Giáo án lí 11 ki1 5512

HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG MỞ ĐẦU a Mục tiêu: Thông qua thí nghiệm học sinh có nhu cầu tìm hiểu hai điện tích trong không khí không tiếp xúc với nhau nhưng vẫn hút nhau hoặc đẩy nhau, chúng tác

Trang 1

- Phát biểu được định luật Cu-lông và vận dụng định luật đó để giải được những bài tậpđơn giản về cân bằng của hệ điện tích.

- Hằng số điện môi của một chất cách điện cho ta biết điều gì?

2 Năng lực

Năng lực chung

- Năng lực giải quyết vấn đề, sáng tạo

- Năng lực tự học, đọc hiểu

Năng lực chuyên biệt:

- Năng lực hợp tác nhóm: làm thí nghiệm, trao đổi thảo luận, trình bày kết quả thínghiệm

- Năng lực tính toán, Năng lực thực hành thí nghiệm: các thao tác và cách bố trí thínghiệm

Trang 2

- Chuẩn bị câu hỏi hoặc phiếu câu hỏi.

2 Học sinh: Ôn tập kiến thức đã học về điện tích ở THCS.

III TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

A HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG (MỞ ĐẦU)

a) Mục tiêu: Tạo tình huống khơi gợi tinh thần cho học sinh

b) Nội dung: Hs dựa vào hiểu biết để trả lời câu hỏi.

c) Sản phẩm: Từ bài toán HS vận dụng kiến thức để trả lời câu hỏi GV đưa ra.

d) Tổ chức thực hiện:

Giới thiệu chương trình, sách giáo khoa, sách bài tập, sách tham khảo Giới thiệu nộidung kiến thức chương

B HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI

Hoạt động 1: Thí nghiệm về sự nhiễm điện của các vật.

a) Mục tiêu: Nắm được kiến thức về sự nhiễm điện của các vật.

b) Nội dung: HS quan sát SGK để tìm hiểu nội dung kiến thức theo yêu cầu của GV c) Sản phẩm: HS hoàn thành tìm hiểu kiến thức

* Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:

Cho học sinh làm thí nghiệm về hiện tượng nhiễm

điên do cọ xát

Yêu cầu hs tìm hiểu các cách làm vật nhiễm điện cách

kiểm tra vật nhiễm điện

Giới thiệu điện tích

Cho học sinh tìm ví dụ

Giới thiệu điện tích điểm

Cho học sinh tìm ví dụ về điện tích điểm

I Sự nhiễm điện của các vật Điện tích Tương tác điện

1 Sự nhiễm điện của các vật

Một vật có thể bị nhiễm điện

do : cọ xát lên vật khác, tiếpxúc với một vật nhiễm điệnkhác, đưa lại gần một vậtnhiễm điện khác

Có thể dựa vào hiện tượnghút các vật nhẹ để kiểm tra

Trang 3

Yêu cầu hs trình bày quá trình tác điện.

Cho học sinh thực hiện C1

* Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:

+ HS: Suy nghĩ, tham khảo sgk trả lời câu hỏi

+ GV: quan sát và trợ giúp các cặp

* Bước 3: Báo cáo, thảo luận:

+ HS: Lắng nghe, ghi chú, một HS phát biểu lại các

tính chất

+ Các nhóm nhận xét, bổ sung cho nhau

* Bước 4: Kết luận, nhận định: GV chính xác hóa và

gọi 1 học sinh nhắc lại kiến thức

xem vật có bị nhiễm điện haykhông

2 Điện tích Điện tích điểm

Vật bị nhiễm điện còn gọi làvật mang điện, vật tích điệnhay là một điện tích

Điện tích điểm là một vật tíchđiện có kích thước rất nhỏ sovới khoảng cách tới điểm mà

ta xét

3 Tương tác điện

Các điện tích cùng dấu thìđẩy nhau

Các điện tích khác dấu thì hútnhau

Hoạt động 2: Xây dựng biểu thức định luật Culong.

a) Mục tiêu: HS biết được biểu thức định luật Culong

Giới thiệu về Coulomb và thí nghiệm của ông để thiết

lập định luật

Giới thiệu biểu thức định luật và các đại lượng trong

đó

Giới thiệu đơn vị điện tích

II Định luật Cu-lông Hằng

Trang 4

Cho học sinh thực hiện C2.

Giới thiệu khái niệm điện môi

Cho học sinh tìm ví dụ

Cho học sinh nêu biểu thức tính lực tương tác giữa hai

điện tích điểm đặt trong chân không

Cho học sinh thực hiện C3

+ HS: Lắng nghe, ghi chú, một HS phát biểu lại các

tính chất

* Bước 4: Kết luận, nhận định: GV chính xác hóa và

gọi 1 học sinh nhắc lại kiến thức

đó, có độ lớn tỉ lệ thuận vớitích độ lớn của hai điện tích và

tỉ lệ nghịch với bình phươngkhoảng cách giữa chúng

F = k| 122 |

r

q q

; k = 9.109 Nm2/C2

Đơn vị điện tích là culông(C)

2 Lực tương tác giữa các điện tích điểm đặt trong điện môi đồng tính Hằng số điện môi

+ Điện môi là môi trường cáchđiện

+ Khi đặt các điện tích trongmột điện môi đồng tính thì lựctương tác giữa chúng sẽ yếu đi

 lần so với khi đặt nó trongchân không  gọi là hằng sốđiện môi của môi trường ( 1)

