BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PTNT VIỆN CHĂN NUÔI HÀ MINH TUÂN NGHIÊN CỨU SẢN XUẤT TINH ĐÔNG LẠNH CỌNG RẠ CỦA TRÂU VIỆT NAM Chuyên ngành Chăn nuôi Mã số 62 62 01 05 TÓM TẮT LUẬN ÁN TIẾN SĨ[.]
Trang 1HÀ MINH TUÂN
NGHIÊN CỨU SẢN XUẤT TINH ĐÔNG LẠNH
CỌNG RẠ CỦA TRÂU VIỆT NAM
Chuyên ngành: Chăn nuôi
Mã số: 62 62 01 05
TÓM TẮT LUẬN ÁN TIẾN SĨ
HÀ NỘI - 2014
Trang 2Công trình được hoàn thành tại: Viện Chăn nuôi
Người hướng dẫn khoa học:
1 PGS.TS Mai Văn Sánh
2 TS Lê Văn Thông
Phản biện 1: ………
Phản biện 2 ………
Phản biện 3: ………
Luận án sẽ được bảo vệ trước Hội đồng chấm luận án
cấp Viện
Họp tại Viện Chăn nuôi
vào hồi giờ ngày tháng năm
Có thể tìm hiểu luận án tại :
1 Thư viện Quốc gia
2 Thư viện Viện Chăn nuôi
3 Thư viện Trung tâm Giống gia súc lớn Trung ương
CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ
1 Hà Minh Tuân, Mai Văn Sánh, Lê Văn Thông và Lê Bá Quế
2014 Ảnh hưởng của cá thể và mùa vụ đến một số chỉ tiêu số lượng và chất lượng tinh trâu nội (swamp buffalo) Trang: 68-75 Tạp chí Khoa học công nghệ chăn nuôi Số: 48-2014
2 Hà Minh Tuân, Mai Văn Sánh, Lê Văn Thông và Lê Bá Quế
2014 Ảnh hưởng của môi trường pha loãng và phương pháp đông lạnh đến chất lượng tinh cọng rạ của trâu nội (swamp buffalo) Trang: 65-76 Tạp chí Khoa học kỹ thuật chăn nuôi Số: 6(183)-2014
3 Hà Minh Tuân, Mai Văn Sánh, Lê Văn Thông và Lê Bá Quế
2014 Khả năng sản xuất tinh đông lạnh dạng cọng rạ của trâu nội Việt Nam (swamp buffalo) Trang: 76-82 Tạp chí Khoa học
kỹ thuật chăn nuôi Số: 10(187)-2014
Trang 3- Tinh trâu Việt Nam đông lạnh dạng cọng rạ có chất lượng
tốt, hoạt lực sau giải đông đạt 49,17% Tỷ lệ thụ thai ở lần phối giống
đầu của các trâu đực giống trên đàn trâu cái địa phương đạt 50,67%
và dao động từ 44,00% đến 56,00%, không có sự sai khác giữa các cá
thể trâu về chỉ tiêu này
Tất cả 06 trâu đực giống Việt Nam trong nghiên cứu đều có
số lượng, chất lượng tinh tốt, có thể sử dụng để sản xuất tinh đông
lạnh phục vụ công tác giống trâu Việt Nam
2 ĐỀ NGHỊ
- Đề nghị sử dụng môi trường MT3 pha loãng tinh dịch và
phương pháp PP2 đông lạnh tinh trùng trong sản xuất tinh trâu Việt
Nam Sử dụng 6 trâu đực giống Việt Nam trong nghiên cứu này để
sản xuất tinh đông lạnh dạng cọng rạ phục vụ công tác giống trâu
Việt Nam
- Đề nghị mở rộng nghiên cứu đánh giá các ảnh hưởng của
các yếu tố tuổi, thức ăn, quản lý khai thác tinh, thời gian bảo quản
tinh … tới số lượng, chất lượng tinh và khả năng sản xuất tinh đông
lạnh dạng cọng rạ của trâu đực giống Việt Nam Mở rộng nghiên cứu
các biện pháp nâng cao tỷ lệ thụ thai của đàn trâu cái địa phương khi
sử dụng tinh trâu Việt Nam đông lạnh dạng cọng rạ để phát triển
công tác TTNT trâu trong cả nước
MỞ ĐẦU
1 TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
Các nước chăn nuôi trâu phát triển như Ấn Độ, Pakistan, Trung Quốc, Braxin … đã thành công trong việc triển khai các dự án cải tạo, phát triển giống trâu trong nước thông qua công tác TTNT và sản xuất tinh trâu đông lạnh dạng cọng rạ (Anzar và cs 2003; Liang
