Bài 5 lich sử gddp 7

BÀI 5: BẮC GIANG TỪ ĐẦU THẾ KỈ XV ĐẾN THẾ KÌ XVII... THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU 1.. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC A.. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG a... HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC... Nhân dân Bắc Giang

Trang 1

BÀI 5: BẮC GIANG TỪ ĐẦU THẾ KỈ XV ĐẾN THẾ KÌ XVI

I MỤC TIÊU

1 Mục tiêu

Sau bài học này, HS sẽ:

- Nêu được những nét chính về đơn vị hành chính của Bắc Giang từ đầu thế kỉ XV đến đầu thế kỉ XVI

- Chỉ ra được những đóng góp của nhân dân các dân tộc tỉnh Bắc Giang trong cuộc đấu tranh chống quân Minh từ thế kỉ XV

- Trình bày khái quát được tình hình kinh tế – xã hội, văn hoá của Bắc Giang từ đầu thế kỉ XV đến đầu thế kỉ XVI

- Kể tên được một số bậc đại khoa và nhận biết được những đóng góp của các nhà khoa bảng Bắc Giang đối với địa phương và đất nước từ đầu thế kỉ XV đến đầu thế kỉ XVI

- Liên hệ được các sự kiện, địa danh và nhân vật tiêu biểu của Bắc Giang trong giai đoạn này với địa danh hiện nay của Bắc Giang

2 Năng lực

* Năng lực chung:

- Năng lực tự chủ và tự học: Biết chủ động, tích cực thực hiện nhiệm vụ nhằm

hoàn thành nội dung bài học

- Năng lực giao tiếp và hợp tác: Trao đổi, hợp tác với bạn trong nhóm hoàn

thành nội dung bài học

* Năng lực chuyên biệt:

- Vận dụng kiến thức, kĩ năng đã học: Vận dụng kiến thức, kĩ năng lịch sử để khai thác thông tin, tìm hiểu về tình hình kinh tế – xã hội, văn hoá của Bắc Giang từ đầu thế kỉ XV đến đầu thế kỉ XVI

Trang 2

- Năng lực tìm hiểu: Khai thác thông tin, phát triển năng lực sử dụng tranh ảnh để trình bày những nét chính về đơn vị hành chính của Bắc Giang từ đầu thế kỉ XV đến đầu thế kỉ XVI, những đóng góp của nhân dân các dân tộc tỉnh Bắc Giang trong cuộc đấu tranh chống quân Minh từ thế kỉ XV

3 Phẩm chất

 Có tinh thần tự học, chăm chỉ, nhiệt tình tham gia các hoạt động của bài học

 Có tinh thần trách nhiệm và trung thực trong hoạt động của nhóm

II THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU

1 Đối với giáo viên

- SGK, SGV GDĐP Bắc Giang 7

- Máy tính, máy chiếu

- Tranh ảnh liên qua đến nội dung bài học

2 Đối với học sinh

- SGK GDĐP Bắc Giang 7

- Đọc trước bài học trong SGK

III TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

A HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG

a Mục tiêu: Kích thích nhu cầu tìm hiểu về Bắc Giang Bắc Giang từ đầu thế kỉ

XV đến đầu thế kỉ XVI

b Nội dung: Tình huống và phần câu hỏi ở phần mở đầu trong SGK

c Sản phẩm học tập: câu trả lời của HS

d Tổ chức thực hiện:

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV đọc đoạn trích:

“Đánh một trận, sạch không kình ngạc,

Trang 3

Đánh hai trận tan tác chim muông.

Cơn gió to trút sạch lá khô,

Tổ kiến hổng sụt toang đê vỡ

Đô đốc Thôi Tụ lê gối dâng tờ tạ tội, Thượng thư Hoàng Phúc trói tay để tự xin hàng

Lạng Giang, Lạng Sơn, thây chất đầy đường Xương Giang, Bình Than, máu trôi đỏ nước”

Đoạn trích trên trong tác phẩm Bình Ngô đại cáo của Nguyễn Trãi gợi cho em biết về chiến thắng nào gắn liền với những đóng góp của nhân dân Bắc Giang trong sự nghiệp giải phóng dân tộc đầuthếkỉXV?TrongthếkỉXV – đầu thế kỉ XVI, ngoài thành tựu về kháng chiến chống ngoại xâm lừng lẫy, nhân dân Bắc Giang còn để lại dấu ấn nào khác trong dòng chảy của vương triều Lê sơ?

