Kiến thức - Nêu được những nét chính về địa giới hành chính của tỉnh Bắc Giang từ TK X đến đầu TK XIII thời Ngô- Đinh- Tiền Lê và thời Lý - Trình bày khái quát được tình hình kinh tê-
Trang 1CHỦ ĐỀ: LỊCH SỬ BĂC GIANG
Ngày soạn: /10/2022
Ngày dạy: /10/2022
TIẾT 6, BÀI 3: Băc Giang từ thế kì X đến đầu thế kì XIII
1 Kiến thức
- Nêu được những nét chính về địa giới hành chính của tỉnh Bắc Giang từ TK X đến đầu TK XIII ( thời Ngô- Đinh- Tiền Lê và thời Lý )
- Trình bày khái quát được tình hình kinh tê- xã hội và văn hóa của Bắc Giang từ TK X đến đầu TK XIII
- Chỉ ra được đóng góp của nhân dân Bắc Giang trong cuộc đấu tranh bảo về độc lập dân tộc và bảo vệ quê hương từ TK X đến TK XIII
- Liên hệ được các sự kiện, địa danh, nhân vật tiêu biểu của Bắc Giang trong giai đoạn này với địa danh hiện nay của Bắc Giang
2 Năng lực
* Năng lực chung:
- Năng lực tự học: HS có ý thức tự giác cao trong học tập
- Năng lưc giải quyết vấn đề: Mạnh dạn đưa ra những ý kiến cá nhân về những hiểu biết về BG
- Năng lực giao tiếp, hợp tác: Tự tin trao đổi ý kiến với các bạn, bày tỏ quan điểm của mình trước tập thể
* Năng lực chuyên biệt:
- Năng lực tư duy tổng hợp theo lãnh thổ
- Năng lực sử dụng bản đồ: - Xác định được vị trí và sự phân bố của một số đối tượng
tự nhiên thông qua bản đồ, lược đồ
- Năng lực sử dụng bảng số liệu thống kê: Sử dụng bảng số liệu thống kê, biểu đồ để trình bày một số đặc điểm tự nhiên và tài nguyên thiên nhiên tỉnh Bắc Giang
3 Phẩm chất
- Yêu nước: Giáo dục cho HS lòng yêu thiên nhiên, con người, yêu quê hương Bắc Giang
- Chăm chỉ: Có ý thức học tập chăm chỉ để xây dựng quê hương
- Trách nhiệm: Có trách nhiệm với bản thân, cộng đồng quê hương, ra sức học tập để sau này xây dựng quê hương, phát triển kinh tế đi đôi với bảo vệ tài nguyên môi trường
- Tự hào về truyền thống văn hóa, tinh thần yêu nước của nhân dân Bắc Giang
II THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
1.Thiết bị dạy học
Ti vi thông minh, máy tính, phiếu học tập
2 Học liệu
- Tài liệu giáo dục địa phương của tỉnh Bắc Giang
- Địa chí Bắc Giang : Địa lí và kinh tế; Bắc Giang: Sở Văn hoá Thông tin Bắc Giang ; Trung tâm Unesco thông tin tư liệu lịch sử và văn hoá Việt Nam, 2006
- Tài liệu văn hoá địa phương tỉnh Bắc Giang, Nxb Giáo dục Việt Nam, 2015
- Báo cáo của Tỉnh: tổng kết 5 năm, 10 năm; quy hoạch phát triển ;
- Số liệu: Niên giám thống kê: Cục thống kê Bắc Giang
Trang 2- Bắc Giang thế và lực mới trong thế kỷ XXI.
