DINH DƯỠNG CHO TRẺ BIẾNG ĂN

Riêng đối với một số ít trẻ biếng ăn có liên quan đến bệnh lý đặc biệt gây sụt cân nên cần có chế độ dinh dưỡng đặc biệt, giúp cải thiện tình trạng dinh dưỡng và tăng cân.. Điều này cũng

DINH DƯỠNG CHO TRẺ BIẾNG ĂN

MỞ ĐẦU



Trẻ em là đối tượng được quan tâm trong mọi thời đại, mọi xã hội Sự phát triểnđầy đủ về thể chất và tinh thần của trẻ em ngày hôm nay chính là sự phát triển của xã hộisau này Chính vì vậy việc nuôi dưỡng và chăm sóc trẻ là một việc làm vô cùng quantrọng trong gia đình và các tổ chức

Hiện nay, ở việt Nam được xã hội đặc biệt là cha mẹ quan tâm rất nhiều về tìnhtrạng biếng ăn của trẻ em.Trẻ biếng ăn luôn là vấn đề khiến các bậc phụ huynh đau đầu.Biếng ăn, lười ăn, không chịu ăn, mất thời gian của người lớn, là những việc hàngngày các bậc cha mẹ phải đối mặt, bởi một ngày của người lớn trung bình là 3 bữa cơm,trong khi đối với trẻ là nhiều bữa chính phụ và nếu bữa nào bé cũng lười ăn thì còn đauđầu nữa

Biếng ăn là vấn đề phổ biến, đang được bàn luận rộng rãi trên hầu hết các diễnđàn dành cho cha mẹ và trẻ nhỏ cũng như các trang báo, có thể coi như là một bài toánhóc búa, khó tìm lời giải của các bà mẹ hiện đại Câu hỏi “Làm sao cho con ăn đủ chất,phát triển khỏe mạnh” càng “nóng” hơn khi hiện nay mỗi gia đình thường chỉ từ 1 đến 2

con Có thể nói, chứng biếng ăn là “chướng ngại vật” nặng ký mà các mẹ gặp phải trên

chặng đường nuôi con đầy gian nan và vất vả

I Thực trạng về dinh dưỡng và biếng ăn của trẻ em hiện nay.

Theo khảo sát cho thấy đa số trẻ em ở độ tuổi đến trường có dấu hiêu biếng ănmặc dù có cân nặng và tăng trưởng ở giới hạn bình thường Căn cứ trên kết quả Khảo sátTình trạng Dinh dưỡng Khu vực Đông Nam Á (SEANUTS) mà FrieslandCampina phốihợp với Viện Dinh Dưỡng Quốc Gia (thuộc Bộ Y Tế) và Hội Dinh Dưỡng Việt Nam thựchiện từ năm 2010 – 2012 cho thấy cho thấy hơn 50% trẻ em từ 6 tháng đến 11 tuổi thiếu

hụt các vitamin A, B1, C, D và sắt trong chế độ ăn hàng ngày

Suy dinh dưỡng và thiếu vi chất tiếp tục là những vấn đề đáng quan tâm hàng đầu hiện nay,

cứ 3-4 trẻ em Việt Nam trong độ tuổi mầm non và tiểu học thì có 1 trẻ trong tình trạngdinh dưỡng không hợp lý: thiếu hoặc thừa dinh dưỡng

Vì vậy, việc bổ sung dinh dưỡng cho trẻ biếng ăn cũng cần một giải pháp dinh dưỡnghợp lý Riêng đối với một số ít trẻ biếng ăn có liên quan đến bệnh lý đặc biệt gây sụt cân

nên cần có chế độ dinh dưỡng đặc biệt, giúp cải thiện tình trạng dinh dưỡng và tăng cân

Ngoài ra, vẫn chưa có những giải pháp dinh dưỡng cụ thể cho những trẻ biếng ăn nhưngcân nặng và tăng trưởng bình thường Hơn thế nữa, trẻ biếng ăn có xu hướng ăn ít đạm vàbéo trong khi đó lại ưa dung nạp chất đường bột (carbohydrate) Điều này cũng chỉ rarằng việc bổ sung dinh dưỡng cho trẻ biếng ăn cần lưu ý hạn chế carbohydrate và tăngcường chất đạm và chất béo để tái lập sự cân bằng dinh dưỡng vì một chế độ ăn khônghợp lý thời thơ ấu (ở trẻ biếng ăn) có thể liên quan đến một số bệnh thường gặp khitrưởng thành

Theo Giáo sư Tiến sĩ Nguyễn Gia Khánh hiện nay, tỷ lệ bà mẹ mang con đếnkhám vì lý do biếng ăn cũng ở mức rất cao (45,9% – 57,7%) Tuy nhiên, bên cạnh biếng