và cs., 2004; Vale, 2010; Bhakat và cs., 2011)
Tuy nhiên hiện nay ở Việt Nam, chưa có tác giả nào, công trình nào nghiên cứu sản xuất tinh trâu đông lạnh dạng cọng rạ một cách đầy đủ và phù hợp với điều kiện thực tiễn của nước ta để phục
vụ công tác TTNT trâu ở các địa phương Đây là cơ sở khoa học và thực tiễn để thực hiện các nội dung nghiên cứu của đề tài “Nghiên cứu sản xuất tinh đông lạnh dạng cọng rạ của trâu Việt Nam”
2 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU 2.1 Mục tiêu
Đánh giá được một số chỉ tiêu số lượng, chất lượng tinh dịch, xác định được môi trường pha loãng, phương pháp đông lạnh tinh trâu thích hợp và đánh giá được khả năng sản xuất tinh cọng rạ của trâu Việt Nam (Swamp buffalo) nhằm phục vụ công tác giống trâu của nước ta
2.2 Yêu cầu
- Huấn luyện được các trâu Việt Nam có phản xạ nhảy giá khai thác tinh dịch bằng âm đạo giả và xác định được tuổi bắt đầu khai thác tinh của trâu Việt Nam
- Đánh giá được ảnh hưởng của cá thể, mùa vụ đến một số chỉ tiêu số lượng, chất lượng tinh dịch của trâu Việt Nam
- Xác định được môi trường pha loãng tinh dịch và phương pháp đông lạnh tinh trùng trâu Việt Nam thích hợp
Trang 4- Đánh giá được khả năng sản xuất tinh đông lạnh dạng cọng
rạ của trâu Việt Nam
- Kiểm nghiệm được chất lượng tinh đông lạnh dạng cọng rạ
của trâu Việt Nam
3 Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN
3.1 Ý nghĩa khoa học
- Kết quả của luận án giúp bổ sung các dữ liệu khoa học về
thời gian huấn luyện khai thác tinh dịch bằng âm đạo giả, tuổi bắt đầu
khai thác tinh dịch, một số chỉ tiêu số lượng, chất lượng tinh dịch,
khả năng sản xuất tinh đông lạnh, môi trường pha loãng tinh dịch,
phương pháp đông lạnh tinh trùng phù hợp và ảnh hưởng của mùa vụ
trong điều kiện chăn nuôi ở miền Bắc đối với con trâu Việt Nam
- Luận án là tài liệu tham khảo cho các cơ sở nghiên cứu, các
trường đại học, cao đẳng cũng như cho cơ sở chăn nuôi trâu đực giống
3.2 Ý nghĩa thực tiễn
- Sản xuất được tinh trâu Việt Nam đông lạnh dạng cọng rạ
đạt chất lượng cao, phục vụ công tác TTNT trâu ở nước ta, góp phần
cải tạo, nâng cao số lượng và chất lượng đàn trâu Việt Nam
- Thông qua nghiên cứu ảnh hưởng của mùa vụ đến khả năng
sản xuất tinh của trâu Việt Nam, giúp cơ sở chăn nuôi khai thác tối đa
tiềm năng của các trâu đực giống
4 PHẠM VI NGHIÊN CỨU
- Nghiên cứu huấn luyện khai thác tinh dịch bằng âm đạo giả,
một số chỉ tiêu số lượng, chất lượng tinh dịch, môi trường pha loãng,
phương pháp đông lạnh và khả năng sản xuất tinh đông lạnh dạng
cọng rạ của trâu Việt Nam tại thành phố Hà Nội
- Nghiên cứu tỷ lệ thụ thai ở lần phối đầu của tinh cọng rạ trâu
Việt Nam trên đàn trâu cái địa phương tại tỉnh Thanh Hóa, tỉnh Nghệ An
Thời điểm bắt đầu đưa vào khai thác tinh, các trâu đực có độ tuổi trung bình là 29,83 tháng tuổi và khối lượng trung bình đạt 518,50kg
