trưởng liên tục đến năm 2019 Trong đó, năm 2010 dự báo mức tiêu thụ cao su tự nhiên khoảng 10.43 triệu tấn, tăng 8% so năm 2009

Theo dự báo của Hiệp hội các nước sản xuất cao

su tự nhiên (ANRPC) năm 2010 sản lượng cao su

tự nhiên toàn thế giới ước đạt 10.4 triệu tấn, cao hơn mức 9.5 triệu tấn năm 2009

4.Quy hoạch phát triển ngành cao su

Theo quy hoạch của Chính phủ, cây cao su sẽ được trồng tập trung ở 5 vùng chính: Đông Nam Bộ, Tây Nguyên, Duyên hải Nam Trung Bộ, Bắc Trung Bộ và Tây Bắc Đây cũng là những vùng trồng cao su hiện nay của nước ta, trong đó, Tây Bắc là khu vực mới được Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam triển khai trồng cao su từ năm 2007 Cụ thể, từ nay đến năm 2020, vùng Đông Nam bộ cần tiếp tục trồng mới 25,000 ha trên đất đang sản xuất nông nghiệp kém hiệu quả để ổn định diện tích 390,000 ha cao su; vùng Tây Nguyên sẽ tiếp tục trồng mới khoảng 95,000-100,000 ha để ổn định diện tích 280,000 ha; vùng Duyên hải Nam Trung Bộ tiếp tục trồng mới 10,000-15,000 ha để ổn định diện tích 40,000 ha; vùng Bắc Trung Bộ sẽ trồng khoảng 20,000 ha để ổn định diện tích 80,000 ha Riêng vùng Tây Bắc cần có bước đi phù hợp, không phát triển theo phong trào, phấn đấu đến năm 2020 diện tích cao su toàn vùng đạt khoảng 50,000 ha Như vậy, theo quy hoạch vào đầu năm 2009 của Chính phủ thì mục tiêu phát triển đến năm 2010 là tiếp tục trồng mới 70,000 ha

để diện tích cao su cả nước đạt 650,000 ha; sản lượng mủ đạt 800,000 tấn

Kết quả thực tế theo thống kê của Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, năm 2009, tổng diện tích cây cao

su đạt 674,200 ha; tăng 42.700 ha (13,5%) so với năm 2008 và sản lượng khai thác đạt 723,700 tấn Như vậy mục tiêu khai thác 800,000 tấn trong năm 2010 là hoàn toàn khả thi Diện tích trồng cao su tập trung chủ yếu

ở Đông Nam bộ (64%), kế đến là Tây Nguyên (24,5%) và duyên hải miền Trung (10 %) Diện tích cây cao su

ở vùng Tây Bắc mới đạt khoảng 10,200 ha (chiếm 1,5%) Mục tiêu đến năm 2015, tiếp tục trồng mới 150,000 ha; nâng diện tích cao su cả nước lên 800,000 ha với sản lượng mủ đạt 1.1 triệu tấn Đến năm 2020, diện tích cao su ổn định ở 800,000 ha và sản lượng mủ đạt 1.2 triệu tấn Như vậy, mục tiêu tăng trưởng sản lượng khai thác từ năm 2010 đến năm 2020 là 4.1%/năm, cũng tương đồng với dự báo tăng trưởng sản lượng tiêu thụ cao su thiên nhiên toàn thế giới