ANHCHỊ CÓ THỂ VẬN DỤNG CÁC ĐẶC TRƯNG CỦA TRIẾT LÍ QUẢN TRỊ CHẤT LƯỢNG TỔNG THỂ VÀO QUẢN TRỊ CHẤT LƯỢNG GIÁO DỤC Ở NHÀ TRƯỜNG NƠI ANHCHỊ ĐANG CÔNG TÁC ĐƯỢC KHÔNG? GIẢI THÍCH RÕ TẠI SAO? HÃY MINH HỌA CỤ THỂ QUÁ TRÌNH VẬN DỤNG ĐÓ VÀO THỰC TIỄN Ở ĐƠN VỊ ĐANG CÔNG TÁC. MÔ ĐUN 10: Quản trị chất lượng giáo dục trong nhà trường
Trang 1TRƯỜNG CAO ĐẲNG SƯ PHẠM Độc lập – Tự do – Hạnh phúc
BÀI THU HOẠCH LỚP S4656.07 BỒI DƯỠNG THƯỜNG XUYÊN 03 CÁN BỘ QUẢN LÝ TRUNG HỌC CƠ SỞ
ĐỀ BÀI: ANH/CHỊ CÓ THỂ VẬN DỤNG CÁC ĐẶC TRƯNG CỦA TRIẾT LÍ QUẢN TRỊ CHẤT LƯỢNG TỔNG THỂ VÀO QUẢN TRỊ CHẤT LƯỢNG GIÁO DỤC Ở NHÀ TRƯỜNG NƠI ANH/CHỊ ĐANG CÔNG TÁC ĐƯỢC KHÔNG? GIẢI THÍCH RÕ TẠI SAO? HÃY MINH HỌA CỤ THỂ QUÁ TRÌNH VẬN DỤNG ĐÓ VÀO THỰC TIỄN Ở ĐƠN VỊ ĐANG CÔNG TÁC
MÔ ĐUN 10: Quản trị chất lượng giáo dục trong nhà trường
BÀI LÀM
I MỞ ĐẦU
Mục tiêu Giáo dục trung học cơ sở tại khoản 3 Điều 29 của Luật Giáo dục
2019 là củng cố và phát triển kết quả của giáo dục tiểu học; bảo đảm cho học sinh
có học vấn phổ thông nền tảng, hiểu biết cần thiết tối thiểu về kỹ thuật và hướng nghiệp để tiếp tục học trung học phổ thông hoặc chương trình giáo dục nghề nghiệp Tuy nhiên, trong thực tế dạy học ở trường THCS, việc đáp ứng mục tiêu này đang gặp nhiều khó khăn
Thực tiễn giáo dục trong nhiều thập kỷ qua đã cho thấy có nhiều trường học
và nhiều địa phương đã sáng tạo ra nhiều cách thức quản lý hiệu quả để nâng cao chất lượng giáo dục, góp phần đáp ứng yêu cầu của mỗi giai đoạn cách mạng Tôi không đề cập những ưu điểm đã được nêu ở nhiều diễn đàn và sách báo để tập trung vào một số suy nghĩ bước đầu về những bất cập chính trong thực tiễn QLCL
ở nhà trường phổ thông hiện nay Xin nêu một số bất cập chủ yếu
Thứ nhất, quan niệm về chất lượng giáo dục ở ta chưa đầy đủ và đồng bộ Có
một cách hiểu phổ biến cho rằng chất lượng giáo dục đồng nghĩa với kết quả thi
cử Các nhà quản lý giáo dục, từ các cấp quản lý hệ thống tới các cấp quản lý nhà trường, tập trung cao nhất vào các kỳ thi để rồi lấy kết quả thi làm thước đo quan trọng nhất đối với chất lượng một học sinh, một nhà trường và một địa phương Đã quan niệm như thế thì thật dễ hiểu khi mà các yếu tố khác trong tổng thể các yếu tố trực tiếp cấu thành chất lượng giáo dục đã bị coi nhẹ, thậm chí bị bỏ qua Bởi vậy, trong thực tế, những nơi có nhiều mặt yếu kém nhưng tỷ lệ thi đỗ cao vẫn được xem là có chất lượng tốt
Trang 2Thứ hai, về phương pháp tiếp cận, lâu nay QLCL chủ yếu nhằm vào mục tiêu
mà coi nhẹ quá trình Quá trình diễn ra thế nào thì kết quả nhận được thế ấy
Thứ ba, Hiện nay không phải chúng ta hoàn toàn chưa có các tiêu chí và
phương pháp đánh giá Song nhìn chung, phải thẳng thắn thừa nhận các tiêu chí và phương pháp ấy còn rời rạc, chưa đồng bộ, thiếu tính hệ thống, thiếu luận cứ khoa học và chưa được chuẩn hoá Do đó, việc đánh giá chất lượng giáo dục vẫn nặng
về thanh tra, kiểm tra do cấp trên hay do các đoàn từ bên ngoài nhà trường tiến hành là chính Thiếu hẳn việc tự kiểm tra, tự đánh giá, tự rút kinh nghiệm, tự điều chỉnh, cải tiến như một hoạt động thường xuyên, có nề nếp và có tính chủ động để thực sự trở thành nhân tố nội sinh thúc đẩy phát triển bền vững