- Trâu Việt Nam có lượng xuất tinh trung bình đạt 3,89ml, hoạt lực tinh trùng trung bình đạt 75,08% và nồng độ tinh trùng trung bình đạt 1,14 tỷ/ml Cá thể và mùa vụ trong năm có ảnh hưởng đến một số chỉ tiêu số lượng, chất lượng tinh dịch (P<0,05) Mùa hạ có phẩm chất tinh thấp nhất, sau đó đến mùa xuân, mùa thu và tốt nhất
là mùa đông Trâu Việt Nam có số lượng và chất lượng tinh dịch đảm bảo tốt để sản xuất tinh đông lạnh
- Sử dụng môi trường có 1,363g Tris, 0,762g axit Citric, 0,375g Fructose, 1,5g Lactose, 2,7g Raffinose, 100.000 UI Penicillin G, 100mg Streptomycin, 6,5% glycerin, 20% lòng đỏ trứng gà và 100ml nước cất (vừa đủ) pha loãng với tinh dịch trâu Việt Nam cho kết quả hoạt lực tinh trùng, tỷ lệ tinh trùng kỳ hình và tỷ lệ tinh trùng sống sau giải đông tốt Đông lạnh tinh trùng trâu Việt Nam bằng phương pháp đông lạnh chậm, lập trình giảm nhiệt độ liên tục từ 40C xuống -60C với tốc độ giảm 30C/phút, từ -60C xuống -700C với tốc độ 80C/phút, từ
-700C xuống -1650C với tốc độ giảm 240C/phút, sau đó đưa cọng rạ vào nitơ lỏng nhiệt độ -1960C cho kết quả hoạt lực tinh trùng, tỷ lệ tinh trùng kỳ hình và tỷ lệ tinh trùng sống sau giải đông tốt
- Tỷ lệ các lần khai thác đạt tiêu chuẩn trung bình của chỉ tiêu lượng xuất tinh và nồng độ tinh trùng đạt 100%, của hoạt lực tinh trùng là 71,81% Các trâu Việt Nam có khả năng sản xuất tinh tốt, số lượng cọng rạ sản xuất đạt tiêu chuẩn là 152,94 cọng rạ/lần khai thác đạt tiêu chuẩn/con Yếu tố cá thể và mùa vụ có ảnh hưởng đến số lượng tinh đông lạnh dạng cọng rạ sản xuất được trong một lần khai thác tinh của trâu Việt Nam (P<0,05)
Trang 53.5.2 Tỷ lệ thụ thai ở lần phối đầu bằng tinh đông lạnh dạng
cọng rạ của trâu Việt Nam
Bảng 3.31 Tỷ lệ thụ thai ở lần phối đầu của trâu Việt Nam
Số hiệu trâu
đực giống
Tổng số trâu cái
phối giống (con)
Số trâu cái có chửa (con)
Tỷ lệ thụ thai ở lần phối giống đầu (%)
Kết quả tỷ lệ thụ thai ở lần phối đầu của tinh trâu Việt Nam
đông lạnh dạng cọng rạ trong nghiên cứu của chúng tôi đạt 50,67%
và dao động từ 44,00% đến 56,00% (P>0,05) Kết quả này khá tương
đồng với báo cáo của Gokhale và Bhagat (2000), chương trình TTNT
trên một số giống trâu ở Ấn Độ có tỷ lệ thụ thai đạt 51,84%
Theo Vale (1997), tỷ lệ thụ thai ở lần phối đầu đạt trên 50%
được coi là một kết quả tốt trong TTNT trâu Như vậy, tỷ lệ thụ thai
của tinh đông lạnh dạng cọng rạ của trâu Việt Nam trong nghiên cứu
của chúng tôi là đạt kết quả cao
KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
1 KẾT LUẬN
- Trâu đực giống Việt Nam trong nghiên cứu này đều có
phản xạ nhảy giá tốt khi huấn luyện khai thác tinh bằng âm đạo giả
5 NHỮNG ĐÓNG GÓP MỚI CỦA LUẬN ÁN
- Luận án là công trình khoa học đầu tiên đã đánh giá được một số chỉ tiêu số lượng, chất lượng tinh dịch, khả năng sản xuất tinh đông lạnh của trâu Việt Nam và ảnh hưởng của mùa vụ đến khả năng sinh sản của trâu đực trong điều kiện khí hậu miền Bắc, Việt Nam
- Luận án đã xác định được môi trường pha loãng tinh dịch trâu và phương pháp đông lạnh tinh trùng trâu phù hợp với điều kiện thực tiễn sản xuất tinh đông lạnh ở Việt Nam