ăn bẩm sinh, biếng ăn sinh lý cũng còn nhiều trẻ biếng ăn do quan niệm sai lầm của cha

mẹ về thực hành dinh dưỡng

Một khảo sát trên hơn 3.000 bà mẹ của Hội Dinh dưỡng Việt Nam cho thấy:70% các bà mẹ phạm sai lầm trong việc cho con ăn mà không biết Điều này lý giải vìsao số lượng trẻ biếng ăn ở nước ta vẫn ở mức cao dẫn đến tỷ lệ mất cân bằng dinhdưỡng ở trẻ nhỏ tăng cao Căn cứ trên số liệu điều tra dinh dưỡng toàn quốc 2009 - 2010tại 63 tỉnh, thành phố với hơn 50.000 trẻ từ 2-5 tuổi cho thấy, tỷ lệ suy dinh dưỡng thể

nhẹ cân còn ở mức 19,62%, tỷ lệ suy dinh dưỡng thể thấp còi là 29,05%

Tại hội nghị, Tiến sĩ Frits A.J Muskiet cũng phân tích tầm quan trọng của dinhdưỡng cân bằng cho sự phát triển tương lai của trẻ nhỏ vì một chế độ ăn không hợp lýthời thơ ấu có thể liên quan đến một số bệnh thường gặp khi trưởng thành Một chế độdinh dưỡng cân bằng hợp lý cho trẻ nhỏ rất quan trọng cho tương lai, ảnh hưởng đến sựtăng trưởng về thể chất khi trưởng thành

Phát biểu tại hội nghị, bà Hazleena Hashim - Giám đốc tiếp thị ngành hàng sữabột khu vực Châu Á Thái Bình Dương của FrieslandCampina - cho biết: “Qua hội thảo,chúng tôi muốn thông qua các bác sĩ, chuyên gia dinh dưỡng đưa ra các giải pháp cụ thểgiúp các bà mẹ quan tâm hơn đến việc bổ sung các dưỡng chất thiếu yếu vào chế độ dinh

dưỡng của con

Bên cạnh đó, hội thảo cũng giúp FrieslandCampina định hướng, nghiên cứu vàphát triển sản phẩm mới để đáp ứng đúng nhu cầu dinh dưỡng, đồng thời gợi mở và dựngnhững chương trình cần thiết để phát triển thể chất của trẻ em Việt Nam”

II TÌNH TRẠNG TRẺ BIẾNG ĂN HIỆN NAY.

1 Biếng ăn là gì?

Biếng ăn là triệu chứng có thể gặp ở tất cả các lứa tuổi Ở trẻ, biếng ăn là do trẻ

bị giảm hoặc mất hẳn việc thèm ăn Biếng ăn là một triệu chứng tổng quát của tình trạng sức khoẻ kém và gần như luôn luôn đi kèm với cơn sốt

Trẻ được coi là biếng ăn khi không chịu ăn đủ số lượng thức ăn cần thiết Biếng

ăn thường là biểu hiện của nhiều nguyên nhân khác nhau, có thể do bệnh lý hay tâmlý

Trẻ biếng ăn, ăn ít, ăn không đủ lượng cũng như chất, gây ra tình trạng thiếu nhiềuchất dinh dưỡng quan trọng như đạm, dầu mỡ, vitamin, các yếu tố vi lượng(kẽm,selen)… Thiếu các chất này càng làm cho trẻ biếng ăn hơn, suy dinh dưỡngnặng hơn

2 Các trường hợp biếng ăn thường gặp.

2.1 Biếng ăn do bệnh lí:

Biếng ăn bệnh lý là một dạng rối loạn ăn uống do trẻ có bệnh lý thực thể hoặcbệnh lý tiêu hoá, gồm những nguyên nhân bệnh lý thường gặp như:

- Trẻ mắc các bệnh cấp tính: Viêm phổi, sốt,

viêm mũi họng, tiêu chảy, viêm gan, nhiễm

khuẩn huyết…

- Trẻ mắc các bệnh mạn tính hoặc bẩm sinh:

Tim bẩm sinh, bại não…

- Trẻ mắc các bệnh tổn thương răng miệng:

mọc răng, sâu răng, viêm hoặc loét vùng

miệng họng…

- Trẻ mắc bênh về đường tiêu hóa, men tiêu

hóa tiết ra kém làm giảm yếu tố kích thích

thèm ăn dẫn đến biếng ăn ở trẻ nhỏ Bệnh đường tiêu hóa đặc biệt nguy hiểm Bởi trẻ

không có cảm giác muốn ăn và hấp thụ kém thức ăn, khiến cơ thể suy yếu và không đượccung cấp đủ dinh dưỡng cần thiết, làm hệ miễn dịch suy giảm Trẻ dễ mắc các bệnhnhiễm khuẩn và lại tiếp tục bị biếng ăn kéo dài Đây là một trong những nguyên nhân-thủ phạm gây biếng ăn thường thấy ở trẻ

2.2 Biếng ăn do tâm lí:

Quan niệm của người Việt luôn mong muốn con mình ăn uống được

nhiều, béo khỏe bụ bẫm.Cuộc sống ngày càngphát triển đồng nghĩavới vật chất đầy đủ vàchăm sóc con cái đượcđầy đủ, nhưng vô hìnhchung lại gây ra tìnhtrạng cho trẻ ăn quánhiều Trẻ không ănđược thì ép ăn Và táchại khôn lường là gây ratâm lý ức chế, sỡ hãi vớithức ăn ở trẻ Nguy hiểm hơn là hình thành tâm lý đối kháng và cũngviệc hình thành tính cách không tự chủ ở trẻ

Biếng ăn do thay đổi đột ngột món ăn hoặc người cho trẻ ăn

- Trẻ biếng ăn do món ăn quá quen thuộc không có thay đổi và lặp lại thường xuyên.Thực đơn bữa ăn của trẻ không phong phú Nếu ngày nào cũng là một nồi cháo thập cẩm,cho dù cung cấp đủ rau xanh và thịt, cá nhưng chắc chắn làm trẻ chán, không hứng thú

với chuyện ăn uống.