+ Lực tương tác giữa các điệntích điểm đặt trong điện môi :

F = k| 1 22 |

r

q q

+ Hằng số điện môi đặc chotính chất cách điện của chấtcách điện

C HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP

Trang 5

a) Mục tiêu: Hệ thống hóa kiến thức và vận dụng giải bài tập cơ bản về định luật Cu

- GV chuyển giao nhiệm vụ

Bài 1: Hai điện tích điểm q1 = +3C và q2 = -3C, đặt trong dầu ( = 2) cách nhaumột khoảng 3cm

a Lực tương tác giữa hai điện tích đó là lực hút hay lực đẩy và có độ lớn bằng baonhiêu?

b Biểu diễn lực tương tác trên

Yêu cầu làm việc nhóm, trả trả lời các câu hỏi và bài tập cơ bản về định luật Cu Lông

Học sinh giới thiệu sản phẩm của nhóm trước lớp và thảo luận

- GV tổng kết, chuẩn hóa kiến thức

Đáp án:

a Lực tương tác này là lực hút có độ lớn : F = 45N

b

a) Mục tiêu: - Giải được các bài tập đơn giản về định luật Cu - Lông.

b) Nội dung: HS sử dụng SGK và vận dụng kiến thức đã học để trả lời câu hỏi.

q-1

12

F 

q-2

Trang 6

c) Sản phẩm: HS làm các bài tập

d) Tổ chức thực hiện: Làm bài tập vận dụng

Cho học sinh đọc mục Em có biết ?

Cho học sinh thực hiện các câu hỏi 1, 2, 3, 4 (Tr 9, 10)

Yêu cầu học sinh về nhà giải các bài tập 5, 6, 7, 8 sgk và 1.7, 1.9, 1.10 sách bài tập

- Trình bày được nội dung cơ bản của thuyết êlêctrôn

- Trình bày được cấu tạo sơ lược của nguyên tử về phương diện điện

2 Năng lực

Năng lực chung:

3 Phẩm chất

Trang 7

- Phẩm chất: Giúp học sinh rèn luyện bản thân phát triển các phẩm chất tốt đẹp: yêu nước, nhân ái, chăm chỉ, trung thực, trách nhiệm

II THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU

1 Giáo viên

- Xem SGK Vật lý 7 để biết HS đã học gì ở THCS

- Chuẩn bị phiếu câu hỏi

2 Học sinh

- Ôn tập kiến thức đãc học về điện tích ở THCS.

-Kiểm tra bài cũ : Phát biểu, biết biểu thức của định luật Cu-lông

a) Mục tiêu: Làm xuất hiện vấn đề cần nghiên cứu trong tiết học.

b) Nội dung: Mâu thuẫn nhận thức dẫn đến nhiệm vụ học tập của học sinh.

c) Sản phẩm: Thí nghiệm và kiến của 4 nhóm và nội dung ghi của học sinh.

Giáo viên mô tả và hướng dẫn 4 nhóm học sinh làm thí nghiệm biểu diễn như SGK (hình1.1) Thí nghiệm cho thấy, sau khi cọ xát thủy tinh vào dạ thì thủy tinh có thể hút đượccác vật nhẹ như mẫu xốp, tức là nó bị nhiễm điện Như vậy, có sự di chuyển điện tíchtrong quá trình cọ xát ?

Từ tình huống, giáo viên đặt ra hai câu hỏi có vấn đề:

- Hiện tượng này được giải thích dựa trên cơ sở khoa học nào ?

Bài học hôm nay sẽ giúp chúng ta trả lời những câu hỏi trên

Hoạt động 1: Tìm hiểu thuyết electron

a) Mục tiêu: Nắm được thuyết electron

b) Nội dung: HS quan sát SGK để tìm hiểu nội dung kiến thức theo yêu cầu của GV.

Trang 8

c) Sản phẩm: HS hoàn thành tìm hiểu kiến thức

Yêu cầu học sinh nêu cấu tạo của nguyên tử

Yêu cầu hs tìm hiểu điện tích, khối lượng

của electron, prôtôn và nơtron

Yêu cầu học sinh cho biết tại sao bình

thường thì nguyên tử trung hoà về điện

Giới thiệu điện tích nguyên tố

Giới thiệu thuyết electron

Yêu cầu học sinh thực hiện C1

Yêu cầu học sinh cho biết khi nào thì

nguyên tử không còn trung hoà về điện

Yêu cầu học sinh so sánh khối lượng của

electron với khối lượng của prôtôn

Yêu cầu học sinh cho biết khi nào thì vật

nhiễm điện dương, khi nào thì vật nhiễm điện

âm

+ HS: Suy nghĩ, tham khảo sgk trả lời câu

hỏi

+ HS: Lắng nghe, ghi chú, một HS phát biểu

Electron có điện tích là -1,6.10-19C vàkhối lượng là 9,1.10-31kg Prôtôn có điệntích là +1,6.10-19C và khối lượng là1,67.10-27kg Khối lượng của nơtron xấp

xĩ bằng khối lượng của prôtôn

Số prôtôn trong hạt nhân bằng sốelectron quay quanh hạt nhân nên bìnhthường thì nguyên tử trung hoà về điện.b) Điện tích nguyên tố

Điện tích của electron và điện tích củaprôtôn là điện tích nhỏ nhất mà ta có thể

có được Vì vậy ta gọi chúng là điện tíchnguyên tố

2 Thuyết electron

+ Bình thường tổng đại số tất cả cácđiện tích trong nguyên tử bằng không,

Trang 9

nguyên tử trung hoà về điện.