- Khẳng định được Việt Nam sản xuất được tinh trâu đông lạnh dạng cọng rạ chất lượng cao phục vụ công tác giống trâu Việt Nam
Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1.1 GIỚI THIỆU VỀ TRÂU VIỆT NAM
Trâu Việt Nam là trâu đầm lầy (Berthouly và cs., 2010), sống tập trung chủ yếu ở 2 vùng trung du - miền núi phía Bắc (chiếm 56,77%) và vùng Bắc Trung Bộ - Duyên hải miền Trung (chiếm 30,54%) (Cục Chăn nuôi, 2010)
1.2 KHAI THÁC TINH DỊCH VÀ MỘT SỐ CHỈ TIÊU SỐ LƯỢNG, CHẤT LƯỢNG TINH DỊCH TRÂU
- Đối với gia súc, phương pháp khai thác tinh bằng âm đạo giả được dùng phổ biến nhất (Dorji, 2009)
- Lượng xuất tinh: Trâu Murrah ở Ấn Độ có độ tuổi từ 2,31-7,36 năm tuổi có lượng xuất tinh đạt 2,58ml (Bhakat và cs., 2011) Nordin và cs (1990) cho biết trâu đầm lầy từ 29 tháng tuổi đến trên
65 tháng tuổi, lượng xuất tinh trung bình đạt từ 1,5-3,7ml
- Hoạt lực tinh trùng: Aguiar và cs (1994) quan sát thấy có 78,6% tinh trùng di động tiến thẳng trong tinh dịch của trâu nuôi ở Brazil Kumar và cs (1993a) thấy rằng hoạt lực tinh trùng trâu Murrah ở Ấn Độ dao động từ 60,8% đến 69%
Trang 6- Nồng độ tinh trùng: Vale (1994a) cho biết, nồng độ tinh
trùng trâu dao động từ 0,6 tỷ/ml đến 1,2 tỷ/ml Bhakat và cs (2011)
cho biết, trâu Murrah có nồng độ tinh trung bình đạt 0,99 tỷ/ml
1.3 MỘT SỐ YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN MỘT SỐ CHỈ TIÊU
SỐ LƯỢNG VÀ CHẤT LƯỢNG TINH DỊCH TRÂU
Các chỉ tiêu số lượng, chất lượng tinh dịch trâu chịu ảnh
hưởng bởi nhiều yếu tố như giống, cá thể, lứa tuổi, mùa vụ, thức ăn,
quản lý khai thác tinh (Nazir, 1988; McCool và Entwistle, 1989;
Javed và cs., 2000, Shukla và Misra, 2005)
1.4 ĐÔNG LẠNH TINH TRÙNG TRÂU
- Có nhiều chất có thể dùng được cho pha loãng tinh dịch
trâu như tris, axit citric, natri citrate, các loại đường như glucose,
fructose, lactose, raffinose, kháng sinh penicillin G và streptomycin,
glycerin, lòng đỏ trứng gà (Singh và cs., 1995; Siddique và cs.,
2006; Vale, 2010; Bansal và cs., 2011)
- Đông lạnh bằng hơi nitơ lỏng có thể được thực hiện đơn
giản bằng cách để các ống hút được treo ở vị trí ngang 1cm đến 4 cm
trên nitơ lỏng trong 10-20 phút, sau đó cho ngập trong nitơ lỏng ở
nhiệt độ -1960C (Ansari và cs., 2011), hoặc sử dụng hệ thống máy
móc chuyên dụng được lập trình sẵn quá trình đông lạnh chậm tinh
trùng trâu (Anwar và cs., 2008)
1.5 THỤ TINH NHÂN TẠO TRÂU BẰNG TINH ĐÔNG LẠNH
Theo Haranath và cs (1990), sử dụng môi trường gồm lòng
đỏ, tris và glycerol để đông lạnh tinh trâu Murrah ở 2 dạng cọng rạ
0,25 ml và 0,5 ml, kết quả tỷ lệ thụ thai đạt tương ứng là 52,7% và
50,4% Andrabi và cs (2006) thu được kết quả tỷ lệ thụ thai ở trâu
Nili-Ravi đạt 56,75% khi phối giống TTNT bằng tinh đông lạnh được
pha loãng bởi môi trường Tris-citric acid (TCA)
3.5 CHẤT LƯỢNG TINH ĐÔNG LẠNH DẠNG CỌNG RẠ CỦA TRÂU VIỆT NAM
3.5.1 Hoạt lực tinh trùng sau giải đông của trâu Việt Nam
Kết quả nghiên cứu kiểm nghiệm chất lượng tinh cọng rạ các trâu đực giống Việt Nam trong phòng thí nghiệm cho thấy, hoạt lực sau giải đông trung bình đạt 49,17% Trong đó trâu đực số hiệu 305