- Một số hình ảnh
III TIẾN TRÌNH DẠY HOC
1 Hoạt động 1: Hoạt động khởi động
a.Mục tiêu:
- Tạo hứng thú học tập giúp học sinh hào hứng khi tìm hiểu địa lí của địa phương mình
b Nội dung hoạt động:
- Đưa học sinh vào tình huống có vấn đề để các em tìm ra câu trả lời, sau đó giáo viên kết nốivào bài học
- Học sinh nghe bài hát “Bắc Giang màu xanh yêu thương, sáng tác: Nhạc sĩ Phan Huấn” Qua bài hát giáo viên vào bài
c Sản phẩm hoạt động:
- Câu trả lời của học sinh
d Tổ chức hoạt động: (10p)
- Bước 1: Giao nhiệm vụ: Tham gia trò chơi” Nhìn hình đoán tên lễ hội”
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
- HS tiến hành hoạt động
Bước 3: Báo cáo kết quả
- HS trả lời câu hỏi
Trang 3Bước 4: GV dẫn vào bài học
2 Hoạt động 2: Hình thành kiến thức mới 2.1 Nhiệm vụ 1: Tìm hiểu địa giới hành chính, tình hình KT-XH của tỉnh BG từ
TK X-TKXIII
a Mục tiêu:
- Nêu được những nét chính về địa giới hành chính của tỉnh Bắc Giang từ TK X đến đầu TK XIII ( thời Ngô- Đinh- Tiền Lê và thời Lý )
- Trình bày khái quát được tình hình kinh tê- xã hội và văn hóa của Bắc Giang từ TK X đến đầu TK XIII
b Nội dung hoạt động:
- Dựa vào nội dung sách giáo khoa trả lời câu hỏi và hoàn thiện phiếu học tập
c Sản phẩm hoạt động:
- Phiếu học tập học sinh đã hoàn thành
d.Tổ chức hoạt động (20P)
GV đưa câu hỏi HS trả lời
? Em hãy nêu tên gọi và địa giới của Bắc
Giang từ TK X-TK XIII?
HS suy nghĩ trả lời
? Vị trí của vùng đất Bắc Giang có vai trò như
thế nào đối với quốc gia Đại Việt
HS suy nghĩ trả lời
GV cho HS tìm hiểu về tình hình KT-XH của
tỉnh BG
? Về nông nghiệp BG chủ yếu phát triển
ngành gì?
HS suy nghĩ trả lời
? Thủ công nghiệp có đặc điểm gì?
GV cho HS quan sát một số hình ảnh về thủ
công nghiệp
?
Thương nghiệp phát triển ra sao?
GV cho HS tìm hiểu xã hội
I.Địa giới hành chính, tình hình KT-XH của BG từ TK X-TK XIII
1 Địa giới hành chính
- Thời Đinh –Tiền Lê, vùng đất Bắc Giang thuộc huyện Long Biên của Giao Châu
-Dưới thời lí, vùng đất Băc Giang thuộc
lộ Bắc Giang (Lộ Bắc Giang tương đương với hai tỉnh Bắc Giang và Bắc Ninh)
2.Tình hình KT-XH
a Kinh tế -Nông nghiệp: Nhân dân BG trồng lúa
là chủ yếu, ngoài ra còn trồng các loại cây như: khoai, sắn, đậu tương dâu và các loại rau củ, quả khác
-Thủ công nghiệp: Phát triển khá đa dạng với các nghề như: chăn tằm, dệt lụa, làm đồ gốm, đúc đồng, rèn sắt -Thương nghiệp khá phát triển, các điểm buôn bán, chợ làng, chợ phiên được hình thành ngày một nhiều
b.Xã hội -Quan lại và địa chủ, tù trưởng là bộ phận có thế lực về kinh tê và chính trị Gạch thời Lí Hình rồng thời Lí
Trang 4? Em hãy nêu tình hình xã hội ở BG từ TK
X-TK XIII?
GV cho HS tìm hiểu về văn hóa
? Em hãy nêu đăc điểm về văn hóa?