Nếu nguyên tử bị mất đi một số electronthì tổng đại số các điện tích trong nguyên

tử là một số dương, nó là một ion dương.Ngược lại nếu nguyên tử nhận thêm một

số electron thì nó là ion âm

+ Khối lượng electron rất nhỏ nênchúng có độ linh động rất cao Do đóelectron dễ dàng bứt khỏi nguyên tử, dichuyển trong vật hay di chuyển từ vậtnày sang vật khác làm cho các vật bịnhiễm điện

Vật nhiễm điện âm là vật thiếu electron;Vật nhiễm điện dương là vật thừaelectron

GV cho 4 nhóm học sinh tự thảo luận để đưa ra đáp án và báo cáo

c) Sản phẩm: Báo cáo kết quả hoạt động nhóm và nội dung ghi vở của học sinh.

d) Tổ chức thực hiện

Giáo viên yêu cầu làm việc nhóm, tóm tắt các kiến thức

Yêu cầu học sinh hoàn thành các bài tập trong phiếu học tập theo nhóm

D HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG

a) Mục tiêu: Nắm được sự thay đổi điện tích ở các loại nhiễm điện.

b) Nội dung: GV cho học sinh tìm hiểu nội dung này theo từng cá nhân.

Trang 10

c) Sản phẩm: Báo cáo kết quả hoạt động nhóm và nội dung ghi vở của học sinh

Yêu cầu học sinh: Làm việc ở nhà, nộp báo cáo kết quả ở tiết tự chọn

* HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ

Yêu cầu học sinh về nhà giải các bài tập 5, 6 sgk và 2.1, 2.2, 2.5, 2.6 sách bài tập

Tiết 3: ĐIỆN TRƯỜNG VÀ CƯỜNG ĐỘ ĐIỆN TRƯỜNG ĐƯỜNG SỨC ĐIỆN

I MỤC TIÊU

1 Kiến thức:

- Trình bày được khái niệm sơ lược về điện trường

- Phát biểu được định nghĩa cường độ điện trường; viết được công thức tổng quát E F

- Nêu được các đặc điểm về phương, chiều và độ lớn của véc tơ cường độ điện trường

Vẽ được véc tơ cường độ điện trường của 1 điện tích điểm

- Nêu được định nghĩa của đường sức điện và 1 vài đặc điểm quan trọng của các đườngsức điện Trình bày được khái niệm về điện trường đều

2 Năng lực

Trang 11

- Năng lực tự học, đọc hiểu.

- Chuẩn bị Bài trước ở nhà

a) Mục tiêu: Thông qua thí nghiệm học sinh có nhu cầu tìm hiểu hai điện tích trong

không khí không tiếp xúc với nhau nhưng vẫn hút nhau hoặc đẩy nhau, chúng tác dụnglực lên nhau bằng cách nào và tạo ra tình huống có vấn đề để hình thành kiến thức vềđiện trường

Trang 12

Câu 2: Thanh thủy tinh và các mẩu giấy vụn trong không khí không tiếp xúc với

nhau Vậy chúng tác dụng lực lên nhau bằng cách nào? (Môi trường nào truyền tương tác điện giữa chúng?)

c) Sản phẩm: Báo cáo kết quả của nhóm và vở ghi của học sinh.

- Giáo viên yêu cầu học sinh tiến hành thí nghiệm và quan sát thí nghiệm

- Học sinh ghi nhiệm vụ chuyển giao vào vở, ghi vào vở ý kiến của mình Sau đó thảoluận nhóm với các bạn xung quanh bằng cách ghi lại các ý kiến của bạn khác vào vở củamình Thảo luận nhóm để đưa ra câu trả lời

- Trong quá trình hoạt động nhóm, giáo viên quan sát học sinh tự học, thảo luận, trợgiúp kịp thời khi các em cần hỗ trợ Ghi nhận kết quả làm việc của cá nhân hoặc nhómhọc sinh

- Tổ chức học sinh báo cáo kết quả trước lớp và dẫn dắt học sinh giải quyết vấn đềcần xác định

GV yêu cầu HS trả lời các câu hỏi

;

Câu 1: Điện trường là gì?

Câu 2: Nêu các tính chất cơ bản của điện

trường

I Điện trường

1 Môi trường truyền tương tác điện

Môi trường tuyền tương tác giữa các điệntích gọi là điện trường

2 Điện trường

Điện trường là một dạng vật chất bao

Trang 13

Câu 3: (Câu hỏi phần khởi động) Môi

trường nào truyền tương tác điện giữa thanh

thủy tinh và các mẩu giấy vụn?

xác hóa và gọi 1 học sinh nhắc lại kiến thức

quanh các điện tích và gắn liền với điệntích Điện trường tác dụng lực điện lênđiện tích khác đặt trong nó

Hoạt động 2 : Tìm hiểu cường độ điện trường.

a) Mục tiêu: HS tìm hiểu cường độ điện trường.

GV: Tổ chức hoạt động nhóm tìm

hiểu

- Khái niệm cường độ điện

trường

- Véc tơ cường độ điện trường ?