- Biếng ăn do bị ức chế về cảm giác ăn no Cha mẹ thường ép con ăn đủ số lượng dựtính nhưng lại không quan tâm xem thực tế trẻ đã no chưa Việc ép ăn như vậy trong thờigian dài gây ra tâm lý đối kháng với trẻ khi ăn, dần dần dẫn đến tình trạng biếng ăn và

bỏ ăn ở trẻ

3 Dấu hiệu trẻ biếng ăn.

“Chứng biếng ăn” là thuật ngữ chỉ

hiện tượng bé không ăn, ăn không

đủ lượng dinh dưỡng cần thiết

Theo các nghiên cứu gần đây,

biếng ăn có nhiều triệu chứng biểu

hiện khác nhau, dễ nhận thấy nhất

là 5 biểu hiện như sau:

- Bé ăn ít hơn bình thường, ngậm

thức ăn trong miệng lâu không

chịu nuốt, bữa ăn thường kéo dài

khoảng hơn 30 phút

- Số bữa ăn hoặc lượng thức ăn

của bé ăn được trong mỗi bữa ít

hơn so với các bé cùng độ tuổi

- Trong bữa cơm bé không chịu ăn một số loại thức ăn như thịt, cá, trứng, sữa hoặc từchối ăn tất cả các loại thức ăn và tâm trạng không thoải mái

- Bé thường có biểu hiện quấy nhiễu trong giờ ăn như chạy trốn khi tới bữa ăn, nghe thấytiếng lanh canh của thìa, bát, hay nhìn thấy thức ăn thì có phản ứng buồn nôn hoặc khóc

la bướng bỉnh

- Bé không tăng cân trong nhiều tháng liên tiếp

4 Nguyên nhân gây tình trạng trẻ biếng ăn.

Có nhiều nguyên nhân dẫn đến chứng biếng ăn ở bé Đôi khi chỉ là do khí hậu thay đổitác động đến tình trạng sức khỏe làm bé biếng ăn hơn mọi ngày Nếu bé đang mắc cácbệnh như viêm đường hô hấp hay tiêu chảy thì cũng rất dễ dẫn đến hiện tượng biếng ănngắn hạn Cũng có khi do mẹ cho bé ăn thức ăn không hợp khẩu vị, thành phần thức ăncho bé không đầy đủ dưỡng chất, cho ăn không đúng cách như dọa nạt, ép trẻ ăn quánhiều hay thờ ơ, ít quan tâm đến bữa ăn của trẻ cũng rất dễ khiến bỏ bữa ăn hằng ngày

Nếu tình trạng bỏ bữa này có thể kéo dài, chứng biếng ăn sẽ trở nên nghiêm trọng kéodài.

Các nguyên nhân dẫn đến tình trạng biếng ăn của trẻ:

4.1 nguyên nhân đầu tiên phải nói tới là do thiếu ăn

Người mẹ khi mang thai thiếu ăn (thiếu sắt, canxi, kẽm, các vitamin ) dẫn tới trẻ bị thiếu

ăn và suy dinh dưỡng ngay ttrong bụng mẹ Kết quả là trẻ sinh non tháng, thiếu cân dãntới lười bú mẹ ngay từ những tháng đầu sau khi sinh Những trẻ sinh thường, đủ cân cóthể lười bú mẹ, bỏ bú mẹ hoặc đang ăn sữa ngoài bình thường tự nhiên giảm lượng ănhoặc bỏ hẳn sữa ngoài Với trẻ lớn hơn cũng xảy ra tình trạng như vậy Dẫn tới tình trạngnày cũng do thiếu ăn(khẩu phần ăn không cân đối, thiếu chất) nên thiếu vitamin D,vitamin C, vitamin nhóm B, magie, đặc biệt là tình trạng thiếu canxi

4.2 Thức ăn không hợp khẩu vị, không hợp với lứa tuổi trẻ.

Một số ông bố bà mẹ cho rằng chỉ có một số loại thức ăn bổ và tốt cho trẻ như: thịt, sữa,

trứng, cá quả, … và với niềm tinnày, họ tích cực cho cục cưng củamình ăn các thức ăn bổ này hếtngày này qua ngày khác Nếu cộngthêm kiểu nấu lặp đi lặp lại một sốmón thì việc trẻ chán ăn là điều dễhiểu Thực tế, trẻ cần các loại thức