-Nông dân là lực lược sản xuất chủ yêu của XH
3.Tình hình văn hóa -Văn hóa dân gian khá phát triển với nhiều loại hình:Ca hát, nhảy múa -Tín ngưỡng cổ truyền được duy trì, phát triển
-Có sự tồn tại của Đạo giáo, Nho giáo, Phật giáo
Khảo sát chất lượng tháng 10
Thời gian 15 phút
Đề: Em hãy nêu đặc điểm đất, sinh vật ở Bắc Giang
Hướng dẫn chấm
-Mức tối đa Trả lời đúng, đủ nội dung
-Đất: Tổng diện tích: 3 895,8 ha
- Chia thành 6 nhóm đất chính (kể tên)
- Trong đó nhóm đất đỏ vàng chiếm diện tích lớn nhất
Thích hợp: Trồng rừng, cây công nghiệp, cây ăn quả
Sinh vật
- Tổng diện tích rừng: 160 696ha
- Tỉ lệ che phủ rừng: 38% (2020)
- Trong đó rừng sản xuất có diện tích lớn nhất
- Thực vật: phong phú với 276 loài cây gỗ, 452 loài cây dược liệu
quý
- Động vật: đa dạng, nhiều loài quý hiếm
-Mức chưa tối đa Trả lời đúng nhưng chưa đủ
-Mức không đạt Không làm, làm sai
10
(0,5-9,5) 0
RÚT KINH NGHIỆM:
Trang 5
Ngày soạn: /10/2022
Ngày dạy: /10/2022
TIẾT 7 BÀI 3: Băc Giang từ thế kì X đến đầu thế kì XIII II.2Nhiệm vụ 2:Tìm hiểu Bắc Giang trong cuộc đấu tranh bảo về nền độc lập của dân tộc từ TK X-TK XIII.
a Mục tiêu:
- Chỉ ra được đóng góp của nhân dân Bắc Giang trong cuộc đấu tranh bảo về độc lập dân tộc và bảo vệ quê hương từ TK X đến TK XIII
b Nội dung hoạt động:
- Dựa vào nội dung sách giáo khoa trả lời câu hỏi và hoàn thiện phiếu học tập
c Sản phẩm hoạt động:
- Phiếu học tập học sinh đã hoàn thành
d Tổ chức hoạt động (45P)
GV cho HS tìm hiểu kiến thức
HS lắng nghe suy nghĩ trả lời
? Nhân dân BG đã có những đóng góp gì
trong cuộc kháng chiến chống Tống lần
thứ nhất (981)?
HS suy nghĩ, trả lời
GV cho HS tìm hiểu nội dung 2
? Nêu đóng góp của tướng quân Lều Văn
Minh trong cuộc đấu tranh chống lại sự
quấy nhiễu của quân Chăm-pa?
? Em hiểu biết gì về tướng quân Lều Văn
Minh?Em học được điều gì từ tướng
quân?
HS suy nghĩ trả lời
GV cho HS tìm hiểu nội duung 3
?Nêu diễn biến cuộc kháng chiến chống
quân xâm lược Tống lần 2 (1075-1077), sự
đóng góp của nhân dân BG trong việc
đánh đuổi quân giặc
? Em biết gì về Tù trưởng Thân Cảnh
Phúc và công lao của ông trong việc đánh
đuổi quân giặc
? Dựa vào hình 3.9 em hãy tường thuật lại
cuộc kháng chiên chống quân Tống trên
phòng tuyến sông như Nguyệt (1077)
? Cuối mùa xuân năm 1077 có sự việc gì
xảy ra?
