2 Nội dung chính của đoạn thơ: lời ước nguyện cao đẹp, sự tự nguyện dấn thân cống hiến cho quê hương đất nước của tuổi trẻ 0,5 điểm 0,5 điểm 3 BPTT điệp ngữCấu trúc: Nếu là … tôi sẽ… đượ
Trang 1PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
***
ĐỀ GIỚI THIỆU
ĐỀ KHẢO SÁT NĂNG LỰC HỌC SINH
Môn: Ngữ văn 9
Thời gian làm bài: 120 phút, không kể giao đề
(Đề thi gồm: 01 trang)
Phần I Đọc hiểu (3.0 điểm)
Đọc đoạn thơ sau và trả lời các câu hỏi cho bên dưới:
Nếu là chim, tôi sẽ là loài bồ câu trắng Nếu là hoa, tôi sẽ là một đóa hướng dương Nếu là mây, tôi sẽ là một vầng mây ấm
Là người, tôi sẽ chết cho quê hương.
(Tự nguyện – Trương Quốc Khánh)
Câu 1 (1,0 điểm): Đoạn thơ được viết theo thể thơ gì? Chỉ ra phương thức biểu đạt chính
của đoạn thơ
Câu 2 (1,0 điểm): Nêu chủ đề của đoạn thơ?
Câu 3 (1,0 điểm): Chỉ ra biện pháp tu từ chủ yếu được sử dụng trong đoạn thơ?
Câu 4(1 điểm) Theo em thông qua những ca từ trên, tác giả muốn gửi gắm đến chúng ta
điều gì?
Phần II Làm văn (7 điểm)
Câu 1 (2,0 điểm): Từ nội dung gợi ra trong đoạn văn trên, hãy viết 1 đoạn văn trình bày suy
nghĩ của em về tuổi trẻ và sự cống hiến
Câu 2 (5,0 điểm): Cảm nhận của em về đoạn thơ sau:
“Mọc giữa dòng sông xanh Một bông hoa tím biếc
Ơi con chim chiền chiện Hót chi mà vang trời Từng giọt long lanh rơi Tôi đưa tay tôi hứng
Mùa xuân người cầm súng Lộc giắt đầy trên lưng Mùa xuân người ra đồng Lộc trải dài nương mạ Tất cả như hối hả Tất cả như xôn xao…
Ðất nước bốn ngàn năm Vất vả và gian lao Ðất nước như vì sao
Cứ đi lên phía trước.”…
(Trích Mùa xuân nho nhỏ -Thanh Hải, Ngữ văn 9, tập 2)
Trang 2PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
*** ĐỀ KHẢO SÁT NĂNG LỰC HỌC SINH Năm HƯỚNG DẪN CHẤM
Môn: Ngữ văn 9
Đoạn văn trên nói về suy nghĩ của nhân vật nào? Suy nghĩ ấy có trong hoàn cảnh nào?
2 Nội dung chính của đoạn thơ: lời ước nguyện cao đẹp, sự tự
nguyện dấn thân cống hiến cho quê hương đất nước của tuổi trẻ
0,5 điểm 0,5 điểm
3 BPTT điệp ngữCấu trúc: Nếu là … tôi sẽ… được nhắc lại 3 lần 0,5 điểm 0,5điểm
4 Tác giả muống nhắn nhủ đến bạn đọc đặc biệt là thế hệ trẻ một bài học vô cùng
sâu sắc: Chúng ta cần sống có ích, sống hết mình, cống hiến hết mình cho quê hương đất nước
PHẦN TỰ LUẬN (7.0 điểm)
1
(2,0
điểm)
Từ nội dung gợi ra trong đoạn văn trên, hãy viết 1 đoạn văn trình bày suy nghĩ của em về tuổi trẻ và sự cống hiến
1 Về kĩ năng:
+ Đảm bảo đúng hình thức là một đoạn văn nghị luận xã hội
+ Bài làm cần có cách lập luận chặt chẽ, mạch lạc; dẫn chứng phù hợp; không mắc lỗi chính tả, dùng từ, ngữ pháp
0,5 điểm
2 Về kiến thức: Học sinh có thể trình bày nhiều cách khác nhau
nhưng cần đảm bảo những nội dung cơ bản sau:
2.1 Giải thích: Cống hiến là sự hi sinh, dâng tặng tài năng, công
lao, trí tuệ cho sự nghiệp chung của cộng đồng, của đất nước
0,25 điểm
2.2 Phân tích, chứng minh:
- Lối sống cống hiến của thế hệ trẻ thể hiện:
+ Trong thời kỳ kháng chiến, những thế hệ trẻ Việt Nam đã dũng cảm chiến đấu và hi sinh; tìm đường cứu nước, cống hiến hết mình cho Tổ quốc,… (dẫn chứng: Chị Võ Thị Sáu, Anh La Văn Cầu, Phan Đình Giót,…)
+ Trong thời đại ngày nay, thế hệ trẻ Việt Nam vẫn không ngừng
nỗ lực, cố gắng để cống hiến hết mình trong công cuộc xây dựng
và bảo vệ đất nước (Dẫn chứng: Những thanh niên xung kích;
Những thầy cô giáo trẻ tình nguyện lên giảng dạy ở vùng sâu vùng
0,5 điểm