- Đơn vị của cường độ điện

trường ?

II Cường dộ điện trường

1 Khái niệm cường dộ điện trường

Cường độ điện trường tại một điểm là đại lượngđặc trưng cho độ mạnh yếu của điện trường tạiđiểm đó

2 Định nghĩa

Cường độ điện trường tại một điểm là đại lượngđặc trưng cho tác dụng lực của điện trường của

Trang 14

- Biểu thức tính cường độ điện

trường của điện tích điểm

- Nguyên lí chồng chất điện

trường

- HS: Suy nghĩ, tham khảo sgk trả lời

kiến thức về cường độ điện trường

điện trường tại điểm đó Nó được xác định bằngthương số của độ lớn lực điện F tác dụng lên điệntích thử q (dương) đặt tại điểm đó và độ lớn củaq

E = F q Đơn vị cường độ điện trường là N/C hoặc người

ta thường dùng là V/m

3 Véc tơ cường độ điện trường

q

F E

- Điểm đặt tại điểm ta xét

- Phương trùng với đường thẳng nối điện tíchđiểm với điểm ta xét

- Chiều hướng ra xa điện tích nếu là điện tíchdương, hướng về phía điện tích nếu là điện tíchâm

E

E 1  2  

a) Mục tiêu: Củng cố, giao nhiệm vụ về nhà.

b) Nội dung: Cho học sinh tóm tắt những Kiến thức, kỹ năng cơ bản.

c) Sản phẩm: HS hoàn thành các bài tập

Trang 15

GV: Hệ thống lại kiến thức đã học, yêu cầu hs trả lời câu hỏi c1 sgk.

a) Mục tiêu: Học sinh được củng cố lại kiến thức thông qua bài tập ứng dụng.

- Trình bày được khái niệm sơ lược về điện trường

- Phát biểu được định nghĩa cường độ điện trường; viết được công thức tổng quát E F

- Nêu được các đặc điểm về phương, chiều và độ lớn của véc tơ cường độ điện trường

Vẽ được véc tơ cường độ điện trường của 1 điện tích điểm

- Nêu được định nghĩa của đường sức điện và 1 vài đặc điểm quan trọng của các đườngsức điện Trình bày được khái niệm về điện trường đều

2 Năng lực

Trang 16

- Chuẩn bị Bài trước ở nhà

Tình huống học tập : Tìm hiểu đường sức điện ?

Hoạt động 1 : Tìm hiểu đường sức điện.

a) Mục tiêu: HS tìm đường sức điện.

Trang 17

Hoạt động của GV và HS Sản phẩm dự kiến

* Bước 1: Chuyển giao nhiệm

sức của một số điện trường

GV: Yêu cầu học sinh trình bày

các đặc điểm của đường sức điện

trong điện trường

+ HS: Suy nghĩ, tham khảo sgk

trả lời câu hỏi

sinh nhắc lại kiến thức

III Đường sức điện

1 Hình ảnh các đường sức điện

Các hạt nhỏ cách điện đặt trong điện trường sẽ bịnhiễm điện và nằm dọc theo những đường mà tiếptuyến tại mỗi điểm trùng với phương của véc tơcường độ điện trường tại điểm đó

Đường sức điện trường là đường mà tiếp tuyến tạimỗi điểm của nó là giá của véc tơ cường độ điệntrường tại điểm đó Nói cách khác đường sức điệntrường là đường mà lực điện tác dụng dọc theo nó

3 Hình dạng đường sức của một dố điện trường

Xem các hình vẽ sgk

4 Các đặc điểm của đường sức điện

+ Qua mỗi điểm trong điện trường có một đườngsức điện và chỉ một mà thôi

+ Đường sức điện là những đường có hướng Hướngcủa đường sức điện tại một điểm là hướng của véc

tơ cường độ điện trường tại điểm đó

+ Đường sức điện của điện trường tĩnh là nhữngđường không khép kín

+ Qui ước vẽ số đường sức đi qua một diện tích nhấtđịnh đặt vuông góc với với đường sức điện tại điểm

mà ta xét tỉ lệ với cường độ điện trường tại điểm đó

4 Điện trường đều

Điện trường đều là điện trường mà véc tơ cường độđiện trường tại mọi điểm đều có cùng phương chiều

Trang 18

và độ lớn.

Đường sức điện trường đều là những đường thẳngsong song cách đều

a) Mục tiêu: Giúp học sinh tự vận dụng, tìm tòi mở rộng các kiến thức trong bài học

và tương tác với cộng đồng Tuỳ theo năng lực mà các em sẽ thực hiện ở các mức độkhác nhau

b) Nội dung:

- Chọn các câu hỏi và bài tập để tìm hiểu một phần trong lớp (nếu đủ thời gian) vàphần còn lại tự tìm hiểu ở ngoài lớp học

GV yêu cầu HS

Câu 1: Thực nghiệm cho thấy, trên bề mặt Trái đất luôn luôn tồn tại một điện trường

hướng thẳng đứng từ trên xuống dưới, có cường độ vào khoảng từ 100 V/m đến 200V/m Như vậy, con người luôn luôn sống trong một không gian có điện trường, từ trường

và trọng trường Không biết, khi đi du hành vũ trụ dài ngày, trong con tàu không còn cáctrường đó nữa thì cuộc sống của nhà du hành sẽ bị ảnh hưởng như thế nào?