ăn đa dạng, vì khi phối hợp nhiềuloại thực phẩm, chúng sẽ hỗ trợ chonhau tạo nên phẩu phần cân đối, trẻ

ăn sẽ ngon miệng hơn, và dễ hấpthu các chất dinh dưỡng hơn Ngoàithịt, cá, trứng, sữa, phụ huynh nên cho trẻ ăn thêm đậu vừng, lạc, tôm, cua, lươn, rauxanh, quả chín,… Khi trẻ còn bé – 7 đến 12 tháng tuổi – thì nấu bột, nấu cháo với cácloại thức ăn đa dạng trong 4 nhóm thực phẩm (đạm, béo, đường, vitamin và muốikhoáng), nhưng khi trẻ lớn hơn - từ sau 12 tháng – đã có đủ răng cửa và một số răng hàm,nếu trẻ chán ăn bột, cháo, có thể cho trẻ ăn bún, phở, mì,… nấu với các thực phẩm đadạng

4.3 Trẻ bị ép ăn theo một chế độ cứng nhắc, tạo nên tâm lí sợ ăn.

Do lo lắng sợ con đói, con còi nên khi thấy

bé ăn không hết bát bột, bát cháo là nhiều

bà mẹ cố nhồi, cố ép trẻ ăn cho hết Nhiều

lần như vậy, bé sẽ đâm chán ăn và sợ ăn,

dần dần thành phản xạ, nên cứ nhìn thấy

bưng thức ăn ra là không muốn ăn Chúng

ta nên biết rằng khi trẻ có tâm lí thoải mái,

vui vẻ, nhất là có tâm lí ganh đua khi ăn thì

sẽ kích thích các tuyến men tiêu hoá hoạt

động, tăng bài tiết men tiêu hoá giúp trẻ ăn

ngon miệng hơn Điều này lí giải vì sao

nhà “con đàn” dễ nuôi hơn con một Các

ông bố, bà mẹ nên tạo điều kiện cho con

mình hoà nhập với các bạn cùng trang lứa

trong vui chơi, sinh hoạt ăn uống để tạo cho trẻ có tâm lí chia sẻ và ganh đua sẽ giúp trẻthích ăn hơn

4.4 Trẻ hay ăn uống vặt và ăn không đúng bữa.

Ăn các loại bánh, kẹo, nước ngọt trướcbữa ăn sẽ làm tăng đường huyết và gâycảm giác “no giả tạo”, nhưng thực chất làtrẻ vẫn đói và vẫn bị thiếu dinh dưỡng Dovậy, chỉ cho trẻ ăn, uống đồ ngọt sau bữa

ăn với số lượng hạn chế Nên cho trẻ ănđúng giờ mỗi ngày

4.5 Nhiễm kí sinh trùng đường ruột Trẻ bị nhiễm kí sinh trùng đường ruột như giun đũa, giun móc, giun kim… thường chán

ăn, xanh xao Nên tẩy giun cho trẻ theo định kì 6 tháng một lần và giữ vệ sinh ăn uống,nơi ở

4.6 Thiếu một số vitamin.

Các vitamin A,B,C… và một số yếu tố vi lượng (sắt, kẽm,…) tham gia hình thành cácmen tiêu hoá và quá trình chuyển hoá, hấp thu thức ăn, các chất dinh dưỡng này có trongthức ăn từ động vật (thịt, các, trứng,…) và các thức ăn từ thực vật (đậu, đỗ, rau, qủa vàngũ cốc), nhưng do trẻ lười ăn, ăn ít hoặc ăn kiêng nên bị thiếu Việc bổ xung vitamin và

vi chất dinh dưỡng thường được thực hiện dưới dạng polyvitamin theo đúng chỉ dẫn củabác sĩ có thể cải thiện được tình trạng chán ăn của trẻ Tuy nhiên, không nên dùng thưốc

kéo dài vì sẽ gây thừa và có hại.

4.7 Trẻ đang bị bệnh

-Khi trẻ bị bệnh như viêm đường hô hấp

trên, viêm phế quản, tiêu chảy, viêm tai

giữa thì việc trẻ mệt mỏi và chán ăn là

đương nhiên Chăm sóc ăn uống cho trẻ

lúc này rất quan trọng, giúp trẻ mau khỏi

bệnh và bình phục Khi trẻ ốm, cần cho ăn

những thứ thức ăn mềm, giàu dinh

dưỡng.Chọn loại thức ăn mà trẻ thích và

kiên trì dỗ trẻ ăn từng ít một, ăn làm nhiều

bữa

Nếu loại bỏ các nguyên nhân trên rồi mà

trẻ của bạn vẫn biếng ăn thì có thể nghĩ tới bé lười ăn do thiếu men tiêu hoá

-Trẻ bị thiếu men tiêu hoá thường đi ngoài phân không mịn, có những hạt trắng lổnnhổn, gọi là phân sống Bình thường trong cơ thể trẻ có rất nhiều ,loại men tiêu hoá đểgiúp cơ thể tiêu hoá và hấp thu các loại thức ăn làm cho trẻ chóng đói, muốn ăn và ănngon miệng Nếu bị thiếu men tiêu hoá, phụ huynh có thể cho trẻ uống thêm men nhưngphải theo chỉ định của bác sĩ Tuy nhiên, chỉ nên cho trẻ dùng men tiêu hoá trong vòng 1-