Thứ tư, về chủ thể thực hiện, cho đến nay QLCL hầu như vẫn được coi là đặc
quyền và trách nhiệm của một vài cấp như ban giám hiệu, tổ trưởng chuyên môn
Có thể coi là sai lầm lớn khi xem nhẹ giáo viên, những người giữ vai trò then chốt
và trực tiếp tạo nên chất lượng Tư tưởng “QLCL toàn diện”, “mỗi người lao động
là một mắt xích quyết định trong cả hệ thống QLCL” mà các cơ sở sản xuất kinh doanh đang cố thực hiện để nhanh chóng nâng cao sức cạnh tranh của các sản phẩm mang nhãn hiệu Việt Nam, lại chậm được ngành giáo dục vận dụng một cách rộng rãi
Cũng cần nhấn mạnh một điều, trong QLCL giáo dục, học sinh cũng có vai trò cực kỳ quan trọng bởi các em không phải là những sản phẩm thụ động của nhà trường Việc hướng dẫn học sinh về động cơ học tập, thái độ, phương pháp học tập
là điều rất cần được quan tâm
Thứ năm, về tổ chức, ta chưa hình thành được các cơ quan hay bộ phận
chuyên trách về QLCL để nghiên cứu, tư vấn, giúp triển khai ứng dụng các phương thức QLCL tiên tiến vào trường học Cũng chưa có cơ quan, bộ phận và cơ chế kiểm định, đánh giá chất lượng khách quan từ bên ngoài
Thứ sáu, Cơ chế QLCL cần và hoàn toàn có thể giao phần lớn cho từng nhà
trường để nâng cao tính tích cực, chủ động thực hiện quyền tự quản lý quá trình tạo
ra chất lượng trong điều kiện cụ thể của mình Nhưng vẫn còn nhiều ràng buộc từ cấp trên
Từ những bất cập nêu trên ngành Giáo dục cũng như các nhà quản lý Giáo dục nói chung và lãnh đạo trường THCS nói riêng cần áp dụng các mô hình QLCL phù hợp, hiệu quả để không ngừng cải tiến nhà trường
Trong các mô hình quản lý chất lượng đã được áp dụng thành công trong công nghiệp và thương mại, mô hình Quản lý chất lượng tổng thể (Total Quality
Trang 3Management - TQM) được nhiều nhà nghiên cứu giáo dục cho rằng có thể áp dụng khả thi trong quản lí nhà trường và tất nhiên cũng có thể vận dụng các đặc trưng của triết lí TQM vào quản trị chất lượng giáo dục (QTCLGD) trường THCS
Mô hình TQM là cách quản lý một tổ chức tập trung vào chất lượng, dựa vào
sự tham gia của các thành viên trong một tổ chức đó, để đạt được sự thành công lâu dài nhờ thỏa mãn được khách hàng và đem lại lợi ích cho các thành viên của tổ chức đó và cho xã hội Đặc trưng của mô hình TQM đó là ở chỗ nó không áp đặt một hệ thống cứng nhắc nào đó cho bất kỳ cơ sở giáo dục nào, mà nó tạo ra một nền “Văn hoá chất lượng” bao trùm lên toàn bộ quá trình dạy và học
Triết lý của TQM “coi cải tiến chất lượng liên tục và thay đổi văn hóa tổ chức
là trọng tâm”; “tất cả mọi người ở bất kỳ cương vị nào, vào bất kỳ thời điểm nào cũng đều là người quản lý chất lượng của phần việc mình được giao và hoàn thành
nó một cách tốt nhất, với mục đích tối cao là thỏa mãn nhu cầu của khách hàng Triết lý quan trọng nhất của TQM đó là cải tiến không ngừng và nó có thể đạt được