Câu 2: Mô tả chuyển động của điện tích trong điện trường của ống phóng điện tử

(máy thu hình)

c) Sản phẩm: Bài làm của học sinh.

Trang 19

- GV đặt vấn đề, chuyển giao nhiệm vụ để HS thực hiện một phần tại lớp học và phầncòn lại ở ngoài lớp học.

- HS ghi nhiệm vụ vào vở Sau đó thảo luận nhóm để đưa ra cách thực hiện về nhữngnhiệm vụ này một phần tại lớp học và phần còn lại ở ngoài lớp học

- GV ghi kết quả cam kết của cá nhân hoặc nhóm HS, hướng dẫn, gợi ý cách thực hiệncho HS, hướng dẫn HS tự đánh giá hoặc đánh giá lẫn nhau

1 Kiến thức: Qua bài tập, củng cố các kiến thức về điện tích, định luật Cu-lông, thuyết

êlêctrôn, điện trường, cường độ điện trường, đường sức điện, công thức tính độ lớncường độ điện trường của 1 điện tích điểm vv

2 Năng lực

3 Phẩm chất

Trang 20

1.Giáo viên

- Xem, giải các bài tập sgk và sách bài tập

- Chuẩn bị thêm nột số câu hỏi trắc nghiệm và bài tập khác

2.Học sinh

- Giải các câu hỏi trắc nghiệm và bài tập thầy cô đã ra về nhà

- Chuẩn bị sẵn các vấn đề mà mình còn vướng mắc cần phải hỏi thầy cô

a) Mục tiêu: Kiểm tra sự chuẩn bị bài của HS

c) Sản phẩm: Ha lắng nghe và trả lời câu hỏi

Kiểm tra bài cũ, nêu nhiệm vụ bài học ngày hôm nay

Hoạt động 1: Tóm tắt những kiến thức liên quan đến các bài tập cần giải.

- Các cách làm cho vật nhiễm điện

- Hai loại điện tích và sự tương tác giữa chúng

- Đặc điểm lực tương tác giữa các điện tích điểm,

- Lực tương tác giữa nhiều điện tích điểm lên một điện tích điểm

- Thuyết electron

- Định luật bảo toàn điện tích

a) Mục tiêu: Nắm được kiến thức liên quan đến các bài tập cần giải

b) Nội dung: HS quan sát SGK để tìm hiểu nội dung kiến thức theo yêu cầu của GV.

Trang 21

c) Sản phẩm: HS hoàn thành bài tập

Yêu cầu hs làm các bài tập trắc nghiệm, giải thích lựa

chọn

Thực hiện yc của giáo viên

HS: Lắng nghe, ghi chú, đứng tại chỗ trả lời câu hỏi

* Bước 4: Kết luận, nhận định: GV chính xác hóa lại

kiến thức

Câu 5 trang 10 : DCâu 6 trang 10 : CCâu 5 trang 14 : DCâu 6 trang 14 : ACâu 1.1 : B Câu 1.2 : DCâu 1.3 : D Câu 2.1 : DCâu 2.5 : D Câu 2.6 : A

* Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:GV yêu cầu

học sinh :

1 Yêu cầu học sinh viết biểu thức định luật

Cu-lông

2 Yêu cầu học sinh suy ra để tính |q|

3 Yêu cầu học sinh cho biết điện tích của mỗi

) 10 (

1 10

Trang 22

-HS thực hiện nhiệm vụ được giao :

1 Viết biểu théc định luật

2 Suy ra và thay số để tính |q|

3 Giải thích tại sao quả cầu có điện tích đó

4 Xác định các lực tác dụng lên mỗi quả cầu

5 Nêu điều kiện cân bằng

6 Tìm biểu thức để tính q

Suy ra, thay số tính q

- HS đứng tại chỗ trình bày miệng, một vài bạn

lên bảng trình bày , bạn khác nhận xét – bổ sung

cho nhau

* Bước 4: Kết luận, nhận định:

- Gv nhận xét , bổ sung kiến thức , chuẩn đáp án

Mỗi quả cầu sẽ mang một điệntích

Điều kiện cân bằng :   

mg l

kq P

a) Mục tiêu: Học sinh được củng cố lại kiến thức thông qua bài tập ứng dụng.

Trang 23

Hoạt động của GV và HS Sản phẩm dự kiến

Hướng dẫn học sinh các bước giải

Vẽ hình

Hướng dẫn học sinh tìm vị trí của C

Yêu cầu học sinh tìm biểu thức để xác định

AC

Yêu cầu học sinh suy ra và thay số tính

toán

Hướng dẫn học sinh tìm các điểm khác

Hướng dẫn học sinh các bước giải

Vẽ hình

Hướng dẫn học sinh lập luận để tính độ lớn

của 

E

- HS làm bài được giáo viên hướng dẫn

- HS đứng tại chỗ trình bày miệng, một vài

|

AC AB

=> AC = 64,6cm

Ngoài ra còn phải kể tất cả các điểmnằm rất xa q1 và q2 Tại điểm C và cácđiểm này thì cường độ điện trường bằngkhông, tức là không có điện trường

Bài 13 trang 21

Gọi Gọi 1

E và 2

E là cường độ điệntrường do q1 và q2 gây ra tại C

Ta có :

Trang 24

bổ sung cho nhau

Cường độ điện trường tổng hợp tại C

E có phương chiều như hình vẽ

Vì tam giác ABC là tam giác vuông nênhai véc tơ 1

- Đọc lại kiến thức bài cũ và chuẩn bị kiến thức bài mới

Tiết 6 CÔNG CỦA LỰC ĐIỆN

- Trình bày được công thức tính công của lực điện trong sự di chuyển của 1 điện tíchtrong điện trường đều

- Nêu được đặc điểm của công của lực điện

- Nêu được mối liên hệ giữa công của lực điện và thế năng của điện tích trong điệntrường

Trang 25

- Nêu được thế năng của điện tích thử q trong điện trường luôn tỉ lệ thuận với q.