có hoạt lực tinh trùng sau giải đông cao nhất đạt 52,03%, các trâu đực số hiệu 306 và 307 có hoạt lực tinh trùng thấp nhất (47,24% và 49,17%) (P<0,05) Kết quả nghiên cứu của chúng tôi tương đồng với báo cáo của tác giả Singh (2010), tinh cọng rạ trâu Murrah có hoạt lực sau giải đông trung bình đạt 48,1%
Bảng 3.29 Hoạt lực tinh trùng sau giải đông của trâu Việt Nam
Hoạt lực sau giải đông (%)
Số hiệu trâu đực giống
Số lần sản xuất
Ghi chú: Trong cùng một cột, các giá trị Mean có chữ cái khác nhau
là có sự sai khác có ý nghĩa thống kê (P<0,05)
Trang 73.4 KHẢ NĂNG SẢN XUẤT TINH ĐÔNG LẠNH DẠNG CỌNG
RẠ CỦA TRÂU VIỆT NAM
3.4.1 Khả năng sản xuất tinh đông lạnh dạng cọng rạ của trâu
Việt Nam
Kết quả cho thấy, số lượng tinh cọng rạ sản xuất trung bình
của trâu Việt Nam đạt 152,56 cọng rạ/lần khai thác tinh đạt tiêu
chuẩn Trong đó trâu đực số hiệu 302 có số lượng tinh cọng rạ sản
xuất được cao nhất đạt 183,96 cọng rạ/lần khai thác tinh đạt tiêu
chuẩn và thấp nhất là trâu đực số hiệu 307 chỉ đạt 110,58 cọng rạ/lần
khai thác tinh đạt tiêu chuẩn (P<0,05)
Bảng 3.23 Số lượng cọng rạ sản xuất của trâu Việt Nam
Số lượng cọng
rạ sản xuất/lần KTT ĐTC/con (cọng rạ)
Số lượng cọng rạ sản xuất ĐTC/lần KTT ĐTC/con (cọng rạ)
Số hiệu trâu
đực giống
Số lần
KTT ĐTC đưa
vào sản
xuất tinh
Số lần sản xuất tinh ĐTC
Tỷ lệ ĐTC (%)
Ghi chú: Trong cùng một cột, các giá trị Mean có chữ cái khác nhau
là có sự sai khác có ý nghĩa thống kê (P<0,05)
1.6 TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU Ở NƯỚC NGOÀI VÀ TRONG NƯỚC
- Ấn Độ, Pakistans, Brazil, Trung Quốc và Thái Lan đã sản xuất tinh trâu đông lạnh nhằm phát triển đàn trâu trong nước từ lâu (Bhattacharya, 1955; Vale và cs., 1984; Liang và cs., 2004; Koonjaenak, 2006) Hệ thống TTNT của Philippin có thể cung cấp 55.000 cọng rạ/năm, chiếm khoảng 5% đàn trâu cái nội (Cruz, 2006)
- Lưu Kỷ (1979), Vũ Ngọc Tý và Lưu Kỷ (1979) đã thành công trong nghiên đông lạnh tinh dịch trâu trên mặt hơi nitơ lỏng Lê Việt Anh và cs (1984), Nguyễn Hữu Trà và cs (2001) nghiên cứu sản xuất tinh trâu đông lạnh Murrah dạng viên trong môi trường pha loãng đông lạnh của bò (Nagase) và môi trường Triladyl nhập của Đức, hoạt lực sau giải đông đạt 35%, tỷ lệ thụ thai đạt khoảng 50% khi phối kép Tác giả Trịnh Thị Kim Thoa (2006) đã sử dụng 3 môi trường Citrat-L, Citrat-G và TCA để đông lạnh tinh trâu, hoạt lực sau giải đông của tinh đông lạnh lần lượt đạt 22,5%, 37,5% và 42,5% Chương 2 NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 2.1 ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU
- Có 06 trâu đực giống Việt Nam và 150 trâu cái địa phương 2.2 ĐỊA ĐIỂM VÀ THỜI GIAN NGHIÊN CỨU
- Địa điểm nghiên cứu: i) Trạm Nghiên cứu và sản xuất tinh đông lạnh Moncada (Tản Lĩnh, Ba Vì, Hà Nội); ii) thị xã Bỉm Sơn và huyện Hà Trung, tỉnh Thanh Hóa; iii) huyện Thanh Chương và huyện Tân Kỳ, tỉnh Nghệ An
- Thời gian nghiên cứu: từ tháng 01/2011 đến tháng 12/2013 2.5 NỘI DUNG NGHIÊN CỨU