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS quan sát tranh, thảo luận theo cặp đôi và thực hiện yêu cầu

- GV hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết)

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- GV mời đại diện 1-2 HS trả lời câu hỏi

- GV mời HS khác nhận xét, bổ sung

Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức

- GV dẫn dắt HS vào bài học

B HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

Trang 4

Ngày dạy:30/ 01/2023

Lớp 7B,A

Hoạt động 1: Những cuộc chiến đấu nhằm ngăn chặn và đánh đuổi kẻ xâm lược

a Mục tiêu: Chỉ ra được những đóng góp của nhân dân các dân tộc tỉnh Bắc

Giang trong cuộc đấu tranh chống quân Minh từ thế kỉ XV

b Nội dung: GV cho HS tìm hiểu những đóng góp của nhân dân các dân tộc tỉnh

Bắc Giang trong cuộc đấu tranh chống quân Minh từ thế kỉ XV

c Sản phẩm học tập: những đóng góp của nhân dân các dân tộc tỉnh Bắc Giang

trong cuộc đấu tranh chống quân Minh từ thế kỉ XV

d Tổ chức hoạt động :

Bước 1 : GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV yêu cầu HS đọc nội dung mục 1 và thảo luận

theo cặp trả lời câu hỏi sau:

+ Tư liệu 1 cho em biết gì về khó khăn của quân

Minh và những đóng góp của nhân dân Bắc Giang

trong việc cản bước tiến của quân xâm lược?

+ Số liệu thống kê của bảng 5.1 giúp em nhận thức

điều gì về tinh thần đấu tranh chống quân Minh

của nhân dân Bắc Giang?

I Nhân dân Bắc Giang tham gia chống xâm lược và ách đô hộ của quân Minh đầu thế kỉ XV

1 Những cuộc chiến đấu nhằm ngăn chặn và đánh đuổi kẻ xâm lược

- Mùa xuân năm 1406, nhà Minh mang quân sang xâm lược Đại Việt Nhân dân các xứ Lạng Châu, Bắc Giang đã theo lệnh nhà Hồ phá bỏ hết lúa, lương thực, thực hiện kế hoạch “vườn không nhà trống”

- Năm 1407, cuộc kháng chiến của

Trang 5

Bước 2 : HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS thảo luận, đọc thông tin SGK, quan sát hình

SGK và trả lời câu hỏi

- GV hướng dẫn, theo dõi, hỗ trợ HS nếu cần thiết

Bước 3 : Báo cáo kết quả hoạt động và thảo

luận

- GV mời đại diện HS trả lời câu hỏi:

+ Quân Minh không có chỗ dựa, phải rút quân

Khi chúng đến Cần Trạm (thị trấn Kép, Lạng

Giang) gặp quãng đường rừng hiểm trở, rừng rú

kín mít, quân đi không thành hàng lối, lại gặp mưa

lụt thình lình, bị phục binh nhà Hồ xông ra đánh

Khi quân Minh đánh sang phía sông Lục Nam,

nhân dân địa phương và quân đội nhà Hồ đã đặt

hào rãnh, cắm chông tre, phóng đồ sắc xuống để

phục kích giặc

+ Số liệu thống kê của bảng 5.1 giúp em nhận thức

về tinh thần đấu tranh chống quân Minh của nhân

nhà Hồ thất bại Tuy nhiên, người dân Bắc Giang vẫn cùng với nhân dân cả nước nổi dậy ở nhiều nơi chống lại sự cai trị của quân Minh

Trang 6

dân Bắc Giang rất hào hùng, khí thế, liên tục nổi

dậy đấu tranh giành độc lập

- GV mời đại diện các nhóm khác nhận xét, bổ

sung GV giúp HS tóm tắt những thông tin vừa tìm

được để đúc kết thành kiến thức bài học

Bước 4 : Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm vụ

học tập

- GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức và rút ra

kết luận:

- GV chuyển sang nội dung mới

Trang 7

Ngày dạy : 6/ 02/2023

Lớp 7B,A

Hoạt động 2: Trận chiến Xương Giang trong sự nghiệp giải phóng đất nước

a Mục tiêu: Chỉ ra được những đóng góp của nhân dân trận chiến Xương Giang

trong sự nghiệp giải phóng đất nước

b Nội dung: GV cho HS tìm hiểu những đóng góp của nhân dân trận chiến Xương

Giang trong sự nghiệp giải phóng đất nước

c Sản phẩm học tập: những đóng góp của nhân dân trận chiến Xương Giang

trong sự nghiệp giải phóng đất nước

d Tổ chức hoạt động:

- GV cho HS đọc mụa 2, tư liệu 2,3 và quan sát

hình ảnh để trả lời câu hỏi:

+ Chỉ ra những từ/cụm từ thể hiện khí thế đánh

giặc của nghĩa quân và tình cảnh thất bại của quân

Minh trong tư liệu 2 và tư liệu 3 Những thông tin

đó cho thấy nhân dân địa phương có vai trò như

thế nào trong chiến đấu chống giặc ngoại xâm?