2 tuần Không nên dùng men tiêu hoá kéo dài, vì sẽ gây ức chế các tuyến tiêu hoá sảnxuất men trong cơ thể Với trẻ sau 6 tháng tuổi, hàng ngày nên cho trẻ ăn thêm sữa chua

4.8 Do rối loạn tiêu hóa

Loạn khuẩn đường ruột, rối loạn sự co bóp và tiết dịch dạ dày ruột dễ khiến trẻ buồnnôn, nôn trớ, đau bụng, tiêu chảy, đầy bụng, ăn không tiêu, táo bón Hệ tiêu hóa hoạtđộng không bình thường ảnh hưởng rất lớn đến việc ăn uống của trẻ Đa số các bé sẽ ăntrở lại bình thường sau một vài ngày và không quá một tuần Nếu các triệu chứng rối loạntiêu hóa có xu hướng nặng lên, cha mẹ cần đưa trẻ đi khám

Song song với quá trình điều trị, mẹ cần cho trẻ ăn thức ăn mềm, dễ nhai nuốt, dễ tiêuhóa, bổ sung thêm men tiêu hóa giúp tái lập sự cân bằng của hệ vi sinh đường ruột

4.9 Do chế độ dinh dưỡng thiếu vi chất

Hầu hết cha mẹ đều biết việc cần đa dạng các loại thức ăn để giúp bé cảm thấy ngonmiệng và ăn uống dễ dàng hơn Các bữa ăn cần cung cấp đủ đạm, mỡ, đường, vi chất vớithành phần cần đối cần thiết cho sự phát triển của trẻ Tuy nhiên vì nhiều lý do như: chấtlượng của thực phẩm chưa đảm bảo, việc chế biến không đúng cách, trẻ chỉ chịu ăn một

số loại thức ăn nhất định Điều này dẫn đến một tỷ lệ lớn trẻ biếng ăn kèm theo thiếu hụt

vi chất Báo cáo gần đây của Viện dinh dưỡng cho thấy trẻ em Việt Nam từ 6 tháng đến

12 tuổi thiếu vi chất nghiêm trọng Kết quả này thể hiện nhiều điểm bất hợp lý trong khẩuphần ăn, chế độ dinh dưỡng của trẻ hiện nay.

4.10 Do nhiễm trùng

Khi virus hay vi khuẩn xâm nhập cơ thể gây viêm nhiễm một cơ quan nào đó như: tai,mũi, họng, mắt, miệng, đường tiêu hóa trẻ sẽ sốt, ho, mệt mỏi , dẫn đến trẻ khôngmuốn ăn hoặc chỉ ăn với số lượng ít

Khi đó, cha mẹ nên đưa bé đi khám và tuân theo chỉ định của bác sĩ Trẻ cần được điều trịdứt điểm việc nhiễm trùng song song với việc tăng cường chăm sóc, bổ sung dinh dưỡngthông qua khẩu phần ăn, sử dụng các chế phẩm bổ sung vitamin và khoáng chất Phục hồithể lực và tăng cường sức đề kháng ở trẻ luôn là yếu tố hàng đầu trong bất cứ một liệutrình điều trị nào

4.10 Do trẻ gặp khó khăn khi nhai nuốt

Viêm amidan, mọc răng, nấm lưỡi, áp xe lợi, viêm tuyến nước bọt cũng là một trongnhững nguyên nhân khiến trẻ biếng ăn Trong khi điều trị nguyên nhân, mẹ nên cho trẻ ănthức ăn mềm, dễ nuốt, uống thêm sữa và chia thành nhiều bữa nhỏ

5 Hậu quả và cách khắc phục tình trạng trẻ biếng ăn.

Khi biếng ăn bé sẽ thiếu hụt dinh dưỡng và năng lượng, dẫn đến nguy cơsuy dinh dưỡng cao Từ đó sẽ làm giảm việc hấp thu dưỡng chất, giảm sức đềkháng và dẫn đến bệnh Và khi bệnh bé sẽ biếng ăn

Như vậy bé biếng ăn sẽ rất dễ rơi vào vòng luẩn quẩn biếng ăn và bệnh Do

đó, bé cần bổ sung dinh dưỡng và chăm sóc tốt hơn để thoát khỏi vòng luẩn quẩnnày Trẻ gặp phải những trở ngại trong ăn uống thường:có nguy cơ tiếp nhậnnhững thực phẩm ít dinh dưỡng hơn những trẻ không biếng ăn có nguy cơ tăngtrưởng và phát triển nhận thức không hoàn chỉnh, và tổn thương chức năng miễndịch.