- Nghiên cứu huấn luyện và khai thác tinh trâu Việt Nam
- Nghiên cứu ảnh hưởng của cá thể và mùa vụ đến một số chỉ tiêu số lượng, chất lượng tinh trâu Việt Nam
Trang 8- Nghiên cứu lựa chọn môi trường pha loãng và phương pháp
đông lạnh tinh trâu Việt Nam
- Đánh giá khả năng sản xuất tinh đông lạnh dạng cọng rạ của
trâu Việt Nam
- Kiểm nghiệm chất lượng tinh đông lạnh dạng cọng rạ của
trâu Việt Nam
2.6 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
2.6.1 Phương pháp nghiên cứu huấn luyện và khai thác tinh trâu
Việt Nam
- Sử dụng phương pháp khai thác tinh bằng âm đạo giả để
khai thác tinh trâu Việt Nam
- Tuổi bắt đầu huấn luyện khai thác tinh và tuổi bắt đầu khai
thác tinh của trâu Việt Nam được theo dõi, ghi chép thông qua hồ sơ
lý lịch của từng trâu đực
- Khối lượng của trâu Việt Nam được xác định bằng cân điện tử
- Thời gian huấn luyện khai thác tinh của trâu Việt Nam được
theo dõi, ghi chép từ khi bắt đầu đưa vào huấn luyện khai thác tinh
đến khi trâu đực nhảy giá thành thục và khai thác được tinh dịch trâu
bằng âm đạo giả
2.6.2 Phương pháp nghiên cứu ảnh hưởng của cá thể và mùa vụ
đến một số chỉ tiêu số lượng, chất lượng tinh trâu Việt Nam
- Lượng xuất tinh: Xác định bằng cách quan sát trên ống
nhựa có chia vạch khắc ml
- Hoạt lực tinh trùng: Dùng micropipét hút 0,01 ml tinh dịch
+ 0,09 ml dung dịch A (môi trường pha loãng tinh dịch không có
glycerol) rồi nhỏ lên phiến kính chuyên dụng và được giữ ấm ở nhiệt
độ 380C, đậy la men rồi đưa lên kính hiển vi phản pha có có gắn
camera phóng đại 100 lần kết nối với màn hình Hoạt lực tinh trùng
được đánh giá bởi 03 chuyên gia độc lập, giá trị hoạt lực là giá trị
Qua bảng 3.17 và 3.18 cho thấy, ở phương pháp đông lạnh nhanh (PP1), môi trường MT3 có chất lượng tinh đông lạnh tốt hơn môi trường MT1 và MT2 (P<0,05) Ở phương pháp đông lạnh chậm (PP2), môi trường MT1 và MT2 có chất lượng tinh đông lạnh tương đương (P>0,05) và đều thấp hơn chất lượng tinh đông lạnh ở môi trường MT3 (P<0,05)
Thí nghiệm với môi trường MT3 cho chất lượng tinh trùng sau giải đông cao hơn so với môi trường MT1 và MT2 ở cả hai phương pháp đông lạnh nhanh (PP1) và đông lạnh chậm (PP2) (P<0,05) Kết quả này tương tự các kết quả của nhiều tác giả nghiên cứu về môi trường pha loãng có đường raffinose Stoianov và Kostadinov (1978) thử nghiệm môi trường pha loãng có hàm lượng đường raffinose cao, không sử dụng glycerol, kết quả vẫn đảm bảo tinh gia súc đông lạnh có tỷ lệ tinh trùng sống sau giải đông cao Dhami và Sahni (1993) cho biết, sử dụng môi trường pha loãng gồm Tris, fructose, raffinose, lòng đỏ trứng gà và glycerol để đông lạnh tinh trâu, kết quả chất lượng tinh trùng sau giải đông là tốt nhất