là do quần chúng và thông qua quần chúng Sự cải tiến liên tục này sẽ được thể hiện trong các kế hoạch chiến lược của nhà trường bằng các chu kỳ cải tiến hay nâng cao dần theo vòng xoáy trôn ốc từ lợi ích trước mắt cho đến lợi ích lâu dài, từ một trình độ mới xuất phát ở một thời điểm nhất định và vươn không ngừng tới các trình độ cao hơn
Lợi ích của TQM sẽ được thực hiện bằng một loạt các dự án có quy mô nhỏ
và mức độ tăng dần Về tổng thể, TQM có một quy mô rộng, nó bao quát toàn bộ các hoạt động của cơ sở giáo dục, song việc thực hiện những nhiệm vụ đó trên thực
tế lại có quy mô hẹp, khả thi, thiết thực và có mức độ tăng dần; tránh sự lãng phí khi thực hiện một dự án quy mô lớn mà không thành công
Phương châm hành động của TQM là trong một hệ thống tổ chức của cơ sở giáo dục vai trò của lãnh đạo trường là phải hỗ trợ, tạo điều kiện thuận lợi cho các cán bộ giáo viên hay học sinh chứ không phải chỉ là lãnh đạo kiểm tra họ Ngoài ra lãnh đạo trường còn chú ý quan tâm chăm lo đến đời sống, vật chất, tinh thần, tình cảm và tạo điều kiện tốt nhất để giáo viên hoàn thành nhiệm vụ
Với các triết lý, lợi ích và phương châm hành động của TQM nêu trên cho ta thấy việc tiếp cận mô hình TQM là hướng lựa chọn phù hợp cho QTCLGD ở trường THCS
II NỘI DUNG
Quá trình công tác của bản thân với chức vụ là Hiệu trưởng trường THCS Phong Mỹ cho đến nay đã được 6 năm Những năm đầu đảm nhận công việc,
Trang 4những thuật ngữ Quản trị trường học, QTCLGD cũng như mô hình TQM rất mới đối với tôi và tất nhiên các nguyên tắc, mô hình này cũng chưa được áp dụng một cách bài bản và hiệu quả vào trường THCS Phong Mỹ
Qua quá trình công tác vừa thực hiện nhiệm vụ vừa tìm tòi học hỏi, tiếp thu kiến thức qua các lớp bồi dưỡng, tập huấn; tích cực thay đổi tư duy QTCLGD theo triết lý TQM Tôi đã xác định được vai trò của người Hiệu trưởng trong QTCLGD trường THCS Hiệu trưởng được biết đến đó là nhà quản trị Hiệu trưởng sẽ chịu trách nhiệm trước Hội đồng sư phạm nhà trường và học sinh, phụ huynh về sự tin cậy, tính thích ứng và hiệu quả chi phí quản lý thông qua việc phân chia trách nhiệm, nguồn lực và kiểm soát tính hiệu lực và hiệu quả, đúng như Thông tư 14/2018/TT-BGDĐT ngày 20 tháng 7 năm 2018 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và
Đào tạo về việc ban hành Quy định Chuẩn hiệu trưởng cơ sở giáo dục phổ thông
có định nghĩa: “Quản trị nhà trường là quá trình xây dựng các định hướng, quy định, kế hoạch hoạt động của nhà trường; tổ chức hoạt động dạy học, giáo dục thông qua huy động, sử dụng các nguồn lực, giám sát, đánh giá trên cơ sở tự chủ,
có trách nhiệm giải trình để phát triển nhà trường theo sứ mệnh, tầm nhìn và mục tiêu giáo dục của mỗi nhà trường”
Từ định nghĩa trên dễ nhận thấy một số dấu hiệu nổi trội của hoạt động quản trị như sau:
Thực hiện tốt quản trị trường học sẽ giúp cho trường học năng động, không ỷ lại, tự chịu trách nhiệm trong tự chủ, trong quản lý Điều này thể hiện tính chất của