5.1 Hậu quả của tình trang trẻ biếng ăn

5.1.1Thiếu hụt dưỡng chất làm rối loạn tăng trưởng:78% phụ huynh có trẻ biếng ăn đều

lo lắng về tình trạng thiếu hụt dinh dưỡng

Trẻ em đang trong giai đoạn phát triển nên nhu cầu dinh dưỡng mỗi ngày rất lớn Phụhuynh có trẻ biếng ăn đều lo lắng về tình trạng thiếu hụt dinh dưỡng Trẻ em gặp phảinhững trở ngại trong việc ăn uống thường thu nạp những thực phẩm ít dinh dưỡng hơnnhững trẻ không biếng ăn hay những trẻ không có những hành vi kén chọn thức ăn Cũngbởi lẽ trẻ cần dưỡng chất để hỗ trợ cho sự tăng trưởng và phát triển nhanh chóng trongnhững năm tháng đầu đời của trẻ, hậu quả của việc thiếu hụt dinh dưỡng trong quãng thờigian này có thể là rất nghiêm trọng.Trẻ không được thu nhận một chế độ dinh dưỡng đầy

đủ và cân đối ở giai đoạn tăng cường này có thể phải gánh chịu một nguy cơ tăng trưởngkhông hoàn chỉnh, và quá trình triển nhận thức khiếm khuyết, cũng như tổn thương chứcnăng miễn dịch cùng với nguy cơ mắc các bệnh truyền nhiễm ngày càng tăng Trẻ gặpphải những trở ngại ăn uống có nhiều khả năng trải qua quá trình tăng trưởng không hoànchỉnh hơn so với những trẻ không có những hành vi ăn uống kén chọn Khi trẻ biếng ăn,nguồn dưỡng chất nạp vào mỗi ngày không đáp ứng đủ nhu cầu phát triển, trong đó phải

kể tới những chất mà cơ thể chỉ cần một lượng nhỏ song nếu thiếu sẽ gây ra nhiều tác hại

vô cùng lớn như: thiếu vitamin A khiến mắt khô; thiếu vitamin B1 có thể gây tê phù;thiếu sắt có nguy cơ gây thiếu máu; thiếu vitamin D, calci có thể gây bệnh còi xương…Đây cũng chính là con đường ngắn nhất dẫn đến bệnh suy dinh dưỡng ở trẻ Tình trạngphổ biến thường gặp ở các phòng khám dinh dưỡng là những trẻ có chỉ số thấp bé, nhẹcân hơn trẻ cùng độ tuổi hầu hết là các trẻ biếng ăn

5.1.2 Sụt cân

Trẻ biếng ăn trong 2 năm đầu đời có nguy cơ nhẹ cân nhiều hơn 3 lần so với trẻ ăn uốngtốt

5.1.3 Chậm phát triển trí não

Dinh dưỡng là một trong ba yếu tố quyết định sự phát triển trí tuệ của trẻ (dinh dưỡng,gen, môi trường học tập và rèn luyện) Trẻ biếng ăn sẽ gặp phải nguy cơ thiếu một hoặcnhiều chất quan trọng sau: Protein, Omega 3, Omega 6, DHA, Taurine, Sắt, Taurin… -những chất tác động đến sự hoạt động hiệu quả của bộ não.

Các nghiên cứu lâm sàng đã chỉ ra rằng với trẻ bị biếng ăn, thua kém hơn hẳn về điểm trítuệ so với trẻ được bổ sung đầy đủ dưỡng chất (14 điểm chuẩn MDI - MentalDevelopmental Index) và sự thua thiệt này có thể ảnh hưởng suốt 5 năm phát triển về saucủa trẻ

5.1.4 Sức đề kháng giảm, dễ nhiễm bệnh

Trong 10 bà mẹ có trẻ biếng ăn được hỏi, có đến 9 bà mẹ than phiền sức đề kháng của trẻsuy giảm nghiêm trọng, hệ miễn dịch ở trẻ giảm sút, các chứng bệnh dễ dàng tấn công.Trẻ có số ngày bệnh nhiều hơn 29%, và có nguy cơ viêm nhiễm đường hô hấp trên nhiềuhơn 45%.Tình trạng dinh dưỡng có liên hệ mật thiết với khả năng miễn dịch chống chọilại bệnh tật của cơ thể Dinh dưỡng kém đã từ lâu được nhận thấy có tác động làm suyyếu hệ miễn dịch bằng cách hủy hoại dần dần chức năng của cơ chế đáp ứng miễn dịchchính, dẫn đến nhiều chuỗi bệnh liên tiếp xảy ra thường xuyên hơn và nghiêm trọng hơn

ở trẻ Cảnh báo này đặc biệt cao ở những trẻ dưới 5 tuổi; 35% gánh nặng bệnh tật của trẻ

ở độ tuổi này đều được quy cho dinh dưỡng kém Suy giảm hệ thống miễn dịch có thể dothu nạp không đủ năng lượng hay thiếu hụt đặc biệt một số vi chất dinh dưỡng cụ thể(vitamin và khoáng chất); những vấn đề này thường xảy ra rất phổ biến

Đặc biệt là những căn bệnh về đường tiêu hóa, hô hấp như viêm họng, viêm đường hôhấp trên, viêm phổi, tiêu chảy… Khi bệnh, trẻ lại càng biếng ăn hơn Điều này vô tình tạonên một vòng luẩn quẩn mệt mỏi cho các bậc phụ huynh: trẻ biếng ăn – bệnh – biếng ăn– suy dinh dưỡng – bệnh – biếng ăn