2 Năng lực

3 Phẩm chất

1 Giáo viên: Vẽ trên giấy khổ lớn hình 4.2 sgk và hình ảnh hỗ trợ trường hợp di chuyển

điện tích theo một đường cong từ M đến N

2 Học sinh: Ôn lại cách tính công của trọng lực và đặc điểm công trọng lực.

Trang 26

a) Mục tiêu: HS tìm hiểu về công của lực điện

Hoạt động của giáo viên và học sinh Sản phẩm dự kiến

GV: Tổ chức hoạt động nhóm tìm hiểu

trình bày xây dựng công thức tính công

của lực điện trong điện trường đều

GV: Nhận xét hoạt động nhóm, hoàn

thiện kiến thức

+ HS: Suy nghĩ, tham khảo sgk trả lời

I Công của lực điện

1 Đặc điểm của lực điện tác dụng lên một điện tích đặt trong điện trường đều

Công của lực điện trường trong sự di chuyểncủa điện tích trong điện trường đều từ M đến N

là AMN = qEd, không phụ thuộc vào hình dạngcủa đường đi mà chỉ phụ thuộc vào vị trí củađiểm đầu M và điểm cuối N của đường đi

3 Công của lực điện trong sự di chuyển của điện tích trong điện trường bất kì

Công của lực điện trong sự di chuyển của điệntích trong điện trường bất kì không phụ thuộcvào hình dạng đường đi mà chỉ phụ thuộc vào

vị trí điểm đầu và điểm cuối của đường đi Lực tĩnh điện là lực thế, trường tĩnh điện làtrường thế

Trang 27

Hoạt động 2: Tìm hiểu thế năng của một điện tích trong điện trường.

a) Mục tiêu: HS tìm hiểu thế năng của một điện tích trong điện trường.

GV: Yêu cầu học sinh nhắc lại khái niệm thế năng

trọng trường

Giới thiệu thế năng của điện tích đặt trong điện

trường

Giới thiệu thế năng của điện tích đặt trong điện

trường và sự phụ thuộc của thế năng này vào điện

tích

Cho điện tích q di chuyển trong điện trường từ

điểm M đến N rồi ra  Yêu cầu học sinh tính

công

Cho học sinh rút ra kết luận

+ HS: Lắng nghe, ghi chú, một HS phát biểu lại

2 Sự phụ thuộc của thế năng WM vào điện tích q

Thế năng của một điện tích điểm qđặt tại điểm M trong điện trường :

WM = AM = qVM

Thế năng này tỉ lệ thuận với q

3 Công của lực điện và độ giảm thế năng của điện tích trong điện trường

AMN = WM - WN

Khi một điện tích q di chuyển từđiểm M đến điểm N trong một điệntrường thì công mà lực điện trườngtác dụng lên điện tích đó sinh ra sẽ

Trang 28

hóa và gọi 1 học sinh nhắc lại kiến thức bằng độ giảm thế năng của điện tích

q trong điện trường

Câu 1: Công của lực điện không phụ thuộc vào

A vị trí điểm đầu và điểm cuối đường đi.

B cường độ của điện trường.

C hình dạng của đường đi.

D độ lớn điện tích bị dịch chuyển.

Câu 2: Thế năng của điện tích trong điện trường đặc trưng cho

A khả năng tác dụng lực của điện trường.

B phương chiều của cường độ điện trường.

C khả năng sinh công của điện trường.

D độ rộng của không gian có điện trường.

Câu 3: Công của lực điện trường tác dụng lên một điện tích chuyển động từ M đến N sẽ

A càng lớn nếu đoạn đường đi càng lớn.

B phụ thuộc vào dạng quỹ đạo

C phụ thuộc vào vị trí các điểm M và N.

D chỉ phụ thuộc vào vị trí M

Câu 4: Khi điện tích dich chuyển dọc theo một đường sức trong một điện trường đều,

nếu quãng đường dịch chuyển tăng 2 lần thì công của lực điện trường

Trang 29

A tăng 4 lần B tăng 2 lần C không đổi D giảm 2

lần

Câu 5: Cho điện tích dịch chuyển giữa 2 điểm cố định trong một điện trường đều với

cường độ 150 V/m thì công của lực điện trường là 60.10-3 J Nếu cường độ điện trường là

200 V/m thì công của lực điện trường dịch chuyển điện tích giữa hai điểm đó là

A 80 J B 40 J C 40.10-3 J D 80.10-3 J

II TỰ LUẬN

Bài 1: Ba điểm A, B và C cùng nằm trong một điện trường

đều có cường độ điện trường 5

c) Xác định công của lực điện trường thực hiện khi điện tích 8

2

q 10 

 C di chuyển từ

A đến B; từ B đến C; từ A đến C; và theo đường khép kín ABCA

c) Sản phẩm: Báo cáo kết quả của nhóm và vở ghi của học sinh.