Kết quả nghiên cứu cũng cho thấy, ở cả 3 môi trường MT1, MT2 và MT3, chất lượng tinh sau đông lạnh ở phương pháp đông lạnh chậm (PP2) cao hơn phương pháp đông lạnh nhanh (PP1) (P<0,05) Bhosrekar và cs (1994) và Narayan và cs (2000) cũng cho biết chất lượng tinh gia súc được đông lạnh chậm bằng tủ đông lập trình sẵn cao hơn so với tinh đông lạnh nhanh bằng hơi nitơ lỏng Việc giảm nhiệt độ nhanh gây sốc lạnh cho tinh trùng (Andrabi, 2009), màng tế bào tinh trùng tổn thương (Watson, 2000), do đó làm giảm chất lượng tinh đông lạnh
Như vậy, chất lượng tinh trâu đông lạnh dạng cọng rạ đạt cao nhất khi sử dụng môi trường MT3 pha loãng tinh dịch trâu Việt Nam
và tiến hành đông lạnh chậm, lập trình giảm nhiệt độ liên tục (PP2)
Trang 9công tác TTNT ở Thái Lan, Malaysia, Indonesia … Yếu tố cá thể và
mùa vụ có ảnh hưởng tới số lượng và chất lượng tinh trâu Việt Nam
3.3 LỰA CHỌN MÔI TRƯỜNG PHA LOÃNG VÀ PHƯƠNG
PHÁP ĐÔNG LẠNH TINH TRÂU VIỆT NAM
Bảng 3.17 Chất lượng tinh đông lạnh sau giải đông của trâu Việt
Nam ở 3 môi trường pha loãng trong phương pháp đông lạnh
nhanh (PP1) Chất lượng tinh đông lạnh sau giải đông Hoạt lực
tinh trùng (%)
Tỷ lệ tinh trùng
kỳ hình (%)
Tỷ lệ tinh trùng sống (%) Môi trường
Ghi chú: Trong cùng một cột, các giá trị Mean có chữ cái khác nhau
là sai khác có ý nghĩa thống kê (P<0,05)
Bảng 3.18 Chất lượng tinh đông lạnh sau giải đông của trâu Việt
Nam ở 3 môi trường pha loãng trong phương pháp đông lạnh
chậm (PP2) Chất lượng tinh đông lạnh sau giải đông Hoạt lực
tinh trùng (%)
Tỷ lệ tinh trùng
kỳ hình (%)
Tỷ lệ tinh trùng sống (%) Môi trường
Ghi chú: Trong cùng một cột, các giá trị Mean có chữ cái khác nhau
là sai khác có ý nghĩa thống kê (P<0,05)
trung bình của các chuyên gia đánh giá (Jainudeen và cs., 1982; Beheshti và cs., 2011) Hoạt lực tinh trùng được kiểm tra ngay sau khi khai thác tinh dịch
- Nồng độ tinh trùng: Dùng micropipét hút 0,02ml tinh dịch pha loãng trong 4ml nước muối sinh lý 0,9%, lắc nhẹ cho đều và đưa vào máy Photometer SDM5 (Minitub, Đức) Chỉ số hiện trên máy là nồng độ tinh trùng (tỷ/ml)
- Tỷ lệ tinh trùng kỳ hình: Sử dụng Fucsin 5% nhuộm tinh trùng từ 5 đến 7 phút, phết lam kính và soi trên kính hiển vi có độ phóng đại 400 lần Đếm số lượng tinh trùng kỳ hình và không kỳ hình, tổng số 500 tinh trùng, rồi tính toán bằng phép tính số học thông thường theo công thức sau:
Số lượng tinh trùng kỳ hình
K (%) =
- Tỷ lệ tinh trùng sống (%): Xác định theo phương pháp của Blom (1950), nhỏ 1 giọt tinh dịch lên lam kính lõm và 2 giọt Eosin 5%, đảo nhẹ, sau đó nhỏ 4 giọt Nigrosin 10%, đảo nhẹ, để ấm 370C trong 30 giây Lấy 1 giọt tinh dịch đã nhuộm phết kính dàn mỏng đều đưa lên kính hiển vi với độ phóng đại 400 lần Đếm tổng số 500 tinh trùng gồm cả tinh trùng sống và tinh trùng chết (tinh trùng chết là những tinh trùng bắt màu đỏ Eosin) Tính tỷ lệ tinh trùng sống bằng phép tính số học thông thường theo công thức sau:
Số lượng tinh trùng sống
Tỷ lệ tinh trùng sống (%)
2.6.3 Phương pháp nghiên cứu lựa chọn môi trường pha loãng
và phương pháp đông lạnh tinh trâu Việt Nam
- Các mẫu tinh dịch đưa vào thí nghiệm này đảm bảo đạt tiêu chuẩn lượng xuất tinh không nhỏ hơn 1ml, hoạt lực tinh trùng không nhỏ hơn 70%, nồng độ tinh trùng không nhỏ hơn 0,6 tỷ/ml, tỷ lệ tinh