II.Bắc Giang trong cuộc đấu tranh bảo về nền độc lập của dân tộc từ TK X-TK XIII
1.Cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Tống lần thứ nhất (năm 981)
-Trên đường tiến xuống Đại La, quân Tống
đã gặp phải sự chống trả quyết liệt của nhân dân BG, dưới sự lãnh đạo của Lê Hoàn đã hăng hái đắp thành Bình Lỗ làm phòng tuyến chặn giặc
2 Cuộc đấu tranh chống lại sự quấy nhiễu của quân Chăm-pa( đầu TK XI)
-Dưới sự quấy nhiễu của quân Chăm-pa nhân dân lộ BG cùng nhân dân cả nước đã đấu tranh quyêt liệt, đẩy lùi được quân Chăm-pa, trong đó có công lao to lớn của Lều Văn Minh
3 Cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Tống lần 2 (1075-1077)
-Đầu năm 1077, 30 vạn quân Tống tiến vào nước ta, nhân dân các huyện Hiệp Hòa, Việt Yên, Yên Dũng… đã thực hiệ kế hoạch” vườn không nhà trống”, đánh du kích vào ban đêm gây cho địch nhiều thiệt hại, hoang mang
-Cuối mùa xuân năm 1077 nhân dân BG lại góp phần to lớn trng việc đánh đuổi quân giặc trong trận đánh vào doanh trại Quách Quỳ
Trang 6Rút kinh nghiệm:………
………
……… Ngày soạn: /10/2022
Ngày dạy: /10/2022
TIẾT 8 BÀI 3: Băc Giang từ thế kì X đến đầu thế kì XIII 3.Hoạt động 3: Luyện tập
a.Mục tiêu:
- Hệ thống lại kiến thức đã được học tập ở chủ đề lịch sử Bắc Giang, bài học rút ra cho bản thân
b.Nội dung hoạt động:
- Dựa vào nội dung sách giáo khoa trả lời câu hỏi và hoàn thiện phiếu học tập
c.Sản phẩm hoạt động:
- Phiếu học tập học sinh đã hoàn thành
d Tổ chức hoạt động (40P)
GV ch HS tìm hiểu bài tập trong SGK/tr24
Bài 1
GV cho HS hoàn thiện phiếu học tập
2 Luyện tập Bài 1: Lập bảng tóm tắt về tình hình
KT-XH và văn hóa BG từ TKK X-TKXIII
Nội dng/Đặc
Nông nghiệp
Thủ công nghiệp
Thương nghiệp
Gợi ý đáp án
Nông nghiệp Trồng lúa nước, khoai, sắn,
rau, củ, quả… Quan lại, địa chủ, tù trưởng có thế lực KT-CT
Nông dân, thợ thủ công thương nhân phải nộp thuế
Nô tì làm việc cho quan lại Đ/S nhân dân ổn định
Thủ công nghiệp Đa dạng: chăn tằm, dệt lụa,
làm đồ gốm, đúc đồng
Thương nghiệp Khá phát triển nhiều điểm
buôn bán, chợ làng, chợ phiên…
GV cho HS Bài 2:
Trang 7tìm hiểu nội
dung bài tập 2
Bài 2/tr24
Em hãy lựa
chọn một
trong hai
nhiệm vụ sau
đẻ thực hiện
a.Viết một
đoạn văn
(10-15 dòng) nói
về công lao to
lớn của một
trong các vị
anh hùng tiêu
biểu của BG
trong cuộc đấu
tranh bảo về
nền độc lập
của dân tộc từ
TK X-TKXIII
b Đóng vai
một người
hướng dẫn
viên du lịch để
giới thiệu với
khách tham
quan về
truyền thống
hiếu học
( hoặc chống
giặc ngoại
xâm) trên quê
hương BG từ
TK X- đầu TK
XIII
GV cho HS
tìm hiểu bài
tập 3 Quan bề
dạy lịch sử của
BG em đã học
tập được gì
a.Thân Cảnh Phúc là biểu tượng sáng ngời về tinh thần đoàn kết các dân tộc vùng biên cương phía Bắc trong cuộc kháng chiến chống Tống bảo vệ độc lập chủ quyền dân tộc Chịu ảnh hưởng của tinh thần đoàn kết dân tộc từ nhà Lý vào thời thịnh vượng, từ truyền thống gia đình, Thân Cảnh Phúc nổi lên như một tấm gương sáng thực hiện đoàn kết các dân tộc vùng biên cương phía Bắc nước ta Tinh thần ấy xuyên suốt cuộc đời của Thân Cảnh Phúc, nhưng nổi bật nhất là giai đoạn tập hợp lực lượng đánh vào phía sau, trong lòng địch khi quân Tống định vượt phòng tuyến sông Như Nguyệt tiến xuống Thăng Long Khi quân Tống xâm lược nước ta, Thân Cảnh Phúc chịu trách nhiệm khống chế hai ải hiểm yếu là Quyết Lý