- Giáo viên phát phiếu học tập cho học sinh

- Học sinh nhận phiếu học tập, tự trả lời câu hỏi trắc nghiệm và làm bài tập tự luận.

Sau đó so sánh kết quả với bạn bên cạnh và các bạn trong nhóm Thảo luận những nộidung chưa haonf thành được

- Trong quá trình hoạt động nhóm, giáo viên quan sát học sinh tự học, thảo luận, trợ

giúp kịp thời khi các em cần hổ trợ Ghi nhận kết quả làm việc của cá nhân hoặc nhómhọc sinh Hướng dẫn học sinh tự đánh giá hoặc đánh giá lẫn nhau Sau cùng, giáo viên tổchức cho học sinh báo cáo kết quả

C

Trang 30

a) Mục tiêu: Giúp học sinh tự vận dụng, tìm tòi mở rộng các kiến thức trong bài học

và tương tác với cộng đồng Tuỳ theo năng lực mà các em sẽ thực hiện ở các mức độkhác nhau

+ Chuận bị nội dung bài mới ra sơ đồ tư duy;

+ Chuẩn bị phương pháp học bài sau

A

B O

Q

Trang 31

Ngày soạn :

Tiết 7 ĐIỆN THẾ HIỆU ĐIỆN THẾ

- Nêu được định nghĩa và viết được công thức tính điện thế tại 1 điểm trong điện trường

- Nêu được định nghĩa hiệu điện thế và viết được công thức liên hệ giữa hiệu điện thếvới công của lực điện và cường độ điện trường của 1 điện trường đều

2 Năng lực

Trang 32

2 Học sinh

Đọc lại SGK vật lý 7 và vật lý 9 về hiệu điện thế

a) Mục tiêu:

- Kiểm tra sự chuẩn bị kiến thức cũ GV đã giao về nhà

- Đặt câu hỏi mới lạ?

b) Nội dung: Kiểm tra sự chuẩn bị của học sinh bằng sự vấn đáp giữa GV và HS.

c) Sản phẩm: Ý kiến của các nhóm và nội dung ghi của học sinh.

- GV yêu cầu HS trả lời các câu hỏi liên quan đến kiến thức cũ:

+ Đại lượng đặc trưng cho khả năng thực hiện công của lực điện tác dụng lên điện tích q?

+ Đại lượng đó phụ thuộc vào yếu tố nào?

- Tạo mâu thuẫn trong kiến thức cũ bằng câu hỏi đặt ra:

+ Có đại lượng nào đặc trưng riêng cho khả năng sinh công của điện trường màkhông phụ thuộc vào điện tích q?

- Yêu cầu HS thảo luận xác định vấn đề nghiên cứu HS suy nghĩ về đại lượng đặctrưng riêng cho khả năng thực hiện công của điện trường mà không phụ thuộc và điệntích q như công

Hoạt động 1 : Tìm hiểu khái niệm điện thế.

a) Mục tiêu: Nắm được khái niệm

Trang 33

GV: Yêu cầu học sinh nhắc lại công thức

tính thế năng của điện tích q tại điểm M

trong điện trường

GV: Đưa ra khái niệm Nêu định nghĩa điện

thế

Nêu đơn vị điện thế

GV: Yêu cầu học sinh tìm hiểu các đặc

điểm của điện thế.Yêu cầu học sinh thực

hiện C1

1 Khái niệm điện thế

Điện thế tại một điểm trong điện trườngđặc trưng cho điện trường về phương diệntạo ra thế năng của điện tích

Điện thế tại một điểm M trong điệntrường là đại lượng đặc trưng cho điệntrường về phương diện tạo ra thế năng khiđặt tại đó một điện tích q Nó được xácđịnh bằng thương số của công của lực điệntác dụng lên điện tích q khi q di chuyển từ

M ra xa vô cực và độ lớn của q

VM = A q M

Đơn vị điện thế là vôn (V)

3 Đặc điểm của điện thế

Điện thế là đại lượng đại số Thườngchọn điện thế của đát hoặc một điểm ở vôcực làm mốc

(bằng 0)

Hoạt động 2 : Tìm hiểu khái niệm hiệu điện thế.

a) Mục tiêu: HS tìm hiểu khái niệm hiệu điện thế.

Trang 34

GV: Nêu định nghĩa hiệu điện thế

GV: Yêu cầu học sinh nêu đơn vị hiệu điện

thế Giới thiệu tĩnh điện kế

GV: Hướng dẫn học sinh xây dựng mối liên

hệ giữa E và U

hỏi

+ HS: Lắng nghe, ghi chú, một HS phát biểu

lại các tính chất

* Bước 4: Kết luận, nhận định: GV chính

xác hóa và gọi 1 học sinh nhắc lại kiến thức

II Hiệu điện thế

Hiệu điện thế giữa hai điểm M, N trongđiện trường là đại lượng đặc trưng chokhả năng sinh công của điện trường trong

sự di chuyển của một điện tích từ M đến

N Nó được xác định bằng thương sốgiữa công của lực điện tác dụng lên điệntích q trong sự di chuyển của q từ M đến

N và độ lớn của q

UMN = VM – VN = A q MN

2 Đo hiệu điện thế

Đo hiệu điện thế tĩnh điện bằng tĩnhđiện kế

3 Hệ thức liên hệ giữa hiệu điện thế và cường độ điện trường

E =

d U

Trang 35

a) Mục tiêu: Giải được các bài tập đơn giản về chuyển động của điện tích dọc theo

đường sức trong điện trường đều

b) Nội dung: - GV chiếu bài tập có mô phỏng với các dữ kiện có sẵn.