+ Dựa vào thông tin trong bài học, hãy nêu kết quả

và ý nghĩa của chiến thắng lịch sử Xương Giang

(năm 1427)

2 Trận chiến Xương Giang trong

sự nghiệp giải phóng đất nước

- Năm 1418, khởi nghĩa Lam Sơn bùng nổ, nhanh chóng thu hút sự tham gia của đông đảo nhân dân cả nước

- Ở Bắc Giang, quân Minh đã từng lập ra vệ Xương Giang (huyện Lạng Giang) và cho xây thành luỹ kiên cố từ năm 1407

- Thành Xương Giang có vị trí trọng yếu, vì vậy nghĩa quân Lam Sơn quyết định phải đánh hạ toà thành này

Trang 8

- HS thảo luận nhóm đôi, quan sát SGK và trả lời

câu hỏi

luận

- GV mời đại diện HS trình bày:

được để đúc kết thành kiến thức của bài học

học tập

- Tháng 10-1427, viện binh của quân Minh bị dồn về khu vực Xương Giang Do không còn chỗ dựa vì thành đã bị hạ, quân Minh buộc phải đắp luỹ ngoài đồng để tự vệ, ngày đêm không dám ra ngoài

- Ngày 3-11-1427, nghĩa quân Lam Sơn tổng công kích quân Minh ở khu vực Xương Giang

- Ý nghĩa: Chiến thắng Xương Giang

là một trong những trận quyết chiến giành thắng lợi vĩ đại nhất trong lịch

sử chống ngoại xâm của dân tộc Đó

là chiến thắng thể hiện rõ tài năng, trí tuệ và tinh thần đoàn kết của nhân dân ta Chiến thắng đã đập tan hoàn toàn mưu đồ xâm lược của quân Minh, buộc chúng phải nghị hoà ở hội thề Đông Quan để rút quân về nước

Trang 9

kết luận

- GV bổ sung: Thành Xương Giang nằm trong khu

vực đồi thấp, có sông nhỏ và các thửa ruộng trũng

bao quanh Thành được đắp bằng đất hình chữ

nhật Bốn góc thành có 4 vọng lâu lớn, có đặt súng

thần cơ lớn nhỏ Trong thành có nhiều doanh trại,

kho vũ khí được canh phòng nghiêm ngặt

Ngày dạy: 13/ 02/2023

Lớp 7B,A

Hoạt động 3: Địa giới hành chính và những nét chính về kinh tế - xã hội

a Mục tiêu:

- Nêu được những nét chính về đơn vị hành chính của Bắc Giang từ đầu thế kỉ XV đến đầu thế kỉ XVI

- Trình bày khái quát được tình hình kinh tế – xã hội, văn hoá của Bắc Giang từ đầu thế kỉ XV đến đầu thế kỉ XVI

b Nội dung: GV cho HS tìm hiểu những nét chính về đơn vị hành chính của Bắc

Giang từ đầu thế kỉ XV đến đầu thế kỉ XVI và tình hình kinh tế – xã hội, văn hoá của Bắc Giang từ đầu thế kỉ XV đến đầu thế kỉ XVI

c Sản phẩm học tập: đơn vị hành chính và tình hình kinh tế – xã hội, văn hoá

của Bắc Giang từ đầu thế kỉ XV đến đầu thế kỉ XVI

Trang 10

- GV chia lớp thành các nhóm và thực hiện nhiệm

vụ:

+ Nhóm lẻ: Địa giới hành chính vùng đất Bắc

Giang dưới thời Lê sơ gắn với những tên gọi nào?

+ Nhóm chẵn: Nêu những nét chính về tình hình

kinh tế – xã hội của vùng đất Bắc Giang dưới thời

Lê sơ

II Vùng đất Bắc Giang dưới thời

Lê sơ (1428 – 1527)

1 Địa giới hành chính và những nét chính về kinh tế - xã hội

- Địa giới hành chính:

+ Đầu thời Lê sơ, vùng đất Bắc Giang trực thuộc Bắc đạo

+ Năm 1466, vua Lê Thánh Tông chia cả nước làm 13 đạo thừa tuyên, trong đó có thừa tuyên Bắc Giang + Năm 1469, thừa tuyên Bắc Giang đổi gọi là Kinh Bắc với 4 phủ, 16 huyện trực thuộc

+ Từ năm 1480, vùng đất Bắc Giang trực thuộc xứ Kinh Bắc (sau đổi là trấn Kinh Bắc)

- Kinh tế:

+ Nông nghiệp của Bắc Giang có nhiều chuyển biến nhờ chính sách trọng nông của nhà nước

+ Thủ công nghiệp: Một số nghề thủ công truyền thống như dệt, gốm, rèn vẫn có điều kiện phát triển Làng gốm Thổ Hà phát triển rực rỡ từ thế kỉ XIV, đến thời kì này vẫn là một