và Giáp Khẩu cùng với thế trận của Lý Thường Kiệt Khi Lý Thường Kiệt phải lùi về phòng thủ ở sông Như Nguyệt thì Thân Cảnh Phúc đã tập hợp được các thủ lĩnh người dân tộc với toàn bộ nhân dân tham gia đánh vào phía sau, trong lòng địch Nhờ có sức mạnh từ đoàn kết các dân tộc, Thân Cảnh Phúc đã lập được nhiều chiến công vang dội, có ý nghĩa to lớn cho chiến thắng hoàn toàn quân Tống xâm lược Trong tập họ Thân trong lịch sử Việt Nam, giáo sư sử học Phan Huy Lê viết: "Trong thắng lợi oanh liệt của cuộc kháng chiến chống Tống dưới thời vua Lý, lịch sử cần phải ghi nhận công lao và sự cống hiến to lớn của các tù trưởng cùng với các dân tộc thiểu số miền núi vùng biên cương phía Bắc, trong đó nổi bật lên vai trò của dân tộc Tày vùng Động Giáp với ba phò mã Châu Mục Lạng Châu…" Hiện nay ở các địa phương, các dân tộc bên bờ sông Lục Nam có đến 72 nơi thờ Thân Cảnh Phúc đủ cho thấy hình ảnh, tinh thần đoàn kết các dân tộc của ông được lắng đọng sâu sắc trong đời sống văn hóa tâm linh con người trong vùng bao đời nay
b
Trong chặng đường dài tới 825 năm (1075 – 1919) tham gia vào những cuộc thi thố nơi cửa cửa Khổng sân Trình, mặc dù ở vào vị trí trung du và miền núi, đất rộng người thưa, kinh tế kém phát triển nhưng người Bắc Giang vẫn tạo lập được truyền thống khoa bảng đáng khâm phục Với số lượng 60 vị chiếm lĩnh bảng vàng, bằng 1/10 số đại khoa vùng Kinh Bắc, 1/50 số đại khoa của cả nước, các bậc trí giả Bắc Giang đã có những đóng góp không hề nhỏ cho tiến trình lịch sử của dân tộc
Được hình thành chủ yếu từ đất đai, rừng núi hai phủ Bắc Hà, Lạng Giang nhiều núi đồi, ít đồng ruộng của trấn Kinh Bắc – tỉnh Bắc Ninh cũ, điều gì đã khiến Bắc Giang đeo đuổi sự nghiệp khoa bảng suốt 8 thế kỷ
từ nhà Lý tới nhà Nguyễn một cách liên tục Phải chăng, nhờ vào yếu tố tâm linh do trời đất ban tặng, như Phan Huy Chú đã viết trong Lịch triều hiến chương – Dư địa chí rằng, “Những mạch núi cao vót cùng nhiều sông quanh vòng, phong cảnh đẹp của một khu vực thượng du Bắc Giang
đã khiến cho mạch đất tốt tụ vào đấy để có nhiều dấu tích linh thiêng;
Trang 8tinh hoa họp vào đấy mà có nhiều danh thần; khí hồn trọng của cả một phương phát ra nên chốn này khác với mọi nơi”
Bài tập 3: Ý kiến của HS
4.Hoạt động 4 Vận dụng (5p)
Mục tiêu: Chuẩn bị cho tiết học sau
Nội dung: HS chủ động nghiên cứu những thông tin mà GV đã nêu
Sản phẩm: HS về nhà nghiên cứu những thông tin mà GV đã nêu
Tổ chức hoạt động
Bước 1 GV yêu cầu HS về nhà hoàn thiện bài tập
Bước 2 HS tiếp nhận nhiệm vụ về nhà
Bước 3 GV dặn dò HS nghiên cứu ở nhà chuẩn bị cho tiết học sau
Rút kinh nghiệm:
………
………
………