sự đổi mới nhiệm vụ chỉ đạo, tổ chức, điều hành các hoạt động giáo dục trong nhà trường theo tinh thần tăng cường quyền tự chủ và trách nhiệm xã hội, trách nhiệm giải trình
Quản trị hoạt động dạy học, giáo dục học sinh trong bối cảnh mới chuyển từ giáo dục có tính áp đặt, dạy học coi trọng mục tiêu kiến thức sang phát huy tính chủ động, tích cực của học sinh, dạy học hướng vào mục tiêu hình thành và phát triển phẩm chất, năng lực học sinh
Quản trị nhân sự nhà trường theo hướng tăng tính chủ động, sáng tạo của giáo viên, coi trọng việc tạo động lực cho người dạy và người học
Quản trị tổ chức, hành chính nhà trường theo hướng coi trọng phân công, ủy quyền trên cơ sở “Bảng mô tả công việc”
Quản trị tài chính nhà trường với việc đa dạng hóa nguồn lực và sử dụng hiệu quả các nguồn tài chính nhằm nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện của nhà trường
Trang 5Quản trị cơ sở vật chất, thiết bị và công nghệ trong dạy học, giáo dục học sinh của nhà trường, người đứng đầu cần dựa trên cơ sở coi trọng khả năng sử dụng cơ
sở vật chất, thiết bị và công nghệ cho việc nâng cao chất lượng giáo dục và dạy học
QTCLGD trong nhà trường coi trọng tự đánh giá mức độ đạt được chất lượng
và chủ động tham gia quá trình kiểm định chất lượng, sử dụng kết quả tự đánh giá
và kiểm định để cải tiến chất lượng nhà trường Chú trọng xây dựng môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh, thân thiện, dân chủ, phòng, chống bạo lực học đường Nhìn lại kết quả toàn diện đạt được của trường THCS Phong Mỹ hiện tại, cho thấy việc áp dụng mô hình TQM vào việc QTCLGD nhà trường là phù hợp và đã đạt được một số kết quả nhất định
Tuy chưa thực sự tiếp cận một cách bài bản, toàn diện mô hình TQM trong mọi lĩnh vực quản trị trường học, nhưng tôi xin nêu một số biện pháp QTCLGD đã thực hiện, đồng thời nêu một số giải pháp để thực hiện trong trong thời gian tới tại trường THCS Phong Mỹ theo tiếp cận mô hình TQM như sau:
1 Sự lãnh đạo theo tiếp cận TQM
1.1 Lập kế hoạch chiến lược phát triển nhà trường đến năm 2025 và tầm nhìn đến năm 2030
Để định hướng QTCLGD áp dụng mô hình TQM đòi hỏi nhà trường phải xây dựng được kế hoạch chiến lược, chính sách chất lượng Tôi đã thực hiện một quy trình lập Kế hoạch chiến lược phát triển nhà trường có áp dụng TQM bao gồm các bước sau đây:
Bước 1 Sứ mạng, tầm nhìn, các giá trị của nhà trường: - Tuyên bố đầy đủ về
sứ mạng của nhà trường; - Xây dựng tầm nhìn; - Xác định hệ thống giá trị cơ bản
Bước 2 Phân tích nhu cầu người học và khách hàng giáo dục: Để phân tích
nhu cầu khách hàng giáo dục cần khảo sát ý kiến nhiều loại khách hàng như: HS, CMHS, cộng đồng, người sử dụng lao động ; từ đó, xác định các vấn đề, nhu cầu
và những gì mong muốn được học của họ, những gì mà người học cần và những gì người học muốn Vấn đề quan trọng của khách hàng giáo dục là sự đáp ứng mối quan hệ giữa học bền vững - thể hiện được năng lực người học và yêu cầu của thị trường việc làm về kĩ năng và chất lượng người học
Bước 3 Phân tích môi trường, xác định các vấn đề chiến lược: Thực trạng