- Học sinh làm việc cá nhân vào vở và làm việc nhóm nội dụng GV yêu cầu.

- Yêu cầu cả lớp giải các bài tập 5.8, 5.9 sbt

+ Chuận bị nội dung bài mới ra sơ đồ tư duy;

Ngày soạn :

Tiết 8 BÀI TẬP

1 Kiến thức: Qua bài tập, củng cố kiến thức về công của lực điện, thế năng của điện

tích trong điện trường, điện thế, hiệu điện thế vv

2 Năng lực

Trang 36

- Năng lực tính toán, Năng lực thực hành thí nghiệm: các thao tác và cách bố trí thínghiệm.

- Xem, giải các bài tập sgk và sách bài tập

- Chuẩn bị thêm nột số câu hỏi trắc nghiệm và bài tập khác

2.Học sinh

- Giải các câu hỏi trắc nghiệm và bài tập thầy cô đã ra về nhà

- Chuẩn bị sẵn các vấn đề mà mình còn vướng mắc cần phải hỏi thầy cô

Kiểm tra bài cũ và tóm tắt những kiến thức liên quan đến các bài tập cần giải

+ Đặc điểm của công của lực điện

+ Biểu thức tính công của lực điện

+ Khái niệm điện thế, hiệu điện thế, liên hệ giữa U và E

+ Các công thức của tụ điện

a) Mục tiêu: Củng cố lại kiến thức và làm bài tập

Trang 37

Hoạt động 1 : Gi i các câu h i tr c nghi m.ải các câu hỏi trắc nghiệm ỏi trắc nghiệm ắc nghiệm ệm.

Yêu cầu hs giải thích tại sao chọn D

Yêu cầu hs giải thích tại sao chọn C

- HS suy nghĩ trả lời câu hỏi

-Giải thích lựa chọn

-GV chuẩn đáp án

Câu 4 trang 25 : DCâu 5 trang 25 : DCâu 5 trang 29 : CCâu 6 trang 29 : CCâu 7 trang 29 : CCâu 5 trang 33 : DCâu 6 trang 33 : CCâu 4.6 : D

Câu 5.2 : CCâu 5.3 : DCâu 6.3 : D

Hoạt động 2 : Giải các bài tập tự luận.

Trang 38

Yêu cầu học sinh viết biểu thức định lí động năng

Hướng dẫn để học sinh tính động năng của electron

khi nó đến đập vào bản dương

Hướng dẫn để học sinh tính công của lực điện khi

electron chuyển động từ M đến N

Yêu cầu học sinh tính điện tích của tụ điện

Yêu cầu học sinh tính điện tích tối đa của tụ điện

Yêu cầu học sinh tính điện tích của tụ điện

Lập luận để xem như hiệu điện thế không đổi

Yêu cầu học sinh tính công

Yêu cầu học sinh tính hiệu điện thế U’

Yêu cầu học sinh tính công

- HS: Suy nghĩ, tham khảo sgk trả lời câu hỏi:

+Viết biểu thức định lí động năng

+Lập luận, thay số để tính Eđ2

+Tính công của lực điện

+Viết công thức, thay số và tính toán

+Tính công của lực điện khi đó

+Tính U’ khi q’ =

2

q

-HS: Lắng nghe, ghi chú, HS lên bảng trình bày

-GV ,học sinh khác nhận xét bổ sung kiến thức

Bài 7 trang 25

Theo định lí về động năng ta có:

Eđ2 – Eđ1 = A

Mà v1 = 0 => Eđ1 = 0 và A =qEd

 Eđ2 = qEd = - 1,6.10-19.103

.(-10-2) = 1,6.10-18(J)

Bài trang

Công của lực điện khi electronchuyển động từ M đến N :

A = q.UMN = -1,6.10-19.50 = - 8 10-18(J)

Trang 39

-GV chuẩn hóa, chốt kiến thức

+ Chuận bị nội dung bài mới ra sơ đồ tư duy

Tiết 9 TỤ ĐIỆN

- Trả lời được câu hỏi “tụ điện là gì?” và nhận biết được 1 số tụ điện trong thực tế

- Nêu được định nghĩa điện dung của tụ điện

- Nêu được điện trường trong tụ điện có dự trữ năng lượng

2 Năng lực

Trang 40

- Chuẩn bị Bài mới

- Sưu tầm các linh kiện điện tử

- Kiểm tra bài cũ : Nêu định nghĩa hiệu điện thế và mối liên hệ giữa hiệu điện thế vớicường độ điện trường

Tiêu đề	Điện Tích và Định Lượng Coulomb
Trường học	Trường Đại Học Sư Phạm Hà Nội
Chuyên ngành	Vật lý lớp 11
Thể loại	Giáo án bài giảng
Năm xuất bản	2023
Thành phố	Hà Nội

Định dạng
Số trang	180
Dung lượng	1,63 MB