Câu 2 5 điểm: Nhận xét về bài thơ “Viếng lăng Bác” của Viễn Phương, có ý kiến cho rằng: “Bài thơ “Viếng lăng Bác” thể hiện tấm lòng thành kính và niềm xúc động sâu sắc của nhà thơ và của
Trang 1PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
NINH GIANG
***
ĐỀ GIỚI THIỆU
ĐỀ KHẢO SÁT NĂNG LỰC HỌC SINH
Năm học: 2019 – 2020 Môn: Ngữ văn 9
Thời gian làm bài: 120 phút, không kể giao đề
(Đề thi gồm: 01 trang)
Phần 1 Đọc - hiểu (3 điểm)
Đọc đoạn văn sau:
“Đối với chính nhà họa sĩ, vẽ bao giờ cũng là một việc khó, nặng nhọc, gian nan Làm một bức chân dung, phác họa như ông làm đây, hay rồi vẽ dầu, làm thế nào hiện lên được mẫu người ấy? Cho người xem hiểu được anh ta, mà không phải hiểu như một ngôi sao xa? Và làm thế nào đặt được chính tấm lòng của nhà họa sĩ vào giữa bức tranh đó? Chao ôi, bắt gặp một con người như anh ta là một cơ hội hãn hữu cho sáng tác, nhưng hoàn thành sáng tác còn là một chặng đường dài”.
a (1 điểm): Đoạn trích trên nằm trong văn bản nào? Tác giả là ai?
b (1 điểm): Chỉ ra thành phần biệt lập được sử dụng trong đoạn văn trên và nêu tác
dụng?
c.(1 điểm): Qua đoạn văn, em có nhận xét gì về nhân vật nhà họa sĩ?
Phần 2 Làm văn (7 điểm):
Câu 1 (2 điểm):
Nhạc sĩ Trịnh Công Sơn từng viết: "Sống trong đời sống, cần có một tấm lòng” Hãy trình bày suy nghĩ của em bằng một đoạn văn nghị luận (từ 10 đến 15 câu).
Câu 2 (5 điểm):
Nhận xét về bài thơ “Viếng lăng Bác” của Viễn Phương, có ý kiến cho rằng:
“Bài thơ “Viếng lăng Bác” thể hiện tấm lòng thành kính và niềm xúc động sâu sắc của nhà thơ và của mọi người đối với Bác Hồ khi vào lăng viếng Bác.”
Em hãy phân tích đoạn thơ sau để làm sáng tỏ ý kiến trên:
Ngày ngày mặt trời đi qua trên lăng
Thấy một mặt trời trong lăng rất đỏ,
Ngày ngày dòng người đi trong thương nhớ
Kết tràng hoa dâng bảy mươi chín mùa xuân
Bác nằm trong giấc ngủ bình yên
Giữa một vầng trăng sáng dịu hiền
Vẫn biết trời xanh là mãi mãi
Mà sao nghe nhói ở trong tim!
(Trích “Viếng lăng Bác” - Viễn Phương, Ngữ văn 9, Tập II, NXB Giáo dục)
………Hết………
Trang 2PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
NINH GIANG
***
HƯỚNG DẪN CHẤM
ĐỀ KHẢO SÁT NĂNG LỰC HỌC SINH
Năm học: 2019 - 2020 Môn: Ngữ văn 9
1
(3 điểm)
a.(1điểm)
+ Đoạn trích trên nằm trong văn bản “Lặng lẽ Sapa”
+ Tác giả: Nguyễn Thành Long
0,5 điểm 0,5 điểm b.(1 điểm)
+Thành phần cảm thán thể hiện qua từ “Chao ôi”
+ Bộc lộ cảm xúc mừng vui, xúc động của người nói
0,5 điểm 0,5 điểm
c (1 điểm) +Nhà văn trần thuật câu chuyện theo điểm nhìn của ông họa sĩ - một người từng trải,có con mắt nghệ thuật, sự cảm nhận tinh tế
+Ông có những trăn trở, suy tư về sáng tác Đó là người họa
sĩ yêu nghề, nâng niu cái đẹp, có khát vọng cống hiến cho nghệ thuật dù tuổi đã cao Nhân vật người họa sĩ góp phần tỏa sáng chủ đề: Ca ngợi những con người lao động âm thầm, lặng lẽ cống hiến hết sức mình cho công cuộc xây dựng đất nước.(0.5 điểm)
0,5 điểm 0,5 điểm
2
(2 điểm)
* Yêu cầu về kĩ năng
- Xây dựng một đoạn văn nghị luận xã hội chặt chẽ, hợp lí với nội dụng nghị luận về một tư tưởng đạo lý
- Không mắc lỗi diễn đạt về các mặt chính tả, dùng từ, đặt câu Cách lập luận chặt chẽ, sắc bén, thuyết phục, có nét riêng Biết vận dụng phối hợp nhiều thao tác nghị luận (giải thích, phân tích, chứng minh, bình luận… )
* Yêu cầu về kiến thức
Học sinh cần làm sáng tỏ vấn đề, thuyết phục người đọc, đáp ứng được những nội dung sau:
- Đoạn văn có câu chủ đề giới thiệu được nội dung nghị luận
- Giải thích được: “Tấm lòng”: Là tình cảm, sự quan tâm, chia sẻ yêu thương với mọi người xung quanh => Trịnh Công Sơn nhắn nhủ con người sống trên đời sống, cần phải biết quan tâm, chia sẻ, biết giúp đỡ động viên mọi người xung quanh
- Phân tích được sự cần thiết và ý nghĩa của “tấm lòng” trong cuộc sống
+ Trong cuộc sống, không phải ai cũng luôn gặp những điều
0.25điểm 0.25điểm
1 điểm
Trang 3may mắn, không phải ai cũng thành công ngay từ lần đầu tiên và không phải ai sinh ra cũng đều hạnh phúc Đó chính là lí
do tại sao chúng ta cần “tấm lòng”, sự quan tâm, chia sẻ trong cuộc sống
+ Người có tấm lòng biết yêu thương, chia sẻ sẽ nhận được
sự yêu mến, sẻ chia từ những người xung quanh
+ Biết yêu thương, sẻ chia, giúp đỡ cũng là truyền thống đạo
lý ngàn đời của dân tộc
+ Có “tấm lòng” yêu thương, sẻ chia và có hành động giúp đỡ những người xung quanh mình, cuộc sống mới trở nên đáng yêu, đáng quý, tươi đẹp và giàu ý nghĩa
- HS đưa được dẫn chứng phù hợp để chứng minh VD:
Những cá nhân, tổ chức với những hoạt động từ thiện…
- Rút ra được bài học:
+ Phê phán lối sống ích kỉ, vô cảm, thờ ơ
+ Biết mở rộng tấm lòng yêu thương với mọi người, yêu thương, trân trọng, cảm thông giúp đỡ lẫn nhau cả về vật chất lẫn tinh thần mà không vì mục đích vụ lợi, hi vọng được báo đáp, trả ơn hay tô vẽ, khoa trương
Lưu ý: HS không viết đúng hình thức đoạn văn trừ 0.5 điểm.
0.25điểm 0.25điểm
3
(5 điểm)
* Yêu cầu về kĩ năng
- Xây dựng một bài văn nghị luận văn học có đầy đủ bố cục 3 phần
- Diễn đạt trôi chảy, mạch lạc; luận điểm sáng rõ; văn viết sáng tạo
* Yêu cầu về kiến thức
Học sinh cần làm sáng tỏ vấn đề, thuyết phục người đọc
Có thể giải quyết được những nội dung sau đây:
- Mở bài: Giới thiệu được tác giả, tác phẩm, trích dẫn ý kiến
và đoạn thơ (khổ 2,3 )
- Thân bài:
HS phân tích, nêu cảm nhận về đoạn thơ, thể hiện rõ được 2 luận điểm:
* Nỗi tiếc thương, lòng biết ơn sâu nặng trước công lao của Bác.
+ Sáng tạo hình ảnh sóng đôi: hình ảnh “mặt trời trên lăng” -mặt trời thực và hình ảnh “-mặt trời trong lăng” - ẩn dụ cho Bác Bác đã mang lại ánh sáng cách mạng, giúp cho dân tộc thoát khỏi cảnh nô lệ, lầm than Hình ảnh ẩn dụ vừa ngợi ca
sự vĩ đại, bất tử của Người vừa thể hiện lòng tôn kính, biết ơn của cả dân tộc
+ Hình ảnh “dòng người” đi liền với điệp từ “ngày ngày” gợi dòng thời gian vô tận và sự sống vĩnh cửu, vẽ lên quang cảnh những đoàn người nối tiếp nhau không dứt, lặng lẽ và thành kính vào viếng Bác Cách nói “đi trong thương nhớ” thể hiện nỗi tiếc thương, nhớ nhung lớn lao của bao thế hệ người dân Việt Nam trong giây phút vào lăng viếng Bác
+ “Tràng hoa dâng bẩy mươi chín mùa xuân” vừa là hình ảnh thực tả những đoàn người với những vòng hoa dâng lên Bác cũng là hình ảnh ẩn dụ cho bẩy mươi chín mùa xuân cuộc đời
0,5 điểm
2 điểm
Trang 4Người đã hiến dâng cho quê hương, đất nước Tràng hoa
được kết từ hàng ngàn, hàng vạn trái tim bày tỏ niềm tiếc
thương, kính yêu vị cha già dân tộc
* Niềm thương nhớ, xót xa khi đứng trước di hài Người.
- Khung cảnh và không khí thanh tĩnh như ngưng kết cả thời
gian và không gian trong lăng Hình ảnh Bác như vầng trăng
sáng dịu hiền trong giấc ngủ bình yên là một hình ảnh tượng
trưng cho vẻ đẹp thanh thản, phong thái ung dung và thanh
cao của Bác
+ Hình ảnh trời xanh là hình ảnh ẩn dụ nói lên sự trường tồn
bất diệt của Bác Trời xanh còn mãi mãi trên đầu, cũng giống
như Bác vẫn còn sống mãi mãi với non sông đất nước
+ Thế nhưng, nhìn di hài của Bác trong lăng, cảm thấy Bác
đang trong giấc ngủ ngon lành, bình yên mà vẫn thấy đau đớn
xót xa “mà sao nghe nhói ở trong tim”! Dù rằng Người đã
hoá thân vào thiên nhiên, đất nước, nhưng sự ra đi của Bác
vẫn không sao xoá đi được nỗi đau xót vô hạn của cả dân tộc,
ý thơ này diễn tả rất điển hình cho tâm trạng và cảm xúc của
bất kì ai đã từng đến viếng lăng Bác
* Khái quát:
- Ngôn ngữ giản dị, gần gũi, giàu sức gợi Giọng thơ vừa
chân thành, sâu lắng, đau xót vừa trang nghiêm, tự hào Hình
ảnh thơ vừa mang nghĩa thực vừa mang ý nghĩa tượng trưng
- Đoạn thơ thể hiện tình cảm biết ơn, kính yêu chân thành, tha
thiết của cả dân tộc Việt Nam dành cho Bác; ca ngợi sự vĩ đại
của Bác
- Kết bài: Khẳng định lại vấn đề, nêu cảm nghĩ, liên hệ bản
thân
1.5 điểm
0.5 điểm 0.5 điểm