nhà trường và phân tích SWOT Khảo sát thực trạng các lĩnh vực hoạt động của nhà trường và tiến hành phân tích SWOT, trả lời các câu hỏi đặt ra Xác định các vấn đề chiến lược
Trang 6Bước 4 Xác định mục tiêu chiến lược:
- Mục tiêu chung: Là kết quả cần đạt của kế hoạch, là những đáp ứng nhu cầu của người học của nhà trường Mục tiêu là cụ thể hóa của sứ mệnh; là những mốc đánh dấu, góp phần vào việc đạt được sứ mệnh Xác định mục tiêu phải dựa vào các tuyên bố về tầm nhìn, sứ mệnh; phản ánh các vấn đề chiến lược và các ưu tiên của nhà trường; định hướng rõ cho hành động và mang tính lâu dài
- Mục tiêu cụ thể: Là tuyên bố về kết quả đầu ra được lượng hóa mà nhà trường cần đạt được trong một khoảng thời gian nhất định Mục tiêu cụ thể chú trọng tới kết quả cuối cùng, cụ thể cần đạt, có thể đo lường được thông qua các chỉ tiêu cụ thể
Bước 5 Xác định chính sách chất lượng: Chính sách chất lượng là ý đồ và
định hướng về QTCLGD của nhà trường, do Hiệu trưởng công bố Sau khi phân tích SWOT là xác định chính sách chất lượng Áp dụng TQM rất cần đến một chính sách chất lượng thể hiện trong chiến lược coi như một định hướng về QTCLGD của nhà trường Trong xác định chính sách chất lượng, rất cần thiết phải dựa vào khái niệm lãnh đạo về phát triển nguồn nhân lực và làm việc theo nhóm Chính sách chất lượng cần phản ánh các giá trị và niềm tin của nhà trường, tạo khung để nhà trường xác định các mục tiêu chất lượng
Chính sách chất lượng phải phù hợp với mục tiêu chung của chiến lược, gồm: việc cam kết đáp ứng các yêu cầu và cải tiến liên tục hệ thống QTCLGD; cung cấp
cơ sở cho việc thiết lập các mục tiêu chất lượng; được truyền đạt và thấu hiểu trong
tổ chức Chính sách chất lượng sẽ chuyển hóa thành những mục tiêu chất lượng được nhà trường đề ra trong thời gian ngắn (1 năm học) và định lượng được
Bước 6 Xác định các giải pháp chiến lược: Giải pháp chiến lược là những
hành động chính phải được tiến hành để đạt được mục tiêu chiến lược Các giải pháp được thiết kế để tối đa hóa các thời cơ bên ngoài, tránh hoặc giảm bớt các đe dọa bên ngoài; tận dụng các mặt mạnh bên trong, cải tiến hoặc khắc phục các mặt yếu bên trong nhà trường Các giải pháp chiến lược của nhà trường thường được chú ý ở các lĩnh như: Hoạt động dạy học; Phát triển đội ngũ; Cơ sở vật chất, thiết
bị, công nghệ; Nguồn lực tài chính; Phát triển môi trường văn hóa chất lượng; Xây dựng tổ nhóm chuyên môn; Xây dựng hệ thống thông tin và công cụ phân tích dữ liệu; Quan hệ với cộng đồng; Hoạt động lãnh đạo và quản lí nhà trường
Bước 7 Lập kế hoạch hành động: Kế hoạch chiến lược được cụ thể hóa thành
kế hoạch hành động theo thời gian và theo lĩnh vực Từ các mục tiêu và định hướng của giải pháp chiến lược phải lập kế hoạch hành động để thực hiện các mục tiêu này theo mức độ ưu tiên qua từng năm học Mỗi mục tiêu có thể có nhiều
Trang 7chương trình hành động Kế hoạch hành động trong nhà trường sẽ phải trả lời các câu hỏi: Làm gì? Tại sao làm cái đó? Lúc nào sẽ làm cái đó? Ai làm và làm ở đâu?