Trang 11

- HS thảo luận, đọc thông tin SGK, quan sát hình

SGK và trả lời câu hỏi

luận

- GV mời đại diện HS trả lời câu hỏi

được để đúc kết thành kiến thức của bài học

học tập

kết luận

- GV mở rộng: Dưới thời vua Lê Tương Dực, cuộc

khởi nghĩa Trần Cảo chống lại triều đình đã nổ ra

Nghĩa quân từng xây dựng đại bản doanh ở khu

vực Chu Nguyên (nay là thị trấn Vôi, Lạng Giang)

và từng kiểm soát được toàn bộ khu vực bắc sông

Cầu (gồm Bắc Giang, Hải Dương, Lạng Sơn, An

Bang)

- GV chuyển sang nội dung mới

trung tâm sản xuất gốm nức tiếng + Thương nghiệp: hoạt động trao đổi buôn bán nội vùng diễn ra sôi nổi nhờ có lệ cho lập chợ và họp chợ của triều đình

- Xã hội: Dưới các đời vua từ Lê Thái Tổ đến Lê Thánh Tông, nhân dân Bắc Giang có cuộc sống yên vui,

ổn định Tuy nhiên, từ đời các vua Lê Uy Mục, Lê Tương Dực trở đi, triều chính rối ren Nhân dân nhiều vùng ở Bắc Ninh, Bắc Giang rơi vào tình trạng đói khổ Nhiều cuộc nổi dậy chống lại triều đình đã diễn ra

Ngày dạy:20/ 02/2023

Trang 12

Lớp 7B,A

Hoạt động 4: Giáo dục, khoa cử và đời sống văn hoá của Bắc giang thời Lê sơ

a Mục tiêu: Kể tên được một số bậc đại khoa và nhận biết được những đóng góp

của các nhà khoa bảng Bắc Giang đối với địa phương và đất nước từ đầu thế kỉ XV đến đầu thế kỉ XVI

b Nội dung: GV cho HS tìm hiểu những đóng góp của các nhà khoa bảng Bắc

Giang đối với địa phương và đất nước từ đầu thế kỉ XV đến đầu thế kỉ XVI

c Sản phẩm học tập: những đóng góp của các nhà khoa bảng Bắc Giang đối với

địa phương và đất nước từ đầu thế kỉ XV đến đầu thế kỉ XVI

- GV cho HS làm việc cá nhân, và thực hiện

nhiệm vụ:

+ Bảng thống kê 5.2 cho em biết điều gì về những

vùng đất thời Lê sơ? Hãy kể tên một số nhân vật

khác từng đỗ đạt qua các thời kì ở địa phương mà

em biết.

+ Hãy cho biết ý nghĩa của câu văn do Thân Nhân

Trung soạn qua đoạn tư liệu 4

2 Giáo dục, khoa cử và đời sống văn hoá của Bắc giang thời Lê sơ

* Giáo dục, khoa cử:

- Dưới thời Lê sơ, đặc biệt là thời vua Lê Thánh Tông, giáo dục, khoa

cử phát triển thịnh đạt Trường học của nhà nước được mở đến tận phủ, lộ với các khoa thi được tổ chức đều đặn

- Giáo dục, khoa cử ở Bắc Giang trong thời kì này đạt nhiều thành tựu Trong số 58 người đỗ đại khoa của Bắc Giang qua các thời kì, riêng thời

Trang 13

Lê sơ đã có tới 17 người Các bậc đại khoa đều ra làm quan, có nhiều đóng góp cho triều đình và quê hương

- Văn học Bắc Giang thế kỉ XV cũng đạt được một số thành tựu Danh sĩ Bắc Giang là Thân Nhân Trung được vua Lê Thánh Tông phong là Tao Đàn phó nguyên suý Ông từng tham

gia soạn sách Thiên Nam dư hạ tập

cùng với 24 bài thơ, 5 bài văn

- Điêu khắc, kiến trúc ở Bắc Giang thời Lê sơ có sự kế thừa và phát huy giá trị tinh hoa điêu khắc thời Lý – Trần Tiêu biểu là chiếc Hương án đá chạm khắc hoa sen năm 1432 đặt tại chùa Khám Lạng

Tiêu đề	Bắc Giang Từ Đầu Thế Kỉ XV Đến Thế Kỉ XVI
Tác giả	Lương Ngọc Kiên
Trường học	Trường Trung học Cơ sở Cảnh Thụy
Chuyên ngành	Lịch sử
Thể loại	Bài tập lớn
Năm xuất bản	2022 - 2023
Thành phố	Bắc Giang

Định dạng
Số trang	17
Dung lượng	4,33 MB