5.1.5 Ảnh hưởng phát triển chỉ số cảm xúc

Chỉ số cảm xúc hay còn gọi là chỉ số EQ Trẻ có chỉ số EQ cao sẽ phát triển tốt khả nănggiao tiếp, diễn đạt, hòa đồng với bạn bè, thích ứng nhanh với sự thay đổi của môi trườngsống Có thể xem đây chính là nền tảng tốt giúp trẻ hoàn thiện nhân cách, kỹ năng cầnthiết để thành công trong tương lai Tuy nhiên, trẻ biếng ăn thường có chỉ số EQ thấp, trẻ

có xu hướng thụ động, sống thu mình, khó hòa nhập, thiếu bạn bè… lâu dài có thể dẫnđến tự kỷ, học kém, khó thành đạt

5.1.6 Rối loạn nhận thức

Hậu quả ảnh hưởng đến khả năng nhận thức học tập có thể kéo dài đến 5 năm sau Biếng

ăn làm giảm 14 điểm trí tuệ MDI

Trẻ gặp phải những trở ngại ăn uống có nhiều khả năng phát triển nhận thức khiếmkhuyết và có chỉ số phát triển tâm thần thấp hơn Thậm chí ngay cả ở những trẻ em đượcnuôi dưỡng đầy đủ, khỏe mạnh, chỉ cần bỏ ăn sáng thôi cũng đã để lại ảnh hưởng tiêu cựclên biểu hiện nhận thức, được kiểm chứng thông qua một số thử nghiệm về tốc độ và tínhchính xác trong giải quyết vấn đề.Dinh dưỡng kém ở trẻ nhỏ làm mài mòn dần động lực

và sự tò mò khám phá ở trẻ, làm giảm các hoạt động vui chơi và tìm hiểu xung quanh,giảm khả năng học hỏi của trẻ

5.2 Cách khắc phục những hậu quả của trẻ biếng ăn

Bổ sung trở lại những chất dinh dưỡng thiếu hụt vào trong khẩu phần ăn có thể giúp khôiphục lại chức năng miễn dịch và sức đề kháng chống chọi với các bệnh nhiễm trùng Các

vi khuẩn có lợi hay còn gọi là probiotics, cư trú bình thường trong ruột của người, ở cảtrẻ em và người lớn, góp phần tích cực duy trì sự khỏe mạnh của hệ miễn dịch

Những “vi khuẩn tốt” này, chủng Lactobacillus và chủng vi khuẩn Bifidobacterium giúptăng cường chức năng của hệ thống miễn dịch bình thường trong ruột và làm giảm khảnăng tăng trưởng của các vi khuẩn gây bệnh Chất xơ prebiotics cũng rất quan trọng trongviệc củng cố vững chắc hàng rào miễn dịch trong ruột; những chất xơ này thường khôngđược tiêu hóa ở phần trên của ống tiêu hóa, vì vậy các vi khuẩn đường ruột cuối cùng sẽphân hủy nó thông qua quy trình lên men sinh hóa

Có một bằng chứng rõ ràng là chất xơ prebiotics này hỗ trợ cho sự tăng trưởng của các vikhuẩn có lợi probiotics cư trú trong đường ruột của người.Đến lượt mình, những vi khuẩnnày một phần nào đó sẽ kích hoạt những tế bào miễn dịch trong ruột có liên hệ với các

mô lymphô, hoặc bằng cách tiếp cận trực tiếp hoặc bằng cách phóng thích ra các sảnphẩm gây kích thích các tế bào miễn dịch đó

Các vi khuẩn có lợi probiotics cũng điều hòa các đáp ứng miễn dịch bằng cách thải ra cácsản phẩm phụ của quá trình lên men (chuỗi ngắn các axit béo axetat, butyrate, vàproprionat), giúp cung cấp nhiên liệu cho sự tăng trưởng và quá trình chuyển hóa của các

tế bào miễn dịch ở ruột

-Một số vi chất cần bổ sung giúp đẩy lùi tình trạng biếng ăn ở trẻ:

+ Kẽm: Kẽm là một nguyên tố cần thiết duy trì sự sống Thiếu kẽm ảnh hưởng đến sự chuyển hóa của các tế bào vị giác, gây biếng ăn do rối loạn vị giác Sự thiếu hụt này còn

ảnh hưởng xấu đến tinh thần của trẻ Các kết quả nghiên cứu gần đây cho thấy tỷ lệ lớn trẻ mắc tự kỷ và những bệnh liên quan như hội chứng Asperger, cơ thể có sự thiếu hụt vi chất kẽm một cách bất thường Ngoài ra, những trẻ thiếu kẽm còn có nguy cơ thấp còi, suy dinh dưỡng, hay mắc các bệnh nhiễm khuẩn đường hô hấp, tiêu chảy Trẻ từ 01 tuổi đến 10 tuổi cần khoảng 10 mg kẽm mỗi ngày.Các loại thực phẩm có chứa nhiều kẽm như: ngao, sò, hàu, cá biển… Trứng gà, các loại thịt đỏ và các thực phẩm họ đậu cũng rấtgiàu loại khoáng chất này.