và hai câu hỏi khác là: Làm như thế nào? và giá thành là bao nhiêu? Các thành phần của kế hoạch hành động là: Các bước hành động, thời gian biểu, trách nhiệm, các nguồn lực cần có, các thông tin thích hợp khác
1.2 Xây dựng hệ thống QTCLGD cho nhà trường
Xây dựng hệ thống QTCLGD là vấn đề cốt lõi để thực hiện TQM ở trường THCS Nhóm biện pháp này sẽ giúp cho nhà trường đảm bảo chất lượng các yếu tố đầu vào; tăng cường hoạt động quản lí dạy học của hiệu trưởng; đổi mới hoạt động giảng dạy của GV, hình thành hoạt động học tập của HS theo các quy trình và tiêu chí đánh giá chất lượng; đảm bảo được chất lượng đầu ra theo hướng đáp ứng yêu cầu của xã hội
1.2.1 Đảm bảo chất lượng các yếu tố đầu vào
a) Triển khai thực hiện chương trình giáo dục, xây dựng kế hoạch giáo dục của nhà trường
Triển khai thực hiện đồng thời 2 Chương trình giáo dục phổ thông ban hành kèm theo Thông tư số 32/2018/TT-BGDĐT ngày 26/12/2018 của Bộ trưởng Bộ GDĐT (Chương trình GDPT 2018) bắt đầu với lớp 6 từ năm học 2021-2022, đến năm học 2024-2025 sẽ thực hiện cho toàn cấp học và Chương trình giáo dục phổ thông ban hành kèm theo Quyết định số 16/2006/QĐ-BGDĐT ngày 05/5/2006 của
Bộ trưởng Bộ GDĐT (Chương trình GDPT 2006) đối với các lớp chưa thực hiện chương trình GDPT 2018
Chỉ đạo xây dựng kế hoạch giáo dục của nhà trường phù hợp với điều kiện về đội ngũ giáo viên, cơ sở vật chất, thiết bị dạy học của nhà trường, đáp ứng yêu cầu đổi mới chương trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông, thực hiện hiệu quả các phương pháp dạy học tích cực nhằm phát triển phẩm chất, năng lực học sinh
Tăng cường thực hiện quyền tự chủ trong xây dựng và thực hiện kế hoạch giáo dục của nhà trường; trong đó các hoạt động giáo dục được tổ chức thực hiện linh hoạt trong và ngoài giờ lên lớp, trong và ngoài khuôn viên nhà trường Kế hoạch giáo dục của nhà trường được Hội đồng trường phê duyệt theo quy định, báo cáo Phòng GDĐT Các hoạt động chỉ đạo, kiểm tra, thanh tra của cấp trên phải dựa trên kế hoạch giáo dục của nhà trường
b) Nâng cao phẩm chất, năng lực cho đội ngũ GV
- Chuẩn hóa đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý giáo dục
Trang 8+ Thực hiện quản lý, đánh giá đội ngũ giáo viên, cán bộ quản lí theo tiêu chuẩn chức danh chuẩn nghề nghiệp giáo viên; chuẩn Hiệu trưởng
+ Rà soát cơ cấu đội ngũ giáo viên theo môn học, hoạt động giáo dục; xây dựng và thực hiện kế hoạch tuyển dụng giáo viên bảo đảm số lượng và chất lượng, cân đối về cơ cấu đáp ứng yêu cầu triển khai Chương trình GDPT 2018 theo lộ trình quy định
- Đào tạo, bồi dưỡng nâng cao năng lực giáo viên và cán bộ quản lí giáo dục + Tham gia thực hiện hiệu quả việc tập huấn cho cán bộ quản lí, giáo viên làm công tác tư vấn hướng nghiệp, tư vấn tâm lý cho học sinh trung học