Trang 3sa; Những chiến sĩ nơi đảo xa vượt khó để bảo vệ vững chắc chủ quyền biển đảo thiêng liêng của Tổ Quốc; Những thanh, thiếu niên ngày ngày tìm tòi, học hỏi, khám phá, sáng tạo những thành tựu mới trong các lĩnh vực học tập, lao động sản xuất cũng là một sự cống hiến sâu sắc,… )
- Lối sống cống hiến thể hiện một phong cách sống cao đẹp, giúp thế hệ trẻ khẳng định giá trị của bản thân và phát huy hết vai trò là rường cột, là những chủ nhân tương lai của đất nước
- Chính vì những lợi ích to lớn như vậy mà thế hệ trẻ phải biết cách gìn giữ và phát huy hơn nữa, cống hiến nhiều hơn nữa để giúp đất nước ngày càng phát triển
2.3 Phê phán: - Hiện tượng một số thanh niên đã xao nhãng, quên
đi trách nhiệm của bản thân đối với sự nghiệp chung của dân tộc (ích kỷ, chỉ mưu cầu lợi ích cá nhân )
- Đó là những hiện tượng lệch lạc cần bị lên án, phê phán, chấn chỉnh, bài trừ
0,25 điểm
2.4 Bài học nhận thức và hành động
Việc cống hiến của thế hệ trẻ đối với đất nước là vô cùng quan trọng và là một hành động cao đẹp Là học sinh, những thế hệ trẻ của đất nước, hãy góp một phần nhỏ bé của mình để cống hiến cho quê hương đất nước Việt Nam ngày càng giàu đẹp, sánh vai với các cường quốc năm Châu như Bác Hồ luôn mong ước…
0,5 điểm
2 Phân tích đoạn thơ sau: 3 khổ đầu bài thơ “Mùa xuân nho nhỏ”
1 Về kĩ năng:
- Đảm bảo đúng hình thức là một bài văn nghị luận về 1 đoạn thơ (bài thơ)
- Xác định đúng vấn đề nghị luận
- Triển khai được các luận điểm thể hiện được suy nghĩ, cảm nhận của người viết thông qua các thao tác lập luận, kết hợp chặt chẽ giữa lí lẽ và dẫn chứng
0,5 điểm
2 Về kiến thức: Học sinh cảm nhận, trình bày hiểu biết về một
đoạn thơ cụ thể bằng nhiều cách khác nhau nhưng cần đảm bảo những nội dung cơ bản sau:
MỞ BÀI: - Giới thiệu nhà thơ Thanh Hải
- Giới thiệu bài thơ “Mùa xuân nho nhỏ”
- Giới thiệu vị trí và nội dung đoạn thơ: 3 khổ đầu của bài thơ là cảm xúc say sưa, ngây ngất của nhà thơ trước bức tranh mùa xuân trong sáng, tràn đầy sức sống của thiên nhiên, đất trời và vẻ đẹp, sức sống của mùa xuân đất nước
0,5 điểm
THÂN BÀI:
1 Khái quát chung về mạch cảm xúc của bài thơ: Bài thơ bắt
đầu từ những rung động trước vẻ đẹp và sức sống của mùa xuân thiên nhiên từ đó mở rộng đến mùa xuân đất nước Từ mùa xuân của thiên nhiên, đất nước, nhà thơ liên tưởng đến mùa xuân của mỗi người, mỗi cuộc đời qua ước nguyện hòa nhập đóng góp cho cuộc đời chung Bài thơ kết thúc bằng sự trở về với những giai điệu dân ca đặc sắc của xứ Huế
0,5 điểm
Trang 4* LĐ 1: Cảm xúc của nhà thơ trước bức tranh mùa xuân của
thiên nhiên đất trời (khổ 1)
- Bức tranh mùa xuân của thiên nhiên đất trời được mở ra bằng 1
không gian rộng lớn, khoáng đạt của bầu trời, dòng sông, cánh
chim; bằng màu sắc tươi tắn (sông xanh, hoa tím biếc) và âm thanh
rộn rã, vang rời của tiếng chim chiền chiện
- Nghê thuật đảo ngữ, động từ “mọc”, từ ngữ gợi tả “tím biếc” đã
nhấn mạnh bức tranh thiên nhiên mùa xuân tươi đẹp, hấp dẫn, nên
thơ mang đậm nét đặc trưng của xứ Huế
- Thán từ “Ơi”, nghệ thuật ẩn dụ chuyển đổi cảm giác “giọt long
lanh”- âm thanh tiếng chim chiền chiện vốn trừu tượng, vô hình
được cảm nhận bằng thính giác nay kết đọng lại thành “giọt” cụ
thể, hữu hình được nhà thơ cảm nhận bằng thị giác, xúc giác và
bằng cả tâm hồn Từ đó gợi cảm xúc say sưa, ngây ngất và thái độ
nâng niu, trân trọng trước âm thanh, sự sống của mùa xuân
- Tâm hồn tinh tế, nhạy cảm, yêu thiên nhiên, mùa xuân, yêu cuộc
sống tha thiết
* LĐ 2: Cảm xúc của nhà thơ trước mùa xuân đất nước (Khổ
2+ 3)
- Cảm xúc của nhà thơ trước vẻ đẹp và sức sống mùa xuân đất
nước trong cuộc sống chiến đấu và lao động của nhân dân ta.