+ Selen: chất này có trong thành phần enzym làm phân hủy các lipoperoxyd, chống sự xuất hiện của adehyd và các gốc tự do gây tổn hại cho nhiễm sắc thể Ngoài ra, còn

nhiều enzym khác và một số co-enzym có chứa selen hoặc cần có sự có mặt của selen mới sinh tổng hợp được như galactosidase, nitrate reducase, papain, Co-enzym Q (tên khác là ubiquinon – một chất chống oxy hóa chủ yếu của cơ thể) Vai trò của Selen đối với hệ thống miễn dịch đã được chứng minh và vẫn đang tiếp tục nghiên cứu ứng dụng trong điều trị bệnh Trẻ em cần một lượng selen trong khẩu phần ăn tối ưu là 10 - 15 mcg mỗi ngày

+ Lysine: Lysine là một acid amin thiết yếu mà cơ thể không tự tổng hợp Bổ sung

Lysine giúp trẻ ăn ngon miệng, gia tăng chuyển hóa, hấp thụ tối đa dinh dưỡng Dưỡng chất này còn giúp phát triển chiều cao, ngăn ngừa bệnh còi xương, loãng xương nhờ tác dụng tăng cường hấp thụ canxi, ngăn cản sự bài tiết chất khoáng này ra ngoài cơ

thể.Lysine có nhiều trong trứng, thịt, cá, sữa đậu nành… nhưng dễ bị phá hủy khi chế biến, nấu thức ăn Vì vậy, mẹ cần chú ý cách chế biến thực phẩm để giữ lại nhiều lysine nhất có thể

+ Các vitamin nhóm B (B1, B2, B3, B12): Tất cả các vitamin nhóm B gồm B1, B2, B3, B12 sẽ kết hợp với nhau để giúp cho cơ thể bé khỏe mạnh, tăng cường sức đề kháng của cơ thể, phát triển hệ thần kinh, duy trì quá trình trao đổi chất Các vitamin B thường

có nhiều trong bánh mì, khoai tây, chuối, đậu lăng, tiêu, cá ngừ, các loại đậu, các loại hạt,các loại trứng, ngũ cốc và bột yến mạch, ức gà, nước ép cà chua

Biếng ăn ở trẻ đòi hòi sự hiểu biết cũng như kiên trì trong việc chăm sóc Việc gây sức ép

để trẻ ăn là không nên bởi nó có thể gây tâm lý không tốt ở trẻ nhỏ, trong một số trường hợp, cách làm đó còn có thể gây biếng ăn tâm lý, làm trầm trọng thêm chứng biếng ăn ở trẻ

III Giải pháp cho trẻ biếng ăn.

1 Các giải pháp khi trẻ biếng ăn.

1.1 Thư giản

Các bé thường có xu hướng thích tự kiểm soát cuộc sống của mình, điều đó khiến chúngcảm thấy thỏa mãn hơn, tự tin hơn – và cách chúng cư xử với đồ ăn là một trong nhữngbiểu hiện của xu hướng này Chúng ta càng

ép, trẻ càng chống đối và không muốn ăn

Muốn giải quyết tận gốc vấn đề, hãy tự thả

lỏng bản thân mình trước

Thay vì bắt trẻ phải ăn một loại đồ ăn nào đó

vì chúng bổ dưỡng hay đắt tiền và chúng ta

cảm thấy rất tiếc nếu trẻ không ăn; hãy đơn

giản là cho trẻ lựa chọn vài loại đồ ăn trong một bữa, và để trẻ tự ăn Chúng ta chỉ nênhướng dẫn trẻ cách ăn mà thôi Đặt đồ ăn trước mặt bé, nếu bé không muốn ăn, chúng tađừng ép, và cũng đừng căng thẳng về điều đó bởi các bé rất nhạy cảm và chúng sẽ nhận

ra sự căng thẳng của chúng ta đấy!

Ngoài ra, sẽ thật tuyệt nếu chúng ta có thể làm gương cho trẻ trong việc ăn uống Thay vìnói với trẻ “Con thử món này nhé, ngon lắm!” thì bạn hãy ăn món đó một cách thật ngonmiệng – thậm chí bạn chẳng cần nói gì bé cũng sẽ tò mò mà đòi ăn thử đấy

1.2 Khen ngợi

Mọi trẻ em đều thích được khen Chính vì vậy, nếu bé thử một loại đồ ăn mới, hãy khenngợi bé một cách nhiệt tình và vui vẻ “Con vừa ăn thử cà rốt đấy, con ngoan quá! Mẹ rấtvui!”

Với cách này, bạn đã ngầm gửi một thông điệp tới bé rằng khi bé ăn thì mẹ sẽ vui và bé

sẽ được khen Lần sau muốn được khen bé lại sẽ thử những đồ ăn mới mà bạn đưa cho.Với cách làm này, việc muốn thử đồ ăn mới là việc sẽ xuất phát từ tự thân bé mà bạnkhông cần phải ép