+ Để phát triển năng lực chuyên môn, nghiệp vụ sư phạm cho GV, Hiệu trưởng đã khảo sát, đánh giá, phân loại trình độ, năng lực của GV để xác định nội dung bồi dưỡng và cách thức bồi dưỡng phù hợp hoặc cử đi đào tạo dài hạn theo yêu cầu của nhà trường với các hình thức: bồi dưỡng định kì; bồi dưỡng tại trường;
tự học, tự bồi dưỡng của GV
c) Bảo đảm chất lượng đầu vào của HS
Chất lượng đầu vào của HS thể hiện ở phẩm chất và năng lực học tập của HS đầu cấp HS được tuyển “đầu vào” của cấp học THCS phải hoàn thành chương trình, mục tiêu giáo dục về kiến thức, kĩ năng và thái độ của cấp học TH; có kết quả đánh giá, xếp loại học lực và hạnh kiểm của HS đạt yêu cầu đề ra của Bộ
GD-ĐT
d) Xây dựng cơ sở vật chất đáp ứng yêu cầu dạy học
Xây dựng cơ sở vật chất trong nhà trường THCS nhằm hướng đến mục tiêu: thiết bị dạy học có đủ theo yêu cầu và ngày càng tiên tiến đáp ứng sứ mệnh, mục tiêu của nhà trường; thiết bị dạy học ngày càng đồng bộ về cơ cấu chủng loại Để thực hiện mục tiêu này, nhà trường THCS cần phải quản lí tốt việc trang bị các thiết bị dạy học
Bảo đảm phòng học và phòng chức năng phù hợp với các thiết bị dạy học theo chương trình giáo dục trung học; tăng cường cơ sở vật chất, hạ tầng kĩ thuật
để bảo đảm chất lượng việc dạy học và kiểm tra, đánh giá
1.2.2 Các quy trình hoạt động quản lí dạy học của hiệu trưởng
a) Quy trình quản lí việc thực hiện chương trình dạy học
QLCL thực hiện chương trình dạy học được tiến hành theo các bước như sau: + Lập kế hoạch thực hiện chương trình dạy học;
Trang 9+ Tổ chức thực hiện chương trình dạy học: Phân công GV giảng dạy và xây dựng thời khóa biểu; Chỉ đạo hoạt động dạy học của GV (xây dựng kế hoạch bài dạy (giáo án), thực hiện nâng cao chất lượng giờ dạy trên lớp, chỉ đạo GV hướng dẫn HS học tập ngoài giờ lên lớp); Chỉ đạo hoạt động tổ chuyên môn (chỉ đạo soạn giáo án chung cho một số bài học khó trong chương trình; tổ chức dạy học theo chuyên đề; tổ chức phụ đạo HS yếu kém và bồi dưỡng HS giỏi);
+ Kiểm tra, đánh giá việc thực hiện chương trình;
+ Cải tiến việc thực hiện chương trình dạy học
b) Quy trình quản lí đổi mới PPDH
Các tiêu chí quan trọng trong đổi mới PPDH là:
+ Dạy cách học, cách tìm kiếm và vận dụng, cách phát hiện và giải quyết vấn đề;
+ Phẩm chất cần phát huy mạnh mẽ là tính chủ động của người học, tinh thần hợp tác và sáng tạo;
+ Công cụ cần khai thác triệt để là công nghệ thông tin và đa phương tiện Để đổi mới PPDH có hiệu quả, Hiệu trưởng cần thực hiện các chức năng QTCLGD theo quy trình sau: Xây dựng kế hoạch đổi mới PPDH; Tổ chức đồng bộ việc thực hiện đổi mới PPDH; Kiểm tra, đánh giá thường xuyên, nghiêm túc quá trình đổi mới PPDH; Rút kinh nghiệm, cải tiến, điều chỉnh việc đổi mới PPDH
c) Quy trình quản lí việc sử dụng thiết bị dạy học
Thiết bị dạy học phải được sử dụng vào đúng mục tiêu dạy học thì mới phát huy hiệu quả Muốn vậy, Hiệu trưởng cần triển khai các chức năng QTCLGD về
sử dụng thiết bị dạy học theo quy trình sau: Lập kế hoạch sử dụng thiết bị dạy học;