(Khổ 2)
+ Hình ảnh tiêu biểu mang nghĩa tượng trưng: “Người cầm súng”,
“người ra đồng”- những người thực hiện hai nhiệm vụ chiến lược
của đất nước là chiến đấu bảo vệ độc lập dân tộc và lao động sản
xuất
+ Điệp từ “Lộc”, “mùa xuân” gợi hình ảnh những chồi non mơn
mởn khi mùa xuân đến Trong câu thơ “lộc” còn tượng trưng cho
vẻ đẹp của mùa xuân và sức sống mãnh liệt của đất nước
+ Điệp ngữ “tất cả như”, từ láy “hối hả”, “xôn xao” làm cho 2 câu
thơ vang lên giai điệu vui tươi, rộn rã; làm sống dậy không khí thi
đua sôi nổi giữa tiền tuyến với hậu phương
- Từ cảm nhận về vẻ đẹp và sức sống của mùa xuân đất nước,
nhà thơ suy ngẫm, tự hào về đất nước thân yêu với chiều dài
bốn ngàn năm lịch sử (Khổ 3)
+ Hai câu đầu, sử dụng nghệ thuật nhân hóa, hoán dụ: “Đất
nước”-“vất vả”, “gian lao” đã khái quát chiều dài lịch sử bốn ngàn năm
của dân tộc với nhiều khó khăn, thử thách, hi sinh nhưng cũng rất
oai hùng, rất đáng tự hào
+ Hai câu sau là một so sánh đẹp gợi nhiều liên tưởng: “Đất nước”
là một khái niệm trừu tượng được so sánh với một cái cụ thể “Vì
sao” là nguồn sáng vĩnh hằng Từ đó thể hiện niềm tự hào về
truyền thống của dân tộc và niềm tin vào tương lai đất nước
+ Phép so sánh, phụ từ “cứ”, động từ “đi lên” thể hiện ý chí quyết
tâm và niềm tin sắt đá vào tương lai tơi sáng của dân tộc
* Khái quát về 2 luận điểm đã phân tích và khái quá nội dung
còn lại: ước nguyện được hòa nhập dâng hiến cho cuộc đời và lời
ngợi ca quê hương đất nước qua điệu dân ca Huế
1,5 điểm
1,0 điểm
0,5 điểm
Trang 5KẾT BÀI:
- Khái quát nội dung, nghệ thuật của đoạn thơ: Đoạn thơ đã xây dựng được những hình ảnh đẹp, giản dị, gợi cảm; những so sánh độc đáo và ẩn dụ sáng tạo Đoạn thơ là những cảm xúc say sưa ngây ngất, nâng niu, trân trọng với vẻ đẹp và sức sống của mùa xuân đất trời Đồng thời cũng là những suy ngẫm, niềm tự hào về
vẻ đẹp và sức sống của mùa xuân đất nước Qua đó thể hiện tiếng lòng tha thiết yêu mến và gắn bó với đất nước, với cuộc đời của nhà thơ
- Đoạn thơ đã khơi nguồn cảm xúc để nhân vật trữ tình bày tỏ ước nguyện được hòa nhập và dâng hiến cho cuộc đời chung
0,5 điểm
(Hướng dẫn Câu 2, khuyến khích những bài viết sáng tạo Bài viết có thể có những ý ngoài đáp án nhưng phải có căn cứ xác đáng và lí lẽ thuyết phục.)