Trang 10trùng kỳ hình không lớn hơn 20%, tỷ lệ tinh trùng sống không nhỏ
hơn 70% (Herdis và cs., 1999; Koonjaenak, 2006; Vale, 2010; Ansari
và cs., 2011, Swelum và cs., 2011, El-Kon, 2011) Ở các lần khai
thác, các mẫu tinh dịch đạt tiêu chuẩn của từng trâu đực được trộn
chung với nhau (Rasul và cs., 2000, Swelum và cs., 2011), sau đó
được chia làm 6 phần bằng nhau để thí nghiệm với 3 môi trường khác
nhau và 2 phương pháp đông lạnh
- Sử dụng 03 môi trường thí nghiệm như sau gồm: i) Môi
trường 1 (MT1) của Pakistan có 1,21g Tris, 0,67g axit Citric, 1,04g
Natri citrate, 0,25g Fructose, 0,25g Glucose, 1g Lactose, 100.000UI
Penicillin G, 100mg Streptomycin, 7% glycerin, 20% lòng đỏ trứng
gà và nước cất vừa đủ 100ml (Siddique và cs., 2006); ii) Môi trường
2 (MT2) của Ấn Độ có 3,028g Tris, 1,675g axit Citric, 1,25g
Fructose, 100.000UI Penicillin G, 100mg Streptomycin, 7% glycerin,
15% lòng đỏ trứng gà và nước cất vừa đủ 100ml (Singh và cs., 1995);
iii) Môi trường 3 (MT3) của Nhật Bản có 1,363g Tris, 0,762g axit
Citric, 0,375g Fructose, 1,5g Lactose, 2,7g Raffinose, 100.000UI
Penicillin G, 100mg Streptomycin, 6,5% glycerin, 20% lòng đỏ trứng
gà và nước cất vừa đủ 100ml (Đào Đức Thà và cs., 2007, 2010)
- Đông lạnh theo 2 phương pháp gồm: i) Phương pháp đông
lạnh nhanh (PP1): Đặt cọng rạ trên khay nằm ngang cách bề mặt nitơ
lỏng 4cm (nhiệt độ - 1200C) trong 10 phút, sau đó đưa ngay các cọng
rạ ngập trong nitơ lỏng (-1960C) để bảo quản (El-Sheshtawy và cs.,
2008, Akhter và cs., 2011; Ansari và cs., 2011); ii) Phương pháp
đông lạnh chậm, lập trình giảm nhiệt độ liên tục (PP2): Giảm nhiệt
độ từ 40C xuống -60C với tốc độ giảm 30C/phút, từ -60C xuống -700C
với thời gian 8 phút, từ -700C xuống -1650C với tốc độ giảm
240C/phút, sau đó đưa cọng rạ vào nitơ lỏng nhiệt độ -1960C (Phùng
Thế Hải và cs., 2011)
Igna và cs (2010), nhiệt độ không chỉ ảnh hưởng vào này khai thác tinh dịch mà còn ảnh hưởng tới toàn bộ quá trình sản xuất tinh trùng trong tinh hoàn
Bảng 3.11 Nồng độ tinh trùng của trâu Việt Nam ở các mùa
trong năm
Nồng độ tinh trùng (tỷ/ml)
Ghi chú: Trong cùng một cột, các giá trị Mean có chữ cái khác nhau
là có sự sai khác có ý nghĩa thống kê (P<0,05)
Nồng độ tinh trùng trong mùa đông đạt cao nhất là 1,24 tỷ/ml, tiếp theo là mùa thu đạt 1,19 tỷ/ml, mùa xuân đạt 1,11 tỷ/ml và thấp nhất ở mùa hạ, chỉ đạt 1,03 tỷ/ml (P<0,05)
Trâu Nili-Ravi ở Pakistan có nồng độ tinh trùng cao vào mùa thu và mùa xuân (Javed và cs., 2000), trâu Murrah có nồng độ tinh trùng thấp nhất trong mùa hạ (Gokhale và cs., 2003), trâu Đài Loan có nồng
độ tinh trùng đạt giá trị cao trong mùa thu và mùa đông (Wei và Jea, 2006), trâu Irắc có nồng độ tinh trùng tăng trong các tháng có nhiệt độ vừa và thấp, giảm trong các tháng có nhiệt độ cao (Ibrrhem và cs., 2014) Kết quả nghiên cứu của chúng tôi tương đồng với các tác giả trên
Như vậy, một số chỉ tiêu số lượng và chất lượng tinh trâu Việt Nam là tương đương với trâu đầm lầy sản xuất tinh đông lạnh phục vụ