Tổ chức thực hiện việc sử dụng thiết bị dạy học; Thường xuyên kiểm tra, đánh giá
và rút kinh nghiệm, cải tiến việc sử dụng thiết bị dạy học
d) Quy trình quản lí việc kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của HS
Cần thay đổi cơ bản hệ thống đánh giá từ kiểm tra kiến thức sang đánh giá năng lực Kiểm tra, đánh giá phải xác nhận đúng năng lực HS, đánh giá được khả năng và hiệu quả vận dụng tổng hợp, coi trọng đánh giá trong suốt quá trình dạy học với nhiều hình thức Đề kiểm tra/thi không chỉ tập trung việc đánh giá HS biết cái gì, quan trọng hơn là đánh giá HS có năng lực làm được gì từ những điều đã biết Quản lí việc kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của HS, Hiệu trưởng cần thực hiện các chức năng sau:
+ Lập kế hoạch kiểm tra, đánh giá kết quả học tập (nghiên cứu định hướng,
Trang 10yêu cầu đổi mới đánh giá, quy chế đánh giá, xếp loại của Bộ GD-ĐT; lập khung đánh giá; xác định ưu tiên và hình thành các hoạt động; xây dựng các chương trình hành động; hình thành kế hoạch đánh giá môn học);
+ Tổ chức thực hiện kế hoạch kiểm tra, đánh giá (chuẩn bị, chỉ đạo thực hiện các hình thức kiểm tra, quản lí chấm bài, trả bài và điểm số);
+ Kiểm tra, giám sát việc thực hiện kế hoạch đánh giá;
+ Điều chỉnh, cải tiến việc kiểm tra, đánh giá HS
2 Sự tham gia của đội ngũ theo tiếp cận TQM
Tất cả CBGVNV và học sinh trong nhà trường đều chịu trách nhiệm giám sát chất lượng công việc do họ đảm nhiệm Từ đó họ cam kết thực hiện đúng chính sách chất lượng của nhà trường đề ra Sự tham gia này được quản lý theo các quy trình sau:
2.1 Quy trình hoạt động giảng dạy của giáo viên
Quá trình dạy học theo phương pháp mới là một dạng thể hiện sự kết hợp chặt chẽ, logic giữa cấu trúc mặt nội dung và mặt quá trình của dạy học Để thiết kế hồ
sơ dạy học môn học, GV cần có những kĩ năng thực hiện quy trình này theo 3 giai đoạn như sau:
a) Giai đoạn chuẩn bị:
- Phân tích nhu cầu là khâu đầu tiên trong quá trình dạy học của GV Để thực hiện khâu này, GV cần thực hiện các công việc: Xác định vị trí môn học; Tìm hiểu đối tượng dạy học (kiểm tra kiến thức nền của HS trước khi bắt đầu môn học, điều tra phong cách học của HS, điều tra hứng thú của HS với môn học); Tìm hiểu cơ
sở vật chất, kĩ thuật hỗ trợ việc dạy học môn học;
- Xác định mục tiêu môn học và mục tiêu bài học;
- Lập kế hoạch dạy học môn học (lựa chọn, sắp xếp nội dung dạy học và chuẩn bị tài liệu dạy học, lựa chọn hình thức tổ chức, phương pháp, phương tiện dạy học, thiết kế bài kiểm tra, đánh giá thường xuyên
b) Giai đoạn thực thi: Giai đoạn này bắt đầu bằng khâu lập kế hoạch bài dạy (giáo án) và sau đó là thực hiện các bước lên lớp theo kế hoạch đã đề ra
c) Giai đoạn đánh giá, cải tiến: Việc đánh giá và cải tiến là việc làm thường xuyên
2.2 Quy trình hoạt động học tập của học sinh
a) Giai đoạn chuẩn bị: